N~gunit habang nagpapatuloy ang di mahahabol na takbo n~g m~ga araw na
sunodsunod na yumayao, ay untiunti namang gumigitaw sa isipan ni Elsa
ang nino n~g alinlan~gang nababanghay sa m~ga tanong na itong iniuukol
niya sa kanyang sarili:
--¿Ano kaya ang tunay na niloloob ni Tirso sa ganito kong katayuan?
¿Bakit kaya't hindi na siya nagbabalak na ako'y ilagay sa kapanatagan,
kung aking inuuntag sa kanya ang bagay na ito'y nililibang pa ako sa
kung anoanong matatamis na pan~gun~gusap at maririkit na halimbawa?
¿Habang panahon kaya'y ganito na lamang ang ibig niyang panatilihan
ko? Kahapo't kamakalawa, ang hindi pa pagkatapos n~g kanyang pagaaral
ay isa sa m~ga mahigpit na idinadahilan, n~guni't ngayong siya'y
maluwalhati nang nakaraos ay ang pagsusulit naman sa _corte suprema_
ang iginigiit ... ¡Kung ako man lamang sana'y nahalataan na niya n~g
pagkamasilawin sa _título!_ ¡Kung sa akin sana'y hindi pa sapat ang
kanyang pagkamakata! ¿Iniimbot kaya niyang pagdayaan o linlan~gin
ako?...
At, si Elsa ay may labis na katuwirang mabalisa sa bahagyang kilos ni
Tirsong kinasisinagan n~g panglilinlang o pagbabagong loob. Kung nang
m~ga araw na kay Teang nabubuhos ang pagibig n~g makata ay kinamalasan
siya n~g m~ga kilos na di maaakalang magawa n~g karaniwang babaeng
silang sa bayang ito, n~gayong ang pagibig na iya'y sa kanya na
nagtatamo n~g tamis at kaluwalhatian, higit doon ay lalo nang sukat
siyang makapagisip at makapagsagawa n~g m~ga bagay na natutun~god sa
ikapapanuto n~g kanyang katiwasayan.
Ang m~ga, araw na lumipas ay naging mapapalad na saksi n~g
pagkakalagak sa sinapupunan n~g mestisang iyan n~g isang tatak na di
makakatkat kundi n~g kamatayan lamang. Sa matabang linang n~g kanyang
pusong nabababad sa tubig n~g paggiliw, n~g paggiliw na dalisay at
marubdob, may malusog na binhing napahasik sa lalang n~g kahilihiling
pagsusuyuan nila n~g makata; isang binhing palibhasa'y laging
nadidilig n~g hamog n~g mayamang pagmamahal, ay patuloy na umuunlad at
balang araw ay tatanghaling isa nang ganap na halamang boong
pamimisagak na umaan~gat sa lupang kinahasikan....
Ang halamang iyon, pagsapit n~g takdang araw, ibigin ma't hindi ni
Elsa ay siyang magwawasiwas sa apat na panulukan n~g Katalagahan n~g
balitang nagkaroon n~g ani ang pagiibigan nila ni Tirso, n~guni't siya
rin namang lilikha n~g maitim na aninong ipanghihilakbot n~g babae sa
harap n~g balana, kapag ang makatang nagkalaya sa loob n~g kanyang
bakuran ay di natutong magpahalaga sa tinurang halaman.
Maraming balak ang nagdaan sa panimdim ni Elsa tungkol sa hinaharap
n~g kanyang palad. Ang pagasang matututuhan din malao't madali ni
Tirso ang pagliligtas sa kanya sa kahihiyaang kinauuman~gan dahil sa
nararamdamang walang untol na pagunlad n~g halamang sinabi, kung sa
bagay ay di pa naman nawawala sa kanya, n~guni't gayon ma'y
nakararating ang kanyang dilidili hanggang doon sa nararapat niyang
gawin kung sakali't maging iba kaysa inaasahan niya ang mangyari.
