Buiten was de natuur zeer weinig in overeenstemming met het tooneel,
dat de menschen op dat plekje daar voorbereidden.
De stormwind, die des nachts geheerscht had, was gevallen en in eene
luwe bries overgegaan. Zacht ritselden de bladeren der kruinen van de
wortelboomen op het strand; met een harmonisch gemurmel kwamen de
golven, die als het ware aan de branding, welke de kust met een
zilveren franje omzoomde, ontsnapt waren, den oever lekken, daartegen
oploopen, om weer terug te ijlen, en het bevallig spel een oogenblik
later weer te hervatten. Van de strandhut werd tusschen de beide kapen
door, die de Moeara Tjatjing omzoomd hielden, een vergezicht op de
volle zee genoten, dat schilderachtig genoemd mocht worden. Onder de
schitterende stralen der zon, stak het levendige blauw der zee helder
af. De oppervlakte van den oceaan deinde nog, de baren liepen elkander
nog na, alsof zij elkander vervolgden; hier en daar tooide zich nog een
golf met eene kuif van verblindend wit schuim, maar de geesel van den
noordwesten wind ontbrak er aan. De toeschouwer begreep, dat wat hij
daar zag, het wegstervende op en neer gaan was van den boezem van
Amphitrite, nadat de hartstocht bekoeld was. En te midden van de
opening, door de beide kapen gevormd, werd, als in eene omlijsting van
groen gevat, de schoenerbrik Kiem Ping Hin zichtbaar, die daar op een
kanonschots-afstand van den wal voor anker lag, en op de aanrollende
deining bevallig op en neer bewoog, terwijl de Engelsche vlag aan haren
gaffel in sierlijke plooien wapperde.
Voor de hut en voor het boschje Saoe-boomen, waarin zij verscholen lag,
stond een groep Niboeng-palmen met hare gladde stammen recht als een
kaars, met hare bevallige kruinen van gevinde bladeren, die daar boven
hoog in de lucht onder de zachte bries wuifden. Overigens sloot het
Rhisophoren-woud, met zijne duizende en duizende vertakte
wortelstammen, een dichten en voor het oog ondoordringbaren kring om de
hut, die slechts aan de zeezijde open was.
Op een wenk van Lim Ho werden den gevangenen de kleederen van het lijf
gerukt, en werden de rampzaligen spiernaakt ieder aan den stam van een
dier palmen recht overeind, met het gelaat naar den boom gekeerd,
gebonden. De touwen, die gediend hadden om de handen en voeten van
Dalima te knevelen, werden nu gebezigd om de twee Chineezen aan den
boom te binden, die voor hen een ware folterpaal zou worden.
Met angstigen blik keken de slachtoffers bij dat binden rond. Hun
ontsteld oog bespeurde evenwel nog niet, wat zij zochten en toch
vreesden te zien. Zij stonden daar bibberende, hoewel de stralen der
tropische zon hen op de ruggen brandden, met de handen hoog boven het
hoofd vastgemaakt, met een touwgordel om de lendenen en om de
kniegewrichten, die geen enkele beweging, dan met ontzettend lijden
gepaard, gedoogde. Die touwen toch waren van gemoetoe geslagen en
bijgevolg hard, ruw en stekelig.
Plotseling stootte Than Khan een lichten kreet uit. Bij zijn angstig
rondkijken had hij een paar matrozen, ieder met een pak bladeren
gewapend, zien naderen. Hij wist dus, dat het folteruur gekomen was.
