Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and
PG Distributed Proofreaders. Produced from page scans
provided by University of Michigan.
[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
marked as ~g. Mistakes in the original published work has been
retained in this edition.]
[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
ay hindi na ginagamit. Hinayaang manatili sa edisyong ito ang mga
pagakakamali sa orihinal na pagkakalimbag.]
ANG SINTANG DALISAY
NI
JULIETA AT ROMEO
_Tulà sa uicang tagalog_
NI
G.D. Roke.
Unang pagcalimbag
MAYNILA
Imp. Tagala.
1901
SA CADALAGAHAN
AT
CABAGUNTAUHANG
TUBO SA SANGCAPULUAN
Dinala[1] n~g palad na di cayat asam
sa natitiualag na Bayanbayanan,
dacong Habagatan n~g Sangcapuluan,
at sa di calipi[2] punong pamumuhay,
Ito'y natatayo sa paa n~g bundoc,
capoua tatlong panig sa taric ay cubcob
at ang sa harapan caragata't tunog
n~g laguing daluyong pag-uauari'y handog.
Masigla cong isip na casalucuyang
nagcusang cumilos sa cau uculan
lungcot at iba pa hindi gunam-gunam
sa dahilang nasa na maguing panglibang.
Ang anyong mapanglao iiral pag-guiit
n~g oras na dapat ipantuyong pauis
at n~gayong padilim ang gabi'y caparis,
ang lupang libin~gang hangahan n~g isip.
Lansaguin ang gayong magmoog ang agap
sa tauong maualay ¡n~g panaho'y atas!
sa capilas puso't bun~gang m~ga lunas
n~g ibang pagluha ¡ito ang mabigat!
Ang pagayong panglao catan cayang pait
sa pusong uari rin n~g asauang ibig,
at n~g m~ga dugong mahal ang umaquit
na aco'y mag-alio tumula n~g auit.
Sa cutad na isip ito'y cunang latag
sa mata n~g ibig magdamot lumasap,
di sariling catha't may quinunang ugat,
linangcapang acma at cayang saguisag.
Tapat ang luhog cong tangapin at handog
sa iniyo, ang aba't malumbay na pagod,
m~ga dalaga't bagong tauong sipot
sa mahal cong Bayan[3] may puring umirog,
Aqui't hindi iniyo dusta't capintasan[4]
na ucol iputong sa gaya cong mang-mang,
gayon ma'y ibayo maguing paquinabang
cung iniyong liliman naguing 'Bun~gang Panglao.'
=Ang tumula.=
PUNO NANG SALITA
Nang panahong lacad sa isang daigdig,
dulo ng patalim ang hantun~gang galit,
ina-aring ley at tanging matuid
ang gumauad hatol sa tauong may isip.
Tila baga'y Dios, na lubhang daquilá
hindi,i inangcap sa mahal na lic-ha,
ang dapat maghusay may balac na dila
sa nan~gadidimlan sa hibo n~g lupa.
Taga pamahala sa titic na utos
sa sala n~g tauo't ibang sauing quilos.
caya mamalayan sa sacop sigalot
cung naibun~ga na'y caquilaquilabot.
Ang madlang inin~gat tan~gang cailan~gan
n~g Capangyarihan ualang caya't culang,
nabibirong lahat n~g dapat gumalang
hindi man~gadala cahit marapatan.
N~g tauo ay gauang liban~gan ang quintab
n~g cani caniyang patalim na sacbat,
pamuting malupit sa alin mang lacad,
sa tuluga'y bantay at tangulang hagap.
Tila di gunitang natalong patalim
casing isang lupit pilit cadamay rin,
harap n~g lingatong cung sa labas galing
n~g bayan n~gang cani-canila'y may supling.
Ang lacas n~g camay ang tangîng pan~gahas
sa puso ay api ang carapat-dapat,
catouirang tungcol at síya rin ang agap
camuc-ha'y calizin mabantog may linsad.
Ang pagayong asal hapung pag-iisip
nin~gas sa silacbo'y lalo pang malabis,
sa isang lupaing binucalang batis
n~g abáng sintahang dahil niyaring auit.
Ito ang Veronang[5] masanghayang ciudad
na sa paniuala sa panahong tahac,
Bartolome della Seala ang bansag,
Principeng may puri sa tungcol malin~gap.
May dalauang tiyang hindi magcahinlog,
ang pag-iibigan malinao na lugod,
doo'y nagsitubó sa yaman ay tampoc,
sa dugong mataas n~g calac hay sipot.
Bunieng Capuleto, na ugaling tauag
sa uua at tiyang aquing pinahayag,
at cay Montesco, bigay namang bansag
sa isa at capoua capuriha'y ganap.
N~gunit n~g dumating pagcat caraniuan
tamis uma-asim n~g pag iibigan,
sa dahilang ito cacamunting bagay
sama-an n~g loob ang pilit umiiral
At palibhasa n~ga sa balat n~g mundo,
matouain di ilan sa gauang mangbuyo.
caya di napaui't bagcus sumilacbo
init n~g alita'y naguing pita'y sicdo.
N~g nagtatanimang loob di naglining
sa canila'y sulsol na apoy n~g tabil,
n~g dilang matamis ó magagauiin
sa pag mamapuri't alinsunod han~gin.
Di rin pinag-uari cung ang gayo'y buhat
sa sundot n~g inguit sa pusong may in~gat,
upang nito'y gauin iculim-lim sicat
n~g balang sa caniya'y lumampas liuanag.
Gayon din hindi na tinunghan sa isip
cung laman n~g udioc ay higanting galit,
n~g pusong sa gayo'y lubháng mapagtipid
sari saring licô panghalay nagamit.
N~g nagsipag-udioc n~g linsil na han~gad
sa boong pagnam-nam dito na naganap,
di maca-iilang Verona'y nagdanac
sa dugo n~g cabig dalauang nang-yacag.
Tahanang nag-inam sa pagcacalapit
dalauang pamuno n~g pagcaca-alit,
sa laqui at dalas niyaong pagcacaliz
siyang naguing sanhi at nag-bigay pait.
Cung masauatá man sa sandaling oras
n~g Principe Scala tuing man~gag lamas,
yao'y para lamang han~ging pampanin~gas
cung baga sa basang cahoy na nasalao.
Pagayon ang lacad m~ga cabagayan,
na tigmac n~g dugo sa capanahunang
tumahac ang punong sa luha rin laan
niyaring aauiting tula namay panglao.
Sa umagang sicat n~g arao culimlim
n~g muc-hang may lumbay anyo'y tiquis man din.
humarap sa bago na acmang hilahil
sa Veronang tila hinirang n~ga laguim.
Ang capalalu-an na pacaing saclap
at paramit pula sa caniya'i may in~gat,
ang tan~ging may sala at pilit yumacag
sa pinagbuhatan n~g gayong bagabag;
Ito'y m~ga capoua utusan sa bahay
bunying capuleto't Montescong maran~gal,
na nan~gagcatagpuô sa abot n~g tanao
sa canicanilang Guinoong tahanan.
Ang utusang bahay tuinay nagmamasid
sa pan~ginoon nilang lihim na nag alit,
n~gunit uala namang casabihang titic
na di nababali cahit ganong higpit.
At may tauo n~ganing matapat na loob
pan~ginoon sa galit nan~ga-quiqui-ayos,
cung ito'y bigcasan n~g dusta't pag-ayop
pagtatangol parang sariling sigalot.
Ang cani-caniyang guinoo'y sa tapang
calac-ha't iba pa sabi cung lampasan,
mata'y mangdi-dilat parang dinadarang
saca itututol uicang paimbabao.
Ang gayong taltalan na maling inisip
sa lupa'y suboc nang binubun~ga'y galit,
sa capoua utusang bahay ang umaquit:
hanapin ang hatol sa dulo n~g caliz;
Dapouat n~g acma nang magsucatang sacbat
isang bagong taong mabunyi ang ticas,
cátaong lumapit at ang unang bigcas
¡"itiguel na anya, panganyayang han~gad"!