Natunghan niyang minsan sa isang pahayagan ang balitang sa m~ga botika
ay napansin daw ang pagkamabili n~g gamot na ipinanunugpo sa pagdami
n~g katauhan. At hindi napaglabanan ni Elsa ang pagtatanong sa alaala
niya kung sinong parmaseutiko ang mapapamamanhikan niya n~g bagay na
iyon, sakaling kailan~ganin. Naisip din namang idaing sa kapatid at
hipag ang isang maselang karamdamang kunwa'y nararamdaman niyang
tumutubo sa loob n~g katawan, at sa bisa n~g dahilang ito ay papasok
siya sa isang pagamutan at pabubusbos sa sinomang bihasang manggagamot
na babayaran n~g maraming salapi, upang sa gayo'y magapas sa puno ang
halamang ipinan~gan~ganib niya sa malaki't di masayod na kahihiyaan.
Subali't sa harap n~g mababan~gis na panukalang ito ay
nagsisipanghumindig ang m~ga balahibo ni Elsa. Anhin man niyang
tayahi'y kasalanang humihin~gi n~g kabigatbigatang parusa ang
pagsasagawa n~g tinurang panukala. At siya ay hindi pa naman
nalalabuang gaano upang lumusong sa ban~gin n~g ganyang kabuktutang
gawa.
Gayon man, ang pagkamapagpasumala niya't katutubong lakas n~g loob ay
siyang nakayari n~g isang mabisang kaparaanang ikahuhuli niya sa
nagiilap manding loob n~g makata.
* * * * *
Hapon noon n~g araw n~g mierkoles, ika-27 n~g Septiembre, araw na
natatakdang idarating n~g mabunying sugo n~g bayan na galing sa lupain
n~g mabituing watawat.
Hindi kaila kina Tirso't Elsa ang pagdating na yaong pinaggagayakan
n~g marin~gal at karapatdapat na pagsalubong n~g boong bayang galak na
galak sa tagumpay na tinamo sa pagkapatibay sa _Bill Jones_. At sila
ay nagkaisang manood n~g gagawing m~ga pagdiriwang. N~guni't sa
dahilang ang pagpasok pa lamang sa Corregidor n~g sasakyang
kinalululanan n~g dakilang anak n~g bayang ipagbubunyi ay ibabalita na
raw n~g sipul n~g yelo, at sapagka't ayon sa m~ga pahayagan ay
malamang na sa dakong gabi na ang pagahon n~g hinihintay, ay
napahinuhod si Tirso sa mungkahi ni Elsang pumasok muna sila sa sine
"Ideal" samantalang maagaaga pa.
At nasa m~ga sandaling namamalikmata ang lalaki sa panonood n~g
gumagalaw na anino, nang yariin sa sarili n~g dalaga ang kanyang
gagawing pakana upang mabihis ang m~ga pagaalinglan~gan niya.
--Tirso,--ani Elsa sa pabulong na turing, kasabay ang pagkukubli n~g
bibig sa likod n~g kanyang pamaypay,--¿hindi ba maganda ang
pelikulang ito?
--Oo n~ga, Elsa,--ang magiliw na sambot n~g makata na humilig pa
mandin n~g kaunti sa dakong kinalilikmuan n~g kanyang kaagapay,--at
tan~gi sa maganda ay nakapagtuturo pa sa m~ga nanonood. M~ga ganyang
palabas ang talagang nasasarapan ko.
--¿Iiwan pa ba natin ang pelikulang ito hangga't hindi natatapos?
--Kung ibig mo'y dito na natin antabayanan ang paghihip n~g sipul n~g
yelo, at kung malapit nang aahon si Quezon ay saka na tayo lumabas.
--Mabuti n~ga yata. Bakit ay masama pa, ang lagay n~g panahon: ang
ula'y tila papalakas pa.
At ang dalawa ay nagpako n~g nawiwiling m~ga mata sa iba't ibang
pangyayaring nakapagpapakaba n~g loob na ipinakikita n~g palabas na
iyon.