Van die bladeren, die nog aan de heesterachtige takken zaten, en er
voor het oog breed hartvormig uitzagen, grove zaagtandige randen
bezaten, en wier beide oppervlakten zich wit donzig vertoonden, werden
met eenige voorzorg, die wel begrepen zal worden, een drietal bossen
gebonden. Toen die klaar waren, gaf Lim Ho een teeken. Daarop naderden
drie matrozen, die de ondertakken der bosjes met een lap of vod bekleed
hadden, de slachtoffers, en begonnen hen den rug, de lendenen, de
zitvlakken, de dijen en de kuiten met die bladeren te slaan. Het was
eigenlijk geen slaan, wat geschiedde; het was meer een wuiven, een
streelen, alsof het doel bestond lastige vliegen van die naakte
lichamen te verwijderen. Nu en dan werd een ietwat hardere tik
toegebracht, alsof een weerspannig insekt, dat de plaats niet wilde
verlaten, verjaagd moest worden. Het was een zeldzaam schouwspel, dat
daar vertoond werd. Het gelaat van de gevangenen teekende onmiskenbaren
angst, die voor den oningewijde, die dat tooneel had kunnen gadeslaan,
geen reden van bestaan had. Het was toch, alsof de handelende personen
zich slechts beijverden, de geknevelden met die bundels bladeren
frischheid toe te wuiven. Toch begonnen de slachtoffers reeds teekenen
van pijn te vertoonen. Waar de bladeren raakten, kromp het lichaam
pijnlijk weg. De ledematen begonnen te trillen, de spieren te werken en
te spannen. Het gekittel, het gestreel, afgewisseld met lichte slagen,
ging voort. De lijders krompen, wrongen, verdraaiden hunne lichamen al
meer en meer. Hunne spieren zwollen op tot bundels, die de armen, de
beenen, den rug en den hals akelig misvormden. De gelaatstrekken werden
verwrongen, de oogen puilden uit hunne kassen. Toch gingen de beulen
met hunne streeling voort. De ademhaling der ongelukkigen werd korter,
werd hijgend. Een zacht gekreun ontsnapte aan hunnen mond. Zij knarsten
op de tanden; zij trachtten de smart te verbijten, door hunne lippen
ten bloede te havenen. Niets, niets mocht baten!
„Kassian, babah!” (heb medelijden, babah) was de kreet, die hunnen mond
ontvlood.
Maar deze, wel verre van deernis met de gefolterden te hebben, gaf een
teeken aan de beulen, die toen van taktiek veranderden, en de streeling
door eene geregelde afranseling lieten volgen. Het regende toen slagen
op de lichamen der ongelukkigen; hunne huid weerklonk onder het
gekletter der bladeren, welke, minder gruwzaam dan de menschen, die hen
bezigden, begonnen te scheuren en hare stengels te verlaten. Toen die
slagen begonnen, was het geen gekreun meer, dat de gemartelden lieten
hooren; het was een gebrul, een gehuil, door de onduldbare smarten aan
hunne lippen ontwrongen; het was als het geluid van een wild dier, dat
doodelijk gekwetst, in een laatste geloei zijne wegstervende krachten
verzamelt. De ledematen der ongelukkigen wrongen niet meer, krompen
niet meer; neen, de ongelukkigen omgaven de boomstammen met hunne armen
en beenen als slangen, die er zich om wriemelden; zij drukten zich
tegen die stammen aan, alsof zij zich er indringen, in verbergen
wilden. Neen, de bladeren-marteling bracht geene verwonding, geene
kneuzing, zelfs geene blauwe plekken te weeg. Maar de huid was opgezet,
zag er rood en vurig uit, alsof zij geblakerd was. Daarenboven bij de
onmenschelijke inspanning, door de pijn veroorzaakt, drongen de
bindtouwen diep in het vleesch, schuurden en verscheurden de weefsels
onder de hevige bewegingen der lijders, en weldra vloot het bloed in
stralen langs de polsen en armen, langs de lendenen en dijen, langs de
beenen en voeten, en vormde roode plekken op den glibberigen bodem.
Maar, wat was de smart door die touwen veroorzaakt, te vergelijken bij
de onduldbare pijn, door die duivelsbladeren teweeggebracht!
Reeds waren de martelwerktuigen voor het grootste gedeelte ontbladerd.
Het waren nog maar takjes, hier en daar nog van een verscheurd blad
voorzien. De andere overblijfselen lagen verlept, verreten, vernietigd
rondom de drie lijders op den grond verspreid, en nog dacht Lim Ho er
niet aan om de foltering te doen ophouden. Het was, alsof hij zijne
slachtoffers onder de marteling wilde doen bezwijken. Hij liet een
oogenblik halt houden, niet uit deernis, o neen, maar om de lichamen
der ongelukkigen met water te doen besproeien, waardoor de reeds zoo
onuitstaanbare pijnen nog vermeerderd werden. De onmensch was op het
punt bevelen te geven om het slaan te hervatten, toen plotseling een
alarmkreet vernomen werd.
„Orang oppas! orang oppas!” [21] klonk het.