Ito'y si Benboliong quilalang pan~galan,
at pamangqiung buo Montescong maran~gal,
taong matahimic at sa pusong mahal
pag-api sa capoua capan~gita't suclam.
N~gunit pagcaquita ni Montescong cabig,
bagcos naululan ang palalong isip,
pagcat inasanang tulong na malabis,
caya hinandulong ang catalong caliz.
Cahit si Benvolio, ay culang namaos
di rin alintana ang magandang himoc,
dan~gan caniyang sacbat sa galit binunot
casaha'y ang bala, di sana nasunod.
Calacarang masid sa lupang ibabao,
busal n~g taltalan ó caya ba-bagan,
ang palalo't duag tapang binabagay
timbang n~g pag-auat n~g nama-maguitan;
Pag-auat cung baga tunay at mahigpit
sa duag ay lalong paquita'y balasic;
dapouat cung acalang himba-bao di pilit
marahil urun~gan n~g sariling aquit.
N~gunit may palalo duag caraniuan,
sa sulsol n~g bulag ay nagagayanan,
bagcus pa cung madlá ang nagsi-sitanghal,
malapit sa hucay n~g capahamacan.
Ano't palibhasa ang tacbo n~g nin~gas
niyaong cagalitan ucol sa pagcalat,
caya ¡ó sacuna! ang isang pan~gahas
na-abot-abutan ang tiguilan sacbat;
Ito may binata't sa calac-ha'y supling;
n~gunit cagaui-ang liban~gang hilahil,
ualang ibang bati't bunot ang patalim
cay Benvolio, cun di ang ganitong turing:
Aniya, n~gayo'y batid ang mahal mong canan
cumaliz sa duc-ha'y nau-ucol lamang,
pagcat casing uri mayroon pa naman
sucat macalapat at icadadan~gal.
Libo mang tagumpay igauad n~g palad
¿anong mapa-pala,t calaban mo'y hamac?
¿anong cabantugang tamuhi't matan yag?
sa lupa'y cung hindi ang pula at libac?
¡Maguing sumpa naua matingcalang lan~git
sa casing-gaya mong matouaing cumaliz,
sa hindi capantay an~gat na idatig
at ina-acalang madaling malupig.
Caya ang dugo mo n~g hindi masayang
at huag capitang pan~git na palayao,
humanda't magbunot at quitang maglaban
púla n~g sa ati'y lumampas na tunay.
Sa gayong narin~gig Benvolio'y sumagot
anyo'y pacumbaba't ang bigcas malambot,
aniya, "o Tibaldo"[6] ang pagcabugasóc
caraniua'y sising mapait ang handog.
Ang sapantaha mo cung hindi nalihis
carampatang lahat ang bun~ga mong galit;
n~gunit aco'y hindi ni o may cacaliz
at sa gayo'y agap babág itahimic.
"Aco'y nagtataca tugon n~g causap
sa canan mo'y bunot patalim na in~gat,
ito'y di ga-gauin cung ualà sa han~gad
tun~go n~g bintang cong unang pinahayag."
Benvolio'y pumac-ling, "caliz cayà bunót
sa pagcat may taong api ang pagluhog;
n~guni't pag sa bagsic agad na hinuhod
sa mabuti't hindi nasang ilamurot.
N~g sapantaha mo ito ang dahilan
cayà ang patalim iuli sa calaban,
at aco'y tulun~gan payapa'i ibigay
sa nan~gadidimlan sa udioc n~g auay."
Tibaldo'y tunay man ang gayong narin~gig
sa caniya ay pulos laro-larong litis.
ugali sa pagcat magli-lilong isip
dam-dam casingtago ang lahat na dibdib.
Cung pano ang tin~gin niong casamaan
sa balang calic-hang acala'y ca-asal,
Tibaldo'y gayon di't bagcus napootan
sa pagcat aniya sa turing hinan~gal.
"Cayong tanang lahi, at saca sinunod,
n~g m~ga Montesco ualang gauing quilos,
cun di ang sa uicang may daya't maayos
maghusay n~g isip n~g capoua ibalot.
Cung pano ang tamis paquingan sa bibig;
salitang mairog siya naman ang pait,
n~g hantun~gan tun~go maninilong isip
causap n~g upang malinlang sa nais;
N~guni't caming dating dala sa pahamac
n~g m~ga pa ayang may pamuc-hang sarap,
m~ga tain~ga'y bin~gi't calooba'y gayac
pagcat gayo'y siyang sacbating marapat.
At n~g upang huag lumago't umiral
ang sin~gao na damong panalot sa buhay,
niong mahalagat asam na halaman
agaring lipuling ualang pacundan~gan."
At saca inulos na di na binalat
ang ualang munti mang gayac na causap,
dan~gan n~ga ang tunog pagcabatay sacbat
buhay sanay lagot sa acalang sucab.
Sa galit inusig n~g hindi sayaran
tagang sunod-sunod, n~guni at nasayang,
pagcat si Benvolio ang mata't saclao
ualang bigong agap pag-iuas na bagay.
At n~g mauala na sa dugo ang lamig
ni Benvolio't siyang naghari ang init,
ang panagang sacbat ipinamilantic
daglus ang canilang cabig nagsidatig.
Naguing cay Benvolio, ang m~ga utusang
bahay n~g amaing Montescong maran~gal,
saca cay Tibaldo, naqui ayon naman
ang cay Capuletong sacop na cadamay.
Sa munting linaon nacapanguilalas
paglaqui't pagla-lâ niyaong paglalamas,
pagcat di pa bilang ibang nan~ga-ganyac
guinoo at duc hang nan~gacatalastas;
N~gunit ualang uasto sa linusob-lusob
marami sa ibang huling nagsilahoc,
sa dalauang pangcat ualang naca-ayos
pinagmulang babag cun di ang ma-abot.
Gayari ang hia-uang pinagsagutanan;
¡mauala-mauala paghilahil bayan!
¡itabi ang aua't pagpa pacundan~gan!
¡ang sama'y di dapat mag-ugat lumabay!
¡Salot cay Montesco't Capuleto't ihampas!
¡Cagalitang labis dugo rin itigmac!
¡huag pamarisan sa gauang pahamac!
¡sila'y pagsulun~gan sa bayan n~g nin~gas!
Ito't ibang sigao hindi magcamayao
sa busal n~g gula't sa tein~gay nag sumpal,
calangsing n~g caliz huad sa pingquian
calantog ay basag n~g bambong umpugan.
Naquiquitono rin ang cahapis-hapis
daing na may láit nagsisucong saquit,
at gayon din naman lagapac casanib
n~g nan~gabu-bual na di na matindig;
Bagcus nacadagdag sa gulo't sigauan
alin~gao n~gao siyang nagharing lansan~gan
ang nagsisitanao nagsilabas naman
Capuleto't saca Montescong casubiag.
Baquit nagbigcasan n~g uicang paglait
magsucatan uban sa anyo'y mapilit,
ito'y naguing han~gin sa nin~gas n~g galit
n~g cani caniyang nang-lalabang cabig;
Ang pamamayani sa matang may lin~gap
n~g cani-caniyang pan~gulong mataas,
sa caual pansulong n~g tapang at sipag
at ang pagdidiuang dito nagbubuhat.
Púla't alipusta cung nalalapatan
caualang bahala pan~gulong labanan;
n~guni't cung alalay mata't caisipan
cadalasang ani ang ligaya't dan~gal.
Ano't n~g ang tulin boo't ualang pucnat
n~g alab sa tacbo niyaong paglalamas,
ang baya'y anaqui tung-tung na sa oras
sa madlang cabilang ang icaagnas.