Hindi natataho ni Tirso ang lihim na kinikimkim sa diwa n~g kanyang
magandang liyag. Di niya nahuhulaang nang ibig lamang noon ni Elsa ay
gabihin sila sa loob n~g sineng iyon, upang sa paglabas ay magkaroon
n~g mabuting panahon ang pagsasagawa n~g balak niyang taglay-taglay sa
isip.
At samantalang pinakahihintay sa sarili ni Tirso ang nababalam na
sipul n~g yelo, si Elsa nama'y nakararamdam n~g kasiyahan sapagka't
tila pinapatnubayan n~g mabuting pagkakataon ang kanyang binabalak na
gawin.
At ang kasiyahang iyan ay nalangkapan pa n~g di kakaunting lugod, nang
marinig niya ang ganitong winika n~g makata:
--Elsa, ¿maaari bang turan mo sa akin kung saan pa ang ibig mong
magtun~go tayo pagkatapos n~g ating panonood n~g m~ga paran~gal kay
Quezon?
--¿At hindi pa ba tayo magpapauwi n~g bahay?--pahimbabaw na itinanong
n~g mestisa.
--Kung ibig mong mauwi na kaagad, ako nama'y may ibang patutun~guhan
...--pan~giting pakli n~g lalaki.
--¿Saan?--maagamagam na tanong n~g dalaga.
--Susundan ko ang langkay n~g naggagandahang m~ga _centro escolarina_
na makikilahok sa m~ga pagdiriwang n~gayong hapon ...--ang pabirong
sagot ni Tirso.
--¿At ano?
--At kapag ako ay may napiling isang maganda sa lahat, ay ... hindi na
ako hihiwalay.
--Kung gayo'y makasusulong ka na n~gayon pa; at ... tataglayin mo ang
aking maligayang bati.
--¿At ikaw?
--Maiiwan na ako rito.
--Baka mayroon kang katipanan....
--¡Mayroon n~ga!
--¿Sino?
--Hindi kailan~gang makilala mo.
Nagalaala si Tirsong baka "magpinid n~g tindahan" sa di oras ang
kanyang irog. Kaya't ang sinabi sa malamyos na pamimigkas:
--Elsa, ¿hindi mo ba nahuhulaang sa m~ga taga "Centro Escolar" ay wala
akong mapipiling isa mang maganda?
--Mangyari'y wala na roon si Teang....
--Namamali ka; mangyari ay ... wala nang iba pang babaeng may ganda't
alindog na gaya n~g mestisang nasa piling ko....
--¡Sinun~galing!
--Siyang tunay, Elsa....
--Maano Tirsong magtahan ka niyang m~ga kaululan mo.
--Tin~gnan mo, tin~gnan mo ang babaeng iyang nasa pelikula: ¿maganda,
ano?
--¡Iyan ang talagang maganda!
--_Pues_ maganda ka pang hindi hamak diyan, kapag ganyang tila ka
nagtatampo sa akin....
--¡Pshe!
Siyang pagkarinig sa sipul n~g pagawaan n~g yelo: tatlong mahahabang
huni ang sunodsunod na ipinaghumiyaw sa boong Kamaynilaan.
--Nasa Corregidor na,--ang parang wala sa loob na nasabi ni Tirso.
--Lumabas ka na't baka maiwan ka n~g m~ga _escolarina_ mo,---
paaglahing wika ni Elsa.
--¡Talagang mabuti kang manunukso, hane!--pan~giting salo n~g makata.
--Ako'y hindi nanunukso,--ang tanggi n~g mestisa,--ipinagugunita ko
lamang sa iyo ang isa mong balak na kapay naurong ay sayang.
--¡Anhin ko ba kung maurong man! ¡Huwag lamang bang malayo ako sa
piling n~g aking pinakatatan~ging mutya, eh...!
Sumunod sa salitang ito n~g lalaki ang isang kilusang kamuntik nang
ipaghinala n~g kahi't ano n~g m~ga taong kalapit nila sa upuan.