Met woesten spoed sprongen Lim Ho en ettelijken zijner accolyten op de
beide gemartelde Chineezen los, sneden de touwen door, die hen aan de
Niboeng-palmen gebonden hielden, en sleepten de halfbewustelooze
rampzaligen, die zich in duldelooze smarten kromden en kronkelden,
langs het pad voort, dat naar de aanlegplaats der sloep voerde. Een
paar andere volgelingen van Lim Ho wilden ook op Ardjan toetreden; maar
de angst sloeg hen om het hart, toen zij de aanmoedigingskreten van de
naderenden hoorden. Zij sloegen op de vlucht. Het was tijd ook, dat de
sloep bereikt werd; want nauwelijks hadden allen daarin plaats genomen,
en was het vaartuig afgestoken, of een viertal agenten geleid door
Dalima en gevolgd door een aantal dèsabewoners, verschenen al
schreeuwend en tierend in de nabijheid van de djaga monjet.
„Allah!” kreet het jonge meisje, toen zij Ardjan bemerkte, die nog
altijd aan den boom gebonden was en van pijn kreunde, hoewel hij als
eene levenlooze massa aan de touwen hing, die hem omknelden.
„Allah!” riep zij, terwijl zij op hem toetrad. „Wat hebben zij hem toch
gedaan?”
Men omringde den ongelukkige; men sneed zijne banden door; men legde
hem op een matje, dat fluks uit het wachthuisje gehaald was. Maar de
rampzalige kon geen woord spreken. Hij brulde en raasde van de pijn en
wentelde over den grond met kronkelingen als een worm, die vertreden
was.
„Allah!... Adoe!... Sakit, sakit!” (O God... o wee!... Pijn, pijn!)
kreet hij.
„Sakit apa?” (Waar is de pijn? Wat scheelt je?) vroeg Dalima, die naast
hem gehurkt zat.
„Sakit Kamadoog!” brulde de lijder tusschen twee smartkreten.
„Sakit Kamadoog!” riepen de omstanders ontzet.
En ja, daar raapte een der aanwezigen een der bossen geschonden
bladeren op, die tot foltertuig gediend hadden, en vertoonde aan de
menigte de vreeselijke brandnetel, die de meesten deed verbleeken.
En inderdaad, de Kamadoog [22] is een vreeselijk gewas in den volsten
zin des woords, waarvan de lichtste aanraking reeds eene hevige
branderige jeuking doet ontstaan, en die als marteltuig gebezigd, den
lijder gedurende minstens zeven dagen ondragelijke pijnen en
verstijving der ledematen, gepaard aan hevige koortsen, doet
ondervinden.
„Heeft ook iemand sirihkalk [23] bij zich?” vroeg Dalima smeekend.
Enkelen der aanwezigen haalden hunne reeds gereed gemaakte
sirihpruimpjes, die zij bij zich droegen, voor den dag, ontvouwden het
sirihblad, waarin de pinangnoot [24], de kalk en de tabak besloten was,
waaruit eene lekkere pruim bestaat, gaven de kalk daarvan aan het
meisje over, dat zich haastte den lijder met het deegvormige alkali in
te smeeren. Maar, helaas! de oppervlakte van het lichaam van den
lijder, die in aanraking geweest was met de behaarde bladeren van de
vreeselijke netel, was zoo groot en de voorraad sirihkalk zoo klein,
dat zelfs het derde gedeelte der branderige plekken niet met het
beweerde pijnstillend middel behandeld kon worden.
Het meisje was wanhopig.
De lijder werd binnen het hutje gebracht, om van de brandende
zonnestralen bevrijd te zijn, die zoowel de pijnlijkheid der huid als
den koortsgloed, die hem naar het hoofd steeg, vermeerderden. Toen
snelden eenige lieden heen, om zoowel de noodige kalk als wat olie te
halen, die ook tot leniging der smart zoude dienen. Tegen den avond
hoopte men, dat de pijnen in zoo verre verminderd zouden zijn, dat de
lijder vervoerd zoude kunnen worden.
Terwijl Ardjan zoo verzorgd werd, stevende de sloep van Lim Ho de djaga
monjet voorbij en de kleine baai uit. Wel riepen de politiedienaars de
opvarenden toe, terug te keeren en den wal aan te doen. Niemand stoorde
zich evenwel aan dat bevel, en er waren geen vuurwapens bij de hand om
die lastgeving klem bij te zetten en te doen uitvoeren. Het antwoord
was dan ook slechts een uitdagend geschreeuw.
