XVI

"¡KAY GANDA MO, ELSA!"

Kung may hilig sa pagsusuri sa taglay na kahulugan n~g bawa't bagay na

nangyayari ang makasusubaybay sa lakad n~g katan~gitan~ging buhay ni

Elsa, ay sukat nang mapaghalata ang isang katotohanan na bawa't gawi,

kilos at pan~gu~gusap n~g matalinong mestisa ay dili ang hindi

nasasalig sa alinman sa m~ga sadya niyang layon at lihim na han~garin.

Kaya, kung isasagunita ang pangyayaring ikinatuwa niya n~g gayon na

lamang ang balitang galing sa "malaking kababalaghang ipinaghimala n~g

_martir_ na si pari Casio sa bahay ni donya Basilia", ay kaagad

matatanggap na isa m~ga talagang dapat niyang gawin ang kanyang

ginawang pagaanyaya kay Tirso na siyang makaabay niya sa pagdalo sa

Pandakan upang makipaglamay sa isang malaking piging at isang

magdamagang sayawang ipasasalubong sa manigong pasok n~g pumipintong

Bagong Taon.

Minarapat n~ga n~g mestisa na ang makatang sa palagay niya'y

nagbabagong loob sa kanya ay siya niyang makasama sa pagsasadya sa

Pandakan, upang sa gayon ay magkaroon siya n~g pagkakataon na mailipat

sa kabatiran n~g tinukoy na makata ang balitang kanyang natanggap

tungkol sa nangyari sa San Lazaro.

At, binubuko pa lamang sa isip ang ganitong balak ay malunodlunod na

ang puso sa di masayod na kagalakan. Para na niyang natatanaw, kahi't

malayolayo pa, ang mabuting magiging wakas n~g kanyang m~ga gagawin.

--Inaasahan kong hindi ipagwawalang bahala ni Tirso ang aking

sulat,--ang naibulong sa sarili sa gitna n~g kanyang pagmumuni.--Kapag

nabigo pa naman ako sa pagkakataong ito'y talaga na lamang na sa

kasawian ako nauukol....

Nalalaman niya na sa gabing yaon na kanyang ipinagaanyaya ang isang

pagsasalo, ang kapatid niya't hipag ay hindi daratnan ni Tirso sa

bahay, sapagka't ayon sa gayakang pinagkasunduan, hapon pa n~g araw na

iyo'y magpapauna na sa Pandakan ang magasawa upang dalhin ang ilang

bagay na iaalay sa maypiging. Kung si Elsa ay maiiwan, ay sapagka't

gayon ang kanyang pinakikunang hilin~gin sa kapatid at hipag, at di

umano'y ayaw siyang tantanang hindi isabay sa pagparoon n~g ilang

binibining masdaraan sa kanyang bahay sa gabing iyon. At ang gayo'y

kanyang binalangkas, upang madulutan n~ga n~g kasiyahan ang m~ga mithi

n~g kanyang kaluluwang lihi at isinilang sa biyaya n~g kaligayaha't

tamis n~g buhay.

Hangga't hindi niya nakukuhang masarili ang paghahari sa puso't

kalooban n~g makatang kinahihiban~gang labis n~g kanyang boong

pagkababae, at hangga't nagugunita niyang may isang "mulalang taga

lalawigan", na kinabubulagan n~g m~ga panin~gi't "tila"

nagkakapan~galan sa pitak n~g dibdib n~g nabanggit na makata, sa

pakiramdam n~g mestisa ay palusong na yata sa libin~gan ang tun~go n~g

kanyang kabuhayang di pa gaanong nagnanawnaw n~g ligaya sa

pakikihalubilo sa daigdigang ito. At yamang nalalaman niyang gayon, ay

kautan~gan na naman niya ang gumawa n~g tanang marapat gawin, upang

maiwasan ang bumabalang kapariwaraan.

