waar hul die jong Maan verwag. En wanneer een die vernuwde Maan
sien--die Maan wat dood was en weer lewendig geword het--en wijs een
die strepie Maan aan, dan kijk hul weer na die plek waar hij wijs. En
sien hul die Maan, dan sluit hulle die oë met hulle hande en roep uit:
"Dis Nuwe Maan! Weer Nuwe Maan! Neem mij ou gesig van mij weg. Gee mij
jouw nuwe gesig. Neem mij gesig weg, wat nie so plesierig voel nie en
altijd treur, en gee mij jouw vrolike en plesierige gesig, wat sterf
en weer lewendig word, wat kwijn en weer lag. Maak mij gesig dat dit
net so word--al treur ek, dan herleef mij vrolike gesig weer. Want
toe ons gedink het dat jij dood was, het jij tog gelewe; want hier is
jij om ons troos en lewe te gee. Skink mij van die vreugde wat jij
daarbo geniet, dat ek ook, as ek sterwe, weer lewendig word, om die
altijddurende vreugde daarbo te kom geniet. Jij het tog vroeër gesê
ons sal nie sterwe nie; maar sal weer uit ons slaap ontwaak. Maar
die Haas wou nie glo nie en strij met jou, en nou word ons terwille
van die Haas gestraf om te sterwe. Ag, neem dié straf van ons weg
dat ons net weer effens die doodslaap insluimer en weer ontwaak."
Is dit Volle Maan, dan word weer gebede van dieselfde aard opgesê--net
word daarbij gevoeg: "Die Son skiet vinnig met sij pijle. Hij skiet
raak met sij pijle, en daarom skiet hij stukkie vir stukkie van die
Volle Maan af. Maar hou moed! Jij is onsterflik!"
Die Sterre verdien ook baie die godsdienstige aandag van die
Boesmans--vernaamlik die Planete en die groot skitterende Sterre. In
die somer is daar 'n soort Sprinkhaan-Gogga wat saands "Tsau,
Tsau!" skree; dog die Boesmans wil nie weet dat dit 'n groot Gogga is
wat so "Tsau, Tsau!" maak nie, en sê dis die Sterre. Hulle beweer dat
die Sterre die blink oë van Leeuws, Tiers, Wolwe, Jakhalse, Katte en
Springbokke vervloek, omdat hulle ook in die donker blink. Daarom
sê hul dis die Sterre wat "Tsau, Tsau!" snags in die somernagte
roep--hulle vervloek net wie blink oë het.
As 'n groot blink Ster saands bokant die bergrante sij verskijning
maak, dan word in die grootste eerbied uitgeroep: "Vat mij hart,
wat gebrek lij. Gee mij jouw hart, wat in oorvloed klop. Want ek glo
nie dat jij gebrek kan lij nie. Alles daarbo bij jou rol en skitter
in oorvloed. Vat mij maag, wat so beestelik honger voel, mij maag,
mij maag, wat brand van gebrek. Gee mij jouw maag, wat gevul is met
die lekkerste kos. Jij lij nooit honger nie; daarom is jij so groot,
so vet en so blink. Vat mij arm, wat so sleg skiet, wat nie kan raak
skiet nie. Al hou mij oog hoe mooi korrel, dit is mis en blij mis. Gee
mij jouw arm, waarmee jij so net skiet--altijd raak en nooit mis
nie. Dan sal ek, en mij vrouw, en mij kinders, en algaar ons mense
genoeg kos krij, dat ons gesigte ook kan blink, dat ons harte ook
kan skitter, dat ons ook so skoon en vet kan word. Toe help ons;
help ons--en help ons mooi!"
Op hierdie manier kom al hulle vereerde Wesens aan die beurt. Iedereen
word na sij aard aangespreek.
Om die Hotnotsgod, 'Kaggen, word hande geklap en gedans: Sij naam
staan hoog. Hulle roep uit: "Jij, 'Kaggen, hou jouw kop hoog. Jij
vat raak waar jij grijp. Leer ons jouw slag, en ons sal nie gebrek
hê nie. Jij eet gulsig, maar jij eet lekker. Volopkos is jouw naam!"
Vir die denkbeeldige Waterslang roep hul uit: "Jouw bors roggel, omdat
dit vol water is. Die Sterre het jou lief--daarom blink die steen op
jouw kop. Gee ons water in die woestijn, waar die vreemdeling van dors
moet sterwe. Gee ons water waar geen water is nie. Kruip onder die
grond, waarheen ons voetspore heenloop. Waar ons trap met ons voet,
laat die water onder die grond daarnatoe stroom. Maar stop die fonteine
dig toe as jij die getrap van vreemdelinge hoor. Met jou as ons vrind
lij ons nooit geen dors nie. Maar die vreemdeling moet jij haat wat
ons wild kom skiet en verja, wat ons en ons kinders kom verdrijwe."
Die Waterbees word in tijd van droogte aangeroep: "Waar wei jij nou in
die groen-grasvleie? Jij het lekker; maar ons wild word maer en trek na
ander volop streke weg. Ons bene is moeg om die wild te agtervolg. Kom
gouw, kom gouw! Ons kom jou haal, om hier te laat reën, dat die wild
kan terugkom. Ons hoor die geblaas van jouw neus. Mistige-weerwolke
stoom daar uit. Die asem van jouw neus ruik soet en verkwik die dorre
veld. Jouw voetstappe trippel oor die grond soos 'n Kwagga wat gaan
drink. Windmaker is jouw naam!"
NABERIG.
Ons het die "Boesman-Stories" in vier Deeltjies geskrijwe:--
Deel I bied ons tans aan, en handel oor die godeleer en vertellings
wat in nouw verband staan met die Boesman se godsdienstige opvattings.
Deel II sal bevat dierstories, soos deur Boesmans vertel. Dadelik sal
opgemerk word dat die Boesman se verhale van die Diere glad anders
klink as die Hottentotstories. Bij die Boesmans is Wolf glad nie die
domkop en Jakhals altijd die slim man nie.
Deel III sal bevat gemingde verhale wat betrekking het op die Boesmans
hulle gebruike en gewoontes.
Deel IV sal eweneens bevat gemingde vertellings wat meer van 'n
avontuurlike aard is.
Die Boesman-stories is maar nog baie onbekend, en daar bestaan
geen beter hoop om hulle later beter te ken nie. Dus hoop ons dat
oningewijdes van baie dingetjies in hierdie "Boesman-Stories" sal
hoor wat hulle nog nooit ter ore gekom het nie--daar sal minstens
'n honderd sulke sprokies meegedeel word.
Die lewensaard, die strijd om te bestaan en die gedagtes van 'n
Boesman, wat aan uitsterwe is, is wel interessant genoeg om te volg,
en voer ons eeuwe terug in die gees, al staan ons nou op die treetjies
van Heden.
Die Skrijwer.
NOTAS
[1] Die woord gramadoelas is 'n Afrikaanse woord, wat beteken 'n
aaneengeskakelde, woeste en onbewoonde gebergte, waar 'n mens net sien
koppe, rante, klowe, kranse, afgronde en houtbosse, wat algaar met
'n blouwkristalhemelgewelf oordek is.
[2] Die Kaffers het dieselfde geloof, dat die Swareweer 'n groot
Voël is, wat die wolke uit die see gaan haal, en sê verder dat 'n
mens daardie Voël met 'n asgaai kan doodgooi--maar dan moet daardie
persoon net gouw wees.
[3] Dit is ook 'n Kaffer-bijgeloof.
End of Project Gutenberg's Boesman-Stories, Vol 1 of 4, by G. R. von Wielligh