MODERNA MAGDALENO.

Rimarko: En la rakonto »Moderna Magdaleno« mi uzis

cxie la pronomon »ci«, kie gxin uzis la auxtoro, por ke

la traduko perfekte konsentu kun la originalo.

Kelke da scenoj el la silenta angulo de l' arbaro.

Minace kiel la neniigata pasio mallevigxas la peza auxgusta

vespero super la arbaroricxa, monta pejzagxo en Sumava.[6]

La firmamento jam preskaux la tutan horon estas kovrata de la

pezaj, malbonportantaj nuboj, el kiuj tuj post la subiro de la

suno elsaltadis senbrilaj fulmoj, akompanataj de la murmuranta

tondrado.

Estas nenia dubo, ke plej baldaux falos sur la jam tute

mallumigxintan valon unu el tiuj dauxraj uraganoj, kiuj iafoje

furiozas la tutan nokton...

El la fenestroj de la cxasdomo la sole logxata konstruajxo en la

tuta cxirkauxajxo vibras tra la vespera mallumo ia flaveta lumo,

lumiganta la cxambron originalan kaj interesan.

Gxi estas kvarangula kaj vasta cxambro kun ligna plafono,

dividita parte per la breta muro en du partojn.

La malantauxo -- la agrabla angulo kun du fenestroj plenaj de

floroj -- estas la dormocxambro kaj de l' antauxo gxi estas

dividita per la nigrobrunaj, duone disigitaj pordokurtenoj.

Unuavide oni ekkonas, ke cxi tie regis ankoraux antaux nelonge

la zorgema mano de l' amanta, belgusta virino. La meblaro estas

simpla, sed cxie oni povas vidi multe da elegantaj ornamajxoj

kaj la virinaj bagateloj.

Malgraux la videbla malordo, laux cxio kauxzita de la longa

forestado de la mastrino kaj de tiutempa mastrumado de l' viroj

ne tre ordemaj, la agrabla malantauxo posedas ian allogantan

fresxecon, ekstreme kontrastanta la malgxojan, malnovmodan

antauxon.

Sur la konvenaj kaj nekonvenaj lokoj de la muroj estas

pendigitaj cervaj kornoj, pafiloj, cxasponardoj kaj diversaj

cxasiloj.

En la angulo dekstre staras granda kahela forno; antauxe estas

pordo kondukanta al la koridoro, el kiu la forno estas hejtata

kaj el kiu oni iras per la sxtuparo en la unuan etagxon aux

tra la cxefa pordo en la korton, cxirkauxatan de l' alta

stangobarilo.

Sur la muro inter la forno kaj la nomita pordo pendas ligna

horlogxo kun la kukolo. Apud la horlogxo en la direkto al la

pordo oni vidas grandan portreton de juna viro kun melankolia

mieno, vestita kiel arbaristo. Sub la portreto pendas orita

kadro kun la fotografajxo de juna sinjorino en baltualeto; kaj

sub gxi -- revolvero.

En la muro kontraux la portretoj estas granda fenestro de bizara

formo.

Kiam ajn ekfulmas pli forte, oni vidas tra tiu cxi fenestro la

lumigitan korton kaj malproksiman nebulan silueton de tri krucoj

starantaj sur nealta roko, al kiu kondukas tordolinia vojeto kaj

kiu supreniras gxin gxis la krucoj.

Antaux la fenestro staras negranda tablo kaj, tute

antauxe -- kontraux la jam nomita pordo -- trovigxas ankoraux alia

pordo, kondukanta al la korto. Proksime staras segxo, sur kiu

estas jxetita malnova cxevaltuko.

Krom du sxrankoj kun libroj lauxlonge la muro maldekstre kaj

alia necesa meblaro estas meze de l' unua cxambro granda tablo

el kverka ligno kun krucitaj piedoj -- apud la tablo staras

apogsegxo, en kiu jxus sidas viro en arbarista vesto kun la kapo

apogita sur la ambaux manoj, kaj kelke da ordinaraj segxoj.

Sur la tablo brulas granda petrola lampo kaj apud gxi kusxas ia

malfermita libro.

Cxio estas simpla, malnovmoda kaj malafabla kiel en la logxejoj

de maljunaj frauxloj aux pli agxaj vidvoj, al kiuj la cxarmo de

la proksima cxirkauxajxo, en kiu ili malofte pasxigas la tempon,

estas tute seninteresa.

Malgraux tio oni povas ankaux cxi tie ekvidi aldonojn

renovigantaj la iaman virinan mastrumadon.

En la momento, kiam ni enkondukas la leganton en la cxambron,

oni povas vidi ankoraux unu diferencon de l' kutimaj

cirkonstancoj.

En la malantauxa cxambro duone post la paravento oni vidas

infanan liton, kiu estas sxovita tiamaniere de la muro, ke gxi

ne estas vidata de la pordo kondukanta al la korto. Apud la lito

staras tablo kaj sur gxi botelo da akvo kaj malgrandaj teleroj,

pokalo kaj kulero.

La nokta trankvilo estas interrompata en la cxambro sole de

l' unutona iro de la horlogxo kaj periode de la mugxo de

l' vento, kiu iafoje modere tintigas la fenestrojn. Ekstere

fulmas ankoraux post longaj pauxzoj, kaj sole la murmuranta

tondrado estas cxiam pli klara.

La viro en la apogsegxo apud la tablo sidas senmove kiel statuo.

Nur kiam la horlogxo ekkrakis kaj la kukolo kantis la dekan, li

levis la kapon kaj rigardinte dormeme cxirkaux si, fiksis la

rigardon sur la horlogxon.

"Kio estas?" deglitis malafable de liaj lipoj; sed tuj poste,

kvazaux li estus tute rekonsciigxinta, li diris silente,

preskaux dolore:

"Ah, tiel! Post la sendorme pasigita nokto venkis min la laceco.

Mi ekdormis..."

Turninte poste la kapon al la infana lito en la malantauxo li

levigxis singarde kaj senbrue.

Li estas viro cxirkauxe sesdekjara de l' alta, ostoforta talio,

nuba mieno, sunbrunigita vizagxo, kovrita de grizigxinta,

antauxe nigra plenbarbo kaj kun iom malafablaj, sed bonanimaj

trajtoj.

La sola rektigxo malkovris, ke li posedas ankoraux plenan forton

de l' viro, ke li estas pasiema kaj ne estas bone inciti lin

aux liajn pasiojn. La rekteco, kuragxo kaj kategorieco vidigxas

en cxiu trajto de la vizagxo, kies brilaj nigraj okuloj sub la

grizigxintaj brovoj sxajnas preskaux piki.

Levigxinte li staris momenton, poste sur la pintoj kaj plej

singarde li sxteliris al la infanlito en la malantauxon.

Momenton li fikse rigardis la liton, vidigante doloran eksciton,

poste same singarde sxtelforiris en la antauxon, kie li haltis.

"Bedauxrinda infano!" li ekgxemis kun la dolora rezignacio. "Ci

suferas -- ci suferas -- sen la propra kulpo..."

"Ah, Dio, Dio!" li ekplendis, silentinte momenton, en la tono de

l' kompata riprocxo. "Kial -- suferas tiu bedauxrinda kreitajxo

tiel nemezureble? Kial? Al kiu kaj kiamaniere gxi faris ion

malbonan?... Ankoraux antauxhieraux gxi kuradis kaj petoladis,

fresxa kiel cervino, gaja kaj plena de vivo... Kaj hodiaux gxi

kusxas la tutan tagon kvazaux duonmortinta -- kaj sole la

perioda sufoka tusado vekas gxin el la agonia duonkonscio..."

Jen eksonis la stertora ektuso de la lito el la malantauxo kaj

tuj poste timeme ekkriis la siblanta infana vocxo:

"Mami -- mami!"[7]

"Denove gxi vokas la patrinon!" ekpensis la viro en la antauxo

kaj turninte sin kun rapida servemo alpasxis al la lito, de kiu

levigxis al li du infanaj manoj kaj la infana vocxo siblante

balbutis:

"Avcxjo, avcxjo! Kie estas mami?"

Sed la viro, alparolita tiel simple kaj tamen insiste ne

respondis rekte tiun demandon.

Laux cxio el diversaj motivoj li penis turni la pensojn de

l' malsana infano al aliaj objektoj. Li komencis gxin amplene

kaj iafoje ecx infane dorloti, parolante parte al la infano,

parte -- esplorante dume gxian staton -- al si:

"Ci ne dormas, karuleto? Mi pensis, ke ci dormas kiel

zizeleto[8] Kaj ci kontrauxe rigardas kiel strigeto."

Cxe tiuj vortoj li klinigxis al la infano.

"Kaj cxu io doloras cin -- cxu doloras? Kaj kie, karuleto, kie?

Cxu sub la mentoneto -- en la gorgxeto, kiel ci montras? Ah,

gxi estas pasonta, karuleto -- ci vidos!..."

Poste palpante la frunton de l' infano, la vangojn kaj la

korpon, li dauxrigis en tiu sama tono:

"Ci havas ja la frunteton tute malvarman -- kaj ankaux la

vangetojn kaj la tutan korpeton!"

Cxe tiuj vortoj trakuris lian animon la esperplena penso, ke la

infano, ne havante la febron -- pri kiu li konjektis, ke gxi

akompanas cxiun gravan kaj dangxeran malsanon -- tamen ne estas

malsana tiel grave kaj senespere, kiel sxajnas.

"Kaj cxu ci deziras ion, karuleto -- nenion? Cxu ci volas

trinki -- ne?... Almenaux mi ordigos al ci la kuseneton sub

la kapeto. Ci kusxas ja cxi tie kiel perfekta friponeto. La

litkovrilo estas dejxetita -- kunvolvita..."