Ang mata'y saan man sa liguid ilin~gos
ualang ipanglaong sa puso'i nagtaos,
dito ay padag-li ang ibig lumahoc,
ibang napipilay han~gos na pasabog.
Nagcalat ang ibang sari-saring gulang
pan~gamba'y nalinibag sa muc ha't quilusan,
ualang mapalagay sa bahay't lansan~gan,
pumanhic manaog may lahi sa laban.
Ang lúha sa matang sacál na umagos,
cumatay sa muchá n~g paghihimutoc
at sa ibang daco camay nan~gagdaop
dalan~gin tunghayan n~g lin~gap n~g Dios.
Doon mamamasdan ang aniong mapipil
anaqui larauan n~g pan~gamba't laguim,
lalo na cung gayo'y gunita't di pansing
ang púlang cacapit di magtamang gauin.
Nang nacasusupil naman ang halac-hac
casalio n~g saya cung basahin balac,
n~g toua n~g saquim ay ualang itamad
han~ga't natiticman ang bun~ga n~g han~gad.
Ang babaying hindi mauacsi't magculang
sa madla at lubhâng mala-laquing bagay,
doon naguing papel ang pamamaguitan
na humihicayat manghinayang buhay.
Dadala-dalaua sa gayo'y may aquit
dili iba't cun di n~g asauang ibig
n~g Pan~gulong capoua niyaong nagca-caliz
na nagpa-patibay sa loob n~g cabig.
Saca ang la-laquing caraniuang yucod,
cahit mabigat man, sa asauang himoc,
dóo'y nan~gagtayo ang noo at un~gos
ang boong lagab-lab n~g palalong poot.
Hindi masasaclao ang naguing hangahan
niyaong pagla-labang ualang pacundan~gan,
doon ang pagdaló cun di naagapan
n~g Principeng Punong cataastaasan.
Gayon man at cahit halos nagdidilim
caacbay na caual di agad tiniguil
yaong pagla-lamas cun di pinagturing
lapat na parusa sa paua n~gang suail.
Pasigao at boo voces sa patiayag
pataas ang camay't liig nauunat,
ang mata'y sa galit nan~gagsipandilat,
niong pagsansalá sa gulo n~g ciudad.
Nang mabatid nan~ga ang mulang lingatong
tinun~gó ang ulo't labanay pinutol,
noon ang Principe saca idinugtong
ang uicang: "patalin sa lupa itapon".
Saca ¡"tumahimic!, canilang sinunod
lumamig ang init sa puso himutoc,
upang sa payapa ang baga'y manulos
sa caligaligan iniyo nang binusog:
At n~gayo'y na naman ay pinag isahan
n~g maling pacaná mahal niniyong uban
Guinong Capuleto't Montesco'y sa asal
cun di man~gagba~go sa si-si hahangan.
Ang alita'y bagcus sa puso'y alaga,
nadidim-lang isip pampatabang cusa,
caculan~gang tipid han~ging panlathala
masangsang na amoy tauag sa panagá.
Pati matahimic na nan~gama-mayan
loob n~g Verona nan~gapi-pilitan,
ilipat sa caliz ang cani canilang
gauang pamu-muhay mahalagang bagay.
Ang nasa caluban dapat nang inamag
nabunot n~g sumpang dugo ay magcalat
n~guni't siya niniyong camaliang han~gad
sa camuc-hang lahi n~g canan isalag.
Di man~garimarim sa di carampatan
ibubo't iohó dugong caculan~gan
sa dun~gis liping sa puso'y panghimay
sa may sintang tapat lupang tinubuan.
Tipirin ang tapang at lubos igugol
sa aping catuirang tungcol ipagtangol,
huag babasaguin sa dustang paglipol
n~g boong magamit sa panahong ucol."
Sa gayong panudlang sa puso'y naglagos
lahat linamlaman sa nin~gas n~g poot,
marami ang ibang patagong sinuot
caliz sa calubang tiquis ipansalot.
At may ilan pa ring lihim na umigtad
dahilan sa hiyang maquitamang suliap
sa buniyng Principe't abay na alagad,
pagcat gayong bagay lahucan di sucat.
Naguing dulo'y tan~gang binagayan lupit
Principe'y sa hanay talumpating galit,
pagcat ininis na sa hula ang bait
n~g han~gad na lico sa inulit-ulit.
Mula n~gayo'y aniya, ibsan n~g sigalot
ang bayang Verona n~g payapang ayos,
lipulin sa puso ang punla n~g poot
caugat-ugata'i ibaon sa limot.
Huag caligtaa't sa noo ilimbag
ang panatang tintang hindi macacat-cat
sa caliz n~g galit, n~g di mailapat
camatayang dusta at casindac sindac.
N~gayo'y magsihimpil n~g lubhang tahimic
iniyo't iniyong bahay sa tacot humilig
sa acmang parusa n~g catouirang titic
at man~gagcaisa n~g laman at isip."
Sa marin~gig ito sabay nagsisabog
cabig na dumalo't iba pang lumahoc,
ang m~ga utusan? nagpunong sigalot,
Benvolio't Tibaldo saca nagsisunod;
N~gunit si Montesco't Capuletong ugat
na nagpa-pasulong buhay n~g bagabag,
dala n~g principe upang sa banayad
mapuring pan~garal ay maipatalastas,
Ucol n~g lisanin ito at catangcay
bacas n~g hilahil ang litao na lamang
saca ang ugaling maraming matapang
capag natapos na alin mang labanan.
N~g madla'y alam na alin~gao-ngao duag
litis ualang dugong muc-ha ang sa agap,
cung amba n~g yong oras n~g maglamas
at paghimpil naman caran~galang palac.
N~gayo'y siya namang tunghayan n~g tin~gin
buhay ni Romeong búcong a-auitin,
n~g m~ga Montesco pan~galauang supling
punua't sa pagcat ang tungcol dumating.
Ang masidhing lumbay laon nang namugad
puso ni Romeong binatang maticas,
payuco't nag-isip maupó't lumacad,
tan~ga't ualang uili maquilahoc usap.
Ito'y halata man n~g sintang magulang
dapua't di mataroc lihim na dahilan,
pagcat ualang ibang hinin~gahang simpan
cun di si Benvoliong catoto at pinsan.
Catu-turan nito sanhi n~g pag-ibig
sa cay Rosalinang bulac-lac n~g diquit,
cabin~gihang bayad cay Romeong hibic
ang nagpa-pamangha sa balisang isip.
Cailan ma't idaing dalita't himutoc
n~g pusong may tiis n~g sa sintang tunod,
Rosalina'y ualang ibang sinasagot
cun di catimpian at mahapding quilos.
Pagcat cung ang sinta'y sa buhay pan~gitil
n~g nino man caniya'y lubhang masunurin,
ay nagui-guing dagoc naman at pang-haling
sa isip n~g culang palad na mag-anquin.
Palibhasa'y lahat cay Benvoliong batid
at sa pinsang mahal hinayang malabis,
caya sa touina'i apuhap sa isip
bagay na panlibang sa siphayong sáquit.
Nagcataon n~gani sa arao n~g antac
sugat ni Romeo sa sintang matalas,
sa cay Capuletong palacio'y may gayac
piguing na ugaling culang sa magdamag.
Bucal n~ga sa puso ang handa't catouaan
lalo pang dinalas at pinag-iinam,
muláng ang Principe sila hinatulang
pagcaliz limutin n~g laong ca-auay.
Sayauang malaqui ang puyatang tatag
at may balatcayong sari-saring bicas,
ang nan~gag si lahoc ang muchay may latag
maitim na cayo't cung sino'y di tatap.
At n~g upang n~ganing mailibang sáquit
Benvolio'y ang pinsang na pinaca-iibig,
aniya, "o Romeo pinsan cong matamis
cata'y maquibilang sa sayauang batid."
