(Lib III, Cap. VI.)
_Deliberazioni della Signoria circa la libreria dei Medici_.[585]
1.
_Die_ XXXI _mensis Augusti 1495_.
Item dicti Domini simul adunati etc.
Habita notitia, qualiter in ecclesia sancti Marci de Florentia fuerunt
et sunt nonnulla volumina variorum auctorum, et multa et varia in se
continentia, et multum notanda, utilia profecte atque optime emendata,
quae olim fuerunt Laurentii de Medicis et eius hæredum, sive eorum
alumnorum et pedagogum ac preceptorum; et iudicantes Domini predicti,
summo decori et ornamento esse reipublice florentine, illa habere,
retinere ac custodire penes se et in palatio dicte dominationis,
tanquam memorie digna et notabilia, ac fere singularia; idcirco
servatis etc., et obtempto inter eos partito, secundum ordinamenta
etc., omni meliori modo etc., deliberaverunt:
Quod omnia illa volumina librorum, cuiuscumque generis, qualitatis,
quantitatis vel maneriei sint, et quorumcumque auctorum, que a
venerabili religioso patre priori Sancti Marci de Florentia,[586]
domino Georgio Antonio Vespuccio proposito fiorentino, domino
Marsilio[587] et domino Olivierio canonicis florentinis, domino Joanne
Victorio de Soderinis, magistro Laurentio de Lorenzis et domino Lascari
greco, et aljs eligendis per sindicos dictorum de Medicis; electa,
excerpta et designata erunt pretiosiora et digna memoratu ac custodia
secundum eorum iudicium, deferantur et deferri debeant quanto citius
fieri potest in et ad palacium dominationis. Ibidemque, facto prius de
eis claro et aperto inventario, custodiantur, clausa in uno cassone
sive armario, vel alio loco ydoneo, ad id commodato in dicto palatio
pro custodia et manutentione ipsorum, de quo loco extrahi minime
possint, nisi precedente deliberatione et partito Dominorum pro tempore
in officio existentium, sub pena indignationis dictorum Dominorum etc.
Mandantes, etc.
2.
_Die_ XVIIII _mensis Octobris_ 1495.
Item dicti Domini simul adunati etc.
Attendentes quodam partito et deliberatione, per eos factis, sub die
XXVI mensis septembres proxime preteriti, de quibusdam voluminibus
librorum existentium in ecclesia Sancti Marci de Florentia, que fuerunt
olim Laurentii et Pieri de Medicis, et que fuerunt, ad petitionem et
instantiam dictorum dominorum, de dicto conventu ad latus ad palatium
et domum[588] dicti olim Laurentij et Pieri de Medicis; et alijs
visis et consideratis, in dicta deliberatione et partito contentis; et
considerantes dicti Domini, dicta volumina librorum esse variorum et
diversorum auctorum, et multum pretiosa, et varia in se continentia,
et multum notanda, utilia et fere singularia atque optime emendata, que
olim fuerunt Laurentij de Medicis et eius heredum; et iudicantes dicti
Domini, summo decori et ornamento esse reipublice florentine, illa
conservare et illorum custodiam et curam gerere, tanquam memorie digna
notanda ac fere singularia; idcirco dicti Domini, servatis servandis
etc., et obtempto inter eos partito, secundum ordinamenta etc.; omni
meliori modo etc., deliberaverunt etc.
Quod omnia illa volumina librorum cuiuscumque generis, qualitatis,
quantitatis vel maneriei, et quorumcumque auctorum sint, videlicet que
revera erant dicti olim Laurentij et Pieri de Medicis, que ad presens
sunt in domo dicti Pieri de Medicis; et tam illa que de ecclesia sive
conventu Sancti Marci fuerunt extracta et ad domum dicti Pieri de
Medicis, cuiuscumque generis et maneriei existant; debeant consignari
et deponi in dicto capitulo et conventu venerabilium fratrum Sancti
Marci, tanquam in tutiori loco, et apud religiosos viros honeste et
laudabilis vite et sanctitatis, et de quibus omnibus, una cum alijs
libris qui remanserunt in dicto conventu, qui non fuerint adlati
ad domum dicti Pieri, debeat fieri inventarium, quanto citius fieri
potest, cum ydoneis et fide dignis testibus; cuius quidem inventarij
unam copiam debeat retinere (una cum libris dicti olim Laurentij et
Pieri de Medicis, qui remanserunt in dicto conventu, antequam inde
delati fuerint ad domum dicti Pieri) penes se Vexillifer iustitie,
qui pro tempore fuerit; aliam vero dicti fratres capitulum et
conventus Sancti Marci predicti. Que omnia volumina stare debeant in
dicto conventu, loco depositi, et ad petitionem dictorum Dominorum
et eorum qui pro tempore erunt et tamquam obligata et ypotecata,
pro infrascripta quantitate pecuniarum dictis fratribus capitulo et
conventui; deinde extrahi nullo modo possint, sine partito dominorum et
collegiorum et duarum partium ex eis pro tempore existentium.