Ordigante al la infano la kuseneton kaj la kovrilon, kun

eldevigita petolemo li aldonis:

"Cxi tie estis kiel en la vulpejo... Tiel, tiel! Nun ci kusxos

denove kiel princido -- cxu ne?... Nu, ci vidas -- mi ankaux

scias fari -- cxion, cxion... Kaj nun ci ne tusas tiel

konvulsie, kiel matene kaj la tutan posttagmezon. Kredeble tio

estas bona signo. Lulu vin denove angxeleto, por ke la dolcxa

dormo cin refresxigu, refortigu, resanigu..."

En tiu momento li ekvidis, ke la infano fermis la okulojn kaj

opiniante, ke gxi jam estas dormanta, li rektigxis.

Momenton kun dolora rezignacio li rigardis la infanon, kaj

poste sxtelirante de la lito kaj medite konsiderante li diris

mallauxte:

"Cxu fine tio estas sveno, antauxiranta la finan agonion?"

Tiu penso haltigis lin.

Volante konvinkigxi li elpasxis ekstreme brue; sed la infano ne

auxdas kaj ne vekigxas, simile kiel gxi ne vekigxis la tutan

vesperon dum kia ajn alia bruo.

Li bruigis poste la segxon kaj kelkafoje piedbatis, fikse

rigardante la infanon; sed en la vizagxo de l' infano ne

ektremis ecx unu muskolo.

"Do tamen -- la svenoj?... Ah, Dio, Dio!" li dolore ekgxemis,

poste sengxene elpasxis kaj trairinte lauxlargxe la cxambron

rigardis la korton tra la fenestro.

Post momento li sin turnis.

Lia rigardo fiksis hazarde sur la portreto de l' melankolia juna

viro sur la kontrauxa muro kaj lia vizagxo vidigis maldolcxon,.

Kiam laux la kutimo de l' homojizoluloj li komencis, duonlauxte

kaj fragmente paroli al la bildo:

"Nu, jen ci vidas, knabo, jen ci vidas!... Preskaux mi gxojas

en tiuj maldolcxaj momentoj, cxar ci ne estas atestanto de cxio

cxi -- cxar ci ne vidas cian infanon suferi kaj eble jam morti!

Kaj kiel severe, kiel riprocxe ci rigardas min -- kvazaux ci

volus diri, ke mi -- cia patro estas kulpa je cia tuta doloro

kaj malfelicxo!...

Vere -- mi devis alie eduki cin, ol kiel mi cin edukis! Mi

faris eraron, cxar mi allasis, ke ci pasigu cian tutan vivon en

la arbara solejo, ekskluzive en la societo de l' maljunigxanta

patro.

Mi devis, lauxbezone devige aux perforte, se ecx por iom da

tempo, forpeli cin en la mondon, por ke ci ekkonu la homan

hipokritecon kaj spite la gxusteco de cia auxtopsio pri la

mondo ne estu tiel mola, tiel sentema...

Jes, jes -- mi devis doni al ci okazon rigardi pli profunde en

la vivoturnon, en la homajn korojn!... Mi faris eraron, cxar mi

ne devigis cin, ke ci akiru spertojn pri la gento virina, ke ci

ekkonu, ke nenio estas tiel sxangxema, nenio tiel perfida, kiel

la koro de l' virino!...

Se estus tiel okazinta, certe tio, kio cin trafis, ne surprizus

cin -- kaj ne enpremus al ci la mortigan ilon en la manon...

Pardonu, knabo, pardonu al la pentofaranta patro la gravan,

nepardoneblan kulpon -- gxuste eraron! Gxin ne kauxzis la

malbona volo, sed la patra -- eble ankaux infana amo, kiu

ne volis kaj ne povis malhelpi kian ajn cian emon. Mi edukis

cin viro -- en la plena senco de l' vorto -- viro sxatanta

honoron, viro, kies honoro ne estis hximero...

Kaj ke la senmezura animdoloro faligis cin antauxtempe en la

tombon, ke la trompita amo, la abomena perfido de l' malfidela

edzino... Ne, ne! Laux cia karaktero ci ne povis fari alimaniere.

Estante en cia situacio mi sendube farus tion saman. Unu premo

de risorto de l' revolvero -- kaj en la momento la netolerebla

sufero estus finita..."

Post tiuj cxi vortoj li ekrigardis timeme la armilojn

pendigitajn sur la muro. Poste li aliris al la muro, deprenis la

revolveron, pendantan sub la fotografajxo de l' sinjorino en la

orita kadro kaj momenton rigardis gxin kvazaux relikvon.

Lia vizagxo vidigas mienon cxiam pli doloran. Subite li sin

turnis kaj rigardinte al la lito en la malantauxo li diris

mallauxte kaj mole:

"Ah -- la infano -- infano!..."

Alpasxinte kun la revolvero en mano al la tablo, li metis gxin

sur la tablon -- kaj kvazaux li estus nun rememoriginta sin pri

la grava afero, li ekmurmuris:

"Sed kion faras la kuracisto? Kial li ne venas? La deka jam

pasis kaj la kuracisto ne estas ankoraux tie cxi..."

Sur lia dolore kuntirigxinta vizagxo aperis turmenta nedecideco.

Fine li decidis.

Rapide li alpasxis al la pordo dekstre, malfermis gxin kaj

enirinte la malluman koridoron ekfajfis per la fingroj,

Reveninte poste en la cxambron li auxskultis tra la duone

malfermita pordo de l' koridoro.

Post la momento, vidigante malpaciencon, li ektiris forte du

fojojn la tenilon de l' sonorilo apud la pordo kaj cedinte kelke

da pasxoj li denove auxskultis.

En la koridoro eksonis malagrabla sono de lada sonorilo. Tuj

poste estis auxdataj pasxoj de l' nudaj piedoj, malsuprenirantaj

la sxtuparon en la koridoron.

Post kelke da sekundoj aperis antaux la pordo en la koridoro

cxirkauxe deksesjara knabacxo kun la fizionomio, rememoriganta

pri la bonkoraj idiotoj. Li havis sole cxemizon kaj pantalonon

pendantan sur unu sxelko kaj liaj nudaj piedoj levigxadis unu

post la alia, kvazaux li starus sur la brulanta karbo.

"Ci dormacxis, Kicxjo!"[9] brue bonvenis la maljuna viro

alvokinta lin.

"Ne -- ne -- mi ne dormacxis!" senkulpigas sin la alparolito,

penante kovri sian dormemon. "Mi kusxis sole..."

Kaj kun flatema servemo li aldonis:

"Cxu vi ordonas ion, sinjoro patro?"[10]

"Mi ordonis ja, ke ci ne kusxigxu antaux la alveno kaj foriro de

l' kuracisto," intermetis severe la »sinjoro patro«, sed tuj

li demandis en la tono pli modera:

"Kion diris sinjoro doktoro, kiam li alveturos?"

Duone dormanta Kicxjo, ne povante tuj rememorigi sin pri tio,

balbutis rememoreme:

"Kion diris sinjoro doktoro, sinjoro patro?"

"Nu, eniru!" invitas lin la sinjoro patro.

Kicxjo lamante timeme eniris kaj malferminte post si la pordon

haltis malkuragxe antaux gxi.

"Kion diris sinjoro doktoro -- vi diras, sinjoro patro?"

ripetis palpebrumante la sxtipforma kaj gxibigxinta knabacxo,

kies inflamitaj palpebroj ankoraux duone fermigxadis, kaj poste

aldonis decide:

"Mi ne scias. Mi ne estis ja en la urbo por la sinjoro

doktoro..."

"Ah, mi scias, mi scias!" intermetis malpacience la sinjoro

patro. "Sed ci cxeestis, kiam sinjoro Floriano revenis

posttagmeze el la urbo kaj rakontis, kiel li sukcesis cxe

la kuracisto. Mi volas scii, cxu li diris, ke la kuracisto

alveturos je la deka aux je la dekunua?"

"Je la deka, sinjoro patro!" gxoje diris Kicxjo, ke li povas

servi iom la kolerantan sinjoron patron. "Li diris, ke plej

poste cxirkaux la deka li estos cxe ni..."

"Sed la deka jam pasis!" rimarkigis la sinjoro patro.

Kicxjo, rigardinte laux la ekzemplo de l' sinjoro patro, sed

preskaux idiote, la horlogxon, dauxrigis:

"Sinjoro Floriano diris, ke la sinjoro doktoro povas forveturi

el la urbo je la kvina posttagmeze. Kaj cxar oni bezonas kvin

horojn por atingi nin per la veturilo, do je la deka tute

certe..."

"Mi scias, mi scias!" intermetis malpacience la sinjoro patro.

"Kaj mi sendis jam antaux duonhoro la sinjoron Florianon sur la

senarban deklivon al la tri krucoj, por ke li rigardu, cxu la

doktoro jam alveturas. Sed la sinjoro Floriano longe ne revenas.

Kaj tial," li aldonis en la kategoria tono, "iru por vidi, kion

li faras?"

"Mi?" ekbalbutis Kicxjo vidigante subitan konsternigxon.

"Nu, kiu alia?" rimarkigis bonanime la sinjoro patro. "Mi ne

povas ja foriri de la infano. Kaj krom ni du estas neniu en la

domo."

"Mi -- mi -- sinjoro patro --?" ekbalbutis Kicxjo denove, kaj

poste pli kuragxe aldonis: "Mi ne povas..."

"Kial ci ne povas?"

"Mi, mi, mi ne vidas malproksimen..." senkulpigis sin Kicxjo

mallerte.

"Ne estas bezone, ke ci vidu. Sinjoro Floriano havas falkajn

okulojn, kaj de la tri krucoj, kiam ekfulmas, oni vidas sur la

sxoseo en la malproksimon je unu horo. Li jam diros al ci..."

"Sed mi -- mi, sinjoro patro..." komencis Kicxjo en la tono

cxiam pli timema kaj kunmetinte la manojn li finis konsternite:

"Pro Dio mi petas vin -- ne sendu min tien!"

