We zaten samen in 't hotel Egener te Probolingo aan 't ontbijt. Hij was
na mij binnengekomen en had zich, op de in Indië gebruikelijke wijze,
aan mij voorgesteld met de woorden:--Mag 'k eens even met u kennis
maken. Mijn naam is Verbeke.
--Ik heet van Maurik!
--Justus van Maurik?
--Juist.
--Och! dat doet me plezier--ik heb in de kranten wel gelezen dat u een
bezoek aan Indië brengt, maar 'k had nog niet het genoegen u te
ontmoeten. En toch heb ik, vooral in den laatsten tijd, dikwijls aan u
gedacht.
--Ei, hoe komt dat zoo?
--Wel! ik heb zoo nu en dan wat van u gelezen en daarbij dacht ik: als
ik dien man sprak zou ik hem voor de curiositeit mijn levensgeschiedenis
eens willen vertellen. Een auteur moet, dunkt me, graag zoo iets hooren,
al is 't maar om zijn menschenkennis te verrijken of er later stof in te
vinden voor een schets of novelle. 'k Heb dikwijls gedacht; hoe halen de
schrijvers de dingen bij mekaar? Ze moeten zeker hier en daar lui
vinden, die hen op de hoogte brengen van een en ander....
--Dat ziet u aan u zelf meneer ... hum?...
--Verbeke. Willem Frederik Hendrik Verbeke. Ja, 'k ben een Toewan! 'k
heb drie mooie voornamen, maar daar koop je niet veel voor.... Dus 't
zou u interesseeren als ik u vertelde, welk toertje ik al zoo door de
wereld heb gemaakt?
--Natuurlijk, maar mag ik even mijn notitieboekje halen, dan teeken ik
de hoofdpunten aan--mijn geheugen laat mij soms in den steek.
Hij lachte eventjes en streek met zijn hand over zijn dunnen rossigen
knevel;--Ga gerust je gang, meneer, maar wanneer je 't avond of morgen
mijn lotgevallen vereeuwigt, zet dân een anderen naam in je boek,
asjeblieft? Ik heb nog veel familie in Holland en die lui mochten zich
eens ergeren; 't zijn daar zulke brave zielen, weet u! Steunpilaren van
de kerk. 'k Heb twee dominees in mijn familie en ettelijke ouderlingen.
De witte das is erfelijk in ons geslacht.
--Steek eens op, meneer! 'n lichte sigaar--eigen fabrikaat, 't is
meteen een adreskaartje van den fabrikant, al rookend vertelt men
gemakkelijker.
--Graag! Ja 'k heb al menig sigaartje van je naar den blauwen hemel
geblazen en soms terwijl ik een boek van je las. Dan dacht ik zoo: wat
'n wonderlijke combinatie--sigarenfabrikant en schrijver--die man moet
een goed standje hebben. Hij raakt ze van alle kanten ha, ha, ha!
--'t Is een dringende noodzakelijkheid dat ik fabrikant blijf, want van
zijn pen kan men in Holland niet leven, daarvoor is 't land te klein,
ergo....
--Verkoopt u sigaren. Koko blanda! Hollandsche sigaren in
blikverpakking, gegarandeerd tegen wormen, insecten en vocht. Hij sprak
snel en op één toon, als iemand die een les opzegt. Je ziet wel meneer,
dat ik de reclame-biljetten uit je kistjes van buiten ken, maar je hebt
schoon gelijk! Je moet turf opdoen zoolang je turven kunt, komt de oude
dag dan heb je een beetje brandstof in huis om je stijve knoken bij te
warmen. 'k Heb ook altijd zoo gedacht in den beginne, maar och! mijn
turf is me tusschenbeiden door vrienden en buren afhandig gemaakt, en 'k
ben er zelf ook wel 'n beetje ruw mee omgesprongen, Sepada!--hij riep
den jongen:
--Minta whisky-soda? Mag ik u ook een glas offreeren?
--Dank u, 't is me nog te vroeg, 'k heb hier mijn thee nog staan.
