Excellentissimo et quamplurimum diligendo Domino E. Dei gratia,
illustri Regi Angliae, Domino Yberniae, et Duci Aquitaniae, P. per
eandem gratiam, Rex Arragonum, salutem et sincerae devotionis affectum.
Dilectioni Regiae praesentibus intimetur, quod nos, ante recessum
nostri viatici armatae nostrae, videlicet, in quo sumus, cura
proponeremus illam ad Dei servitium facere, misimus Nuncium nostrum ad
summum Pontificem, ut nobis, super eodem negotio, subsidium largiretur;
Quem idem Nuncium dictus summus Pontifex, audita supplicatione nostra,
timens au.... Regem Siciliae accederet, sine responsione aliqua
relegavit.
Postmodum vero cura venerimus in Barbariam, ad locum, videlicet,
de Altoyl, ad exaltationem fidei Cnristianae, adhibito consilio
Richerhominum nobiscum eiistentium, destinavimus iterum ad dictum
summum Pontificem nostrum Nuncium, super eo, videlicet, quod nobis
in prosequendo facto per nos inchoato, subveniret nobis decima
per Ecclesiam in Regno nostro recepta, et concederet indulgentiam
Apostolicam nobis, et illis qui nobiscum essent, et etiam quod terram
nostram et ipsorum reciperet sub protectione Ecclesiae et commodo, cui
Nuncio dictus summus Pontifex fecit quandam dilatoriam impensionem,
distulitque sibi tradere literam.
Cumque nos resisteremus inimicis fidei, ut nostrum erat propositum si
dicto summo Pontifici complaceret, venerunt ad noi Nuncii quorundam
locorum et Civitatum Regni Siciliae, exponentes nobis et supplicantes
quod ad Regnum ipsum accederemus, quia omnes Siculi unanimes et
concordes nos in eorum Dominum invocabant;
Nos siquidem advertentes, quod istud esset nobis et Dominationi nostrae
honorificum et utile, accedere ad dictum Regnum Siciliae cum familia
nostra et stolo, ad habendum et impetrandum jus, quod illustris et
bona Consors nostra, Domina Regina Aragon, et filii nostri habent in
eodem Regno, proponimus; et erit decus nostrum et nostrorum, Domino
perhibente.
Caeterum, cum ad gaudia connotentur, quotiens de statu vostro vobis
prospero, felicia audiamus, rogamus vos quatenus certificetis nos de
salute et statu vestro, quem semper voluimus prosperum et jocundum;
nichilominus reservantes.... quicquid..,. vestrae Discretioni.... facto
praemisso, praemeditato et circumspecto. Dat. apud Altoyll, etc.
_Questo diploma si legge in Rymer, Atti pubblici d’Inghilterra, tom.
II, pag. 208 della prima ediz. di Londra, con la data del 19 luglio
1282; ma con maggiore accuratezza è stato pubblicato sotto l’anno 1282
senz’altra data nella ediz. di Londra stessa, 1816, tom. II, pag. 612.
È indirizzato a re Eduardo I d’Inghilterra. Il nome di Collo è scritto
Altoyll, come portava l’errore della pronunzia appo i Catalani, usi a
smozzicar le parole e confonder il suono delle sillabe; ed è probabile
che il c di quel nome proprio sia mutato in t per cagion della
somiglianza di queste due lettere nelle scritture del secolo_ XIII.
_Un altro errore, forse per la forma de’ caratteri nel MS. o simil
cagione, sembra corso nella data della prima ediz., che secondo me
dev’essere di agosto. Imperciocchè si sa che Pietro giunse in Affrica
il 28 giugno e in Sicilia il 30 agosto; e ognun vede che il manifesto
alla corte inglese dovè essere scritto dopo le prime vittorie sugli
Arabi, e dopo la ambasceria al papa e il suo rifiuto, di che vi si
fa espressa menzione, e poco prima della partenza per Sicilia. Or
supponendo la data del 19 luglio, tutti que’ fatti avveniano in 20
giorni, e Pietro restava in Affrica dopo la deliberazione della nuova
impresa 37 giorni; che non è credibile, anzi si sa che preso il partito
prestamente l’armata aragonese mosse per l’isola. D’altronde, il
parlamentò che chiamò Pietro, si tenne durante l’assedio di Messina,
e questo cominciò il 27 luglio. Al contrario la data del 19 agosto
risponde bene a tutte le testimonianze storiche, per le quali si ha
che Pietro impiegò 5 giorni nella traversata d’Affrica in Sicilia, e
3 giorni prima a raccogliere i suoi; onde se cominciò a ordinar la
partenza il 22 agosto, è naturale che tre giorni innanti ne avesse
scritto a Eduardo e forse anco ad altri principi_.