Romeo'y n~gumiting binahirang poot
sa pinsang may ya-ya casunod ang sagot:
"Capuletong bahay sa sarili'y masoc
at sa panaohin aco'y maqui-umpoc?"
Benvolio'y, pumac-ling, "hindi sucat tac-han
ya-ya co'y cahima't may acalang hadlang,
pagcat hindi lin~gid: ang totong cailan~gan
ay ualang talagang ley ó catouiran."
Cay Romeong tugon, "sa camay n~g isip
ang "uicang cailan~gan" sa boo mong sulit,
hindi maapuhap, caya sa iyo'y nais
n~gayo'y liuanagan n~g upang mabatid."
Si Benvolio'y, aniya, "cung hindi maturan,
sa tin~gin n~g uari sa puso mo'y tunghan,
sa busal ay titic sa diquit n~g lumbay
sanhi n~g ya-ya cong lubháng cailan~gan."
Sa gayo'y Romeo'y sa muc-ha'y sumilip
toua n~g ninintang siphayo sa hibic,
"cung gayon, aniya, ang tucoy mong sulit
ualang iba cun di Rosalinang ibig."
Sagot ni Benvolio, "ualang ibang langcap
sa mapiping daing cung di ang calatas,
saca napagtanto sa balitang tapat
sa anya-ya'y ualang salang di ga-ganap."
Sa marin~gig ito Romeo'y nagtipid
n~g sinagot-sagot yumuco't nag-isip,
saca tumin~gala't marahang nagsulit
parang ang sarili sa anyo'y caniig.
Aniya ¡"cung mangyaring mabilang sa piguing
maquita man lamang sa dusa ang dahil,
maguing pampaui ring sandaling lasapin
sumintang gaya cong sa taghoy ay tacuil!"
Cahimat sa gayo-y di anyong causap
Benvolio'y naguica sa pinsan niang uagas,
aniya, ¿"baquit caya cung gayo,y sa han~gad
ayao pahinuhod sa aquing hicayat?
"¿Di baga, sinunod, ang sucat malirip
tauo'y capag hirap ang nasang magahis,
sa balang toui na apuhap sa isip
ang acmang paraang sucat ipagcamit?"
Si Romeo'y aniya, "tunay, n~gunit pagcat
ca-auay tang lahi, sa piguing may tatag,
n~g budhi di toua, di hintay lumangcap
linam-nam n~g saya magbi-bigay sac-lap."
Benvolio'y pumacling, "nataon pa naman
n~gayo'y sa payapa magcatalong angcan,
¿baquit sa-sayan~gin at di pag pilitang
nam-namin ang handog n~g capanahunan?"
Pagcat si Romeo ay hindi tumugon
at nagnilay-nilay n~g lubháng hinahon,
Benvolio ang uicang, dag-ling idinugtong:
Romeo itacuil ang inurong-sulong.
Ang maquila-la ca sa iyo'y cung pan~ganib
may tatag na sayao, ipinahiuatig,
m~ga balatcayo'y man~gacaga-gamit
sino mang la-lahoc at sa gayo'y ibig.
Cung ito'y susundin sinong macamalay
sa pangmu-muc-ha mo't quilos n~g catauan.
n~guni at ang pusong "buminit n~g subiang
n~g pusong inabot maca-capanáyam."
Sa gayong narin~gig Romeo'y ang tugon
hindi na pagtutol cun di ang pag-ayon,
saca nagcaisa na hangang panahon
hanapin ang ibang catoto't calayon.
Samantalang ito'y usapan sinunod
paa n~g isip ta, nagca-isang ayos,
Palacio n~g inam Capuletong bantog
casan~ga n~g auit doo'y n~g masayod:
Sa boong mag-hapon n~g pangabing piguing
ang nan~gag-aayos nagca isang tin~gin,
sa gayac na pilit pamuting nagning-ning
at sa mahalaga n~g daming pagcain
Cung isa ang timbang nan~ga-unang tatag
sa gugol at siglang sa tin~gi'i pangalác,
ang sa n~gayo'y banguit tiquis pinag apat,
palibhasa'y tungcol sa sampagang in~gat.
Bumabasang ibig, dapat mong matalos
guinoong Capuleto may anac na irog,
Julieta ang n~galan casinglinao bubog
labing apat lamang dalang taong bilog.
Ito'y bugtong lamang caya ang paglin~gap
masintang magulang ualang munting cupas,
di pa bumahagui tanang dagling lipas
piguing na alin ma't sa tahimic lágac;
N~gunit sa piguing n~g gabing tadhana
panaho'y ucol nang lumahoc na cusa,
sa ugaling umpoc carampata't biayaya
n~g balat n~g lupa't sa tauo'y adhica;
Baquit ang isa pa, ito ang mabigat,
sa mahal na camay may isang may han~gad,
sa bunyeng Principe guilio cong camaganac
sa hinhi't carictan ang puso'y nabihag.
Dacong umaga pa niyaong ca-arauan
n~g pangabing piguing ito'y nagtuluyan
sa cay Capuleto't tapat na sinacdal
ang hilig n~g pusong hindi maiuasan.
Aniya'i "ang iisang mahal ninyong supling
sa aba'i nagbigay n~g dusang masaquim,
pusong nagtitiis mapilit na daing
Mahalagang camay sa inyo'y hilin~gin.
Tugon n~g causap "boong camuraan
n~galang mag-asaua di dapat sumun~gao,
talastas n~g lahat mabigat na pasan
di cayang isapit sa hustong hangahan.
Uicang mag-asauang matamis sabihin
sa pagcat ligaya asam na pitasin;
n~gunit boong tungcol cung tapat isipin
pag-ganap ay ualang hindi ha-hapuin.
Ang pagsu-sunuran busal n~g pag-ibig
bun~ga cung matuyú caraniua'y pait,
ang gayo'y lalo pa sa maicling isip
capos sa magbata't di cayang magtiis."
Ayos aco't bata, tugon n~g causap,
n~gunit di pabilang casin taong lacad,
candong na ang toua pagca inang tapat.
caya't alam bathin ang tungcol na dapat.
Catalasang isip catu-tubong sipot
sa gulang n~g tauo'y hindi alinsunod,
di gaya n~g ibang bagay-bagay suboc
sa pinagdaana't casanaya'y hugot."
Capuleto'y, aniya, "tunay, n~gunit sinsay
mag-asauang mura ang cadalagahan,
tulad sa bulaclac pinuting di arao
madaling malanta'y sa samio ay culang.
Patauad, at aco di bucong itulot
ang aniong pagcupas n~g anac na irog,
na toua't ligaya sa bahay co'y tampoc;
tan~ging tutungculan sa puri co't impoc;
Sa n~gayo'y hatol co sa magandang han~gad
sa pusong may dagoc dapat ipabat-yag,
pagcat ito'y unang sucat macatatap
samantalang oo sa iyo'y di gauad.
Tan~go o pagtangui ay paca-asahan,
sa boo niyang sagot aquing iba-bagay,
cung matamisin ca batang calooban
acong ama'y hindi dapat na humad-lang."
Caharap ang sagot, aniya'y ualang sucat
sa cutad na isip uicang maapuhap,
itugon sa iniyong magandang pahayag
liban na sa pusong sa utang may lin~gap.
Ang mapuring hatol caya di masunod
cun di macaharap sa puso'y may dagoc,
cung sa gauang aba, n~g sa cania'y tiboc
maguing dusa't toua pan~garap masayod."
Ani Capuleto "sa gabi ring harap
bucsan, cung acala, ang tabing n~g hirap.
sa pusong may bigay pagcat piguing tatag
sa bahay co'y tulot, sa iyo'y ang paglangcap;
N~guni at n~g upang huag mayucayoc
batang pag-iisip n~g cabutong irog,
bago tumalima sa mapuring unos
sa ipa-uunaua, tan~gu mo'i isagot.