"Al la diabloj, knabo, kio okazas kun ci?" kriis la sinjoro

patro kun la kolera ekmiro. "Cxu ci frenezigxis?"

Kaj kun severa kategorieco li ordonis:

"En la momento estu post la pordo!"

"Pro la kompato de Dio, sinjoro patro," dolore ekgxemis

Kicxjo, falinte sur la genuojn antaux li, "ne sendu min!

Mi -- mi -- timas."

"Malsagxulo," respondis kolere la sinjoro patro. "Dum kvin jaroj

li trakuras tage kaj nokte la arbarojn, cxirkaux la cxasdomo

kaj nun subite li timas kuri al la tri krucoj al la sinjoro

Floriano!... Levigxu! Kaj -- kuru! Aux mi cin..."

Kaj dume li etendis la manon, kvazaux li volus devigi icxjon per

Kla vangofrapo.

Morte timigita Kicxjo provas levigxi; sed lia konsternigxo estas

tiel forta, ke li tuj denove falas sur la genuojn kaj kun la

mieno kaj gestoj de l' turmentito li balbutas:

"Pro la kompato de Dio -- sinjoro patro -- mi -- mi timas..."

"Kion?" intermetis la sinjoro patro, mallauxtigante senvole la

ridon, "Cxu eble proksimigxas la uragano? Ankoraux ne falis ecx

unu guto. Kaj antaux ol komencigxos pluveti aux ventegi -- ci

estos denove hejme. Aux cxu ci timas fulmon -- tondron?"

"Ne, ne! Tion mi ne timas..." respondas Kicxjo pli memkonscie.

"Kion do? Parolu!"

"Mi -- mi ne povas!" sonas la tremeganta respondo. "Kiel? Cxu

ci ne povas paroli?"

"Jes!" certigas Kicxjo. "Mi ne povas paroli -- mi ne devas..."

"Ci ne devas paroli? Kial ci ne devas?"

"Vi mem, sinjoro patro, malpermesis tion al mi...," respondis

nun Kicxjo malpli konsternita.

"Ah, tiu sensencajxo?" deglitis al la sinjoro patro de la lipoj,

kiu jxus rememorigis sin, ke oni jam unufoje parolis pri tio.

"Oh! sinjoro patro, tio ne estis sensencajxo!" oponis Kicxjo.

"La unuan fojon -- eble... Sed mi -- mi..."

Jen li haltis por la momento kaj poste aldonis decide:

"Antaux mi la nigra sinjorino aperis jam tri fojojn!"

"Ne balbutu!" ekkriis la sinjoro patro interrompante lin.

"Ne, ne, sinjoro patro!" jxuris Kicxjo. "La vivanta Dio en la

cxielo min vidas kaj auxdas, ke..."

"Estas jam suficxe!" ekriis la sinjoro patro kaj akre ordonis:

"Levigxu!"

Kicxjo obeis malkuragxe kaj timeme cxirkauxrigardis.

"Kaj parolu!" ordonas plie la sinjoro patro.

"Kiel mi volis al vi, sinjoro patro," komencis malrapide Kicxjo,

"jam antauxhieraux rakonti..."

"Kaj mi interrompis cin post la unuaj vortoj, ke ci ne

parolacxu!" intermetis la sinjoro patro.

"Mi eliris," dauxrigis Kicxjo cxiam pli kuragxe, "antauxvespere

kun malgranda Emacxjo[11] -- kiam li estis ankoraux sana kiel

fisxo -- al la kaplo apud la fonto, post la unua senarbajxo..."

"Kaj tie vi petolis, cxu ne vere?"

"Jes, sinjoro patro, ni petolis!" konfesis sincere Kicxjo.

"Mi faris tiel (dume li montris per gestoj, ke li estis cxevalo

kaj Emacxjo la rajdanto) kaj -- poste ni kaptadis papilietojn

por li..."

"Kaj Emacxjo kuradis kun ci!" intermetis la sinjoro patro en la

tono de l' maldolcxa riprocxo.

"Ho ne, sinjoro patro!" certigis Kicxjo. "Emacxjo ne kuris.

Li sidis en la herbo antaux la kaplo kiel kokideto kaj sekvis

min sole per sia rigardo, kiel mi kaptas la papiliojn. Sed li

rigardis iel malgaje -- eble cxi tiel (dume Kicxjo mallevis

la kapon kaj imitis la malgajan mienon de l' fizionomio de

Emacxjo) -- ke mi kompatis lin... La papilietoj ne gxojigis

lin kiel alifoje, gxis mi kaptis al li la papilion kun la

mortkapo... Kaj kiam mi montras gxin al Emacxjo, Emacxjo gxoje

eksaltis... Sed jen -- mi ne scias, kiel kaj kial -- li

montris per la maneto malantauxen... Kiam mi turnis min -- hu!

frosto trakuris mian dorson kaj la papilio elglitis al mi el la

mano... En la densajxo post la senarbajxo -- proksimume du cent

pasxojn de ni -- staris nigra sinjorino kaj cxi tiel (dume li

imitis la misterajn signojn) sxi vokis nin per la signoj. Sed en

tiu cxi momento en nia cxasdomo komencis la hundoj boji, kaj la

nigra sinjorino malaperis..."

"Sed cxi tion ci volis rakonti al mi jam antauxhieraux!"

rimarkigis la sinjoro patro, kiu auxskultis pacience.

"Sed vi, sinjoro patro, malafable krie interrompis min, ke mi

havis halucinacion -- aux ke la sentoj min trompis -- aux kio

do... Kiam mi poste la samon rakontis al sinjoro Floriano, li

mokis min. Li diris, ke tio estis neniu nigra sinjorino, sed iu

virinacxo kolektanta sekajn brancxojn aux fungojn aux fragojn...

Sed tio ne povas esti! En la cxirkauxajxo de nia cxasdomo mi

neniam vidis iun virinacxon... Kiam mi diris tion al sinjoro

Floriano, li rediris, ke mi povas konvinkigxi, Li diris,

ke -- ironte denove en la arbaron -- mi prenu kun mi iun

hundon..."

"Kaj cxu ci konvinkigxis?" intermetis la sinjoro patro preskaux

scivole.

"Jes, mi konvinkigxis, mi konvinkigxis!" certigis la knabacxo

kun la mistera teruro.

"Kaj kiamaniere -- mi petas cin?" demandis sarkasme la sinjoro

patro.

"Cxi tiel, sinjoro patro!" ekparolis Kicxjo pli kuragxe.

"Hieraux vespere, kiam vi sendis min al la vulpkavo, mi fajfe

alvokis Dianon. Kaj ni kuradis tra la arbaro. Sed jen subite,

mi ne scias kiamaniere, aperis la nigra sinjorino la duan fojon

antaux mi... Kaj denove la frosto trakuris mian dorson -- mi

tremis, kvazaux mi havus febron. Sed tamen mi jam ne ektimis

tiel, kiel antauxhieraux kaj mi instigis Dianon kontraux la

nigra sinjorino..."

"Nu -- kaj Diano?"

"Gxi ekbojis kaj kvazaux furioza kuris al la densajxo...

Sed antaux ol gxi atingis la lokon, kie staris la nigra

sinjorino kaj vokis min per la signoj, la nigra sinjorino denove

malaperis..."

"Sed Diano? Kion faris Diano, kiam malaperis la nigra

sinjorino?" demandis pli scivole la sinjoro patro.

"Vi ecx ne kredus, sinjoro patro!" respondis Kicxjo kun la

netrompebla certeco. "De la loko, kie malaperis la nigra

sinjorino en la densajxo, mi staris proksimume cent kaj duonon

pasxojn kaj mi vidis tute bone tra la arboj kaj la densajxo, ke

Diano gxoje saltas kaj kuras cxirkaux io. Post la momento gxi

revenis al mi kaj flatis min, kvazaux gxi estus trovinta iun

konaton en la arbaro."

"Aux neniun!" rimarkigis la sinjoro patro, kiu kvankam

auxskultante atente tamen ne kredis. "Videble ankaux hieraux ci

havis halucinacion, kiel antauxhieraux."

"Ho, ne, ne! sinjoro patro -- eterna Dio min auxdas kaj vidas,

ke mi parolas veron!" jxuris Kicxjo.

"Ne jxuru!" admonis lin la sinjoro patro. "Malsagxulo, kial ci

prenis kun ci en la arbaron la bonan Dianon, kiu sencxese vagas

libere kaj bojas preskaux neniun. Kial ci ne sencxenigis la

furiozan Neron? Tiu certe ne saltadus gxoje cxirkaux la nekonata

persono, se tiu estus efektive en la densajxo."

Sed ecx tiu cxi kontrauxdiro ne embarasigis Kicxjon.

"Eble, eble!" rimarkigis tiu cxi sxanceligxe, sed tuj poste li

aldonis decide:

"Sed kredu, sinjoro patro, ke ecx la furioza Nero ne farus

malbonon al la nigra sinjorino."

"Cxu efektive?" ekmiris la sinjoro patro ne kredante. "Kial do?"

Tiun cxi fojon Kicxjo ne respondis la demandon rekte, sed iel

malrekte, dirante:

"En la pasinta nokto la nigra sinjorino aperis antaux mi la

trian fojon."

"Sed laux kio ci jugxas, ke ecx la furioza Nero ne difektus

sxin?" insistis la sinjoro patro.