--Och! ik drink ze alleen uit gewoonte om iets te hebben wat m'n tong
vochtig houdt; 'k heb zeker 'n droge lever!--Sedikit whisky! zei hij tot
den jongen, die hem inschonk. 'k Neem er maar een spoor whisky in, om
een smaakje aan 't Apollinariswater te hebben. U zou kunnen denken, dat
ik, hij maakte de bekende beweging, van dât hield. Och heer! neen, dat
is 't geval niet, zoolang ik onder de tropen ben, heb ik in alle
opzichten matig geleefd. 'k Heb dagelijks één enkel bittertje gebruikt
uit oud-Hollandsche gewoonte, vóór den eten en 's avonds een toddy of
een paar splitjes (half glas whisky soda) anders zag ik er zóó niet uit
op mijn vijf en veertigste jaar en 'k ben toch van mijn twee en
twintigste al in Indië. Kijk! 'k heb nog een goeien kop met haar en mijn
oogen zijn ook nog perfect.
Ik keek mijn nieuwen kennis oplettender aan. Hij was een man van
middelbare lengte, met een opgeruimd, bruingelig gelaat en helderblauwe
oogen, die frank en vrij onder borstelige, rossige wenkbrauwen
rondkeken. Zijn neus was nog al dik, maar met zeer bewegelijke vleugels,
die op een zenuwachtig temperament wezen en als hij sprak, trok hij nu
en dan zijn bovenlip in 't midden min of meer driehoekig op, zoodat
onder zijn overhangenden dunnen knevel, de gave witte voortanden
zichtbaar werden. Over 't geheel genomen, had hij iets goedigs zelfs
iets kinderlijks in zijn uiterlijk, dat, ofschoon het een zeer
burgerlijk type had, toch volkomen fatsoenlijk en volstrekt niet
ordinair was.
In den loop van het gesprek viel 't mij op, dat hij de gewoonte had, om
van tijd tot tijd een der punten van zijn langen snor in den mond te
nemen en er op te bijten, terwijl hij zijn gedachten scheen te
verzamelen. Zijn handen, ze waren zeer goed verzorgd, schoon sproeterig
en zonverband van boven, hield hij ze al sprekend, geen oogenblik stil.
Nu eens krabbelde hij met zijn lange zindelijke nagels aan de korte
stoppels, die aan zijn kin uitbotten, dan weer plukte hij met zijn
vingers aan zijn jaslapellen of streek door zijn kort geknipt, dik
rosblond haar. Zijn geheele persoonlijkheid was overigens kalm, zijn
manier van vertellen klaar, kort en duidelijk, soms bijna cynisch en
zeker zou men hem een volkomen rustig man hebben kunnen noemen, indien
niet zijn handen zoo voortdurend in beweging waren geweest.
--'k Ben in Friesland geboren, begon hij, op een klein dorp, waar mijn
vader plattelands geneesheer was. 'k Heb nog een veel ouderen broer, die
dokter is te Amsterdam--en ik ben ook begonnen met 't gymnasium, maar 'k
had geen kop voor Latijn en Grieksch. Toen heb ik 't over een anderen
boeg gegooid en ben gaan leeren voor den post- en telegraafdienst. 'k
Was bijna klaar en zou examen doen, maar daar trof me een ongeluk met
schaatsenrijden; ik kneusde mijn been erg, heel erg; 'k was er lang mooi
mee! 't Genas eindelijk maar 't eene was cirka een halven decimeter
korter geworden dan 't andere. Niets aan te doen, hoor! Ik was
gesjochte, want even van te voren was voor de post- en telegraafbeambten
de keuring ingesteld en ik kon dus met mijn te korte been naar huis
hompelen.
Goeie raad duur! Wát te doen? In Holland liggen de baantjes niet
opgeschept. 'k Had een broer in Indië, ook al dokter, dien 't naar den
vleesche ging. 'k Had hem geschreven: Jan, mijn eene poot is voor goed
opgetrokken en heeft mijn carriére in de war geschopt, kun jij me ook in
je apeland gebruiken?
Jan was een goeie, hartelijke kerel en schreef me dadelijk terug: "Wim
kom maar over, 'n aap meer of minder hindert hier niet. Ik zal je wel op
een koffieland plakken, daar kun je zoo mank loopen als je wil!"