Ang sa cay Julieta taong tinatahac
cahustuhan lamang sa sampuo at apat
hangang labing anim, cung cayo'i singpalad,
pitasin ang bun~gang tica n~g pagliyag."
Binata umayos saca nag-paalam,
pagcat sa sarili ibig maisanay
paglibang matuid n~g pagsinta'y bucal
bago maquiharap sa nagbigay subiang.
At n~gayo'y bago ca isapit sa uacas
n~g pangabing piguing, bumabasang liyag,
pacaquilan-lan mo n~galan pagcat dapat
bunying Capuleto ang naguing causap.
Ito't dili iba't ang Conde de Paris,
Principe Scala capinsang malapit,
sa ibang talata aquin nang binanguit
at hangang sa huli sundan mo n~g isip.
Ang lahat na ito cung iyo nang talastas
at di naligtaan Palaciong inaquiat,
tin~gin iyang isip iupó at ilatag
n~g upang matanto cabagayang sucat.
Masdan ta sa guitna ilang nan~gag-ning-ning
na nacasisilao ang capal sa tin~gin
sa ugaling oras minulan ang dating
nanya-ya't hindi sa pangabing piguing.
Capuleto't saca ang asauang ibig
ganap ang pagtangap sa nagsisipanhic
cung na sa bahay na paglin~gap malabis
pagbi-bigay puri ualang casin tamis.
Sa may balatcayong sari saring inam
binatang Romeo'y sa dami cabilang,
Benvolio'y gayon di't ibang caibigan
sa unahang daco calaguip n~g say-say;
N~gunit cay Romeo'y pagsad-ya ang dahil
hindi ibang touá na biaya n~g piguing
cun di ang caricta't maramot na tin~gin
sintang Rosalina't sa titig lasapin.
Ya-yamang sa caniya hanay n~g pagliyag
capacanan pacla't sa uala ang sadlác,
ang mata man lamang dili-diling bihag
ang numam-nam alio ligaya na't galác.
Caya halos lamang siya'y napa-pasoc
Palacio n~g sayá sa samio'y bumucod,
han~gal ang catulad sa linibotlibot
paghanap sa sinta tan~ging na sa imbot.
At n~g matagpuan nag-ulol ang sáquit
sa ibang binata mut-ya'y naliliguid,
n~g man~ga usapan sa puso niya'y tinic
¡ó pani-nibughong! di iba't pag-ibig;
Dapuat si Romeo'y sa gayo-y lumahoc
hindi minarapat n~g matimping loob
at ang minagaling sumandal sa suloc
na naca-catapat Rosalinang irog.
Mulá doo'y caniyang linalasap isip
catamisang handog sa isang ni-nibig
n~g larauang sinta habang na sa titig
dinadaloc uari bagcus nasa-sabic.
Ang mahin-hing n~giti't quilos na ma-ayos
harap n~g may dusa, n~g pusong may dagoc,
nagui-guing ligayang caagao himutoc
lalo cung ang sinta sa habag maramot.
¡O ba-baying dahil dusang pag-iisip
n~g nagsi-siluhod sa altar mong dib-dib!
sa boong quinapal cun di ca calaquip
paos ang ligaya't calooba'y quimis.
Icao mang yumurac sa boong ligaya
di dapat matapos n~g amang nauna,
icao rin ang hanap quinaba-balisa
minimithing lunas n~g guinauang sala.
Ang naca cahambing n~g sangsinucuban
sa la-laquing licha cun di ca cabilang,
parang na malapad tanim cabatuhan,
simoy pa n~g han~gin pansaua sa buhay.
Sa la-laqui naman ang naca-catulad
tumutubong cahoy, cun di ca calangcap,
at nagsa-sarili sa buhan~gin lauac,
ualang dahon't bun~ga't culay lumbay cupas;
N~gunit cung laquip ca't sa la-laquing piling,
ang paliguid tila cagalaca't ning-ning,
ang lahat sa dam-dam cabusuga't lambing,
pang-alio sa buhay cupcop n~g hilahil.
Cung sa macatouid la-laqui sa dusa
at sintahin naman lasap ang ligaya,
icao ang pantamis sa lasahing pac-la
at angel cang buting may in~gat sa caniya.
Na sa iyo'i hinahon sucat cung loobin,
puri n~g la-laquing palad mong capiling,
sa gayo'y icao ring alalay na han~gin
pantabuy sa balang tataquip na dilim
Pangsulung ca't tulong n~g tungcol niang han~gad,
maguing sa caliz man ò iba pang sucat,
na ipaguing dapa't n~g sa lupang liyag
sa mata n~g tauong litao't iaanac.
Guilio cung matouain bumabasan ibig,
uica mo'y marahil saan ca sinapit
cayá sa ba-baying larauan nabanguit
dahil cay Romeong haling sa pag-isip.
At n~gayo'y bago ca itunghay sa dugton~g
n~g dulong iniuan niyaring tulang sunong,
ni Romeo'y bicas at ugaling candong
munting panulat sandaling isilong.
Romeo ay isang bagong tauong basal
mataas ang tindig sa cataua'y timbang
balicat mababa't ulo't liig bagay
maayos lumacad ualang cagaslauan;
Mahauas ang muc-ha malambot, malinis
puti ay malinao ang balat maquinis,
pilicmata'y sin-sin mahaba't malantic,
sa matang maitim umaambag diquit;
Ang quilay malagó't balantoc ang hubog
itim na malabis ay calugod-lugod,
ilong cayas bubó ugali ang tan~gos,
ang buca n~g bibig cainama't ayos.
Cung pano ang tayong nagcabagay-bagay
at guinanda gandang tila man din pinsán,
ugali gayong di't asal na maran~gal
sa mapuring puso bucál at di hiram.
Ano pa't ang gandang nagcalangcap-lancap
n~g bunying Romeo sa loob at labas,
gandang tumatagos sa puso'i ang limbag
sa gayong carictan baba'i ay un~gas.
Cung baga'y ha-hanap labis pang carictan
sa la-laquing muc-ha para n~g hinin~gan
alindog ang sihin at bucang liuay-uay
n~g tanang bulac-lac Mayo nating buan.
Binatang Romeo'y caya n~g alisin,
sa iba'y gumaya ang taquip na itim
sa muc-ha't pagsicab ang lahat na tin~gin,
nagsipanguilalas sa dalauang dahil:
Ang una'y sa ganda na calugod-lugod
macamasid bangcay cung hindi iirog
at ang icalaua pagcat capamooc
ni Montescong ama sa piguing may handog.
Marami man cahit, n~g sinta'y tinablan,
sa himoc n~g tin~gin, n~gunit daplis lamang,
at n~g sa matinding dagoc ang hinirang
puso ni Julietang camura-muraan.
Ito iuan muna bumabasang liyag
itulot sandaling ibaling ang suliap
sa dacong unahan upang matalastas
ang ibang nangyaring lisan di dapat.
Camunting oras pang bago n~ga minuláan
sa piguing nagsad-ya ang pagda datin~gan
at n~g si Julieta'y bihis nang mainam
tinauag n~g ina't ganito ang say-say:
Aniya, "ó Julietang cabuuó cong irog,
¿di pa caya sun~gao sa búco mong loob
ang pagaasauang hindi nali-limot
sa lupang iba-bao n~g puso'y lamuyot"?
Julieta'y ang tugon--"inang matangquilic
bagay na tinuran di pa sumaisip,
yaring batang puso ualang sintang ligpit,
liban sa magulang at Dios na ni-nibig."
"Gulang mo'y arao na, ang sa inang sagot,
na icao'y pitasin n~g dapat magsinop,
dito'y di iilang m~ga iua't bubót
lalo pa sa iyo't sa yaman din sipot.
Saca idinugtong aco'y sa iyong edad
linalasap co na tamis n~g may anac;
n~gunit icao'y hanga n~gayo'y iniin~gat
sa pagcadalagang dupoc ang calasag."