"Nu -- mi ne scias tion!" respondis la demandito, vidigante

videblajn embarasojn. "Sed en la pasinta nokto... Eble vi

memoras, sinjoro patro, ke hodiaux en la nokto cxiuj tri hundoj

furioze bojis?... Ili vekis min... Mi levigxis, por rigardi,

kio okazas... Kaj kiam mi staras apud la fenestro kaj

rigardas la korton -- la luno estis post la nuboj -- mi vidas

en la duonlumo, ke sur la tordolinia roka vojeto de la tri

krucoj -- sur la senarba deklivo kuras iu ombro... Post la

momento sxtelproksimigxis tiu ombro al la posta pordeto en

la barilo, kaj mi ekvidis la nigran sinjorinon -- la trian

fojon... La frosto trakuris mian dorson. Mi volis ekkrii, sed

mi ne povis. Kaj mi staris tiel kvazaux sxtonigxinta kaj rigardis

la korton... La bojado de l' hundoj cxesis -- ankaux Nero, kiu

antauxe minacis dissxiri la cxenon -- silentigxis... Poste mi

vidis, ke la nigra sinjorino sxtelproksimigxis gxis tien

cxi -- al tiu cxi fenestro (dume montris Kicxjo la grandan

fenestron rigardanta la korton, tra kiu oni povis vidi el la

cxambro gxis la tri krucoj sur la senarba deklivo) kaj rigardis

internen..."

La sinjoro patro estis konvinkita, ke estas tute neeble, ke

fremdulo povu en la nokto sxtelproksimigxi en la korton kaj al

la fenestro -- cxar en la korto tute libere kuras du hundoj kaj

la tria, plej furioza, estas ligita al la cxeno apud la pordo,

tra kiu, laux la rakonto de Kicxjo, la nigra sinjorino eniris la

korton. Sed malgraux tio tamen li demandis ankoraux Kicxjon:

"Kaj kion ci vidis plie? Kiel kondutis la nigra sinjorino?"

"Nu -- sxi malaperis," respondis la demandito kun la konvinka

certeco, "same, kiel sxi estis aperinta -- kiel ombro..."

Nur post tiu cxi lasta eldiro la sinjoro patro tute

konvinkigxis, ke cxi tie estis ia optika trompo; aux ke Kicxjo

havis ian halucinacion.

"Jen ci vidas, ci havis ja denove halucinacion!" li rimarkigis

bonkore, "aux la hazarda bojado de l' hundoj vekis cin el la

profunda dormo kaj en la dormemo sxajnis al ci, kvazaux ci estus

vidanta --"

"Ho, ne, ne, sinjoro patro -- eterna Dio vidas kaj auxdas

min, ke mi parolas la veron!" intermetis Kicxjo kaj ripetis

la certigon: "La nigra sinjorino aperis antaux mi jam trian

fojon -- trian fojon --"

"Eh, sensencajxoj!" grimacis la sinjoro patro, kiun jam lacigis

la babilado de l' knabacxo pri la optika trompo.

"Sed nun estas nenia helpo!" li aldonis kategorie. "Ci devas iri

por vidi, kion faras sinjoro Floriano."

Kicxjo, kiu rekonsciigxis iom dum la interparolo, post tiu cxi

ordono denove konsternigxis.

"Pro la kompato de Dio -- sinjoro patro!..." li ekgxemis,

kunmetante denove la manojn.

"Timemulo! Rigardu!" diris la sinjoro patro admone kaj

preninte la knabacxon je la mano, trenis lin al la fenestro,

rigardanta la korton. "Rigardu! Kiam ajn ekfulmas, oni vidas de

tie cxi gxis la tri krucoj sur la senarba deklivo. Kaj se ci

prenos kun ci la hundon, gxi flarsentos la homon kaj -- se ci

volas -- ankaux la nigran sinjorinon je kvin cent pasxoj..."

"Dianon kaj Vulkanon havas sinjoro Floriano!" kontrauxdiris

sxanceligxe Kicxjo esperante, ke la sinjoro patro tamen

moligxos.

"Sencxenigu Neron!" ordonis la sinjoro patro.

"Ne, ne, sinjoro patro!" ekgxemis konsternita Kicxjo.

"Mi -- mi..."

Sed li ne finis la balbuton. Lia natura kaj tamen tiel ridinda

timo fine indignis la sinjoron patron.

"Suficxe," li kriis kun tiel kategoria severeco, ke estis neeble

plu kontrauxstari. "En la momento estu post la pordo!"

Kicxjo, tremante per la tuta korpo kaj vidigante mortan timon,

sxteliris timeme al la pordo.

"Kaj tie cxi -- prenu cxi tiun cxevaltukon!" diris la sinjoro

patro. "Se pluvegus... Mi pensas, ke jam gutas."

Kicxjo sxtelirante revenis, prenis la cxevaltukon, jxetitan sur

la apogilo de la proksima segxo, metis gxin sur la kapon kaj

sxtelirinte al la pordo, malfermis gxin kaj klakante per la

dentoj eliris en la korton.

Sinjoro patro, kiu nube silentante rigardis la konduton de

Kicxjo, aliris al la sojlo de l' malfermita pordo por vidi, kion

faras la knabacxo.

Sed pro la tuta mallumo li vidis nenion. Post la momento li

ekauxdis la ektinton de la cxeno, poste la gxojan ekbojon kaj

fine la furiozan bojadon de granda hundo.

Jugxante laux tio, ke Kicxjo plenumis lian ordonon, li kriis en

la mallumon:

"Tiel, Kicxjo, tiel!"

Kiam ekfulmis poste, kaj la sinjoro patro vidis, ke Kicxjo jam

foriris kun la hundo, li kriis ankoraux unufoje:

"Kicxjo! Kicxjo! Ne iru sur la vojo por la veturiloj! Iru

renkonte al sinjoro Floriano sur la roka vojeto!"

Kaj vidante cxe la plej proksima ekfulmo, ke Kicxjo plenumis

ankaux tiun cxi ordonon, li cedis, fermis la pordon kaj

enprofundigxinte en la pensojn li aliris al la tablo kaj apogis

la manon sur unu gxia ekstremajxo...

* * * * *

La duonridinda sceno, dum kiu la sinjoro patro por kelke da

minutoj estis forgesinta la staton de l' aferoj en la domo,

preskaux subite cxesis interesi lin.

Momenton li staris sendecide, fikse rigardante la plankon rekte

antaux si. Subite, levinte la kapon, li turnis gxin al la

horlogxo.

"Kiel limake trenas sin tiu tempo! Cxiu sekundo farigxas

minuto!" trakuris en lia cerbo.

En tiu momento ekstere la ventego surde ekbruis, kvazaux de

malproksime estus alveturanta veturilo.

La sinjoro patro momenton strecxe auxskultis kaj konvinkigxinte,

ke la vento sole ekgxemegis, denove enprofundigxis en la

pensojn.

Sur la vizagxo de l' maljuna viro denove aperis la maltrankvila

zorgemo.

"Bedauxrinda, bedauxrindega infano!" li diris mallauxte. "Gxi

kusxas senmove -- kvazaux gxi dormus trankvile... Kaj dume...

Oh, kia pena levigxado de la brusteto kaj kia malfacila,

fajfanta spirado!... -- Ah, Dio, Dio -- preskaux sxajnas al

mi, ke gxi kusxas jam mortanta -- en ridigeco..."

En tiu momento post la pordo de l' koridoro, el kiu antaux kelka

tempo estis sxanceligxe alveninta la dormema Kicxjo, eksonis

surda sono, kvazaux iu en la mallumo singarde palpanta homo

estus kunpusxigxinta kun io.

La sinjoro patro klinita super la tablo, rektigxis kaj

ekrigardis al la nomita pordo.

Sen embarasoj li aliris al la pordo, malfermis gxin kaj demandis

en la mallumon:

"Kiu estas cxi tie? Sinjoro Floriano, cxu vi estas cxi tie?"

Anstataux respondo eksonis la pene mallauxtigata ekgxemo el la

malluma koridoro.

"Kio okazis? Kial vi malrapidas?" demandis rapide kaj kun la

modera ekmiro la sinjoro patro, rekoninte Florianon laux la

ekgxemo.

Kaj ne atendante la respondon li alpasxis al la tablo, prenis de

gxi la lampon kaj eklumigis la koridoron.

"Kio okazis?" li ekmurmuris surprizite. "Sinjoro Floriano sur la

tero?"

Starigante la lampon sur la segxon apud la pordo, li diris

mallauxte:

"Atendu, atendu! Mi helpos vin!"

Poste li eniris la koridoron, sed tuj denove revenis en la

cxambron; dume el la koridoro eksonis tremeganta malagrabla vira

vocxo, akcentiganta pene kelkajn

silabojn:

"Ah -- mi dankas, sinjoro patro -- estas jam bone... En

la mallumo iel mi sole eksxanceligxis..."

Dume, kiam la sinjoro patro, preninte la lampon de

l' segxo apud la pordo starigis gxin denove sur la

tablon -- eniris -- gxuste sxanceleniris -- el la koridoro

en la cxambron viro cxirkauxe kvardekjara, malgracia, de

nesimpatia fizionomio, havanta sur si simplan veston de

l' arbara adjunkto.

Lia dekstra vango kaj la ambaux manoj estis sangmakulitaj; la

vesto kaj la cxapelo malpurigitaj de la koto, kvazaux ili estus

rulintaj en gxi.

Se oni ne vidus laux lia mieno, ke li kasxas doloron per cxiuj

fortoj, oni povus jugxi, ke la homo estas tute ebria.

Kiam la viro eniris, ekparolis la sinjoro patro ankoraux duone

turnita de li:

"Antaux la momento mi sendis Kicxjon, sinjoro Floriano, al la

tri krucoj. Sed dume vi estas jam tie cxi!"

Turninte sin al la alveninto kaj rimarkinte lian bedauxrindan

situacion, li ekmiregis:

"Pro Dio, kio okazis? Cxu vi..."

"Nenio, tute nenio!" respondis murmurante la sinjoro Floriano,

kies maldekstra vango estis turnita al la sinjoro patro.

"Sinjoro doktoro -- jam alveturas..."

"Efektive?" rimarkigis kontente la sinjoro patro kaj kun la

zorgema ekmiro demandis:

"Sed kio okazis al vi?"