Lim Ho had bij het voorbijvaren der strandhut duidelijk Dalima herkend,
welke bij hare bedrijvigheid, om den gemartelden Javaan te helpen, heen
en weer, in en uit liep. Hij voelde eene onuitsprekelijke woede in zich
opwellen. Hij wilde naar den wal;.... maar voordat hij daartoe de
noodige bevelen had gegeven, kwam hij tot bezinning. Het zou toch als
krankzinnigenwerk moeten beschouwd worden, het meisje thans in de
gegeven omstandigheden te willen ontvoeren. Hoezeer hij ook op de macht
van zijn geld mocht kunnen rekenen, zoo in het licht der zon, zoo ten
aanschouwe van al die dèsabewoners zoude de omkooping der
politie-agenten niet doenlijk zijn. Hij balde in kwalijk verbeten woede
de vuist tegen den wal, maar weerhield het bevel. De sloep was weldra
buiten de Moeara Tjatjing, en zette koers op de Kiem Ping Hin, waarop
de matrozen de zeilen reeds los gooiden, om dadelijk te kunnen
vertrekken.
Juist toen Lim Ho aan boord stapte, kwam de kapitein Awal Boep Said hem
melden, dat de rook van een stoomschip even boven den horizon te zien
was.
„Zeer waarschijnlijk is het de Matamata, die hier de kustwacht
uitoefent,” zeide hij.
„Die blanke domkoppen!” zeide Lim Ho met een smadelijken glimlach op de
lippen. „Bij nacht verkondigen hunne gekleurde lichten uren van te
voren hunne nadering. Bij dag jagen zij eene pikzwarte rookzuil naar
den hemel omhoog, die mijlen ver te zien is, en niemand onzer bedriegen
kan. Ik wed, dat zij ons nog niet bespeurd hebben, terwijl zij voor ons
niet onopgemerkt bleven.”
„Dat ’s mogelijk, babah,” antwoordde de gezagvoerder; „maar wat zijn
uwe bevelen?”
„Met het rijzen der zon is ook de westenwind aangewakkerd. Wel,
dadelijk onder zeil en koers naar het eiland Bali.”
Een kwartier later boog de Kiem Ping Hin bevallig stuurboord over onder
den indruk van haar zeiltuig, en richtte den steven naar het oosten.
Toen de Matamata ter hoogte van de Moeara Tjatjing kwam, was het
smokkelvaartuig, een uitmuntend zeiler, de kim zeer nabij. Het
vertoonde zich nog maar als eene flauwe witte stip op het blauw des
hemels. Het lompe douane-vaartuig, dat bij de meest gunstige
gelegenheid slechts zes mijlen in de wacht liep, en het tot acht kon
brengen, wanneer de vuren flink opgepookt en de veiligheidskleppen
bezwaard werden, kon er niet aan denken een wedloop met den ranken
schoenerbrik te gaan houden, die met de bries, welke doorstond,
gemakkelijk elf mijlen aflegde. In minder dan een uur hadden de beide
vaartuigen dan ook elkander uit het gezicht verloren.
Wat was er inmiddels met Dalima gebeurd, dat deze zoo van pas kwam, om
haren Ardjan van een gedwongen ballingschap te redden?
Zoodra zij het touw, dat hare handen gebonden hield, doorgeknabbeld
had, wat haar met hare fraaie witte, maar scherpe tanden niet veel tijd
gekost had, had zij zich beijverd, de banden te ontknoopen, die hare
voeten omkneld hielden. Dat was ook snel geschied, en met een
verachtelijk gebaar wierp zij die touwen van zich en ijlde voort. Een
oogenblik bedacht zij zich, of zij niet eerst de djaga monjet zou
naderen. Misschien zou zij Ardjan te hulp kunnen komen. Maar, daar
hoorde zij de stemmen van de beide Chineezen, die het pad afkwamen om
haar te halen. Toen sloeg haar de schrik om het hart, en zonder te
bedenken, dat deze omstandigheid eene nadering der hut niet onmogelijk
maakte, repte zij zich voort. Zij zou naar hare meesteres wederkeeren,
zij zou die smeeken; ja, maar... zou die?... Dan zou zij zich tot den
resident wenden om hulp, en die zou hare bede niet afwijzen. Pijlsnel
als eene gejaagde hinde ijlde zij voort. Als echt natuurkind was zij in
dat woud niets ongerust. Daarenboven scheen zij den weg te kennen, en
ras was zij tusschen de ontelbare wortelstammen verdwenen.
Toen zij het erf van de residentswoning langs den achterkant
binnentrad, was het zeer vroeg in den ochtend. Het heerenhuis naderbij
komende, bemerkte zij de dochter van den resident, die alleen in de
groote „pandoppo” [25] met een boek in de hand op een „krossi gojang”
(wipstoel) zat te wiegelen en geheel in hare lectuur verdiept was.
