OPMERKINGS:--In hierdie Verhaal wil ons iets vertel hoe die oudste
volke hulle gereedskappe van klip gemaak het. Ons vertel dit hier,
omdat Boesmans vandag nog dieselfde ding doen.
In die verre oudheid, toe die mensdom taamlik wyd oor die aarde
versprei was, het hy in die begin nie die kuns verstaan om metale
uit erts te smelt en te bewerk nie. Om tog 'n soort gereedskap te
hê om wild mee af te slag, of om hulle mee dood te maak, of waarmee
die mens self hom moet verdedig--so het hy vereers vuursteen geneem
en dit reggekap om dit 'n soort gerieflike vorm te gee. Om dit mooi
te bewerk en glad te slyp, het hy die kuns nog nie verstaan nie. So
word daardie tydvak die Ou Steentydperk genoem.
Maar as 'n oplettende mens iets herhaaldelik doen en goed na sy werk
oplet, dan leer hy homself aldag om die werk beter te maak. So het
na verloop van tyd sommige van daardie oumense net knap geword om
'n beter klas gereedskap te maak. Hulle gee daaraan 'n beter vorm,
sit handvatsels daaraan en slyp dit glad en blink. Hierdie tydvak
word die Nuwe Steentydperk genoem.
Dit alles het gebeur voor die mensdom kon lees of skrywe. Maar daardie
ou gereedskappe van klip is onverganklik en is vandag nog te vinde,
en wel in gruis, ou vullishope of werkplekke wat in ons teenswoordige
tyd ontdek is. In die museums in Europa is daar baie van sulke ou
gereedskappe te sien, soos kliphamers, klipmesse, asgaaipunte van klip,
ja, selfs sae van klip. Die soort vuursteen wat hulle gebruik het,
is dieselfde as wat ons oupa's en grootjies vir hulle tonteldose en
vuurslae en vir hul ou haan-en-pan-roers gebruik het. Want hierdie
soort steen is gelukkig wyd oor die aardbodem versprei.
Later ontdek die oumense die kuns om koper en tin uit erts te
smelt. Maar koper en tin is nie so danig hard nie en word met gebruik
gou stomp. Toe vind hul weer uit as hul die twee saamsmelt, dat hul
dan 'n harder metaal, brons, verkry. A, dit was 'n geluk! Hulle giet
toe meteens die stuk gereedskap in kleivorms na die patroon wat hulle
verlang, die punte en kante van daardie gereedskappe word weer warm
gemaak en met hamers skerp geslaan en verder geslyp. Dit was toe al
'n groot vordering in die rigting van beskawing. Hierdie tydvak word
die Bronstydperk genoem.
Dog, met die gedurig smelt van brons leer die oumense die kuns
om yster uit erts te smelt. Hulle leer nie alleen hoe om yster te
bewerk nie, maar ook om dit hard tot staal te maak. Hierdie tydvak
word die Ystertydperk genoem; en ons teenswoordige geslag leef nog
in die Ystertydperk, wat ontsaglik tot die beskawing van die mensdom
bygedra het. Wat beteken 'n wêreld vir ons vandag sonder yster?
Maar moenie glo dat die beskawing oor die hele wêreld op gelyke voet
voortgegaan het nie! Die Egiptenare het reeds 4400 jaar voor Kristus
'n Farao, Mena, gehad wat huise en tempels van groot gekapte en
bewerkte klippe gebou het, terwyl ou steengereedskappe in Egipte
versprei lê. Babilon het daarna sy toppunt bereik, toe Persië, toe
Griekeland, toe Rome. En met die geboorte van Kristus het genoemde
nasies hoog teen die leer van beskawing opgeklim. Maar Julius Caesar,
toe hy met Engeland in 52 v.K. oorlog maak, vind dat die Britte nes
Kaffers en Boesmans nog kaal loop. Dit was dieselfde geval met die
Duitsers en ander westelike Europese nasies. Die Roomse en Griekse
kerke het daardie barbare in hande geneem om hulle te beskawe.
Die Kafferstamme verstaan om yster ru te bewerk--dit blyk uit die
maak van hulle eie asgaaie, terwyl die Boesman tot vandag toe nog
daarvan niks af weet nie. Hy is dus in die trap van ontwikkeling en
beskawing geen steek verder as die mensdom in die voorgeskiedenis-tyd
nie, toe hul ruwe gereedskappe van vuursteen vervaardig het.