"...At ang tao ay nalikha na may isip na kasama" ang narinig niya sa

isang tula ni Tirso. At ang isip na iya'y nakay Elsa: kinakailan~gang

gamitin niya sa lahat n~g bagay at sa lahat n~g pagkakataon.

Nararamdaman niyang ang kanyang puso ay tinitibukan n~g walang

kasingdubdob na pagibig sa makatang si Tirso; nahahabilin naman sa

isip niya ang paglikha n~g tanang kaparaanang kailan~gan upang

masunduan ang ikapagtatagumpay n~g pagibig na iyan. Ang tunay na

katamisang idinudulot n~g pagibig ay di maaaring sayurin n~g kahi't

sino, samantalang ang puso ay ipinasisikil sa makipot na galawang gawa

n~g pagpapakunwari, n~g pagbabalobalo at n~g kung sabihi'y pakikibagay

sa lakad n~g kaugalian. Ang hinhin, yumi, kahihiyaan ... ¿ano ang m~ga

katagang ito kundi m~ga patibong lamang na nililikha n~g Kapisanan

upang mapagkasanhian n~g pagkaduhagi n~g m~ga kaloobang madaling

malamuyot at n~g m~ga damdaming walang tatag sa pakikilaban sa habagat

n~g buhay? Ang tunay na tamis n~g buhay ay wala sa parating

pagpapakunwari, sa pagimpit na palagi sa m~ga dalisay na itinitibok

n~g damdamin. Namamali iyang m~ga nagpapalagay na kabanalan n~g isang

babae ang tuwina'y kikimikimi, hindi makapagpahayag n~g kanyang

isinasaloob, ilas na parati sa bahagyang silay n~g mata n~g kapwa ...

Ang nararapat ikakimi, ang nababagay ikahiya, ay wala kundi ang

anomang baga'y at gawang nan~gan~gahulugan n~g pagkakasala. N~guni't

¿pagkakasala baga ang pagsunod sa malalayang pitlag n~g pusong

dumaramdam n~g paggiliw? Ang pagkakasala, ay ang pagsuway sa iniaatas

n~g pusong iyan.

--¡Nararapat nang mawakasan ang m~ga paghihirap kong ito!--ang

nanggigitil na nawika, matapos paglimilimiin ang ganyang hakahakang

sarilingsarili n~g kanyang pagkamestisa.

At, nang sumapit ang gabing idarating ni Tirso sa kanyang bahay, si

Elsa ay kinahalataan kaagad n~g m~ga alila n~g isang kabalisahang

hindi mailin~gid.

* * * * *

Sa loob n~g bahay ay lumabas-masok siyang kung minsa'y sasayawsayaw at

kung minsan nama'y huhunihuni n~g alinman sa m~ga kundimang kanyang

nakakagiliwan. Mayamaya'y siyang lalapitan ang bukas na pianong parang

nagyayaya, at sandaling titipa ang maliliksing daliring tila m~ga

kandila, samantalang ang m~ga mata'y ipapakong walang kurap halos sa

papel n~g tugtuging lahad ang m~ga dahon. Ang inaagpan~gan niya n~g

gayong pagtugtog ay isang _fox trot_[A] na naglalarawan n~g sarili

niyang haka.

Kung ang mga ibon at maging halaman

ay nagkakalaya sa pagiibigan,

ang isang mestisa'y dapat ding magnawnaw

ng mga biyaya ng Katalagahan.

Ang mestisa'y may pagirog na kaparis ng balana,

at anak din ni Bathalang tumanggap ng isang mana;

mana'y dapat na gamitin ng ayon sa pinipita

ng likas na pagkatao at sariling kaluluwa.

Sa harap ng Batas ng Pagkakalikha.

babae't lalaki ay pantaypantay nga;

kung gayon, mestisa, di dapat lumuha

sa piling ng ibang kapwa mo diwata.