Zacht sloop Dalima de pandoppo binnen, hurkte met eene bevallige
beweging in de nabijheid van het blanke meisje op den vloer neder,
kruiste de beenen onder zich, of beter voor haar lichaam, en naderde nu
met zacht schuivende bewegingen, waarbij zij zich met de linkerhand
opgaf en met de andere zediglijk den „sarong” (onderkleed) in bedwang
hield, tot in de onmiddellijke nabijheid van den wipstoel, die nog
altijd onafgebroken op en neer ging.
„Nana!” fluisterde zij met lispelende stem, alsof een zachte ademtocht
hare lippen ontvlood.
Het aangesproken meisje, in hare lectuur gestoord, vloog bij het hooren
van haren naam verschrikt op. „Siapa ada?” (Wie is daar?) kreet zij met
een lichten gil.
Het was een schoon kind van ongeveer achttien lentes, dat daar van
haren stoel opgerezen was, en zich in hare volle bevalligheid vertoonde
in de stralen der morgenzon, welke door de jaloezie-ramen binnendrong,
die zoo breed mogelijk opgeslagen waren, om de frissche ochtendlucht in
de pandoppo toegang te verleenen. Het was eene lieve, rijzige brunette
met een matblank voorhoofd onder de fraaie, weelderige en donkere
krullen; met prachtige bruine oogen, die met hunnen lieftalligen blik
van eene zachtmoedige geaardheid getuigden; met frissche ronde wangen,
waartusschen een allerliefst fijn besneden neusje zetelde, dat een
beeldhouwer tot eer zou verstrekt hebben; met allerbekoorlijkst fijn
gevormde lipjes, die aan eene pas ontloken roos deden denken, en
waaronder eene kleine afgeronde kin prijkte, die evenwel een kuiltje
vertoonde, dat door zijne sierlijkheid en zijn teeder rozenrood den
blik verlokte en de bewondering afdwong. De buste van het lieve kind
was zedig verborgen door eene lief gefestonneerde kabaja, die evenwel
zooveel schoons en zulke welgevulde vormen te raden gaf, dat de
bewering niet te stout zoude klinken, dat onder dat fijn baptist een
der meest volmaakte meesterstukken van de schepping verscholen was. Zoo
als zij daar stond, was een der slippen van de kabaja bij haar
verschrikt opvliegen opgeslagen, en vertoonde een smaakvol gebloemden
sarong, die evenwel de fraaie ronding der heup aan die zijde uitdagend
modelleerde, verder over het been afviel en een allerliefst blank
rooskleurig voetje schalks zichtbaar liet, dat met de teentjes even in
een geborduurd snoeperig slofje verscholen was. Hoewel het uiterlijk
van het schoone meisje schrik aanduidde, stond zij daar met hare zacht
blozende wangen, met haar vragend oog, met hare half geopende lippen,
met haren zwoegenden boezem, zoo bevallig, zoo idealistisch schoon, dat
zij een Makart gerust tot model had kunnen strekken.
„Siapa, ada?” was haar verschrikte kreet geweest.
„Saja, Nana,” fluisterde Dalima schier onhoorbaar.
Het lieve blanke meisje, waarvan wij hierboven een zwak beeld trachtten
te ontwerpen, heette Anna. In de wandeling werd zij door de bedienden
met het gebruikelijke „nonna” (juffrouw) aangesproken. Baboe Dalima,
die, hetzij door hare jeugd, hetzij door hare lieftalligheid, een
schreefje voor had bij de dochter des huizes, ja haast een speelnoot
van haar was, noemde haar steeds Nonna Anna, dat eerst tot Nonanna,
eindelijk tot Nana ingekrompen was. De lezer ziet, dat die naam Nana
met de roman van Zola geen punt van overeenkomst heeft; ook niet met
het monster, dat te Cawnpore en te Lucknow in Engelsch Indië zoo’n
treurige vermaardheid kreeg.
Op dat „saja Nana” bukte het jonge meisje aan hare voeten, en toen zij
daar Dalima gehurkt zag zitten, herstelde zij schier onmiddellijk van
haren schrik. Zij wilde het meisje opbeuren, dat evenwel in die houding
zitten bleef.
„Gij, Dalima!” riep zij uit. „Waar zijt ge geweest? Waar komt gij van
daan? O, mama is zoo boos op u.”