Et quoniam dicti fratres, capitulum et conventus, per medium quorumdam
civium, commodaverunt, sive gratuite mutuare fecerunt officialibus
Montis comunis Florentie summam et quantitatem florenorum duorum
milium largorum de grossis, pro necessitatibus ipsius comunis, quam
quantitatem commodare sive mutuare fecerant ipsis officialibus Montis
pro tempore et termino unius anni proxime futuri; idcirco, dicti Domini
deliberaverunt quod, per dictos officiales sive pro tempore existentes,
debeant dictis fratribus, capitulo et conventui, sive illis quibus
dictis fratribus capitulo et conventui visum fuerit, solvi et reddi
dicta quantitas florenorum duorum milium largorum de grossis, dicto
comuni sic mutuata, hac lege et conditione, quod si infra dictum tempus
et terminum dicti anni, non fuerit per eos ad quos pertinebit de dicta
quantitate florenorum duorum milium, dictis fratribus, capitulo et
conventui, vel dictis hominibus et personis quibus visum fuerit dictis
fratribus capitulo et conventui, integraliter solutum et satisfactum de
dicta summa et quantitate quod tunc, et eo casu, et lapsu dicto anno,
et postea quandocumque liceat dictis fratribus, capitulo et conventui,
quandocumque illis visum fuerit, de dictis libris vendere tot et tanta
volumina quod eis satisfiat usque ad integram satisfactionem dictorum
florenorum duorum milium de grossis, vel de eo minus de quo minus
restarent creditores; facta tamen primo dictis Dominis, qui pro tempore
erunt, requisitione et protestatione dicte venditionis per dictos
fratres, capitulum et conventum per XV dies ante dictam venditionem
et, elapso dicto anno quandocunque et facta huiusmodi venditione, dicti
fratres, capitulum et conventus teneantur facere dicto comuni Florentie
finem generalem etc. Mandantes etc.
3.
_Die_ XXIIII _mensis Januarij_ 1496.
Prefati Domini simul adunati etc.
Attendentes qualiter, sub dic xviiii mensis Octobris 1495, vel alio
tempore veriori, per tunc magnificos Dominos populi et comunis
Florentiæ, fuit facta certa deliberatio occaxione librorum, qui
olim fuerunt Laurentii Pieri de Medicis, qui exportati fuerunt, ut
dicitur, de dicta domo olim Laurentii, ad Conventum Sancti Marci de
Florentia; quod dicti libri tandem remicterentur, et exportarentur, et
reducerentur ad eamdem domum, unde fuerunt extracti: et attendentes,
quod postea dicti libri et volumina librorum devenerunt ad manus
fratrum Capituli et Conventus Sancti Marci de Florentia predicti, cum
certis conditionibus pactis et modis, et inter alia quod dicti fratres
et seu alius vel alii, pro eisdem fratribus, mutuarunt officialibus
Montis gratis et amore florenos 2000 largos de grossis, per tempus et
terminum unius anni, tunc proxime futuri, et cum pacto quod, elapso
dicto anno, dicti fratres vel alius et seu alij pro eis, possint eisque
liceat vendere de dictis libris, tot et tantos, quod ipsi possint sibi
ipsis satisfieri et consequi et habere dictos florenos 2000 largos de
grossis: et hoc post xv dies a die notificationis factæ per dictos
fratres, elapso dicto anno, Dominis civitatis Florentiæ pro tempore
in officio existentibus, prout predicts et alia plura, sic vel aliter
plenius et latius dicuntur contineri in dicta deliberatione et partito,
ad quam et contentos habeatur relatio.
Quapropter prefati Domini, obtento inter eos partito, secundum
ordinamenta et omnibus servatis etc.; auditis, tamen, prius duobus
ex fratribus dicti Conventus Sancti Marci exponentibus, ut dixerunt
ipsi Domini, quatenus ipsi fratres vellent rehabere dictos florenos
2000 largos, vel de dictis libris facere ea que continentur in dicta
deliberatione, et arbitrantes; predicta debere fieri per eosdem
Dominos.
Ideo prefati Domini declaraverunt dictos fratres, capitulum et
conventum, paruisse et observasse omnia ea ad que tenebantur, et
obligati erant, vigore dicte deliberationis et partiti; et eosdem
fratres posse facere et disponere, vendere et alienare de dictis
libris, eo modo et forma, et prout et sicut in dicta deliberatione
continetur, et scriptum est et apparet, et per dictos fratres nil aliud
debere observari in predictis, ac si requisitio et alia, de quibus in
deliberatione fit mentio, legittime et debitis temporibus facta esset.
Confidentes de honestate et mira sanctitate dictorum fratrum et eorum
gubernatorum etc. Mandantes etc.