Kapagkuwa'y siya namang haharapin ang malaki't malinaw na salamin, at

dito'y waring ipagtatanong kung ano pa kayang ayos ang marapat niyang

gawin sa kanyang maganda nang pusód, kung ilan pang daan n~g espongha

ang marapat niyang gamitin upang mawalan n~g balantan ang pulbos n~g

kanyang mukha; at kung alin pa kayang kasuutan ang sukat niyang

ipalamuti sa kanyang baling-kinitang pan~gan~gatawan upang maging

kahalihalinang lalo ang kanyang anyo na ipasasalubong sa makatang

kinahuhumalin~gan n~g kanyang pagibig.

Nahagisan n~g tin~gin ni Elsa ang isang alilang babae na patagong

sumisilip sa pinto n~g kusina na wari'y nan~gin~gimbulo sa kanyang

pagbikas, at kanyang tinanong:

--¿Maganda na ba ako?

--Wala na pong maipipintas ang lalong pihikang makamamasid,--ang may

lakip na n~giting itinugon n~g alila.

--¿Kung ikaw ba'y lalaki ay mahahalina ka na sa akin?

--¡Patay na lamang po ang hindi tablan n~g pagkahalina!

At ikinasiya n~g mestisa ang m~ga patunay na narinig sa alilang yaong

babae ring paris niya.

Subali't gayon man, upang huwag yatang maging an~gap ang kanyang m~ga

kilos, at nang mawalan na n~g sukat makasaksi sa kanyang pagbibigay

panahon sa pagpapakaliklik sa pan~gan~garap n~g gising sa laot n~g

m~ga hiwaga n~g pusong inaalihan n~g bulag at walang habas na

pagsinta, ang ginawa'y inutusan ang dalawang alilang tan~ging kasama

noon sa bahay, na bumili n~g kahi't anong bun~gang kahoy na maaaring

magulasina, gaya n~g siko, mansanas o anoman.

--Kung dito po sa malapit sa ati'y walang mabibili

niyan,--ipinasubaling tugon n~g m~ga inuutusan.

--Kahi't doon sa palengke'y sumaglit na kayo; at magtagaltagal ma'y

makapaghihintay na ako.

At nawala noon din sa harap ni Elsa ang kanyang mababait na alagad.

Nang mapanaog ang m~ga alila ay wala na siyang sukat pan~gilagan sa

loob n~g bahay.

Binuksan ni Elsa ang isang lagpas taong aparador na sikip na sikip sa

kanyang mahahalagang kasuutan. Kumuha n~g isang sayang sutla; isinunod

ang isang may burdang baro; saka ang panyong nauukol na pangalampay.

Inilaglag sa sahig ang nasa katawan. At iyon ang inihalili. Lumakad.

Lumin~gon sa likod. Lumin~gay. Kumendeng ... At nagparaandaan sa harap

n~g isang malaking salamin, at binikasang maigi ang kanyang anyo.

Bawa't lupi n~g panyo'y iniayos na mabuti; bawa't lukot n~g baro ay

main~gat na pinantay: at ang mahabang buntot n~g saya ay boong husay

na binitbit n~g kamay na kaliwa.

Datapwa't ... ¡ayaw niya niyon! Hindi iyon ang dapat niyang

ipasalubong kay Tirso. Kung kapagkaraka'y gayak na siya, mawiwika

nitong talagang sinadya niya ang gayong pagbibihis.

Naglabas na naman n~g iba: ang isa sa kanyang pinakamagagarang

pangbahay ang napiling kunin. At gaya n~g una, ay isaisang inilaglag

ang kasuutang nasa katawan. N~guni't hindi rin tumama sa kanyang loob

ang damit na huling pinili, kaya't di na naman ipinagpatuloy ang

pagsusuot.

¿Alin n~ga kaya ang kanyang marapat gamítin?

Narinig niyang tinugtog n~g isang orasang nakasabit sa dingding ang

ikapito n~g gabi; at napadun~gaw siyang saglit sa bintana, gawa n~g

pagkainip, wari sa paghihintay sa kanyang tinipanang makata.