'k Ben een vol jaar bij hem blijven logeeren om aan 't klimaat te wennen
en de taal te leeren, want ik kon me beter redden met boerenfriesch, dan
met Maleisch of Javaansch, dat snap je wel. 'k Had 't Javaansch vrij
gauw te pakken, Maleisch leerde ik van zelf onder de hand en toen ik
zoo'n beetje van alles wat de planterij aangaat op de hoogte was, kwam
ik als assistent op een koffieland. 'n Hondenbaantje hoor! Toen daarna
in de tabak. Ja, ik heb misschien menig plantje verzorgd wat u later tot
je onvergelijkelijke sigaren hebt laten verwerken. Van de tabak kwam ik
in de suiker en van de suiker weer in de koffie: maar hoewel ik goed
mijn brood had en zelfs een aardig stuivertje overlei, begon me dat
eenzame leven op die plantage de keel uit te hangen. Eten en drinken heb
je plenty, je kunt je zelfs vet mesten als je er lust in hebt--maar
leven? Neen! dat doe je op zulke ondernemingen eigenlijk niet, je leidt
een plantenleven. Daar ben ik de man niet naar, 'k ben een veel te
jolige knaap, 'k hou van pret, van lachen, van dwaasheid op z'n tijd, en
op zoo'n land is 't altijd en eeuwig koekoek-één-zang. Soms zag ik weken
lang geen ander Europeaan, dan m'n collega, een saaie, droge vent, die
me verveelde.
'k Schreef weer aan Jan: "Broêr" schreef ik, "als je niet wilt dat ik
hier vastgroei of als een knol in den grond blijf zitten, kijk dan eens
voor me uit naar wat anders."
--Kom maar hier--antwoordde Jan--dan zullen we op ons gemak voor je
uitkijken.
Ik weer naar mijn broêr; die was toen al aan 't sukkelen. Beroerd hè?
dat zoo'n dokter zich zelf niet cureeren kan en nog beroerder dat hij
zoo precies weet wanneer ongeveer zijn lampje uitgaat.
Als je je rept Wim! zei hij, dan kan ik je misschien precies nog een
handje helpen, vóór ik de pijp uitga. Nu dat heeft ie dan ook gedaan;
door zijn toedoen en verlichting heb ik mijn examen kunnen doen als
opzichter bij den Waterstaat. Tegenwoordig maken ze die examens heel wat
zwaarder, maar toen ik het deed was 't nog zóó erg niet. Wel zat je zes
dagen lang tegenover drie inspecteurs, die je, met permissie! 't hemd
van je lijf vroegen, maar 't ging goed--ik rolde er heerlijk door met
nog een ander; maar de rest werd afgewezen. Enfin! troost jelui je maar,
zei ik, drie gekken kunnen meer vragen dan één verstandig mensch
beantwoorden kan.
Ik lekker, dat vat je! En m'n broer had er deeg van; hij liep in zijn
laatste schoenen, dat zag ik wel en den avond voor we hem dood in zijn
bed vonden zei hij nog tegen me: Wim! dat hebben we 'm nog net gelapt,
ouwe jongen! Kijk jij nou een beetje, dat mijn vrouw en kinderen goed
naar Holland komen.
Goddank! ze konden leven, Jan was altijd zuinig en oppassend geweest.
Een heele poos ben ik opzichter bij den Waterstaat geweest, maar veel
vooruitzicht had ik niet en 'k begon ook alweer genoeg te krijgen van
dat dwarskijkersbaantje; 'k heb me nooit lang bij één ding kunnen
bepalen, dat merk je wel! Daar gebeurde me iets wat je toeval of fortuin
zou kunnen noemen. 'k Was te Samarang en maakte er kennis met een
Engelschman. Toen die mijn naam hoorde vroeg hij: Ben jij soms een broêr
van dokter Verbeke? Ja! dan doet 't me plezier je te ontmoeten ... jouw
broer heeft mij radicaal van de spruw genezen, ik was destijds een arme
slokker en hij heeft me nooit laten betalen: daar ben ik hem nog altijd
dankbaar voor!