Salamat at ang katimpian ni Tirso'y siya ring nakapangyari.
--"Magtanim ka n~g magtanim, nang marami kang anihin" ...--pabantang
saad n~g mestisa.
--¡Bah! Ang "halaman" ko ay nakatanim na ...--masiglang sunggab n~g
makata.
--¡Buwisit! ¡Makikita mo, paglabas natin!--ang mahina pang salo ni
Elsa na di nalalaman ni Tirsong kahi't biro ay may kalakip na
katotohanan.
--¿Makita ko? ¿At ipakikita mo ba? Kung gayon ay tayna.
--¡Magtahan ka na n~ga! Hindi ko na tuloy maunawaan itong pinanonood
natin....
Pagkasabi nito'y ipinahiwatig na ni Elsa ang unang bahagi n~g kanyang
salamangka: pasadlak na isinandig ang katawan sa sandalan n~g kanyang
likmuan, biglang tinutop n~g isang palad ang dibdib na tapat n~g puso,
saka nagbuntonghinin~ga n~g malalim. At ang lahat n~g ito ay ginawa
sa paraang sukat mapansin n~g kaagapay na makata. At napansin n~ga.
--¿Bakit, Elsa? ¿Napapaano ka? ¿May sakit ka ba?--ang gulilat na m~ga
tanong n~g lalaki.
Hindi kumibo ang babae.
--Baka mabuti'y lumabas na tayo....
Ipinikit pa ni Elsa ang kanyang m~ga mata at hindi rin kumibo. Lalo
nang nabakla ang loob n~g makata. Makasandali'y saka idinaing:
--Lumilibat ang aking _puntada_ ... Nagsisikip ang paghin~ga ko....
--Tayna n~ga kaya lumabas, Elsa,--maalapaap na amuki n~g lalaki.
--N~guni't walang anoman, Tirso: hindi ako maaano ...--pabalatkayong
bawi n~g dalaga.--Maminsanminsan ay talagang sumusumpong sa akin ang
ganitong sakit ... Ibig kong tapusin nating sandali ang pelikulang
iyan bago tayo umalis.
--¿Sa palagay mo kaya'y maaari ka pang makapanood n~g pagahon ni
Quezon?
--Oo....
--Baka makasama sa iyo.
--Hindi....
At natiwasay ang kalooban ni Tirso.
Datapwa, natapos ang pelikulang idinadahilang ibig na panoorin, ay
hindi rin umaan~gat sa upo ang mestisa. Sa gayo'y parang nakaino ang
makata.
--¿Hindi pa kaya dumarating si Quezon sa m~ga sandaling
ito?--malumanay na itinanong.
--Marahil ay malapit na,--ang naging tugong tila wala sa loob ni Elsa,
pagkaraan n~g saglit na di paghuma.
--¿Ano, di pa po ba tayo lalabas?
--Tayna.
* * * * *
Nang lisanin n~g dalawa ang sine "Ideal" ay laganap na ang dilim sa
lahat n~g dako. Ang m~ga ilaw sa daang Carriedo at sa liwasang Goiti
ay nan~gakasindi na't siyang tumatanglaw sa makapal na taong
sumasagasa sa kasamaan n~g panahon na pawang patun~go sa pook na
natatakdang lulunsaran n~g dakilang sugo n~g bayan: sa "Magallanes
Landing".
Si Elsa ay mahinay na lumalakad n~g ang kanyang isang palad ay
mahigpit na nakakapit sa bisig ni Tirso. N~guni't kung nang gabing
iyo'y naging mainuhin ang makata, ay napanibaguhan sana, niya sa mukha
n~g mestisa ang isang lihim na sinasarili sa guwang n~g kanyang
dibdib.
Nang dumating sila sa liwasang Lawton ay natanawan na nilang idinaraos
na kasalukuyan ang _inauguracion_ n~g "Quezon Gate".