Ang pacli n~g anac, "ina, sa iyong camay
gaya n~g bulac-lac sa tancay halaman,
mahalagang samio tiniquis hinirang
sa magandang palad ay inacay-acay.
Ang tugon n~g ina, sa iyo may gayon din
hindi maua-ualan na pusong da-daing,
can~gina pa lamang ang camay mong anquin
n~g Conde de Paris sa iyong ama'i hiling,
Ito ay binatang maganda ang ticas
sa yaman lumaqui't dugo ring mataas,"
"hindi pa quila-la," ang pac-li n~g anac;
"sa piguing ta taon," sagot n~g causap.
Julieta'y tumanong, "Conde cung dumating,
?anong itu-tugon cung aco'y causapin? '
ina'y napan~giti't hinagcang madiin
ang anac na guilio sa mus-mus na turing.
Aniya, "ang ba bayi sa pagayong bagay
sa isinusulit puso ang may bucál,
labi binibigcas hindi matu-tuhan
natin cung alin n~ga to d na umacay."
Julieta yumucó,t sandaling nagbalac
bago itinanong gayaring pahayág,
aniya-"ó ina, co ¿anong gauing sucat
sacaling ang Conde sa mata co'y dapat?"
Ang sa inang tugon, "ó cabutong irog
sa aquin di ucol tanong mo y sumagot,
nito'y ualang ibang labis magpatalos
cundi puso mo rin sa sinta'y pagtiboc."
Sa mauica ito Julieta'y linisan,
pagcat sinalubong ang nan~gagdatin~gan,
m~ga iba't iba na caguinoohan,
sa pangabing piguing na~gag-bigay dan~gal.
Ang sa inang say say cay Julietang isip
n~g mapag-isa na balisa'y cumapit,
sa gayo-y pag-uari n~g hindi mapacnit
salas n~g umpucan nasoc naquipanig.
Arao man din siyang sa dilim sumicat
ang tanang inabot nalihi n~g dilag,
sa m~ga lalaqui umiral ang galac,
n~gunit sa babayi pan~gimbulong palad.
Ang naca-cahambing n~g tipong carictan
maligayang ilao n~g bucang liuay uay
at ang casiglinis ang hamog sa busal
n~g bucong sampagang caban~gu ban~guhan.
Julieta n~ga'i isang mariquit na perlas
sa sariling consang buhay nala-lagac,
siya'y mahalagang bato at sa quislap
corona ang culang, caya di matanyag;
Ito n~ga ang mundong simpanang umibig
sa balang mamasdang himala n~g diquit,
Julieta'y sa pagcat binubugang batis
sa tuctoc n~g bundoc at sa tauo'y lin~gid."
Sa pisn~ging mapula noo'y calinisan
at nag-alon along buhoc na macapal,
na uari ay ulang guinto cung nag-lugay
bangcay na malamig n~g sinta di tablan;
Sa hati n~g, ba-ba at guilit n~g liig
tayong ayos-ayos bayauang ay pitis,
lugmoc man sa tin~gin sa sabug n~g saquit
aano't luluhog sa ligayang labis;
Sa tin~gin n~g mata at n~giting mahin-hin
yu-yuco,t sasabog ang pagpitang linsil,
at pilit na hali ang mapuring daing
n~g pusong titiboc sa sintang masaquim.
Anopat ang taglay n~g halagang dilag,
dilag sa calo-louang boong nan~gu-n~gusap,
salamin din namang malinao at tapat
n~g mahal na dib-dib sa ugaling in~gat.
Baquit ang isa pa'y sa ganda casanib
yaman at calac-bang mamanahin pilit,
sa caniang magulang, ito'y ang matamis
cabugtun~gan anac bun~gang ini-ibig;
Palibhasa'y bata at di pa datihan
sa paqui-quilahoc alin mang umpucan,
calooban duag, isip napuputlan,
ang ibig ibigcas hindi mauastuan;
Dang~an n~g sa inang sa culang maagap
n~g mahal na supling at icapipintas,
loob na nalucop di sanay umunlac
tinuluyan sana n~g hiya'i hinamac;
At n~g magtibay na caloobang tucop
tin~gin ilinatag sa binilog-bilog,
aniya sa sarili "¿alin sa caumpoc
sa mura cong camay--sinabing may imbot?"
Nagcataon n~ganing ang tin~gin nabungo.
para n~g patalim sa balauing anio,
sa na sa isang suloc binatang patayo,
na ma ayos tindig at may balatcayo
"¡Cung ito n~ga sana ...!" sa sariling tanong
n~gunit di tinuloy ang dapat na dugtong,
pagcat capoua mata nila'y nagsalubong
Julieta'y nan~ginig sa pagsintang ucol.
Ang uicang pagsintang catamisan supling.
n~g pusong babayi, sa calolooa'y himbing,
ni Julieta'y, n~gunit, sa gayo'y naguising
at sa big-lang pucao ay sumuling-suling;
Ito n~ga ang unang sinta cung cumapit
sa puso n~g tauo'y matibay mahigpit,
at ito ang sintang pang-han~gal sa isip
lalo cung ang dugo,y cabataang labis,
Ito ang pagsintang cung baga itulad
sa culay ay siyang tunay na busilac
cung sa cabanala'y taimtim at uagas
at cung sa matamis pan~guna sa lasap.
Binata gayon din cung nabighaniyan
sa ligayang tipon n~g toua't carictan,
n~g bunying Julieta't sa puso'y naquintal
ang uicang: Maglingcod, na di mapiguilan.
Romeo't di iba binatang binanguit
iniuan tang Letra bumabasang ibig,
sa suloc n~g salas n~g doo'y sa titig
lasapin ang sa cay Rosalinan~g diquit;
N~gunit mulang caniyang napalad namasdan
ganda ni Julietang mahin-hi't timuman,
ang ninanais niyang Rosalinang camay
na bayad siphayó, nanaog sa gunam
Pagcat ang siphayo sa pusong ni-nirog
ualang bigay cun di masin-sing himutoc
at ang gayo'y siyang tagapagbulusoc
n~g sinta sa hucay n~g saua ó limot.
Uala nang naghari sa alala't isip
cun di si Julietang ligaya n~g diquit.
Julieta'y gayong din sa puso ay tipid
sinta cay Romeong ayao nang mapacnit.
Marami man cahit ibang nan~gaghandog
maban~gong bulac-lac n~g pusong may tiboc
cay Julieta'y pauang masaclap na yamot
si Romeo lamang sa tamis nabúcod.
Cay Romeo namang pagsayao madlang
sa ibang dalaga't sa uica ay culang
pagca't si Julieta ang laman na lamang
n~g hucay n~g pusong sa pagsinta'y hibang.
N~g anyong ang gabi tungtong nasa lalim
minulan ang "danzang estrella" ang turing,
niyaong dacong una ugali sa piguing
pagcatapos baga'y, oras nang humimpil.
Sa hinaba-haba litis na palitan
n~g cani-caniyang caparis sa sayao,
Julieta't Romeo nagcataon naman
sa "page-estrella" ay nagcapilin~gan,
Naramdaman n~gani Julieta'y ang init
n~g sa cay Romeong camay ay malabis,
n~gunit ang sa isang binata'y malamig
sa cabilang siping, tinac-han cung baquit.
Yaring acmang sulit sa tag-lay na edad
sa bunying Romeo'y malambot binigcas,
aniya, ó guinoo'y, mapalad ang oras
pagcalapit nati't camay nagcahauac.
Romeo'y namanghang di hulo n~g isip
din~gig cung totoo cayá panaguinip.
cay Julieta'y tanong ¡"ó tála n~g diquit!
sadiang minarapat sa iyo'y malapit.
