=Fatum.= Fatum noemt men de onvermijdelijke noodzakelijkheid van
gebeurtenissen en omstandigheden.
=De gustibus non disputandum est.= Over de smaak valt niet te twisten,
of plat uitgedrukt: «Ieder zijn meug«.
=Ganzenvoeten.= Ganzenvoet (pes anserinus) heet men de onderlinge
verbinding van acht tot tien zenuwtakjes, die hun oorsprong ontleenen
aan het zevende hersen-zenuwpaar (nervus facialis) aangezigt zenuw. Hij
wordt digt nabij het oor in het aangezigt gevonden.
=Doodgraver.= De doodgraver (sijlpha vespillo) behoort onder de
schildvleugelige insecten. Op de dekschilden vindt men twee oranje
gekleurde streepen. Dit insect heeft zijn naam ontleend aan de
eigenschap, dat het doode dieren bv. mollen, kikvorschen onder den grond
begraaft.
=Hollereselem etc.= De vinken hebben op verschillende plaatsen een
verschillenden slag. De vogelaars onderscheiden hen in dit opzigt, en
berekenen daaruit de waarde. De benamingen van Hollereselem etc. hier
gebezigd, zijn mij medegedeeld door wijlen J. P. van der Veer, vogelaar
te Culemborg.
=Gepsen en boksen.= Uitdrukkingen die hier gebruikt worden bij het
volk, om een inspanning bij de beweging, een loopen op een draf te
kennen te geven.
=Midas.= Midas, koning van Phrijgie had een wedstrijd in de toonkunst
tusschen Apollo en Pan geopend, en kende ten onregte aan Pan de
overwinning toe. Om nu Midas te straffen gaf Apollo hem ezelsooren.
=Darwin.= Charles Robert Darwin werd op 12 Febr. 1809 te Shrewsburij
geboren. Hij is een zeer beroemd natuurkundige van den tegenwoordigen
tijd, door wien men in de gelegenheid wordt gesteld een dieperen blik in
de organische natuur te werpen. Zijne werken die ook bij vele anderen
aanleiding hebben gegeven tot veel strijd en tegenkanting, zijn of
worden in alle beschaafde talen overgezet. Hij heeft aan de wetenschap
eene rigting gegeven, die nog een uitgestrekt veld van onderzoek kan
opleveren. Behalve eenige andere geschriften, schreef deze vlijtige
natuurvorscher de navolgende werken. On the origin of species bij
means of natural selection or the preservation of favoured races
in the struggle for life.--The variation of animals and plants under
domestication.--The descent of man.--The expression of the emotions in
man and animals.
=Dr. Galvani.= Aloisius Galvani, professor in de ontleedkunde te Bologna
in Noordelijk Italië was in 1789 bezig met het ontleden van kikvorschen.
Hij had eenige van deze dieren met de achterpooten aan koperen haakjes,
die aan een ijzer hekwerk verbonden waren, opgehangen. Toen nu toevallig
de pooten, die van de huid beroofd waren in aanraking kwamen met het
ijzer, terwijl de zenuwtakjes in contact stonden met de koperen haakjes,
ontstonden er hevige trekkingen in de pooten. Galvani meende in deze
verschijnselen een nieuw beginsel werkzaam te zien, en werd alzoo de
schepper van die tak der natuurkunde, die men ter eere van hem met den
naam van Galvanismus heeft bestempeld.
=Sub divo.= Sub divo, dat is, in de open lucht.
=Hoos epha.= Hoos epha ([Grieks: hôs epha]) wil zeggen, zoo sprak hij,
een uitdrukking die een onzelfstandige denker of spreker dikwerf bezigt
als hij zich op de meening van een ander beroept. De ouden gebruiken
daarvoor ook wel het _jurare in verba magistri_, zweren bij 's meesters
woorden.
=Batrachomuomachia.= Batrachomuomachia of Muizen- en Kikvorschen krijg
is een komisch heldendicht, waarin deze dieren, evenals de Grieksche en
Trojaansche helden, met elkander vechten en krijgsdaden verrigten.
=De Orion.= De Orion is een prachtig sterrenbeeld aan den zuidelijken
hemel. Het was reeds ten tijde van Job en Homerus bekend. De bijzondere
bijnamen, die de Latijnsche dichters aan den Orion gaven, als imbrifer
(regenbrenger), aquosus (de waterige), nimbosus (de bewolkte), hebben
hun oorsprong ontleend aan het geloof, dat er stormen en regen volgden
als dit sterrenbeeld zoodanig een standplaats innam, waarbij het de zon
bij den opgang voorafging.--Homerus ging nog verder door Orion als de
bewerker van koorts te beschuldigen. Iliad XXII regel 31 zegt hij,
[Grieks: kai te pherei pollon pureton deiloisi brotoisin]. d.i.: En hij
brengt veel koorts aan de ongelukkige stervelingen. Meer bezielend zijn
daarom de woorden van Nieuwland in zijn gedicht _Orion_; als hij zegt,
«Wat sterrenglans, die eerbied baart,
Prijkt op uw gordel, knods en zwaard,
Bezaaid met tintelende vieren;
'k Zie Betelgeuzes rooden gloed
Uw schouder naast Bellatrix sieren,
En Rigel flonkren op uw voet!