"Nenio, tute nenio, sinjoro arbaristo!" senkulpigas sin

Floriano, poste interrompe kaj tremegante li raportas:

"Post kelke da minutoj la sinjoro doktoro estos cxi tie. De la

roka balkono -- cxirkauxe tri cent pasxojn de la tri krucoj -- mi

ekvidis -- tri fojojn, kiam ekfulmis, la proksimigxantan

veturilon..."

"Mi dankas vin, sinjoro Floriano! Sed kio okazis al vi?"

"Nenio, tute nenio!" ripetas la demandito, unutone akcentigante

kelkajn silabojn, kvazaux por la klara el parolado mankus al li

la suficxa nombro da antauxaj dentoj.

Samtempe li volis ekiri; sed li sole eksxanceligxis.

"Vi sxanceliras! Kio okazis al vi?" insistis zorgeme la

arbaristo.

"Nenio, tute nenio!" murmuris kun la laciga unutoneco la sinjoro

Floriano kaj volis aldoni ion; sed li diris sole kelke da

vortoj:

"Sinjoro doktoro sendube..."

Cxe tiuj cxi vortoj li turnis sin al la arbaristo tiamaniere, ke

tiu cxi ekvidis lian sangmakulitan vizagxon kaj interrompis lian

parolon per la vortoj:

"Vi estas ja ne sole malpurigita de la koto, sed ankaux

sangmakulita..."

"Jes, mi estas sangmakulita..." ripetis apatie la sinjoro

Floriano, rigardante siajn sangmakulitajn manojn.

"Cxu vi faletis?" demandis kompate la arbaristo.

"Ne, ne!"

"Kio do okazis? Parolu!"

"Mi falis de la roka balkono!" konfesis fine kun la vira honto

la sinjoro Floriano.

"Sed tio tamen estas ne klarigebla!" kontrauxdiris la arbaristo.

"Dum la momentoj, kiam ekfulmas, estas ekstere preskaux tiel

lume, kiel dum la tago. Kaj vi, viro tiel singarda, lerta, kiu

ankaux en la tuta mallumo..."

Tiel parolante li proponis per gesto al li la segxon, mem

starante.

"Kaj tamen tiel okazis!" ekmurmuris la sinjoro

Floriano, sidigxante pene sur la segxon.

"Sed kiel -- kiel tio povis okazi? Klarigu al mi tion!"

"Mi ektimis!" sincere konfesis la sinjoro Floriano.

"Kiel? Vi, viro tiel forta, kuragxa --"

"De l' teruro kaj konsternigxo mi perdis por la momento

la konscion!" konfesis la sxajne kuragxa arbara

adjunkto.

"De l' teruro kaj konsternigxo?" ekmiris la arbaristo,

nekredante la propran auxdsenton.

"Jes, sinjoro patro... Kial mi ne dirus la veron?..."

"Kaj kia estas la kauxzo?" demandis subite la arbaristo kun la

akra severeco. "La tuja perdo de l' sentoj -- la teruro kaj la

konsternigxo -- cxio tamen devis havi ian kauxzon."

"Kompreneble!" respondis firme la sinjoro Floriano. "La sango

rigidigxis cxe tio al mi..."

Poste kvazaux konsiderante, cxu konfesi cxion aux ne li aldonis:

"Antaux mi, sinjoro arbaristo -- kial mi ne dirus

tion -- simile kiel antaux Kicxjo -- aperis la nigra

sinjorino..."

La efiko de tiuj cxi vortoj estis tiel eksterordinara, ke

la arbaristo rigidigxis, kvazaux oni estus komunikinta al li

raporton tute neatenditan.

"Cxu ankaux vi, sinjoro Floriano?" li ekriis kun la malafabla

severeco kaj maldolcxa riprocxo. "La viro, kiu kun mia mortinta

filo dum pli ol dudek jaroj tage kaj nokte trairadis cxiujn

cxirkauxajn arbarojn, profundajxojn kaj intermontojn -- cxu

ankaux vi kredas tian malsagxan fabelon, kiel la malsagxa

Kicxjo?"

Sed ecx tiu cxi akra riprocxo ne detimigis la arbaran adjunkton.

"Mi ne kredas, sinjoro patro!" li respondis serioze kaj en la

tono tute konvinka. "Sed estas malfacile ne kredi, kiam la homo

per siaj propraj sentoj -- konvinkigxis."

"Kaj cxu vi konvinkigxis?" intermetis grimace la arbaristo. "Kaj

kiamaniere, mi petas vin -- kiamaniere?"

"Mi cxion rakontos simple kaj sincere!" komencis la konfeson

la sinjoro Floriano. "Kiam starante sur la sxtona balkono mi

ekvidis en la malproksimo la alvenantan veturilon, mi volis

konvinkigxi ankoraux la trian fojon. Tenante la manplatojn super

la okuloj mi fikse rigardis la lokon, kie gxi jxus povus esti,

kaj mi atendis la ekfulmon. Post la momento efektive ekfulmis,

du fojojn. Unue mi ekvidis la veturilon kaj la alian fojon,

hazarde rigardinte al la tri krucoj, mi vidis en la interspaco

de du cent pasxoj tute klare, ke apud la meza kruco levigxis

nigra staturo de l' virino kaj -- kiu etendis la manojn..."

"Halucinacio, simpla halucinacio!" kontrauxstaras la arbaristo

kun la glacia trankvilo. "Cxu vi ne havis hundojn?"

"Mi havis Dianon kaj Vulkanon -- ambaux ligitajn al unu rimeno.

Kaj mi konfesas -- la ambaux hundoj jam antaux la momento

flarsentis ion..."

"Kaj cxu vi instigis ilin kontraux la teruriga fantomo por

konvinkigxi, cxu tio ne estas simpla halucinacio?"

"Mi ne instigis ilin..."

"Nu, jen vi vidas!" intermetis kun la kontentigxo la arbaristo.

Sed la sinjoro Floriano ekskuis la kapon, dirante:

"La hundoj elsxiris sin el mia mano..."

"Nu, kio okazis?"

"Kaj furioze bojante ili kvazaux vetkuris al la tri krucoj..."

"Kaj kio poste?"

"Cxirkauxe regis tuta mallumo!" komencis la sinjoro Floriano

konfesi la cxefan kauxzon de sia konsternigxo. "Mi auxdis sole

la bruadon de l' vento kaj la bojadon de l' hundoj. Subite la

bojado moderigxis kaj post la momento tute cxesis. Kaj kiam

poste denove ekfulmis post kelke da sekundoj, mi ekvidis apud la

meza kruco duone levigxintan, malluman staturon de l' virino kaj

apud sxiaj piedoj sur la ventroj rampantajn ambaux hundojn. Kaj

nur en tiu cxi momento tiel atakis min la teruro, ke forgesinte,

kie mi staras, senvole mi cedis kaj falis en la densajxon en la

profundajxo sub la roko."

"Kaj kion faris la hundoj? Cxu ili restis apud la tri krucoj?"

demandis la arbaristo nekredante ankoraux, kiam la sinjoro

Floriano finis sian simplan rakonton.

"Kiam post pli longa tempo mi rekonsciigxis," respondis la

adjunkto, "mi auxdis ilin vagi cxirkaux mi. Mi ekfajfis -- kaj

ambaux alkuris al mi..."

"Kaj cxu vi ne iris poste al la tri krucoj?"

"Mi ecx ne ekpensis pri tio!" konfesis la sinjoro Floriano. "De

la teruro mi estis preskaux sen konscio kaj tiel vundita falinte

de la roko, ke neniigante la doloron sole kun peno mi atingis la

cxasdomon kaj falis ankoraux en la malluma koridoro."

"Nu, tiel, kara sinjoro Floriano!" konvinke kaj bonkore

respondis la arbaristo. "Fine ni alvenis felicxe -- al io

sagxa."

"Kion vi pensas, sinjoro patro?"

"Se vi tuj sekvus la ambaux hundojn al la tri krucoj, vi

konvinkigxus tute certe, ke tio -- kio sxajnis al vi malluma

staturo virina -- estis sole simpla halucinacio. Kion vi

pensas?"

Tiuj vortoj estis parolataj kun tiel serioza konvinko, ke fine

la sinjoro Floriano mem komencis dubi pri la mistera fantomo.

"Estas eble!" estis cxio, kion li diris en la tono de l' homo

duone konvinkita.

"Nu tiel!" diris kontente la arbaristo, kaj poste aldonis

zorgeme:

"Sed nun, kara sinjoro Floriano, rapidu lavi vin kaj

kusxigxu! -- Mi ne bezonas plu viajn servojn. Kicxjo, kiam li

ne trafos vin apud la tri krucoj, revenos post la momento

kaj faros, kio estos necesa."

La arbaristo preninte de la tablo la lampon, lumigis al

li la koridoron kaj post la momento diris al li en la tono

de l' bonkora intimeco:

"Se vi bezonos ion, sinjoro Floriano, komuniku tion al mi!"

* * * * *

La arbaristo ferminte la pordon post sia foririnta adjunkto,

alproksimigxis sxtelirante al la tablo kaj stariginte sur gxin

la lampon, enprofundigxis en la pensojn.

En lia cerbo turnis sin pensoj, kiuj estis en la plej granda

rilato kun la alveturo de la kuracisto.

Unue li ekpensis, ke fine proksimigxas la decida momento,

kiam li sciigxos pri la malsano de l' infano, cxu gxi estas

resanigebla aux ne.

Kaj mirinde.

Antaux la momento li deziris ankoraux, ke la kuracisto estu jam

cxi tie kaj diru pri la malsano sian sinceran opinion -- sed

nun kiam la kuracisto estas jam sole kelkcenton da pasxoj de la

domo, sxajnas al li, la turmentato de la zorgoj, ke alveturas ne

la konsolanto, sed la demono, kiu sxangxos la doloran, sed tamen

ankoraux esperdonan, kvankam sxajne, malcertecon per unu vorto,

per unu gesto en la neniigeblan senesperon.