Sagot ni Julieta, "oo at sa pagcat
camay cong caliua sa sandaling oras
papag-iinitin n~g iyong paghauac
sa busal n~g gabing lamig cumacalat."
Tugon ni Romeo "yaring catauhan
sa laot n~g touá baquit mo linutang¿
camay mo n~g aquin pina-iniit man
sa mata mo baga aco'y nada-darang."
Sa gayong aglahi n~g pusong may tiboc
Julietang butihin banayad sumagot,
sang n~giting matimpi pagcat sumaloob
ang sa capoua'y amang datihang sigalot.
Sagot ni Romeo, "¿sa palad co'y baquit,
sa iyo'y tumamang linoob n~g lan~git
maligayang gandang di dapat maisip
n~g alin mang pantas sa lupa'y maauit?
Mula n~gayo'y sa iyo sumpa co't asahan
sa mahal mong yapac dapá aco't laan
utos mo ay leying tupdin co't igalang
at aco ang lihim n~g iyong carictan."
Sa mauica ito'y camay pinaghigpit
sa pagcacahauac tanda n~g pag-ibig
at sa capoua nila'y puso ay cumapit
cun di ang libin~gan uala nang pag-pacnit.
N~g magcahiualay't ang danza y natapos
lahat humimpil na n~g lubhang maayos,
pagtupad n~g tungcol sa piguing may handog
ualang naibati't loob nan~gabusog.
¡O pagsinta'y baquit sa lupang ibabao!
cun di ca maigcas sa labing may simpan
cahit at sa mata ó quilos man lamang:
pinabasa-basa mo ang touá ó lumbay;
Itong inasal mo't dila pinag-umid
Romeo'y n~g lisan cay Julietang titig,
sa capoua muc-ha naminsang natitic
n~g pag-hihiualay ang bun~gang mapait.
Tan~ging paalaman ay hindi natapos
ang sigao n~g tin~gin hangang nagcaabot
at n~g maglayu na umali himutoc
sa capoua n~ga dib-dib na halos sumabog;
Hangang si Romeo'y sa bahay dumating
at hangang humiga tila'y na sa tin~gin
ang sa cay Julietang larauang butihin
at boong binigcas uari dinig man din.
Sa tinalotalo loob caisipan
aniya sa sarili "sa sinta ma'y hadlang
dating cagalitan n~g aming magulang,
aco'y cay Julieta't siya'y aquin naman.
Sa pintó n~g puso boong nari-rin~gig
ang tugtog n~g sa cay Julietang pag-ibig,
ang uicang "dalisay" natanao n~g isip
busal niyaong m~ga batang panaguinip.
Ang muc-ha n~g tauong salaming malinao
sa tago n~g puso, limbag na namasdan,
nasa cay Julieta ang pamuting mahal
n~g pusong babayi't mutiya niyang pan~galan
Ito ang ligayang sa pilac malabis,
na dapat han~garin n~g may puring dibdib,
pagcat iba-iba laman n~g pag-ibig
na punong saguisag sa bayang hinagpis.
Sumintang siphayo pagli-lilo'y bayad
ito ang sa tauong ualang casing saclap,
ito ang mahapdi sa di bucang sugat
at ito ang dusang sa puso'y pang-ag-nas.
Suminta't sintahin, ibigui't umibig,
ito nama'y siyang tunay na matamis,
ito ang pandugtong n~g buhay sa sáquit,
ito ang lualhati sa bayan n~g hapis;
Ito ang mariquit na dahit n~g buhay
sa gayo'y ang puso pan~ganib di damdan
sa balang touina auitin cahit man
at hangang dumating caniyang huling arao.
Julieta'i icao n~ga tungcol niyaring palad
n~g lan~git sa aquing sigasiguing landas,
sa sinunod-sunod sa unang sumicat
na bitoin sa puso't sa aquin painlag.
Icao n~ga sa aquin, ang calualhatian
n~g dusa'y casunod, auang casabihan,
icao rin ang batis sagana't malinao
di-dilig sa buhay at caluluang mahal.
Sa niuari-uari Romeo'y lisanin,
silid ni Julieta ang isip ibaling,
higáng aabutan at su-suling-suling
sa mundo ring balac budhing di pa guising.
Dalaua n~gang dusang yumacap sa dib-dib
una cay Romeong matinding pag-ibig,
at ang icalaua ang pagca-caalit
m~ga ama nilang sa sinta'y pan~ganib.
Baquit nan~ga caniya ina'y pinaramdan
sa m~ga Montesco ang mahapding subiang,
n~g siya'y tanun~ging sagot nacasayao
n~g Conde de Paris at Romeong mahal.
N~g ibig sumuco ang loob sa higpit
n~g dalauang simang sa puso ay alit,
guitna n~g pag-asa at pan~gambang labis
nagbuntong hinin~ga't gayari ang sulit:
Aniya "¡ó sintang may touá ó lungcot!
ang bigay sa daquip n~g lihim mong gapos
baquit mo hinirang yaring batang loob
lining-lang sa daang masan~ga't masuloc?
Sinong magca-calag man~guna sa lumbay
cun di si Romeong iyong quinatauan?
dapouat cung ang silo camandag ang tag-lay
marahil mamatay sa quinaligauan;
Pagcat sino cayang sa aqui'i managot
sa pagcadalisay pa-ibig na handog
Romeo'y sa altar niyaring pusong bubót
ay nama-mantun~ga't hari niaring loob
¿Di n~ga panunumpa cung baga itulad
sa n~galang salapi tingang di matangap,
na naguiguing bayad sa tungcol n~g hirap
n~g alin mang pusong may simpang pag-liyag?
At di si Romeo anac n~g calaban
n~g mahal cong ama mahaba nang arao?
cung cania mang tupdin ang sa sumpang laman
ama co'y marahil hindi tutulutan.
Dito n~ga sandaling napa-puntang isip
bago naidaing ang n~gayon co batid:
lasong labis sidhi sa magcasing ibig
ang biguian n~g had-lang ang ticang malinis.
Uica co ay lason at sa sid-hi sacdal
pagcat di pa lagoc at gunita lamang,
pinanglo-lomo na niyaring catauhan
marahil ay bangcay patac na maticman."
Dito napatiguil at di maisabog
n~g loob na hapó sa lumbay n~g moog;
n~gunit ang pagsitang daquip n~g may cupcop
pag-guiit sa isip tagumpay ang handog.
Isa pa'y sa piling n~g dusa't hinagpis
pasun~gao-sun~gao rin pag-asa sa nais,
cayá cay Julieta biglang sumaisip
ang gayaring uicang pumaui n~g sáquit:
"Alipala'y, aniya, ang poot na tabing
sa mata'y laon na n~g magulang namin,
n~g upang malag-lag aquin susung-quitin
hangahang malinao n~g tapat cong daing.
Sinta co n~ga'y siyang papatay n~g alab
sa apoy n~g digmang dipa na-aampat
capoua namin ama, sacá igagauad
ang pagca-casundong payapa n~g lahat.
Sa pagayong balac lubos na nanalig
ang bunying Julieta't naualang pan~ganib,
gaya n~g nabag-bag pagcapit mahigpit
sa mati-timbulang mapalad sa tubig;
Pagcat ang pag-asa n~g daquip hilahil
siyang tan~ging ilao sa gabing madilim
n~g tag-lay na dusa't mapanglao na daing,
at cahit cung minsan sa buhay pan~gitil.
Ano pa't sa tabing n~g gabi pagsicát
n~g masayang arao ang unang banaag
sing-ibig tindig na't nagsun~gao sa malas
cahit sumandaling humimlay magdamag;
Pagcat magcalapit bahay na tahanan
sinta'y alaga na sa mata man lamang,
ito n~ga ang alio di dapat pagtac-han
sa nagca-caisa n~g sa puso'y simpan.
Sa pagayong anyo oras lumilipas
at ualang bahala sa iba pang sucat,
siya rin at siyang arao arao agap
palibhasa'y pita n~g pagsintang lapat.