Ik vertelde hem, dat ik mijn bekomst had van den Waterstaat en dat ik
wat anders wou beginnen. Well! zei de Engelschman, word aannemer. Je
zegt immers dat je wat geld hebt--ik ben toevallig in de gelegenheid om
je goed werk te bezorgen. Je kunt op mij rekenen! 'k Hoor hem nog
zeggen:--Your brother cured my body, I shall cure your affairs! En hij
hield woord! Ik nam mijn ontslag, werd aannemer en hij bezorgde mij
plenty werk. Zie je, dat was nog eens een man die voor een ander wat
over had.
Jongens, ik bofte toen zoo! In vier jaren tijd had ik een goeie
zestigduizend gulden overgelegd, 'k had royaal geleefd en me waarachtig
niet verkniesd. Was ik destijds aannemer gebleven dan zou 'k misschien
nu een ton of wat in de wereld hebben, maar de duivel mag weten hoe 't
kwam, ik kreeg van de aannemerij ook al weer genoeg. 'k Geloof dat ik
toen, voor mijn doen, te veel geld had, en dat de broodkruimels me
staken. Op aanraden van een goed vriend--de satan mag hem voor mijn part
halen--kocht ik een koffieplantage.
De rakker wist wel dat 't ding geen geld waard was, maar hij kreeg zijn
provincie en dáárom was 't hem te doen. Dat was God beter 't een
landsman. Ja! van je vrinden moet je 't maar hebben.
't Begon me tegen te loopen; in de boontjes lukte 't niet. Eerstens
waren de gronden niet goed en tweedens hielp Toewan Allah niet meê.
Mislukte oogsten, ziekte in de boonen, slechte prijzen, alles werkte
samen om me uit te kleeden. 'k Zat in een minimum van tijd in de beer en
wel zóó dik, dat ik geen gat meer zag om er uit te komen.
'k Wist geen raad en dacht: waarom zal ik nou langer al die soesah
hebben. Kinderen hou ik er niet op na, mijn familie in Holland zal me
niet missen, ik blaas me een blauw boontje in m'n kop en Soedah!
Maar 'k heb het niet gedaan en weet je wie me terug gehouden heeft? Mijn
huishoudster!
Je begrijpt wel dat 'k in Indië zoo'n nuttig meubel hebben moest, en
toen ik er eenmaal toe overweging om zoo'n inventarisstuk aan te
schaffen, heb ik er naar mijn beste weten een uitgezocht van goede
kwaliteit. 'k Heb nog al een gelukkige hand in dat soort van zaken--en
daarom trof ik 't zeker ook zoo best. Ik kreeg een Boegineesche, Sina
heette zij. Mooi was ze zoolang ze heel jong was, later had ze toch een
dragelijk gezicht, maar trouw! trouw meneer! als een hond. Ik heb haar
achttien jaren lang bij me gehad, nu is ze sedert een paar maanden
dood....
Verbeke zweeg even, beet op de punt van zijn knevel, keek naar zijn
lange nagels, nam toen een teugje whisky-soda en vervolgde:
--Ja! ze is dood, 't onthandt me erg, want ze deed alles voor me. Enfin
je kunt niet eeuwig bij mekaar blijven, hé? Maar om op mijn
koffieplanterstijd terug te komen: ik wou me dan maar gewoonweg voor den
kop schieten en 'k zou 't gedaan hebben ook, wanneer Sina me niet 't
pistool uit de hand had geslagen. Ze gooide 't voor mijn oogen in de
kali en zei:--Ben jij een man en kan jij je ongeluk niet dragen? Toewan
Allah heeft je eerst rijkdom gegeven, dien heb je aangenomen--nu neemt
hij je het geld weer af--moet je je daarom doodschieten? Foei! ik ben
maar een zwakke vrouw, maar ik heb meer moed dan jij--Ajo! wees
vroolijk; ik heb den goeden tijd met je doorgemaakt, ik zal je ook door
den slechten helpen. We zullen er samen wel komen. Zij bracht mij een
goede achthonderd gulden, die zij bespaard had en zei: dáár! dat heb ik
nog, daar beginnen we weer mee!
Sina's broer was tuinjongen bij me en haar vader had ik als mandoer op
mijn land. Je begrijpt, met de familie van je huishoudster bemoei je je
nooit--je blijft altijd Toewan tegenover die lui--maar toen ik met Sina
't land afging, waren ze erg beroerd, ze hadden kasian met ons.