--¡Huli na yata tayo!--mahinayang na saad ni Tirso.
--¡At dumating na pala!--ani Elsa naman.
M~ga taong walang hulugang karayom na nagsilurok sa kaputikang gawa n~g
matagal na ulang bumuhos nang singkad na maghapong iyon; maraming
banda n~g musikang nakalipana sa magkabilang panig n~g daang Padre
Burgos at Paseo de Magallanes; mula sa may gusali n~g "Intendencia"
hanggang "Jardin Botanico", sarisaring watawat n~g di mabilang na
kapisanang dumalong kasama ang pinakamarami sa kanikanilang m~ga
kasapi; mahahabang hanay n~g m~ga "Guias Nacionales" at "Guerrilleros
Filipinos" na nakatalatag sa pinagdaanan ni Quezon; m~ga automobil,
kalesa, kalesin, at iba't ibang sasakyang nalilimpi sa m~ga gilid n~g
lansan~gan; ang malaking langkay n~g m~ga binibining taga "Centro
Escolar" na nagalay kay Quezon n~g isang marikit na pangnan n~g m~ga
sariwang bulaklak na may kalapating nakasilid ... iyan ang m~ga
namalas n~g humahan~gang m~ga mata ni Tirso na sa palibidlibid n~g
pook na yao'y siyang nagpapasikip n~g gayon na lamang, at siyang
nagpapakilala n~g di masayod na kagalakang naghahari sa madla
alangalang sa karan~galan n~g mabunying anak n~g bayang may
ipagsusulit na tagumpay sa kanyang pagbalik sa lupa niyang tinubuan.
Subali't ¿bakit kaya baga't parang hindi pansin ni Elsa at waring
hindi ikinasisiya ang alinman sa gayong kasiglahan?
Inakala ni Tirsong marahil ay patuloy na nakapipinsala sa kanyang
magandang mestisa ang karamdamang idinaing nang sila pa'y nasa sine.
Kaya't inalok na magpauwi na.
N~guni't noon di'y nanigas na lamang n~g walang kaabogabog at
napahandusay sa m~ga bisig n~g makata, ang sariwang katawan n~g
mestisang yaon na sinusundan n~g nahihilam na m~ga mata n~g di
kakauunting taong nakakita sa kanila sa liwasang Lawton.
--¿Bakit po?
--¿Napapaano po ang inyong asawa?
--¡Hinihimatay!
--¡Paypayan natin!
--¡Wiligan n~g tubig sa mukha!
--Ang mabuti, mama, ay dalhin ninyo agad sa ospital ang inyong
senyora.
--¡_Ambulancia_!
Samantalang paganyan ang m~ga sambitlaing nagpapalipatlipat sa bibig
n~g maraming nakasaksi sa gayong kusang ginawa ni Elsa, si Tirso
naman, na ipinalalagay n~g balanang nakamalas sa anyo n~g dalawa na
asawa n~g mestisa, ay hindi magkantututo sa marapat gawin.
--Elsa ... Elsa....
At ang tinatawag ay patuloy na walang imik at nanunuwid sa
pagkakahilig sa balikat niya.
Siyang pagharap n~g isang kutserong dukha n~guni't dapat uliranin n~g
m~ga kapwa niya maralita: mapitagang inihandog ang kanyang kalesang
nakatigil sa isang panig n~g liwasan.
--Mama,--anya kay Tirso sa magiliw na pan~gun~gnusap--inabot po yata
n~g sakuna ang inyong asawa, naririto po ang aking kalesa at ating
magagamit n~gayon din para sa ospital.
--Kailan~gan n~ga pong makarating sa ospital ang inyong
asawa,--ipinayo naman n~g maraming nagkakalipumpon sa dalawa.
--Sumakay na kayo.
At ang gayong munti n~guni't dakilang handog ay boong pusong
sinangayunan n~g nasisindak na makata.