N~gayong si Julieta'y tumpa sa simbahan
tan~ging sinasad-ya sa labis n~g bahay
Romeo'y tuluy na't hindi nababanday
sa pagcalilim niyang pan~gaco sa hirang.
Loob n~g simbahan cung sila'y dumating
Romeo'y la-lagay sa daco n~g tin~gin
n~g caniyang mut-ya't nito'y sa dalan~gin
naqui-quiugali suliapang mahin-hin;
Cung ang dilim naman n~g gabi tumaquip
sa sang maliuanag, sa pag sintay capit,
Romeo'y naron na at paliguid-liguid
tapat n~g tahanan ni Julietang ibig;
At cung mapauá na sa binaling-baling
marahang li-lipat sa bacod n~g jardin,
bintana n~g guilio siyang ta-tapatin
uupo't tin~galang parang may hihintin;
Cahit di dun~gaui't ualang nasi-silip
malaong lalagac doo'y nagtitiis,
ualang ibang gaua cun di ang sa isip
ligaya'y auitin n~g magandang nais.
Sa tanáng ni-nibig ito'y caraniuan
parang tan~ga't gahis, ang ano mang hadlang,
harap n~g pan~ganib loob tumatapang
hibang na pagsinta masunod n~ga lamang.
Sa linaon nito sa gabing maning-ning
liuanag n~g buan pinilacan man din,
Romeo'y nan~gahas pumasoc sa jardin
paris din n~g dating pan~ganib di pansing,
Bintana'y nabucsan na hindi naglaon
silid ni Julieta'y Romeo'y umurong,
sa puno n~g isang cahoy ay cumanlong
cung sinong du-dun~gao pagmamasdan doon.
Julieta't di iba sa bintana'y nucas
ticang causapin ang asang mamalas
pagcat caniyang batid caga-gauang lahat
n~g tungcol sa caniyang puso ang bumihag.
At cung cayá ito'y tinipid sa dib-dib
gabing nan~gagdaan pagcat caniyang nais
taruquin ang lalim sa caniya'y pag-ibig
n~g quinahiligan n~g loob at isip.
At cung si Romeo'y han~gal ang catulad
sa tulugan sinta n~g tinapat-tapat,
Julieta'y gayon di't pasilip ang agap
sa caniyang bintanang munting binobucas.
Tunay carampatan hindi nalilin~gid
babayi pag tacot, sa lama't at dun~gis,
n~g bubog na puri pagsuboc malabis
sa minamarapat sa caniya may nais:
Caya si Julieta n~g huli na't tatap
sinta ni Romeo'y di licó at tapat,
sa puso umali ang mapuring habag
lalo n~g másilip sa ganitong hirap
Sa bacod ay patong ang sico n~g canan,
ulong nacaquiling sa palad alalay,
ualang piquit matang hindi mahiualay
sa silid n~g sinta't nag-gugunam-gunam;
Ang tin~ging malumbay sa ganda buhat
sa ilao n~g gabi ay acmang saguisag:,
catauang matamlay ang naca-catulad
ang sinisiphayó n~g malaquing han~gad.
Julieta'y dinamdam sa gayong namasid
sa puso ang isan~g bagay di malirip,
ang binin~gi-bin~gi di o na ininis
n~g tunay na tiboc sa caniya'y humibic.
Ang caniyang bintana doon nga nabucsan
na sinabi co na dacong unahan,
at n~g si Romeo'y cacanlong na naman
hindi nacatiis tinauag ang n~galan.
Sa gayo ay sinong aauit na pantas
ang macati-titic sa tinamong galác
n~g bunying Romeo sa marin~gig buhat
ang caniyang pan~galan sa bibig n~g liyag.
Romeo'y nag uaring sa lúpa'y di tungtong.
sa tuang sandaling naualang hinahon,
patacbong tumapat poon ang binulong
saca tumin~galang parang antay hatol.
Julieta'y tumanong: "Romeo ay baquit
dito iisa ca sa gabing tahimic"?
tugon ni Romeo'y, "pagcat inihatid,
na di macatanguing sinta't pag-ibig."
Pac-li ni Julieta, "sa iyo'i inaral
pan~ganib cang lubos sa aquing magulang,"
sagot ni Romeo'y "hindi gunam-gunam
muláng dito'y nasoc ang iyong tinuran;
Pagcat ang gaya cong may laquing pag-ibig
landas n~g hilahil ligao na sa isip
cayá ang aua mo cung hindi ilauit
tapat n~g silid mo bangcay cung madaquip."
"¡Romeo! ¡Romeo!, Julieta ang sagot,
uicang mapan~ganib at sa puso'y hugot,
¿baquit di in~gatan buhay sa sigalot
cung ticang tamuhin ang aquing pag-irog?
Romeo ang tugon, "Julieta'y masaclap
sa aba'y pumanao ang hinin~gang in~gat;
n~gunit cung bayaan sa laot n~g hirap
malibing sa lalim siya cong tuang agap,
Paca-asahan mo, sa iyo yaring sulit
ay bulong n~g pusong pabigcas sa bibig,
ualang ibang han~gad sa dilim n~g saquit
cun di maguing ilao dilag mo't pag-ibig."
Cay Julietang pacli, "di aco ang dahil
sa di caguinhaua n~g uagas mong daing,
cun di ang subian~gang hindi na nalibing
sa limot n~g capoua magulang tang guilio,"
Romeo ang sagot, "huag ipan~ganib
canitang magulang n~g pag-ca-caalit,
cung ito'y liab man ang sinta ta'y tubig,
maguiguing pamatay n~g silacbong ban~gis."
Sa balac na ito tanda n~g pag-ayon
Julieta'y pinutlan ang tinugon tugon,
pagcat sa caniya'y gayon ang nagtangol
n~g alit na sima n~g siya'i igumon.
Ito ang liuay-uay cung baga sa arao
n~g pagca-casundong sa puso'y sumilang,
n~g dalauang capoua dapat na uliran
sa pagsisintahang matibay't dalisay;
Sa pagcat ang lupang cupcop n~g pagibig
sa daya at pain sino mang malapit,
bighani in~gatan dagdagan ang masid
n~g huag macut-ya cung tica'y malinis.
Puso n~g babaying dupos na himuquin
sasaquian sa dagat ang naca-cahambing,
cung culang bumalac may in~gat ó anquin
sa dumpol n~g sinta basag ang marahil,
Puso n~g lalaquing sa sintay bugasoc
lalo cung ang gulang bulac lac sa tampoc,
cung gano ang tulin sa nasang maabot
siya naman saquit puri cung maumpog,
Ano pa't sa m~ga gabing nagsunuran
Romeo'y sa jardin masoc cailan man,
Julieta'y lauit na nacung maramdaman
bintana n~g silid isang sutlang hagdan;
N~gunit cung tulot man sa caniya ang maquiat
sa bintana lamang u upo't di lampas,
ang isa sa paa sa hagdan din tapac
si Julieta'y naman patayo't caharap.
Doon hinahanay pag-liham n~g nais
n~g capoua pusong nagcaisang hilig,
ang cauili-uiling anas n~g pag-ibig
casintuno halos ang tunog n~g batis:
Sa sin~gao n~g pusong matamis at uagas
isa't isa'y ualang itampong pahayag,
pagcat cung sa jardin ay yaon ang lunas
n~g tanang sampagang humahalimuyac.
Cahit di pa pitas sa pagayong asal
ang bun~ga n~g nais sa gunita'y nam-nam,,
sa lasang pang-uili ualang agam-agam
ligaya sa lan~git mandin ang namasdan.
Cung oras ay buan sa busal n~g hirap.
naca-casing laon sa ating pagmalas,
taon quisap mata mata't masayang lumipas
sa magcasing sintang sa tica'y magharap.