--Wala pa,--ang nasabi,--marahil ay mahahatinggabihan n~g dating ni

Tirso, yamang ang m~ga tao'y nalalaang magpuyat n~gayon dahil sa

pagsalubong sa bumubun~gad na Bagong Taon.

At pagalis sa durun~gawan ay napataas ang kanyang tin~gin sa mukha n~g

salaming kaharap. At kanyang nakitang sa boong hugis n~g katawan niya

ay walang nalalabing tagapagkubli n~g kahihiyaan liban sa isang

manipis at maputing damit pangloob na mula sa dibdib na nakaluwa ay

nagtatapos ang luwang sa may kalamnan n~g binting yari mandin sa

lalikan. Subali, dahil sa kanyang pagiisa, hindi inalumana ang kanyang

pagaanyo, at nagyao't dito pa sa bulwagang binibigkas ang ganito:

Sinungaling iyang tubig, kapag hindi napilitang

maginalon at sumulak, kung may apoy na nadarang;

ang isda ay mailap nga't di mahuli sa baklaran

nguni't dagling nabibinwit, pag may paing nakaumang.

Bulaan ang paroparong di maaakit sa bulaklak.

pag ang ganda't kulay nito ay may tamis na kalangkap;

gamogamo'y hamak lamang, pag ang ilaw'y walang ningas,

datapwa't kung may sindi na'y bayani ring matatawag.

May halamang gabigabi'y tikom nga ang mga dahon.

parang taong natutulog na nahapo sa maghapon;

n~guni't tao't halaman ma'y nagigising, nagbabangon.

pag ang araw'y may sikat nang sa lahat na ay pagukol.

Katiyap n~g panghuling alin~gawn~gaw n~g tulang itong bininigkas sa

sarili ay naulinigan n~g mestisa ang ilang sunodsunod na yabag n~g

m~ga paang mandi'y pumapanhik sa hagdan. Siya noo'y nabubun~gad sa

pintong paharap sa hagdanan, at sa isang pihit n~g tin~gi'y hindi

mangyayaring di niya mapagsino ang pumapanhik na iyon. At nakilala

n~ga: ang makatang hinihintay na darating.

--¡Ah!...

--¡Oh!...

Sa pagsasagupa n~g kanilang m~ga mata, dalaw at dadalawi'y kapwa

napatdahan n~g dila't tila nan~gapatulos sa kanikanyang

kinatatayuan....

Inibig ni Elsa na tumakbong magtago o magtun~go sa may sisidlan n~g

damit, datapwa't ang kanyang m~ga paa'y hindi naian~gat sa

pagkakayapak sa ibabaw n~g tabla.

Si Tirso nama'y nagtangkang manaog na walang paalam upang makaiwas sa

gayong napakatuksong pagkakataon. Subali't walang anoano'y tinanggap

n~g kanyang m~ga tayn~ga ang ganitong malambing na tawag n~g birheng

iyon na wari'y naghihimala sa harap niya:

--¡Magtuloy ka, Tirso!

At ang lalaki'y napalin~gon sa kabila. At ang babae, sa gayong

pagkakimi, ay madaling nakahalata. Kaya't sa nakakikiliting kilos ay

itinanong n~g boong lamyos:

--¿May hinihintay ka bang kasama?

At si Tirso, sa narinig, ay parang dumamdam n~g hiya. Muling inilantad

ang mukha sa harap n~g himalang iyon n~g karilagan, n~guni't noon di'y

waring nan~gasilaw ang kanyang m~ga mata. Kaya't ang m~ga ito ay

mabanayad na kinublihan n~g isang palad, bagay na siya namang

ikinatanong ni Elsa n~g isang paaglahing turing:

--¿At ikaw ba ay napuwing?

At ang makata ay wala nang nagawa kundi sumuko at pabihag na buongbuo

sa diwatang iyong naghahatid sa puso niya n~g di mailarawang m~ga

tibukin.