=Alta Voce=, luidkeels, met een ferme stem.
=Apis.= Behalve koeijen, katten, honden, krokodillen, de ibis en de
sperwer, die als heilige dieren bij de Egyptenaren een goddelijke eer
genoten, werd ook de stier Apis bij hun bijzonder vereerd. In een
prachtig gebouw werd de heilige Apis bij den tempel te Ptah in Memphis
onderhouden. Dit dier was het zinnebeeld der zon in hare voortbrengende
kracht. Als het stierf, treurde het gansche land, zoolang totdat de
priesters een nieuwen stier hadden gevonden, die de bepaalde kenteekenen
moest bezitten, namelijk zwart van kleur met een witte vlek aan den kop,
met tweederlei haar aan den staart, terwijl onder de tong zoodanig een
product aanwezig moest zijn, hetwelk den vorm van een heilige kever
voorstelde.
=Minotaurus.= De Minotaurus was een monster, gedeeltelijk mensch,
gedeeltelijk stier, dat zijn verblijf had in het doolhof op het eiland
Creta. Koning Minos had nadat hij de Atheners had overwonnen hun de
straf opgelegd, dat jaarlijks zeven jongelingen en even zoovele meisjes
aan den Minotaurus ten offer moesten gebragt worden. Het gedrocht werd
later door Theseus gedood.
=Trichinen.= De Trichine (Trichina spinalis) is een kleine worm, ter
lengte van 0,8-1 millim. die in een citroenvormige kalkschaal van
ongeveer 0,5 millim. wordt ingesloten. Zij is van voren spits, van
achteren stomp, en wordt bij den mensch, die aan de Trichinenziekte
lijdende is in het bindweefsel tusschen de spierbundels gevonden.
In een spier kunnen millioenen voorkomen. De taaiheid van het leven
dezer dieren is bijzonder groot. Zij kunnen den dood bij den mensch
teweegbrengen. Zij komen door Trichinenhoudend varkensvleesch, als dit
raauw of niet goed gekookt, gebruikt wordt in het ligchaam van den
mensch, en nemen dan spoedig de bovengenoemde gedaante aan.
=Porta.= Joh. Baptista Porta was een napolitaan, die in de 16de eeuw
leefde. Hij schreef een werk over de physiognomie bij den mensch, dat
voor dien tijd, nog heden als een merkwaardig boek kan beschouwd worden.
=Cerberus.= De Grieksche mythologie noemt Cerberus een hond met 3
koppen, die in het verblijf der schimmen, alwaar Pluto de heerschappij
voerde de wacht hield.--Volgens Heriodus vleide hij hen die het
schimmenrijk binnen gingen, doch verscheurden allen die weg wilden gaan.
=Tempora mutantur et nos mutamur in ipsis.= Dat is: De tijden
veranderen, en wij veranderen tevens.
=Frans Langelaar.= Wijlen een Burenaar, zeer ervaren om kwartels te
vangen, en die ook kwartelbeentjes kon fabriceren.
=Carus.= Carus, professor te Leipzig, die door het uitgeven van zijn
werk _Sijmbolik der menschlichen Gestalt_ aan de anthropologische
wetenschap groote diensten heeft bewezen.
+-------------------------------------------+
| |
| OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER: |
| |
| De volgende correcties zijn in de tekst |
| aangebracht: |
| |
| Bron (B:) -- Correctie (C:) |
| |
| B: Zoo wil 't Tatum haar dan |
| C: Zoo wil 't Fatum haar dan |
| B: andere collega's mêedeelen; |
| C: andere collega's meêdeelen; |
| B: op broodkruimmeltjes te tracteren |
| C: op broodkruimeltjes te tracteren |
| B: Dan vladdert het op en nêer, |
| C: Dan vladdert het op en neêr, |
| B: En zijn bloed spoedig _gestolt_ is. |
| C: En zijn bloed spoedig _gestold_ is. |
| B: schranspartij, die hnn goed voldoet, |
| C: schranspartij, die hun goed voldoet, |
| B: Is daarom kersendief zijn epittehon, |
| C: Is daarom kersendief zijn epitheton, |
| B: En een blaauw- groene schaal hem |
| C: En een blaauw-groene schaal hem |
| B: onder de 4 maag en langs de pooten |
| C: onder de 4 maagen langs de pooten |
| B: die gulzigaard in één slok mêe, |
| C: die gulzigaard in één slok meê, |
| B: maar dan krijg je wêer een flap, |
| C: maar dan krijg je weêr een flap, |
| B: krijg je mijn laatste hap. |
| C: krijg je mijn laatste hap.« |
| B: strugle for live. |
| C: struggle for life. |
| B: later door Thescus gedood. |
| C: later door Theseus gedood. |
| |
+-------------------------------------------+