--Ja, die vader van Sina was een wonderlijke kerel, goed van hart, maar
een driftkop. Hij had in vroeger jaren, voor hij getrouwd was met Sina's
moeder, een perkara gehad met een anderen inlander en wel door een
haan--dat wil ik u even en passant vertellen, 't teekent zoo'n beetje de
toestanden onder die lui.
Hij had namelijk een vechthaan, die zich meten zou met dien van zijn
neef. U weet zeker wel dat de inlanders dolle liefhebbers zijn van
hanengevechten en dikwijls bij die gelegenheden voor hun doen groote
sommen verwedden. Soms zelfs verspelen zij op die manier hun heele
hebben en houden, hun huis, hun sieraden, kortom alles! 't Is een
passie, die hen volkomen beheerscht.
Nu gebeurde het dat de haan van mijn schoonvader het verloor, zijn neef
lachte hem daarom uit, ze kregen woorden en om een eind aan de zaak te
maken trok Sina's vader zijn kris en stak zijn soedara overhoop. Hij
vluchtte naar Makassar, werd daar aangeworven als cavallerist en kwam in
later jaren weer op Java terug. Daar nam hij een andere vrouw, zijn
vorige was te Makassar gebleven, en kreeg een dochter, Sina, mijn
huishoudster.
Hij was waarachtig een eerlijke flinke kerel, dat heeft hij me later
bewezen, maar dat zal ik u strakjes vertellen, laat 'k nu bij mijn eigen
lotgevallen blijven.
Met het geld van Sina begon ik weer zoo hier en daar een klein werkje
aan tenemen. 'k Had nog genoeg relaties en 't gelukte me er weer in te
komen. Eerst vlotte 't niet te best, maar eindelijk kreeg ik beter werk
en binnen een groote anderhalf jaar had ik weer een dikke vijfduizend
gulden over. Sina administreerde mijn duiten, begrijp je? En ze deed dat
zóó goed, ze hield van zóó weinig huis en paste zóó op alle kleintjes,
dat ik zelf verwonderd was dat we 't in ieder opzicht royaal hadden en
toch zoo bitter weinig uitgaven. Daar kreeg ik op eens een groote
aanneming voor Menado op Celebes, een werk waar een ferme duit aan te
verdienen was. Ik moest er natuurlijk zelf heen, maar wou Sina niet mee
nemen--'k had haar genoeg geld gegeven en voor alles gezorgd, zoodat zij
't goed kon hebben zoolang ik weg was--ze scheen zich te schikken in de
scheiding, maar toen ik goed en wel op de boot zat, zag 'k haar op eens
voor me, met haar vader. Ze kwamen me smeeken haar meê te nemen. Eerst
wou ik er niet van weten; 'k was nijdig, want 'k vond het onhebbelijk
dat ze me tegen mijn zin gevolgd was, gaf haar een frisch standje en zei
tegen haar vader:--neem haar weer mee; 'k kan haar op reis niet
gebruiken, maar ze lei als een hond aan mijn voeten, ze omvatte mijn
knieën en riep: "ik zal sterven als mijn heer heengaat en ik weet hij
kan mij niet missen, hij heeft Sina noodig om voor zijn geld te zorgen.
Och! neem me meê anders kom je arm terug" en vader zei: "Sina heeft geen
ander in haar hart, laat haar niet sterven?"
't Was een allernaarste historie, een scène van belang aan boord. Enfin!
ik liet me verbidden en zei:--nu in Gods naam dan, blijf! Toen zoende ze
mijn handen, mijn voeten, ze kroop voor me op den grond, meneer en met
al die malligheid was de boot onder stoom gegaan en waren we al een heel
eind van de pier. Schoonpapa had er evenmin op gelet als wij, maar toen
hij zag dat ik Sina bij me hield, kreeg hij het in eens in de gaten.
Slamat djalan! riep hij ons toe, trok achter uit zijn hals zoo'n lang
mes, dat hij op zijn rug onder zijn baadje had, nam 't tusschen zijn
tanden en jumpte overboord. Hij zwom naar land, dat is voor zoo'n
Boeginees maar een kleinigheid....
--En dat mes, meneer Verbeke?