Ang matigas na katawan n~g mestisa ay boong higpit n~guni't main~gat
na niyapos ni Tirso sa nakikita n~g madla, saka pinagdahang isinakay
sa kalesang inihandog na kusa n~g naban~ggit na kutsero.
Buongbuo sa isipan ni Elsa na di na siya hihiwalay kay Tirso nang
gabing iyon. Inaakala niyang sa gayong pagkapasubo ni Tirso sa harap
n~g madla na umaming walang tutol sa pagpapalagay na sila'y magasawa,
ay hindi na naman makapangyayari pa ang paguurong-sulong n~g makatang
ito tungkol sa ninanasang mangyari n~g mestisa.
N~guni't sa gayong pagdadala sa kanya sa pagamutan dahil sa ginawa
niyang paghihimahimatayan, ay di niya maalaman kung paano ang gagawin.
Sa likod n~g nakatabing na tarapal, at habang patuloy na tumatakbo ang
kanilang sasakyan, ay nararamdaman ni Elsang maminsanminsang
bumubulong sa kanyang m~ga pisn~gi ang namumuyong m~ga labi ni Tirso,
kasabay n~g magiliw na pagtawag sa kanyang pan~galan na kinalalarawan
n~g sindak at pagmamahal. At ang gayong pagkakalaya na naman ni Tirso,
sa kanyang pagkadalaga, ay lalo nang nagpapatibay sa kanyang
tinitikang gawin noon.
Subali't ... si Elsa ay nalilito. Hindi niya maubos isipin kung
marapat o hindi na bago sila dumating sa pagamutan ay magmulat na siya
n~g mata't makipagharap kay Tirso upang sabihin n~g tahasan ang tunay
niyang ibig na mangyari. Kung, mapagtalastas naman ni Tirso ang
kanyang ginawa'y ¿hindi kaya, mabagot sa kanya? ¿Hindi kaya ikamuhi
ang gayon niyang pangliliho, sa halip na siya'y lin~gapi't pakiayunan?
¿At ano ang wiwikain n~g kutsero kung makilala ang kanyang salamangka?
Tila isang malaking _escandalo_ na magbubun~ga n~g maalin~gasn~gas na
salitaan sa lahat n~g dako ang ginawa niyang iyon, kapag nahiwatigan
n~g kutsero.
Saka, ¿sino ang makapagsasabi kung sa pulutong n~g di kakaunting taong
nakasaksi sa ginawa niyang pagpapatibuwal sa m~ga bisig n~g makata ay
walang sinomang nakakikilala sa kanya?
Nasa ganitong m~ga pagninilaynilay ang may katutubong lakas n~g loob
na mestisa nang walang anoano'y ang kalesang kanilang sinasakya'y
biglang nahagip n~g dumaragunot na _ambulancia_ n~g "Hospital General"
na nanggagaling sa Intramuros na tumatawid sa Padre Burgos at
patun~gong Avenida Taft. Ang kalakasan n~g pagkakabangga ay gayon na
lamang na sa isang pikitmata ay nawasak ang kalesa't napahagis sa lupa
ang kanyang m~ga lulan. Ang _ambulancia_ nama'y nakalayo pa muna n~g
may m~ga dalawampung dipa bago napahinto sa isang gilid n~g
lansan~gan.
Sa harap n~g gayon di hinihintay na kasakunaa'y ¿sino ang makahuhula
sa napagsapit na palad nina Tirso at Elsa?
¿Patay?
¿Buhay?
Maliksing naba sa sasakyang nakasagasa ang isang manggagamot upang
siyasatin ang m~ga nasawi. At di pa gaanong nalalapit sa pook na
kinaroroonan n~g m~ga labi n~g nadurog na kalesa't n~g m~ga napahamak
na sakay, nang maulinigan na niya ang kalunoslunos na daing n~g tinig
n~g babae.
--¡Naku, Tirso ko! ¡Tirso...! ¡Tirso kooo...!
