OPMERKINGS:--Ons gee nou seker punte aan wat steeds gedien het om
die bestaan van Boesmans vir soveel eeue--nee, duisende jare--te
waarborg.
Daar bestaan geen nasie op aarde nie, of hulle voorouers was vir
duisende jare terug barbare wat sonder klere rondgeloop het, wat
geen ander werktuie kon maak nie as van klip, hout en horings; hoe
om metale te bewerk, het hul niks van afgeweet nie. Sommige nasies
het eerder as andere tot beskawing gekom, soos die ou Egiptenare,
Babiloniërs, Feniesiërs, Grieke en Sinese; dog die Engelse, Franse,
Duitsers, Hollanders, Russe en Skandinawiërs het later gevolg, en
het toe voordeel van die Griekse en Romeinse beskawing getrek.
Wat ook al mag gegis word deur geleerdes omtrent die oorspronklike
geboorteland van die Boesman, dit weet ons as 'n onbetwiste feit dat
Afrika hulle land was en is. En Afrika, met sy groot inlandse woestyn,
het die noordelike beskaafde volke teruggehou; so het die Boesman
die voordeel gehad dat hy sy rol eenkant kan vry uitspeel.
'n Ander voordeel vir hom is dat Afrika die rykste wêrelddeel vir wild
is. Hy het dus nie nodig gehad om met mak diere opgeskeep te wees
nie. Ook die veld het genoeg wilde vrugte en veldkos vir 'n jagter
opgelewer, sodat hy nie nodig gehad het om self te plant en te saai
nie. Het hy lus vir vis, dan maak hy eenvoudig fuike van latte en lê
dié in die riviere, en hy kry oorgenoeg.
Op hierdie manier het hy verkies om in 'n lui-lekker-land te woon. Daar
is niks verédelends in jag nie--dit beteken die vermoor van onskuldige
lewens; en om 'n naam te maak, word soms meer wild gedood as wat vir
die behoefte nodig is. So het die Boesman hom nie uit sy barbaarsheid
verhef nie en het stil bly staan sonder verstandelik te ontwikkel;
want 'n redelose dier, soos 'n leeu, kan ook jag en genoeg vind om
van te lewe.
Dan is dit 'n natuurwet wat die Skepper daar gestel het, dat die
geskikste altyd sy pad en bestaan beter vind as 'n minder geskikte. Die
geskikste ontwikkel kragtiger en laat meer nakomelinge na as die minder
geskikte, wat nie behoorlik vir sy nakomelinge kan sorg nie. Dit op
die Boesman toegepas, is dit duidelik dat die vader wat die beste kan
hardloop, beste kan sien en die gepaste kleur van vel het om hom net
soos die veld te laat lyk--dié vader bring 'n kragtiger famielie op;
terwyl die swakker en siekliker man miskien nie eens 'n vrou kan
kry nie; en kry hy een, dan is sy swakker kinders nie bestand teen
die harde eise van die woestyn nie: hulle sterf en laat ook nie 'n
swak geslag na nie. So het net bly voortlewe wat vir die lewensstryd
geskik is.
Laat ons die Boesman nou beskou soos hy vandag is, en let op wat tot
sy voordeel is.
Sy kleur is net soos die veld waarop hy jag. Mense het reeds daarop
gelet dat daar 'n klein verskil in kleur is tussen die Boesmans wat in
die Kalaharie woon en die Boesmans wat suid van Grootrivier gebore en
opgegroei is. Daarom het mnr. W. A. van Zyl in die vorige verhaal gesê
dat al wat 'n Boesman nodig het om te vermom, is sy swart hare, wat
deur die wild kan beken word; sy kleur is net soos dié van die grond.
Aldag is jagdag, maar nie vangdag nie. So gee dit eienskap dat daar dae
van oorvloed is, en dae van gebrek, wanneer honger en dors die jagter
en sy famielie kwel. Hieraan het die Boesman se maag gewend geraak
en sy liggaam het in dié rigting ontwikkel om in tyd van oorvloed
voedingskrag op 'n seker deel op te gaar. Wie 'n Boesman ken, weet
dat 'n seker deel van sy lyf besonder fris ontwikkel is. Dus moet
ons die tekenaar nie blameer nie as hy 'n Boesman net so afteken as
hy in die natuur is.
Mense wat in stede en dorpe van kindsdae af woon, kan gewoonlik nie
so ver sien nie as mense wat op die platteland woon, omdat hul meestal
in strate loop wat met geboue begrens is; dus het hul geen ver uitsig
nie, en die oog word geoefen om naby te kyk. Die Boesman, as jagter,
moet ver en naby oor die vlaktes en teen rantjies sy oë laat dwaal;
dus is hulle oë van geslagte tot geslagte geoefen om ver en naby te
kyk. Dis daarom dat sy gesig so goed as 'n vèrkyker is. Hy het dus
die voordeel van 'n vèrsiende oog. Sy ooglede vorm twee skrefies,
omdat hy oor vlaktes in skerp lig kyk.
Iemand groot en swaar van gewig kan nie so vinnig hardloop en is
ook nie so rats nie. Slaan maar ag op wat 'n kind in 'n dag afmaak,
probeer dit alles na te doen, en voel of jy in die aand nie doodmoeg
gaan slaap nie. Vergelyk jou krag met dié van 'n kind, en staan dan
verbaas. Net so met die Boesman: deur hy klein is, weeg hy nie swaar
nie; die spiere van sy bene is goed ontwikkel. Die beste hardlopers
onder hulle is ook die beste jagters--dus: die beste versorgers van
hulle famielies; en so is hierdie eienskap van geslag tot geslag
onder hulle voortgeplant, net soos dit die geval is met windhonde
en resiesperde.
Die hardste en vertroubaarste werkers en arbeiders van die wêreld is
persone met 'n vaste liggaamsbou en 'n gemiddelde grootte van ongeveer
ses-voet-hoogte. Op hierdie eienskap kan die Boesman nie aanspraak maak
nie. Dit is dus wreed om van hom swaar liggaamsarbeid te eis. Maar
gee hom vee om mee te werk, of werk van 'n minder vermoeiende aard,
dan is hy daar tuis net soos enige ander.
Wat die Boesman deur al die eeue van uitroei of uitsterwe bewaar het,
is dat daar selde of nooit 'n getroude meid gevind word wat nie 'n
aantal kinders het nie. Ons oumense het reeds in vroeër dae opgemerk
dat die Boesmans so snel vermeerder. Maar nou in ons dae is hul aan die
verminder. Die rede hiervoor is dat die Hottentots en Kaffers, wat van
die noorde die land oorstroom het, die mans vermoor en die meide vir
hulle tot vroue geneem het. En in ons dae wil 'n Boesmanmeid liewers 'n
Hottentot of Kaffer tot man hê. Dit is dus die meide wat geen nasionale
gevoel vir hulle eie nasie besit nie; sy is die groot oorsaak van
dit alles; haar verval is die ondergang van haar volk. Haar volk is
in die minderheid en word deur die ander verag, waaroor sy 'n seker
mate van skaamte gevoel; en dit maak dit vir haar so gemaklik om haar
eie nasie te verstoot en haar met 'n vreemde nasie te vereenselwig.
Maar sou die Boesmanmeid soveel respek hê om trou by haar volk
te staan, saam met hulle die lief en leed te deel. dan sal sy die
redmiddel wees om die bestaan van die Boesman voort te plant. Maar
noudat die Boesmanjong nie trou nie, sal dit nie meer baie geslagte
duur nie of die Boesman sal tot die verlede behoort.