Dume preskaux senvole li sxteleniris en la malantauxon kaj de la

interspaco de kelke da pasxoj rigardis la infanon kusxantan sur

la lito kaj kvazaux jam mortantan.

"Sed kial -- kial mi estas tiel alligita al tiu cxi kreitajxo?"

li ekpensis. "Kio estas por mi tiu cxi bedauxrinda, apenaux

kvinjara vermeto kun la malpreciza spirita fizionomio anstataux

la matura filo, kiun mi edukis mem, kun kiu mi vivis sub unu

tegmento pli longe ol kvardek jarojn, kiu dum tiu longa tempo

estis ne sole bonega filo, sed ankaux mia bonega amiko -- kaj

super kies sangmakulita kadavro tamen mi ne ellasis ecx unu

larmon?...

Kiel klarigi, ke mia koro ne kunpremigxis ecx unufoje cxe la

plej terura katastrofo, kiu povas trafi la patron; ke mi staris

kun la nuba obstino kaj la maldolcxe dolora rezignacio apud la

kadavro de mia filo kaj apud lia tombo, kaj kontrauxe ke cxe la

simpla ekpenso pri la suferanta nepo sxajnas al mi, kvazaux jam

jam la larmo enigxas en mian okulon?..."

Li turnis sin rapide de la lito kaj sxtelirante denove al la

tablo en la antauxo li meditis:

"Sed tiaj estas preskaux cxiuj homoj," li ekpensis. "Nian

spiritan staton aux la humoron ni scias kompreni almenaux

malklare, sed la cxefa kaj propra kauxzo tamen restas por

ni enigmo... Sen la bonega filo, kun kiu dum longaj tempoj

mi kune gxuis cxiujn plezurojn kaj dolorojn de la vivo, mi

vivas kaj povas vivi, kvankam en la rememoroj plej doloraj.

Sed se la kruda sorto forrabus al mi tiun cxi lastan

kreitajxeton, vere -- mi ne scias..."

En tiu momento li estis interrompita en siaj meditadoj.

Ekstere, aux en la korto aux antaux la korto, eksonis ekkrio,

kvazaux iu terurigite kaj konsternite krius helpon.

La arbaristo strecxe auxskultis kaj kiam post kelke da sekundoj

la ekkrio ripetigxis, li ekpensis, ke eble Kicxjo krias.

Rapide li alpasxis al la fenestro kaj rigardis la mallumon.

Kaj ankaux kiam ekfulmis post ne longe, li rimarkis neniajn

postesignojn de Kicxjo.

Sed jen subite malfermigxis la pordo, kaj en la cxambron enkuris

Kicxjo -- kun la malseka cxevaltuko sur la kapo kaj la mieno de

nesuperebla teruro.

Tremante per la tuta korpo li rigardis cxirkaux si.

"Kio estas?" alparolis lin trankvile kaj kun la akra akcento la

arbaristo.

"Pro la kompato de Dio, sinjoro patro -- sinjoro patro..."

tremante parolis Kicxjo; sed li tuj haltis vidigante mortan

timemon.

"Kio okazis?" demandis pli severe la arbaristo, proksimigxinte

je kelke da pasxoj al la knabacxo.

"Ah, sinjoro patro --" balbutis Kicxjo tremante, "apud la tri

krucoj -- mi -- mi -- bedauxrinda Nero -- oh!"

Post cxi tiuj vortoj li falis kvazaux senkonscie teren; sed tuj

poste li denove levigxis kaj rigide rigardis tra la pordo, kiun

li ne estis ferminta, en la mallumon.

En tiu momento ekfulmis kaj samtempe de malproksime estis

auxdata la ekbojo de l' hundo.

"Nero estas proksimume cent pasxojn de la cxasdomo. Mi rekonas

gxin laux la ekbojo!" rimarkigis la arbaristo. "Kion ci do

balbutas?"

Kaj imperative li aldonis:

"Almenaux fermu la pordon!"

"Fermu -- fermu!" balbutis Kicxjo, klakante per la dentoj kaj

cxirkauxrigardante, kvazaux li ne estus kompreninta.

La arbaristo alpasxis mem al la pordo kaj kolere ferminte gxin

ekrigardis kun la nuba severeco Kicxjon, kiu etendante la manojn

balbutis ian sensencajxon.

Poste svinginte kolere la manon, mallauxtigite sed kategorie li

ordonis:

"Nun parolu! Aux --"

Kicxjo cedis kaj eligis la okulojn.

"Cxu denove -- la nigra sinjorino?" moke rimarkigis la

arbaristo.

Kicxjo -- klakante per la dentoj -- senparole jesis per la

kapo; kaj poste pli kompreneble komencis:

"Oh, sinjoro patro -- se vi estus -- vidinta..."

"Nu, kion?"

"Kiam mi estis proksimume cent pasxojn de la tri krucoj,"

dauxrigis Kicxjo, "ekfulmis neatendite kaj -- la nigra

sinjorino aperis -- jxus apud la meza kruco --"

"Kaj kion faris Nero?" demandis insiste la arbaristo. "Per

kelkaj saltoj gxi atingis la nigran sinjorinon kaj komencis

flati sxin" -- raportis Kicxjo kaj tremante aldonis

"Oh, sinjoro patro -- se vi estus -- vidinta..."

"Kaj cxu ci forkuris?" ekridis la arbaristo.

Kicxjo jesis sincere kaj senembarase, sed poste kun la mieno de

l' konsternigxo aldonis:

"Kaj kiam mi min turnis preskaux apud la cxasdomo, mi vidis, ke

la nigra sinjorino iras sur la vojeto post mi..."

"Cxu vi frenezigxis ambaux? Ci kaj la sinjoro Floriano --"

rimarkigis kolere la arbaristo.

"Cxu sinjoro Floriano -- ankaux --?" demandis Kicxjo mirigite.

En tiu momento estis auxdata de ekstere la malklara bruo de

l' proksimigxanta veturilo, kio igis la arbariston fari la

konforman ordonon.

"Estas jam suficxe da balbuto. Nun iru kaj zorgu pri la hundoj;

por ke ili ne boju, kiam la kuracisto enveturos en la korton --."

Kicxjo denove vidigante la konsternigxon haltis kvazaux

konfuzita.

"En la momento estu post la pordo!" komandis la arbaristo kun

plej granda severeco, sed tuj aldonis pli modere:

"La pordon lasu malfermita!"

Nur poste Kicxjo malrapide obeis kaj malaperis en la mallumo en

la korto.

La arbaristo poste alpasxis al la sojlo de l' malfermita pordo

kaj rigardante la mallumon li demandis:

"Nu, kio? Cxu estas iu tie cxi?"

"Nenie -- neniu!" respondis Kicxjo per timigita vocxo el la

mallumo.

"Nu, ci vidas -- ke tio estis denove simpla halucinacio!"

trankviligis Kicxjon la arbaristo. "Cxu ci ne auxdas, ke Nero

vagas ie apud la pordo?"

Kicxjo ekfajfis, kaj poste estis auxdataj la kurado kaj la

tintado de l' cxeno.

"Sed nek fermu, nek alligu Neron. Restu kun gxi, gxis kiam la

sinjoro doktoro estos enirinta en la cxambron. Poste lasu Neron

vagi denove libere kaj revenu cxi tien -- cxu ci komprenas?"

"Mi komprenas, sinjoro patro!" respondis Kicxjo duonlauxte,

okupante sin ekstere per Nero.

Preskaux en la sama momento silentigxis ankaux la malklara bruo

de l' alveturanta veturilo. Laux cxio la avizita kalesxo kun la

kuracisto enveturis en la korton kaj haltis...

* * * * *

La arbaristo ne ferminte la pordon, kondukantan al la korto,

aliris al la tablo, prenis la lampon kaj rapide foriris en la

koridoron renkonte al la kuracisto.

Post kelke da sekundoj en la koridoro aperis la kuracisto,

akompanata de la kocxero en malseka mantelo.

"Bonan vesperon, sinjoro arbaristo -- se mi memoras, sinjoro

Podhradský[12]..." diris la kuracisto enirante.

"Via servanto, sinjoro doktoro!" respondis la arbaristo

starigante sur tablon la lampon, per kiu li lumigis la

koridoron antaux la alveninto.

"Tiel, Marteno!" turnis sin la kuracisto al la kocxero. "Ne

maljungu la cxevalojn -- sendube ni tuj denove forveturos."

"Estos plej bone," rimarkigis la arbaristo, "se vi enveturos

en la veturilejon antaux la cxasdomo, por ke la cxevaloj estu

sxirmitaj kontraux la pluvo."

La kocxero metis la mankofreton, kiun li portis, sur la segxon

kaj malproksimigxis senparole.

Antaux lia foriro alvokis la arbaristo Kicxjon, kiu laux cxio

spionis la alvokon apud la malfermita pordo. Li englitis kiel

angilo en la cxambron, fermis la pordon, riverencis antaux la

kuracisto laux la signo de l' arbaristo kaj foriris post la

kocxero.

La kuracisto, forta, meztalia sesdekjarulo kaj kun la serioza,

preskaux malgxoja mieno, staris dum kelke da momentoj sen kia

ajn intereso.

"Volu pardoni, sinjoro doktoro," ekparolis la arbaristo, kiam li

estis sola kun la kuracisto, "cxar en tiel maloportuna tempo kaj

dum tiel malbela vetero --"

"La devo estas plej grava!" rediris la doktoro. "Ni kuracistoj

estas kutimintaj al pli malbonaj malagrablajxoj. Unue mi devas

peti pardonon de vi, sinjoro Podhradský, cxar mi ne forveturis

tuj al vi. Por iom da tempo detenis min la neprokrastebla kaj

samtempe dangxera operacio, per kiu estis savita la vivo --"

Sed li ne finis la parolon kaj interrompis sin mem per la

demando:

"Sed kie estas la paciento?"

