Indien Frankrijk, gedurende de oorlog, haar staatkundige republiek in
een sociale veranderde, zou ze aan het hoofd staan van de sociale
beweging in de heele wereld.
Zou het zoo onmogelijk zijn? Een fransch schrijver, Marcel Barrière,
schreef in 1911: „D'un sincère examen de notre état politique il
résulte, à mes yeux, que jamais, même dans l'avenir le plus lointain,
n'éclatera entre la France et l'Allemagne une guerre ayant pour objet,
pour motif déclaré, de notre part, la révision du traité de Francfort.”
Nochtans—„toute idée de revanche écartée, le risque d'une guerre
franco-allemande, d'ailleurs forcée de s'étendre à l'Europe entière,
grandit d'année en année.” De reden daarvoor zag deze schrijver in
de natuurlijke vijandschap tusschen de duitsche en oostenrijksche
regeeringen èn Frankrijk, erfgenaam van de Revolutie.
De reden waarom de oorlog uitbrak was een andere. Maar het zou niet
bevreemden als dergelijke uitingen in Frankrijk toenamen. De vraag is
dan enkel of de geest van de Revolutie zoozeer herleven zal dat hij de
leiding neemt.