„Nana, ik ben ontvoerd geworden.”
„Door wien?”
„Door lieden van Lim Ho.”
„Van Lim Ho?” riep Anna ontsteld uit. „Zijt gij in zijne macht
geweest?”
„Ja.”
„Den geheelen nacht?”
„Neen; Allah heeft mij beschermd, en...”
„Zoo, is die loopster terug?” viel haar eene stem in de rede, die de
meisjes schrikken deed.
Het was Anna’s moeder, die de pandoppo binnengetreden was, zonder dat
de twee jonge meisjes haar hadden hooren naderen. Zij kwam uit de
badkamer, zoo als haar rijke zwarte haardos bewees, die in prachtige
golvingen zwierde, en de kabaja kletsnat gemaakt had, hoewel zij rug en
schouders met een fijnen badhanddoek beschermd had, dien zij nu onder
het achteroverbuigen van het hoofd van onder de lokken uittrok, en aan
eene „nènèh” (oude Javaansche vrouw), die haar met de badbenoodigdheden
onmiddellijk volgde, overreikte, met aanbeveling hem dadelijk te laten
drogen.
Mevrouw Laurentia van Gulpendam, geboren Termolen, was eene statige
matrone, van ruim zeven lustra, wier uiterlijk nog zeer bevallig was en
niet te veel door het moederschap geleden had. Zij had maar een kind,
de lieve Anna, gebaard, dat zij nog, ten einde haren onberispelijken
boezem niet te schaden en hare schoonheidsmiddelen niet te zien
verwelken, aan de zorgen eener min toevertrouwd had. In weerwil van zoo
veel voorzorgen deed zich toch de invloed van den tijd gelden, en al
moest ook erkend worden, dat zij den jarenlast met eere torschte, zoo
waren toch een laagje „bedak” (stuifmeel van rijst) en nog andere
toiletgeheimmiddelen noodig, om hier en daar een onbescheiden rimpeltje
te „breeuwen”,—volgens de uitdrukking van haren echtgenoot, die altijd
veel met marinezaken had op gehad, en het eigenaardige taaleigen der
zeemanswereld bij alles, zoowel in zijne officiëele omgeving, als in de
huwelijkskoets te pas bracht,—of de teint wat te helpen, nog de
frischheid der jeugd te vertoonen. Hier en daar zou een enkele
zilverdraad in den rijken kastanjebruinen haardos even merkbaar worden;
wanneer nènèh Wong toewa zich niet haastte bij de ontdekking, dat
verraderlijke haar uit te trekken. De nog steeds fraai gevormde lippen
begonnen ook wat van hun inkarnaat te verliezen; ook de mondhoeken
volvoerden voor de ingewijden eene bijna nog onmerkbare nederhangende
beweging, die eene onaangename plooi dreigde te vormen; maar nènèh Wong
toewa had ook voor het mondtoilet eene zuurachtige vloeistof, welke
door eene soort van „semoet api” [26] geleverd werd, en als vinaigre de
toilette dienst deed, en voor de rimpels der mondhoeken een smeerseltje
uit vet van „tjitjaks” en „gekko’s,” [27] waarin in gesmolten toestand
ettelijke schorpioenen en duizendpooten den folterdood gestorven waren.
Nènèh Wong toewa had als ervaren „doekoen” [28] nog meer wondermiddelen
ter harer beschikking. Want betooverde de statige Laurentia nog steeds
haren gemaal door hare bekoorlijkheden; moest de buitenwereld erkennen,
dat zij nog steeds eene schoone vrouw genoemd moest worden; verwekten
haar middel, hare schouders, haar boezem, wanneer zij in gala gekleed
op eene dansreceptie verscheen, nog steeds afwijkende gedachten bij het
mannelijke, en ijverzuchtige opwellingen bij het vrouwelijke gedeelte
van het gezelschap, dan kwam nènèh Wong toewa daarvoor den eereprijs
toe, dien zij dan ook, achter een schutsel staande, ten volle genoot,
wanneer zij bij zoo’n gelegenheid hare „njonja” (mevrouw) bespieden en
opmerken kon, hoe gevierd en aangebeden deze werd.