Alpasxinte poste al la infanlito li rimarkigis kun la glacia

trankvilo:

"Sendube la difterito..."

"Sed sen la febro, sinjoro doktoro --" aldonis la arbaristo,

sxtelirante maltrankvile post la kuracisto.

"Jes -- sen la febro!" ripetis la kuracisto unutone. "Eble

ankaux angxino... Nu, ni vidos!"

"Vi ecx ne kredus, sinjoro Podhradský, kiel mi estis mirigita

de via sendito," aldonis pli vigle la kuracisto.

"Kiamaniere, mi petas?"

"Kiam li eniris kaj elbalbutis kelke da vortoj, mi konjektis, ke

mi havas antaux mi iun sentauxgulon..."

"Kompreneble -- tian impreson faras cxiam la sinjoro Floriano

en la unuaj momentoj."

"Sed en kelke da minutoj mi konvinkigxis," dauxrigis la

kuracisto, "ke li estas viro inteligenta. Li komunikis al mi la

simptomojn de l' malsano kun tiel detala gxusteco, ke mi tuj

rekonis difteriton aux angxinon."

"Volu ne miri, sinjoro doktoro!" klarigis Podhradský. "En la

solejoj, kia estas la nia, estas libro la plej fidela amiko.

La sinjoro Floriano estas en la liberaj horoj, precipe dum la

longaj vintraj vesperoj preskaux tia diligenta, persistema kaj

pasia leganto, kia estis mia filo."

"Nu, ni vidos, cxu via diagnozo estis gxusta!" rimarkigis

malvarme la kuracisto, alpasxis poste al la infanlito, rigardis

esplore la infanon, ekzamenis la pulson kaj klinigxinte super

gxi esplore auxskultis.

"La diagnozo estis gxusta," li raportis post la mallonga pauxzo.

"La tuta faringo estas brulumita -- la spiro interrompe

fajfanta -- la pulso malforta --"

"Kaj cxu oni povas esperi -- sinjoro doktoro --?" demandis la

arbaristo kun la plej dolora mieno.

La kuracisto denove levis la sxultrojn.

"Vi estas viro inteligenta, sinjoro arbaristo," ekparolis

poste la kuracisto, "mi ne havas la kauxzon kasxi antaux vi la

eblan katastrofon; la infano estas jam preskaux sencxese sen

konscio..."

"Pro la kompato de Dio!" ekgxemis Podhradský atakata de la

doloro.

"Sed tamen oni povas esperi, gxis la spiro ne cxesos tute,"

rimarkigis trankviligante la kuracisto. "Ni provos nun la lastan

medikamenton -- la plej fortan!"

La arbaristo, vidigante la dispremitecon, eksvingis senparole la

manojn.

"Ni ne devas plu prokrasti ecx unu momenton!" rimarkigis la

kuracisto, poste rapide aliris al la segxo en la antauxon,

sur kiun la kocxero estis metinta la mankofreton, malfermis

gxin, elprenis botelon kun medikamento kaj denove revenis al la

infanlito.

Doninte la medikamenton al la infano, rimarkigis la kuracisto:

"Se ni ne sukcesos en la plej mallonga tempo per la gxenerala

incito de jam senfortigita organismo liberigi la trahxeon de la

sufokanta muko, tiam restos sole -- la operacio..."

"Operacio?" ripetis Podhradský malklare, kvazaux li ne estus

kompreninta la sencon de l' vorto.

"Por tiu celo la infano devus esti transportota en la urban

malsanulejon --" aldonis la kuracisto.

"Ol permesi la infanon kripligi por cxiam --" intermetis la

arbaristo kaj kun la pasia forteco aldonis: "Ne, ne -- neniam!"

La kuracisto levis la sxultrojn.

"Cetere, sinjoro Podhradský," li ekparolis, "mi diros al vi

sincere la veron -- la stato de l' infano estas plenmezure

kriza. La infano estas jam tiel senfortigita, ke ankaux la lasta

rimedo sxajnas al mi tute vana. La infano povus facile morti al

ni sub la trancxilo."

"Kion do fari?" ekgxemis malespere la maljunulo.

"Cxar la naturo ofte faras miraklojn, kiujn neniu atendis,"

ekparolis denove la kuracisto, "kaj la ebleco de l' subita

sxangxo estas cxiam atendebla, restas nenio alia, ol -- atendi

trankvile kaj konfidante la resanigantan forton de l' naturo.

Lasu, sinjoro arbaristo, la infanon nun al gxia neniigebla sorto

kaj samtempe kiel viro preparu vin ankaux al la katastrofo!..."

"Oh!" ekgxemis la arbaristo kun la plej dolora mieno kaj

eksxanceligxis.

La doktoro rigardis lin momenton kun trankvila kompato; poste li

diris:

"Se vi permesos, sinjoro arbaristo, mi atendos tie cxi ankoraux

kelkan tempon, por ke mi konvinkigxu pri la efiko de la lasta

medikamento. Se la efiko ne venos aux se ne aperos almenaux

gxiaj simptomoj post la duonhoro, tiam kia ajn helpo estos tute

vana."

Dume la ambaux interparolantaj viroj ne rimarkis, ke ekstere la

uragano farigxas cxiam pli furioza.

Fulmoj kaj tondrado alternis cxiam pli rapide kaj pli forte.

Iafoje ankaux la forta ventego alpremigxis al la fenestroj kaj

la forta pluvego vipis ilin kvazaux hajlo.

Post la lastaj vortoj de l' kuracisto vidigis la arbaristo

fortan animan eksciton kaj samtempe la penon neniigi gxin.

Kaj meditante, kvankam kun la akcento treege dolora li diris:

"Kontraux la sensenta naturo estas nenia rimedo -- kaj

plej malmulte imponas al la naturo la doloro, ecx la plej

malespera... Ni cxiuj estas sub gxia potenco --"

"Jes, kompreneble -- cxiuj!" intermetis maldolcxe la doktoro.

"Kvankam mi mem ne estis indulgita de similaj katastrofoj..."

"Cxu ankaux vi, sinjoro doktoro!" demandis kompate la arbaristo.

Dume la kuracisto sidigxis en la apogsegxon, turninte la dorson

al la pordo, kondukanta al la koridoro kaj rigardante la grandan

fenestron al la korto.

Ankaux la arbaristo ekiris senparole, sed sxanceligxe al la

tablo kaj sidigxis en la segxon rekte kontraux la doktoro tiel,

ke per sia korpo kovris al li parton de l' fenestro.

Momenton dauxris la turmenta silentado.

Fine la kuracisto, dezirante interparoli, komencis paroli:

"La cxirkauxajxo estas cxarmoricxa. Mi estis ankoraux neniam cxi

tie. Sed kiam mi alveturadis kaj al apartaj, kvankam nesuficxe

fortaj fulmoj lumigis iafoje la pejzagxon, mi devis konfesi, ke

mia filo estis prava priskribante iam al mi la pejzagxon kiel

veran paradizon..."

"Sinjoro filo?" rediris la arbaristo sen kia ajn intereso, fikse

rigardante la pordon kondukantan al la koridoro.

"Jes," respondis la kuracisto. "En la pasinta auxtuno li estis

cxi tie -- invitita al la cxaso -- kaj li rakontis --"

Dum cxi tiu parolo aperis Kicxjo, kiun la arbaristo jam

antauxe alvokis, tute silente sur la sojlo post la dorso de

l' kuracisto.

Podhradský levigxinte faris simplan signon per la mano, kaj

la knabacxo denove malaperis. Auxdinte parton de la parolo de

l' kuracisto, la arbaristo poste parolis mem, komence preskaux

senpense:

"Jes -- la cxasoj!..."

Kaj nur post mallonga pauxzo, enprofundigxinte malrapide en la

plej karan elementon, li dauxrigis cxiam pli vigle:

"Iam -- antaux proksimume dudek aux ankoraux pli multe da

jaroj, oni arangxis cxasojn cxi tie preskaux cxiujare. Sed de

tiu tempo, kiam preter nia urbo estis konstruita la fervojo,

nia solejo estis cxiam pli forgesata. La nova komunikilo turnis

la atenton de l' grandsinjoroj al alia direkto. Jam la mortinta

sinjoro princo volis simple nuligi tiun cxi nian cxasdomon...

La arbarkulturo pro la malfaciligita kaj plikarigita transporto

donas cxi tie preskaux nenian profiton... Sed konsiderinte, ke

la cxasdomo estas kvazaux hereda, en kiu mia avo kaj la patro

dum longaj jaroj fidele servis al la grandsinjoroj kaj kie

ankaux mi vivas pli longe ol sesdek jarojn, li ordonis en sia

testamento, ke nia cxasdomo restu al ni gxis la tuta elmorto.

Kompreneble oni plu ne pensis pri la cxasoj en nia cxirkauxajxo

preskaux dum dudek jaroj gxis la pasinta jaro, kiam jam la juna

sinjoro princo invitis cxi tien kelkajn gastojn por kelke da

tagoj, kiuj cxiutage alveturadis al ni. Sed tio malplacxis kaj

tiel lacigis ilin, ke la pasintaj cxasoj de niaj grandsinjoroj

en nia arbardistrikto estas sendube la lastaj..."

En tiu momento eniris Kicxjo, alportante glasojn kaj du botelojn

da vino.

"Bone, Kicxjo," rimarkigis la arbaristo, "restu malsupre -- cxu

ci komprenas? Se ni bezonus ion --"

Kicxjo malaperis denove kiel ombro. Podhradský plenigis la

glasojn per vino, kaj la kuracisto trinkis.

"Sed krom la cxirkauxajxo, la pejzagxo," li komencis, "vi

havas cxi tie, sinjoro arbaristo," -- kaj li kontente

cxirkauxrigardis -- "ankaux aliajn enviindajn angulojn..."