--O! dat was voor 't geval dat hij een haai tegenkwam, maar 't is
overbodig geweest, hij is goed en wel aan land gekomen. Sina en ik
hebben sàmen--ja bepaald _samen_--dat werk te Menado afgemaakt en toen
't op zijn eind liep werd ik daar zwaar ziek; hevige koortsen. Toen was
ik toch blij dat ik haar bij mij had. Ze heeft me verpleegd--dat doet
geen soeur de charité beter--achttien dagen lang is ze niet van mijn bed
weggeweest en toen ze zag dat de dokter mijn ziekte niet meester werd,
heeft zij zelf in 't bosch kruiden gezocht en een drank gebrouwen, die
me heel gauw er boven op hielp, 'k Herinner me niet alles van die
ziekte, want ik was soms buiten westen, maar ik weet nog best dat ik
niet kikken kon of ze stond voor me. Ze lei op een matje voor mijn bed,
en was er met geen stok weg te slaan. Ja, 't was in haar soort een
kranig mensch, maar ten slotte werd zij ook ziek en toen keerden we de
rollen om en heb ik haar opgepast. Zij was gauw weer op dreef, want bij
haar was 't alleen maar overspanning en vermoeienis en ze zei:
--Sina wordt van zelf beter nu jij beter bent.
Zoo ben ik dan weer een heelen tijd in de aannemerij gebleven, totdat ik
ineens lust kreeg om een poos naar Holland te gaan. Natuurlijk kon ik
Sina daarheen niet meênemen, mijn heele familie zou een
onzedelijkheidsstuip hebben gekregen als ik met mijn bruine huishoudster
was komen aanzetten. Ik sprak er met haar over; ze was in die dingen nog
al beredeneerd en bevattelijk en zei zelf:--Ja, ik begrijp heel goed dat
je eens naar je familie wilt en ook dat ik niet mee kan gaan, maar mijn
hart zal bij je zijn--en kom je weerom?
Natuurlijk, zei ik, maar hoe vraag je dat zoo? Och I zei ze, misschien
blijf je in Holland en zoek je daar een blanke, Europeesche vrouw. Dat
zou ik je niet kwalijk nemen, want dat moet er voor ons vrouwen toch te
avond of morgen van komen--maar kijk goed uit wie neemt. Je bent goedig
en je moet een vrouw hebben die van je houdt,--ze wees op mijn been--die
begrijpt dat Toewan Allah je al genoeg misdeeld heeft en die je goed
behandelt. Als je met haar terug komt en ze is _niet_ goed voor je--laat
ze dan uit mijn weg blijven!
'k Had Sina nog niet zóó gezien, ze was compleet in de war en begon te
huilen dat 'k er bepaald beroerd van werd. Ze heeft alles voor me in
orde gemaakt, keurig, alles nieuw. Slaapbroeken, kabaaien, flanellen,
zelf genaaid op de machine. Ja, ze was verduiveld handig en zorgzaam
ook, want--hij lachte hartelijk--ze had zelfs een flesch obat (medicijn)
in mijn koffer gedaan, voor 't geval dat ik weer eens zoo'n koorts mocht
krijgen.
In Europa heb ik ruim anderhalf jaar genoten van alles wat te genieten
was, te Parijs, Brussel, Berlijn, Weenen, Hamburg en Amsterdam, 'k Heb
overal een lieve duit laten zitten. Wat 'k oververdiend had, was glad
weg, maar gelukkig dat ik ook nog wat in Indië op de bank had gezet. Met
dat kapitaaltje ben ik weer begonnen toen ik terug kwam. Sina was blij
als een kind--verbeeld je.--Ze was mager geworden en stil, 't was net
alsof ze zich mijn afwezigheid aangetrokken had--nu, misschien had ik
haar ook eens moeten schrijven, maar ze kon niet lezen, daarom had ze er
toch niets aan gehad, niet waar?
Ze fleurde heel gauw weer op en werd weer dik en vetjes, die inlandsche
vrouwen hebben gauw aanleg tot corpulentie, als ze geen soesah hebben.