Laurentia Termolen was eene residentsdochter, en een zeer lieftallig
meisje, toen zij op nog zeer jeugdigen leeftijd—zij was toen nog geen
zeventien jaar oud—in het huwelijk trad met den heer Van Gulpendam, die
destijds controleur bij het binnenlandsch bestuur en de rechterhand van
haren vader, den resident, was. Zij was in Indië, maar uit volbloed
Europeesche ouders geboren, die haar voorzeker eene goede opvoeding
hadden gegeven, wanneer het ten koste leggen van groote sommen voor het
onderwijs in talen, in muziek, in dansen, enz. ja, het zenden van hun
kind voor een paar jaar naar Nederland, daarop aanspraak kunnen geven.
Onder gewone omstandigheden zou zij dan ook tot eene uitstekende vrouw
gevormd zijn. Die omstandigheden hadden evenwel ontbroken; omdat papa
en mama beiden uiterst heerschzuchtige wezens waren, die daarenboven,
of beter ten gevolge daarvan, eene hoofdhartstocht hadden, namelijk de
zucht tot grooten sier, tot groot vertoon. Maar dat kostte geld, veel
geld, zeer veel geld zelfs, en de middelen, die gebezigd werden, om dat
aardsche slijk machtig te worden, konden niet altijd den toets van
welbegrepen eerlijkheid doorstaan. Als kind had Laurentia gesprekken
opgevangen, later had zij dingen zien gebeuren, had zij kibbelarijen
bijgewoond, waarin verkwistingszucht en oneerlijkheidsbeginselen om den
voorrang twistten, en zoo was haar hart vergiftigd en zoo had zij
kiemen van verderf in zich opgenomen, die de grootste verwoestingen
zouden veroorzaken. Ware zij in Nederland in goede handen terecht
gekomen, dan zouden die vergiftigde kiemen verstikt zijn; maar met haar
was het als met zoo vele Indische kinderen gegaan. Men had haar
gebezigd als eene bron van financiëele inkomsten, die terdege
geëxploiteerd moest worden, en waar tegenover slechts een uiterlijk
vernisje van goede manieren, un jargon de bon ton moest aangebracht
worden. Van hartsontwikkeling, van inborst was geen sprake geweest.
Van Gulpendam zou misschien, als hij er de man naar geweest was, er in
geslaagd zijn, om nog een keer in dat gemoed te weeg te brengen. Maar
deze, naar Indië gegaan om carrière te maken, en dan zoo spoedig, maar
vooral zoo rijk mogelijk, naar Nederland terug te keeren, was zelf van
geen allooi om anderen ten voorbeeld te strekken. Zijne leerschool bij
den resident Termolen daarenboven was niet geschikt geweest, om hem op
beteren weg te brengen. Daar had hij den stelregel: make money... but
make money als het ware ingezogen, en zijne verbintenis met de schoone
Laurentia had het hare bijgedragen, om dien nog dieper wortel te doen
schieten.
Na haar huwelijk had zij haren echtgenoot moeten volgen, die er voor
zorgde steeds uiterst eenzame plaatsingen in de binnenlanden der
residentie van zijn schoonvader te erlangen. Zoo was hij controleur te
Brandowo geweest, daarna assistent-resident te Bandjar Oetara, plaatsen
waar nagenoeg geen Europeesch personeel aanwezig was, en waar dus
niemand de handelingen van het ambtenaarsgezin had kunnen gadeslaan.
Hoe hij daar dan ook in uiterst goede relatiën gestaan had, èn met den
regent van wege de cultuurprocenten [29], èn met den gedelegeerde van
den opiumpachter, die beiden noodig hadden, dat de oogen van de
Nederlandsche autoriteit niet te veel zagen; ook hoe zij geld uitleende
tegen twee percent ’s maands en zich niet ontzag kostbare zaken als
juweelen, poesaka-wapens [30] enz. in onderpand aan te nemen, was een
diep geheim gebleven, en had Van Gulpendam niet verhinderd tot resident
op te klimmen. Zijne jarenlange afzondering had ook geen gunstige
uitwerking op zijn karakter, ook niet op dat zijner eega gehad. Door de
gedurige aanraking met niemand anders dan ondergeschikten, die steeds
voor hen bogen, was vooral het humeur van Laurentia onverdragelijk
geworden. Zij was de heerschzuchtige vrouw verpersoonlijkt, en dat
karaktergebrek was zoo met haar uiterlijk samengeweven, dat zij,
wanneer zij zich in haar gevoel van eigenwaarde als residentsvrouw met
vorstelijk voorkomen bij officiëele gelegenheden aan het vulgus
vertoonde, voor een uitmuntend beeld van Juno, die meest trotsche van
alle godinnen, zou hebben kunnen dienen.