Sinaksihan n~g m~ga namamalikmatang balintataw ni Tirso ang

banaybanay na pagan~gat at pagdipa n~g dalawang bisig ni Elsa, na,

nang m~ga unang sandali'y nagmistulang lawin na dadagit n~g sisiw,

datapwa't kaginsaginsa ay nagsalan~gaylan~gayang mandi'y lumalan~goy

sa gitna n~g alapaap.

--Nagiisa ka yata ...--pautal halos na namitiw sa m~ga labi n~g

lalaki, pagkalipas n~g saglit na walang imikan.

--¿At kung nagiisa man?--isinambot n~g mestisang sinundan n~g isang

hakbang na papalapit sa kausap.--¿Nahahalayan ka bang makiharap sa

akin n~g sarilihan'?--idinugtong pang punongpuno n~g lambing.

--Hindi naman, Elsa ...--tan~ging naitugong lipos n~g pagkakimi n~g

makatang pinaghaharian n~g kabaklahan.

Mabilis na gaya n~g isang nakasisilaw na kidlat, ay kagyat na nagdaan

sa papawirin n~g alaala ni Tirso ang larawang mistula n~g kanyang

kabiyak n~g dibdib na hindi niya matulusan kung saan naroroon.

--¡Teang! ...--ang naibulong na lamang sa sarili.

Datapwa, ang paglalatang n~g budhi n~g mestisa ay patuloy na walang

untoluntol, sumusulak na tubig na nahahandang mamayani sa kanyang

maaaring lakumin.

--Halika sa loob, Tirso, kung hindi ka talagang nahahalayang makiharap

sa akin sa ganitong ayos,--anya.--Masok ka, at may m~ga kalugodlugod

na balita akong iuulat sa iyo.

Pagkarinig sa gayong binigkas n~g dalaga, isang pagkahalinang hindi

mapaglabanan ang kaagad naramdaman n~g makata sa kaibuturan n~g

kanyang sumisikdong puso. Kaya't pigil halos ang paghin~gang sumunod

sa nais n~g magandang si Elsa.

Dalawang mesedorang magkaagapay na anaki'y tinatanuran n~g isang

nakapatun~gong salamin ang napili nilang pagtigisahan. At pagkahilig

sa tinurang likmuan ay si Elsa ang unang nagbukas n~g pananalita.

--¡Pinapagtataka mo akong lubha sa m~ga kilos na iyong ipinamamalas

sa akin!--ang wika.--Natatalastas kong ikaw ay makata, isang lalaking

anak sa tulaan at marahil ay magpapakatapos sa m~ga tulain. Datapwa,

sa di iilang pangyayari'y napagkilala kong ikaw ay isa pa pala riyan

sa m~ga kawal n~g pagpapakunwari ... Gayon man, ay pakikibagayan din

kita....

--¡Elsa!

--¿Na ikinahihiya mo ang ganito kong ayos na iyong nataunan sa iyong

pagdating? Magdadamit ako, kung gayon.

Pagkawika nito, ang mestisa ay maliksing tumindig; tinun~go ang

magarang aparador at nuha n~g isang marin~gal na kasuutan, yaong

kakulay n~g apoy na nakadadarang at nakapapaso hanggang sa puso ...

Pagkapagbihis ay muling pumiling sa kinahihiligan n~g lalaki. ¡Oh,

gaanong pagkasilaw ang nangyari noon sa m~ga balintataw n~g makata!

--¿Di ba tayo pasasa Pandakan?--ang mayamaya'y naitanong ni Tirso,

nang mamasdan niyang si Elsa'y parang naghihintay sa kanya n~g anomang

sasabihin.

--Oo n~ga,--isinagot n~g mestisa,--n~guni't mamayang maghahatinggabi,

pagkatapos na tayo ay makapagpasyal sa Escolta at makapanood sandali

n~g sayawan sa Plaza Moraga.