Zij had zuinig geleefd terwijl ik weg was en wat ze over had kwam ons
goed te pas, want we moesten 't toch zuinig overleggen, omdat door mijn
verblijf in Europa mijn zaken een knauw hadden gekregen. De aannemerij
lukte niet erg meer, maar Sina wist raad en toen hebben we een soort van
handel opgezet. Zij had er een ongekenden slag van om voor weinig geld
allerlei producten te koopen, ik liet haar maar scharrelen met de
inlanders en leverde dan weer als tusschenpersoon aan exporteurs en
handelaars. Onfortuinlijk ben ik eigenlijk nooit geweest, want als ik op
droog geloopen was, kwam al gauw weer iets wat me vlot maakte.
We hebben aardig geld verdiend en omdat ik begreep, dat als ik 'reis
uitkneep, Sina toch wat moest hebben, had 'k een heel flink huis van
circa drie duizend gulden voor haar gekocht, op haar naam gezet, een
aardig duitje op de spaarbank geplaatst en verschillende juweelen van
iemand overgenomen.
En daar gaat ze me nu waarachtig dood, jammer! ze is tot 't laatst bij
haar positieven gebleven en geen uur voor haar dood zei ze nog tegen
haar vader: "Kijk eens voor hem--dat was ik, vat je?--naar een andere
vrouw, want hij kan niet zonder, hij staat als een kind op z'n
beenen"--hoe denkt zoo'n schepsel in zoo'n oogenblik aan zoo iets, hé?
Ze is heel kalm gestorven en ze liet mijn hand niet los, dan toen haar
vingers slap werden door den dood.
Ja! 't was een heele vreemdigheid toen ze weg was, 't kwam zoo
plotseling; ze was maar een dag of acht ziek. 'k Was heusch erg onder
den indruk, want je hecht je aan zoo'n mensch en u weet niet hoe ze je
hier van alle kanten beduvelen en exploiteeren als je célibatair bent.
Sina's vader, dit wou ik u straks vertellen, was niets inhalig. Volgens
de wet was hij haar erfgenaam, maar hij kwam bij me en zei:--Toewan, 't
is allemaal van u gekomen, wat doe ik met al dat geld? Geef mij
vijfhonderd gulden, dan koop ik een huisje, en haar juweelen, maar zoek
er eerst alles uit wat je zelf hebben wil tot gedachtenis. De Boeginees
viel me betoel mee! Hij ging zelf naar den notaris en liet het huis weer
op mijn naam overschrijven. Ik betaalde hem vijfhonderd gulden en nam
dezen ring, een mooie steen hé? En een paar brillanten oorknoppen, ze
hadden me vierhonderd pop gekost, want ik dacht, die ouwe man heeft er
toch niets aan en ik kan ze allicht voor een andere vrouw gebruiken.
Mijn vrouws broêr, de tuinman, kwam de vorige maand bij me en zei: 'k
heb een goeie vrouw voor u, jong en zachtaardig, en de ouwe had er
onderwijl ook al een opgescharreld, maar ik heb geen van beiden
genomen--ik wil nu eens een Chineesche hebben, die zijn wat meer
ontwikkeld en nu is er me een door een sobat aan de hand gedaan. Daarom
zit ik nu hier in 't hotel, begrijpt u? 'k Heb met dien staartknaap
afgesproken, dat we mekaar hier zouden treffen, dan zou hij me bij de
familie van mijn aanstaande brengen. De vader wil haar niet te duur
afgeven--en 't moet een lief vrouwtje wezen. Bevalt ze me, dan neem ik
haar meê--anders ga ik alleen een poosje naar Japan, dat moet zoo'n mooi
land zijn. Nu Sina dood is heb ik toch geen idée dat ik onze zaken kan
doorzetten, dat inkoopen is mijn fort niet. Enfin! 'k zit nu nog goed in
mijn duiten, die moeten weer eens rollen.
'k Heb voor alle eventualiteiten een levensverzekering van 3000 gulden
genomen, dat 's voor mijn begrafenis en 't beredderen van mijn boel.
Die me er onder stopt mag dan de rest, die overschiet, houden--Ah! daar
komt mijn Chinees--adieu! meneer, tot het genoegen u weer te zien, ik ga
eens kijken of 't nieuwe inventarisstuk, dat hij offreert, me bevalt.
Salut!