Dat was Anna’s mama, die de pandoppo binnentrad en bij het zien van
baboe Dalima gramstorig uitriep:
„Zoo, is die loopster terug? Zeg, „anak monjet,” (apenkind) waar ben je
geweest? Zeker, jij „larie” (op den loop gegaan) met je „toenangan”
(vrijer).”
„Ampon, njonja,” (vergeving, mevrouw) kreet het Javaansche meisje, „ik
ben niet weggeloopen.”
„Heb je sienjo Leo niet in den steek gelaten in den tuin?”
„Ik werd ontvoerd.”
„Door wien?”
„Door vreemde Chineezen.”
„Hoe heeft zich dat toegedragen?”
Het meisje verhaalde de ontvoering door Ong Kwat, die de lezer reeds
vernam. Alleen dient hier nog bijgevoegd te worden, dat Sienjo Leo, een
kind van den broeder van den resident was, dat sedert geruimen tijd bij
de familie logeerde, daar de vader, sedert jaren weduwnaar, zich op
Billiton bevond.
„En waarheen werdt je gebracht?” vroeg de njonja resident niet zonder
aandoening in hare stem, bij het zoo opwekkend verhaal van die
schaking.
„Aan boord van een groot schip.”
„Van wie was dat schip?”
„Ik weet het niet. Ik was er evenwel niet lang, toen kwam Lim Ho”...
„Lim Ho?” riep mevrouw van Gulpendam uit. „Lim Ho, de zoon van Lim Yang
Bing, den opiumpachter?”
„Dezelfde,” antwoordde Dalima, die nog steeds aan de voeten van nonna
Anna gehurkt zat, bedeesd.
Om den mond van de njonja speelde een vreemde glimlach, terwijl hare
oogen een bizonder vuur vertoonden.
„Anna ga eens aan pa in de voorgalerij vragen, of hij geen kop koffie
verlangt, en bezorg die dan,” sprak zij tot hare dochter.
Toen het jonge meisje, dat den wenk begreep, verdwenen was, vroeg
Laurentia haastig en met hijgenden boezem:
„En?”....
O, Dalima begreep dien blik zeer goed, hoe onervaren zij ook nog in de
wereld was. Zij begreep ook, waarom de nonna heengezonden was.
„Lim Ho ging opium schuiven,” antwoordde zij kalm.
„Dat kan ik begrijpen,” [31] fluisterde de njonja meer dan zij sprak,
terwijl zij een doordringenden blik op het meisje vestigde. „Dat kan ik
begrijpen, alvorens....”
Het is niet mogelijk een denkbeeld te geven van het gelaat van mevrouw
van Gulpendam bij het laten glippen van dat woord „alvorens”. Die wild
glinsterende oogen, die vooruitdringende, licht trillende onderkaak,
die half geopende lippen, welke de hijgende ademhaling sissend doorgang
verleenden, daarbij die zwoegende boezem onder de dunne en half natte
kabaja, dat alles getuigde van hartstochten, die ongetemd loeiden. Op
dat gelaat was alles te lezen, zelfs het leedwezen, dat Van Gulpendam
zich niet aan het opiumschuiven overgaf.
„En,.... wat gebeurde verder?” vroeg zij, na het meisje een poos
aangestaard te hebben.
„Niets,” was het rustige antwoord.
„Niets!.... Je liegt, anak s...... [32] Lim Ho zou je aan boord van een
vaartuig gelokt hebben, om....”
„Alvorens hij met opiumschuiven klaar was, werd ik gered,” viel het
meisje snel in.
„Gered!... Gered!... Door wien?”
„Door Ardjan!”
„Door Ardjan!??? Door Ardjan!... O, jou slecht schepsel!” kreet de
njonja. „Nu begrijp ik alles! Je hebt sienjo Leo in den steek gelaten,
om een slippertje te maken met jou Ardjan, en nu wil je je achter Lim
Ho verschuilen!... Wacht, ik zal jou!... Gulpendam!...
Gulpendaaam!!...”
Hare stem weerklonk, terwijl zij haren echtgenoot riep, zoo scherp en
schril door de pandoppo, dat een paar bedienden kwamen aangevlogen, in
den waan dat er onraad was.
„Pangil toean besar!” (roep den grooten heer) klonk het bevel.
„Ampon, njonja, ampooon!” (vergeving, mevrouw vergeving), kreet het
meisje op langgerekten toon.
„Neen, geen vergeving voor zoo’n slecht schepsel als jij!”