--Kung gayon, ay tayo na.

--Bago tayo lumakad ay ibig ko munang man~gako ka: ¿hindi mo na kaya

ako lilisaning walang paalam na gaya n~g iyong ginawa noong tayo'y

nakaautong magtun~go sa Luneta?

Hindi naikubli ni Tirso ang isang n~giting may lihim na kahulugan,

bago nakapakli.

--Ibig kong ibalita sa iyo, Elsa,--anya,--na sa m~ga sandaling ito

marahil ay pinasisimulan na ang taunang sayawan n~g "Club Filipino",

at gaya n~g pagkaalam mo, ako ay kaanib sa klub na iyan. Gayon ma'y

wala ako sa sayawang iyon at n~gayo'y nasa piling mo, alangalang sa

isa mong hiling na samahan kita sa Pandakan. Sa pangyayaring ito, ay

dapat nang mahulaan mo na kahi't abutin tayo roon n~g umaga, ay

nalalaan akong hindi magsasawa ni lalayo sa iyong piling.

--¿Diyata? ¿At sino ang kapareha mo?

--¡Sino pa! Walang iba kundi ang aking mabait at butihing kaibigang

nagpahatid sa akin kanina n~g isang mahalagang aginaldo, ang

pinakatatan~ging mestisa na kausap ko n~gayon....

--¡Mestisa! ... ¡ang mestisang lagi mong inihahatid sa alan~ganing

kalagayan!...

--¿Inihahatid sa alan~ganing kalagayan?

--Sukat na, Tirso. May sayawan n~ga pala kayo sa "Club Filipino", ang

sabihin mo sa aki'y kung ano't hindi ka na naganyaya....

--Alalahanin mong may sulat ka sa akin tungkol sa sayawan sa Pandakan;

anyayahan kita sa klub ay sasabihin mo na lamang na talagang binibigo

ko ang iyong m~ga lakad.

--Tirso, tila bumabait ka na n~gayon....

--Mangyari'y nagaaral sa m~ga turo mo....

Sa lihim na pitak n~g dibdib ni Elsa ay dumalaw noon ang ilang

tilamsik n~g liwayway na waring naghatid sa kanyang kaluluwa n~g m~ga

unang balita n~g isang kapalarang di maglalao't mapapakanya. Nang

sandaling iyon ay naitanong ni Elsa sa kanyang sarili kung tunay nang

ang kilos na yaong namamasdan sa makata ay nagtataglay n~g ibang

damdamin, ibangiba, yaong di papalayong gaya n~g una, kundi papalapit

na't magbibigay kasiyahan sa kanyang m~ga lihim na pan~garap.

Tiningnan niya si Tirso n~g isang tin~ging parang nan~gun~gusap. At

ang bilang naging tugon n~g makata:

--¡Kay ganda mo, Elsa!

Kaikailan man sa boong pagkikilala nila ay di magunita n~g mestisa na

siya ay nakarinig na n~g gayong hayagang pagpuri n~g makatang si

Tirso, kundi nang gabing iyon. ¿Magdudulot na n~ga kaya n~g masaganang

ani ang m~ga pananim ni Elsang inaalagaan sa pitak n~g kanyang

dibdib?...

--Maalaala ko pala,--ang mayamaya'y narinig kay Tirso,--¿di ba't wika

mo sa iyong sulat na ako'y babalitaan mo n~g ilang bagay na mahalaga

ukol sa aking kasaysayan, kaya mo ninasang n~gayo'y maparito ako?

--Oo n~ga,--ang amin n~g dalaga,--n~guni't nagaalaala akong baka hindi

mo na naman paniwalaan....

--¿At bakit hindi? Huwag lamang bang hindi ikaw ang magbabalita eh....

--¡Nanuya ka na naman!

--Sabihin mo na n~ga, Elsa.

--Mabuti'y panggagaling na natin sa Pandakan.

--¡Ayoko!

