31) Prolegomena ad Homerum sive de operum Homericorum prisea et
genuina forma variisque mutationibus et probabili ratione
emendandi Scripsit _Frid. Aug._ Wolfius vol. I Editio tertia,
quam curavit _Rudolfus Peppmüller_, Halis Saxonum, 1884,
(σημειούνται και αι σελ. της α' εκδόσεως εις άς παραπέμπομεν).
32) Έν των σχολίων αναφέρει και πως Πεισίστρατος Αθηναίων
στρατηγός» επί ωρισμένω μισθώ» ελάμβανε παρ' ενός εκατόν
στίχους, παρ' άλλου χίλιους, παρ' άλλου διακοσίους, «των
βιβλίων διασκευασθέντων και φθαρέντων ή υπό πυρός ή υπό
σεισμού». Και όμως ο _Wolf_ χρησιμοποιεί τούτο (σ. 147 σημ. 9).
33) Ως εσημειώσαμεν (σημ. 72) ο συγγραφεύς του προκειμένου
βιβλίου εξέδωκε τω 1907 τo Rise of the Greek Epic (β' έκδ.
1911) όπου ευφυώς αλλά και τολμηρώς υποστηρίζει ότι η Ιλιάς
είναι remaniement παραδιδομένου ποιήματος, συναποτελεσθέντος εκ
διαφόρων εποχών, εξ ού εξεβλήθησαν δι' αλλεπαλλήλου καθαρισμού
τα χονδρότερα στοιχεία, τα ασχημίζοντα τους άλλους επικούς και
τον Ησίοδον.
34) Εξ αντιγραφής τοιούτων εξέδωκεν ο Αθαν. Σακελλάριος τα
πλείστα _Άσματα_ των Κυπριακών του. Περί δε του _Τραγουδιού της
Ζωγγραφούς_ και των χφ. αυτού βλ. Λαογραφίας τόμ. Η' (1921) —
σ. 180-193.
35) Ως αναντίλεκτον απόδειξιν της αγνοίας της γραφής εθεώρουν
οι πολύ μεταγενέστεροι την περί γραμμάτων σιγήν του ποιητού, ο
δε _Wolf_ δεν ώκνησε να παραθέση (σημ. 54) και το ευφυολόγημα
του Ρουσσώ, ότι «η Οδύσσεια θα ήτο συνύφασμα μωρολογιών, όπερ
μία ή δύο επιστολαί θα διέλυον». Αλλ' ευφυέστερον
αντιπαρετήρησεν ο Lang, ότι και ο Σαικσπήρος (ο δεινότατος των
αναχρονιστών) απεσιώπησε το κάπνισμα, αν και τότε ήτο πολύ
διαδεδομένον. Και περί λύχνων σιγά ο Όμηρος, αλλ' οι λύχνοι
προφανώς ήσαν γνωστοί πολλούς προ αυτού αιώνας. Αλλά δεν
αποκλείεται και τούτο, όπερ συνέβαινε κατόπιν εν ταις αραβικαίς
αυλαίς, ότι οι μεγιστάνες περιεφρόνουν τους γραφείς ως
ασκούντας βαναυσοτέραν τέχνην.
Αλλά το ζήτημα της υπάρξεως γραφής ελύθη σήμερον οριστικώς μετά
την νεωτάτην υπό τον κ. Κεραμοπούλου εν Θήβαις ανακάλυψιν
ενεπιγράφων αμφορέων της νεωτέρας μυκηναϊκής περιόδου εντός
αυτών των ανακτόρων του Κάδμου, εξ ής αποδεικνύεται ότι η
αρχαία παράδοσις ήτο σοφωτέρα παρά την νέαν κριτικήν.
35α) Γενικώς
36) _J. H. Mackail_ Lectures on Greeκ Poetry, London, ιβ' έκδ.
1911 σ. 13.
37) Σπ. Λάμπρου, Collection de Romans Vrecs, Paris, 1880 σ. 88
και 111-237.
38) Εσχάτως οι «χωρίζοντες» την _Ιλιάδα _ και την _Οδύσσειαν_
είναι ολίγιστοι και ζητούσιν επιχειρήματα μάλλον εκ των
γλωσσικών ή των αρχαιολογικών διαφορών, (D. Monro, Odyssey,
1901).
39) Περί του ζητήματος έγραψαν _Δ. Ν Βερναρδάκης_ Τρία μαθήματα
περί Ομήρου εν τω περιοδικώ Πανδώρα, (1865) φυλλ. 370-372,
_Άγγελος Σ. Βλάχος_, το Ομηρικόν ζήτημα εν Αθ. 1886, _Γεώργιος
Μιστριώτης_ Ιστορία των Ομηρικών επών Leipzig 1867, (β' έκδ. εν
Αθήναις 1903) _Ι. Βαλέττας_ Ομήρου βίος και ποιήματα, εν
Λονδίνω 1867. Ο _Μιστριώτης_ αντικρούει τους Βολφιανούς και εν
τη εκδόσει της _Ιλιάδος_ (εις 3 τόμ. Εν Αθήναις 1875-1887).
Μόνος ο _Δ. Θερειανός_ γράψας τας άλλως αξιολόγους Νύξεις περί
του Ομηρικού ζητήματος, Τεργέστη, 1886, όπου συνώψισε τας έως
τότε γνώμας υπερεθαύμασε τον Wolf και (ονόμασε τα Προλεγόμενα
«απαράμιλλον αριστούργημα ευσυνειδήτου ιστορικής ερεύνης), (σ.
50). Ο δε _Ψυχάρης_ (Το ταξίδι μου, 1888, σ. 198) έβλεπε «ένα
σωρό τραγουδιστάδες» που «διγούνταν παραμύθια του λαού και
αθάνατες ιστορίες· είχαν όλοι τους στο μέτωπο γραμμένο το ίδιο
όνομα. _Όμηρος_».
40) [Τούτο βεβαίως αληθεύει λεγόμενον περί της Δύσεως, ίσως δε
και περί των σκοτεινών χρόνων της παρ' ημίν εικονομαχίας (726-
842 μ. Χ.) διότι από του Φωτίου και εφεξής μέχρι της δευτέρας
αλώσεως της Πόλεως η προς την αρχαίαν λογοτεχνίαν στοργή και ο
υπέρ αυτής ενθουσιασμός των λογίων λαϊκών και των ανωτέρων
κληρικών εχώρει διαρκώς αυξανόμενος, η δε «αναναγέννησις των
γραμμάτων» είναι απλώς η εν τη Δύσει εξακολούθησις των σπουδών
της υποδουλωθείσης ελληνικής Ανατολής].
41) [Υπόμνημα εις το Ιπποκράτους περί άρθρων. Έκδ. H Schöne, εν
Λειψία 1896].
42) [Πολύτιμα βιβλία και καλλιτεχνήματα κατεστράφησαν σωρηδόν
κατά την άλωσιν της Αλεξανδρείας υπό των Αράβων (640) και της
Πόλεως υπό των Φράγκων (1204)].
43) [Κατά την γνώμην του Max Müller. Πρβ. και το του
Roscher Λεξικόν της ελλ. και ρωμ. μυθολογίας. Τόμ. γ' σ. 1602].