At noon di'y napatambad sa m~ga mata n~g manggagamot ang isang
nakahahambal na anyo n~g m~ga nasawi sa banggaang iyon: isang kalesang
nagkadurogdurog sa dako roon, nakalugmok na kabayo sa gawi rito, at sa
hinaharap niya'y isang lalaki ang nakapalun~gayn~gay at naliligo sa
sariling dugo na hinahaplos sa mukha n~g isang babaeng tumatan~gis at
tawag n~g tawag sa n~galan n~g lalaki, samantalang ang kutsero'y
parang napaghimalaang hindi man lamang nagkagalos sa katawan gayong
napahagis sa malayo.
¿Patay n~ga kaya ang lalaking pinananan~gisan?
Kailan~gang siyasatin agad n~g manggagamot.
At nakitang may sugat sa ulo at walang malay tao.
Sa gayo'y madaling tinawag ang dalawang tao n~g _ambulancia_, saka
sinabi sa mestisa:
--Ang sugat n~g inyong asawa ay may kalubhaan po: kinakailan~gang
malapatan n~g lunas sa lalong maikling panahon. ¿Itinutulot baga
ninyong isakay sa _ambulancia_?
--¡Para na n~ga ninyong awa, doktor! ...--pasamong tugon n~g babae na
di man tumutol sa pagkasabing "asawa" niya ang lalaking may
sugat.--¡Sasama po ako...!--ang dugtong pa.
--¿Kayo po ba'y nagtamo rin n~g m~ga kapinsalaan?
--Tila po hindi; n~guni't ang tanang inyong magagawa ay lubos na sana
sa pagliligtas sa buhay n~g ... asawa ko.
--Opo; ako ang bahala.
--¿Maliligtas po kaya?
--Tingnan natin ... Tayna.
Sa isang hudyat na ibinigay n~g manggagamot, ay binuhat pagdaka n~g
dalawang lalaki ang katawan ni Tirsong pigta sa dugo at malambot na
tila sutla. At noon di'y dinala sa _ambulancia_ na inaagapayanan ni
Elsa at n~g manggagamot.
Pagkalulan ni Elsa sa tinurang sasakyan ay namalas niya sa loob niyon
ang isang babaeng nakakubli ang mukha na nakahigang unat na unat at
di kumikilos. Napaghahalatang gaya ni Tirso ay wala ring malay-tao.
--¿Sino kaya ang babaeng ito?--ang di sasalang naitanong n~g mestisa
sa loob man lamang niyang sarili.--¿At napapano kaya?
Nang m~ga sandaling iyo'y saka lamang may lumapit na isang pulis na
tila sa malayo pa nanggaling.
--¿Bakit at ano ang nangyari?--ang tanong na tila ibig pang
magmagaling.
--Isang sakunang hindi kinukusa n~g sinoman,--madaling ipinakli n~g
manggagamot.
Ang lahat n~g paliwanaga'y ginanap na lamang sa pahapyaw na ulat n~g
manggagamot na sinabi, at pagkatapos na ibigay ang ilang tala na
nahihinggil sa _ambulanciang_ nakasagasa, ay ipinahayag sa pulis:
--Hayan ang kutsero: siya ninyong kausapin. Kami ay di makapagtatagal
pa. Ang kalubhaan n~g lagay n~g m~ga nasawi ay nan~gan~gailan~gang
malunasan kaagad.
At ang pulis ay nagkasiya na sa paguukol n~g ilang tanong sa kutsero,
samantalang ang _ambulancia_ ay humaginit na n~g takbong patun~go sa
"Hospital General".
Pagkaraan n~g ilang saglit pa, ay napatala sa aklat n~g pagamutang
iyon na ang lalaking ipinasok doon, dahil sa pagkabugbog, at m~ga
sugat n~g katawan, ay si Tirso Silveira na asawa n~g isang
nagn~gan~galang Elsa Balboa ni Silveira.
N~guni, ¿sino kaya naman ang babaeng may karamdamang nakaangkas sa
_ambulancia_?...