--¡Anhin ko kung ayaw ka! ¡Di mo matatamo ang mahalagang balitang may

kinaalaman sa babaeng kinauululan mo!

At dagling nakaramdam si Tirso n~g malaking pananabik.

--¿May kinaalaman kay Teang?--itinanong na agaran.

--Hindi ako nagbibiro,--ang matatag na sambot n~g mestisa.

--¿Ay bakit ayaw mo pang sabihin n~gayon?

--Sinasabi ko sa iyong mamaya na.

--Kung gayo'y tayna sa Pandakan.

--Subali't ... ayoko na yatang sa Pandakan tayo magtun~go.

--¿Ibig mo sa aming klub? Mabuti, kung magkagayon. N~guni't lalong

mabuti kung madaluhan natin kapwa ang dalawang sayawan sa gabing ito.

--¿Sa klub at saka sa Pandakan pa?

--Una muna sa "Club Filipino", saka kapag maghahatinggabi na'y tumawid

tayo sa Pandakan.

Ikinatuwa n~g mestisa ang mungkahi n~g makata. At noon di'y inilabas

na ang kanyang mahahalagang hiyas, isinakatawan ang m~ga ito, at

pagkatapos ay isinuot ang kanyang bagong sapatos na kakulay n~g ginto.

Dumating ang m~ga alila na taglay ang m~ga ipinabili ni Elsa.

--Hinuhulaan ko na n~ga bang paririto n~gayon si mang Silveira,--ang

manawanawang ibinulong n~g isa sa m~ga alila sa kanyang kasama,

pagkaabot kay Elsa n~g kanilang m~ga binili.

--Kapag naghintay ay talagang may darating ...--itinugon namang lihim

n~g pinagsabihan.

At hindi naglipat sandali't nasarili na naman n~g makata at n~g

mestisa ang loob n~g kabahayan.

--Naito ang mansanas,--ang magiliw na alok ni Elsa sa kanyang

panauhin.

--Nagpabili ka pa pala niyan,--ang nawika ni Tirso pagkamalas sa

ipinagaanyaya n~g mestisa.

--Nagpabili ako nito, Tirso, at nais kong sa pamamagitan nito ay

mahulaan ko ang iyong m~ga niloloob....

--¿Sa paanong paraan?

--Kung mamasarapin mo ang m~ga _frutas_ na ito, ay ituturing kong

mamasarapin mo rin ang pakikipareha sa akin ngayon; datapwa't kung

mapuna kong hindi mo ito ikinasisiya, ay ipalalagay ko namang

magpaunlak ka ma'y napipilitan lamang....

--¡Mabuting panghuhula! At sa panghuhula mong iya'y walang pagsalang

matutunayan mong boong kaluluwa't boong pagkataong ikagagalak ko ang

pagdalo nating magkapareha sa sayawan n~gayon, sapagka't kakanin ko

n~g boong pananabik ang ... iyong mansanas.

Natawa si Elsa. At natawa rin si Tirso.

Makasandali ay saka nagsalita ang mestisa.

--Natatandaan mo marahil na sa sulat ko'y nasasabing magsasalo tayo sa

gabing ito,--anya, samantalang tinatapos sa bibig ang huling kagat n~g

isang mansanas na kanyang tinalupan.--Ang pagsasalong iya'y matutuloy;

hindi n~ga lamang dito kundi sa isa sa m~ga _hotel_ o _restaurant_ sa

Maynila, sapagka't hindi na napigil ang pagpapauna sa Pandakan kanina

pa n~g m~ga kapatid ko.

--Tayna, kung gayon,--tan~ging naipulas sa bibig ni Tirso.--May

kalesang naghihintay sa atin sa daan.

--¿Mayroon ba?

--Óo.

At pagkapagiwan n~g ilang tagubilin sa m~ga alila, ang mestisa't ang

makata ay magkasunod nang nanaog at nawala noon din sa dilim n~g

gabi....