"Ah, ne, sinjoro doktoro!" intermetis melankolie la

arbaristo. "Cxio, kion vi vidas cxi tie, estas preskaux

sensxangxe tia, kia gxi estis dum la ses, jxus pasintaj jaroj,

sed la spirito de l' paco, plezuro kaj felicxo --," dume lia

vocxo dolore ektremis -- "subite elmigris de tie cxi."

"Cxu antauxe ne estis tiel?" intermetis la doktoro.

"Tute ne!" respondis la arbaristo. "Mi naskigxis cxi tie.

Perdinte baldaux la patrinon, mi estis edukata preskaux en la

plena disigxo de la mondo. Mi kutimis al la izoleco. Vi do ne

miros, ke mi eksopiris la sxangxon kaj la mondon nek tiam,

kiam mi edzigxis, nek tiam, kiam al mi naskigxis la filo. Kaj

ankoraux malpli, kiam post ne longe mortis al mi la edzino. Mi

restis tute sola kun la kelkmonata infano..."

"Kaj gxisvivis," rimarkigis la doktoro, kiam la arbaristo

eksilentis, "ne sole la plezurojn de l' patro, sed ankaux tiujn

de l' avo. Cxar la malsana knabo estas sendube la infano --"

"De la filo!" aldonis malklare la arbaristo kaj post mallonga

pauxzo li diris:

"Sed kredu, sinjoro doktoro, ke ecx la propra infano ne estis

por mi en la infaneco tio, kio farigxis por mi la nepo."

La kuracisto, kiu dum siaj lastaj vortoj ekrigardis al la

kontrauxa granda fenestro kaj antaux gxi ekvidis ion, kio

mirigis lin, sxangxis subite la interparolon.

"Permesu, sinjoro arbaristo -- cxu estas iu en la korto?" li

demandis vigle.

"Estas neeble!" respondis la demandito kun la kategorieco

allasanta nenian dubon. "Du el niaj tri grandaj hundoj estas

laux cxio cxe sinjoro Floriano, kun kiu ili faris antaux

kvaronhoro ekskurson al la senarba deklivo; sed la tria hundo,

la plej furioza, kiu estas sencxese alligita, estas jxus

sencxenigita kaj kusxas aux en la budo aux kuras en la korto...

Kaj ankaux, se gxi ne estus sencxenigita..."

"Kredeble mi eraris!" intermetis la doktoro. "Kiam ekfulmis,

sxajnis al mi, kvazaux mi estus ekvidinta momente homan vizagxon

en la maldekstra angulo de l' fenestro."

Post pli longa, preskaux turmenta silentado penis la doktoro

rekomenci la interparolon.

"Laux cxio, pri kio vi jxus parolis, sinjoro Podhradský," li

diris, "sxajnas al mi, ke ankaux en via vivo kelkaj momentoj

estis tamen maldolcxaj kaj eble doloraj."

"Jes, kompreneble!" jesis la arbaristo. "Sed de la morto de

l' edzino, do pli longe ol kvardek jarojn, mi vivis en plena

trankvilo kaj paco. Mi havis nenian alian deziron, ol eduki

mian infanon je viro en la plena senco de l' vorto."

Eksilentinte momenton li aldonis en la maldolcxa ekscito:

"Kaj tamen je mia propra infano mi faris nepardoneblan pekon..."

"Kiamaniere tio okazis?" demandis la kuracisto kun ne malgranda

intereso.

"Mi edukis gxin mem..." dauxrigis la arbaristo. "Gxi estis

edukita sen la patrino kaj entute sen la virina zorgo kaj sen

la virina societo. Estas vere -- gxi farigxis viro, cxe kiu

oni povis nenion kritiki -- la viro sincera, honesta, suficxe

klera -- la viro posedanta profundan kaj perfektan senton

por la rajto kaj la justeco... Sed tamen li estis viro -- en

unu rilato simila al mi: -- la viro, ne amanta la mondon kaj

kontenta en la solejo, en kiu krom la malgranda pauxzo, kiam li

vizitis la lernejon por la arbarkulturo, li pasigis sian tutan

vivon..."

"Cxio cxi ne estas tamen eraro kaj oni povas kulpigi vin je

nenio!" kontrauxdiris la kuracisto.

"Mi mem jugxis ankaux tiel, gxis alvenis la momento, kiam mi

konvinkigxis firme, kiel malnature kaj malbone mi estis edukinta

mian propran infanon... Kaj kredu, sinjoro doktoro, kiam mi

ekpensas kaj konsideras, ke tiu sama aux simila sorto, kiu

trafis mian filon, atendas ankaux mian bedauxrindan nepon..."

"Kia sorto, mi vin petas?"

"Ke gxi estos kaj devos esti," aldonis maldolcxe la arbaristo,

"edukita kiel mia filo -- sen la patrino..."

"Gxi estas orfo?"

"Jes -- la orfo --," certigis Podhradský kun la mistera

akcento kaj eksilentis.

"Sed cxio cxe vi atestas, ke ankoraux antaux ne longe regis cxi

tie la zorgema mastrino...," rimarkigis la kuracisto.

"Jes -- antaux ne longe...," certigis la arbaristo vidigante

tiun specon de l' embarasoj, kiam la homo sincere dirus la veron

kaj eksentas preskaux la honton. "Sed por mi kaj por la infano

sxi estas malviva -- por cxiam..."

"Sxi do ne mortis?" demandis la kuracisto.

"Sxi ne mortis!" ripetis malklare kaj unutone la arbaristo,

kvazaux li parolus el la tombo. "Subite kaj sen kia ajn kauxzo

sxi forlasis la edzon kaj la infanon --"

Poste li haltis momenton, sed tuj eksplodis en la melankolia

ekscito:

"Ah, sinjoro doktoro! En cxi tiu solejo mi vivas de la plej

frua infaneco pli longe ol sesdek jarojn. Estas nature, ke la

cxarme romantika pejzagxo, kiu ravas cxiun, kiu unuafoje alvenas

cxi tien, farigxis por mi tute ordinara. Entute la trankvila

kaj kontenta vivo nia havas cetere ankaux siajn ombrojn: la

senekzemplan unutonecon kaj iafoje, precipe dum longaj vintraj

vesperoj kaj noktoj, tute teruran enuon. Kaj tamen mi kaj mia

filo ne eksopiris la mondon kaj gxian vivoturnon. Ni kutimis al

la malgxojoj de la solejo kaj -- kredu -- ni ekpensis neniam,

ke la situacio iafoje povus esti alia, ol kia jxus gxi estas...

Sed antaux kelke da jaroj okaze konatigxis mia filo en Praha,

kiam li traktis tie aferojn tusxantaj la arbardistrikton, kun

la knabino, kiun unuafoje mi ekvidis nur post unu jaro, kiam

mia filo enkondukis sxin en la cxasdomon kiel sian edzinon. Mia

rigardo kun la ekmiro fiksis sur sxi. Mi estis konvinkita, ke

mia filo ne povis pli bone elekti --"

"Kaj tamen, kiel oni vidas, vi eraris!" rimarkigis la doktoro.

"Ah, ne, sinjoro doktoro," kontrauxdiris la arbaristo kun la

konvinka kategorieco. "Evelino estis kaj restis estajxo tute

angxela... En kelke da tagoj sxangxigxis la trankvila, malgxoja

kaj iafoje ecx senviviganta angulo nia en veran paradizon de

l' silenta, dolcxa plezuro... Malgraux sia juneco Evelino egalis

al la damoj kleraj en la vera senco de l' vorto. Sxi sciis

fari tion, pri kio antauxe en nia solejo ni ecx ne songxis.

Sxia edukiteco estis ekzempla kaj neniel sxangxigxis. La libro

estis sxia kara kaj sincera amiko. Jes, Evelino konis ankaux la

mondon... Sxi faris ja kun sia patrino oftajn kaj multekostajn

vojagxojn tra Euxropo; unuvorte --"

"Laux cxio sxajnas al mi," atentigis la doktoro, "ke fine en via

solejo tamen sxi eksopiris..."

"Unue mi mem opiniis," ekparolis la arbaristo, "ke la virino,

floranta en la fresxa forto de la vivo kaj kutiminta al la

ekscitanta vivoturno grandurba, pli aux malpli frue eksopiros

tamen la atmosferon, en kiu sxi estis pasiginta sian junecon.

Sed dum cxiuj ses jaroj mi ne rimarkis ecx unu simptomon de tiu

speco. Evelino gxis la momento, kiam mi vidis sxin en la lasta

tago de l' pasintaj cxasoj antauxvespere lastan fojon foriri

malrapide al la tri krucoj sur la senarba deklivo, estis fresxa,

senzorga kaj gaja, entute tia, kia sxi aperis unuan fojon en nia

solejo..."

"Eble okazis ia malpaco kun la edzo --"

La arbaristo kontrauxdiris:

"La filo estus almenaux skizinta al mi sian konjekton -- ecx

ankaux tiam, se li estus konvinkita, ke estos bone aux necese

sekretigi la esencon de l' afero. Sed ankaux por li mem cxio

restis nesolvebla enigmo... Evelino estis kaj restis gxis la

lasta momento, kiun sxi pasigis en nia solejo sub nia tegmento

kaj en nia societo, tia bonega bofilino, kia sxi estis bonega

edzino kaj patrino. Sxi amis siajn edzon kaj infanon varme kaj

arde --"

"En tiu okazo," intermetis la kuracisto, "sxajnas al mi, ke via

bofilino nur sxajnis bonega edzino kaj patrino, sed efektive sxi

sciis bonege hipokriti..."

"Hipokriti?" ekkriis la arbaristo preskaux pasie. "Evelino

hipokriti? Ne, ne, sinjoro doktoro --"

Poste li starigxis rapide, alpasxis al la muro, sur kiu pendis

granda portreto de la filo kaj sub gxi fotografajxo de la

sinjorino en baltualeto. Preninte la fotografajxon de la muro li

revenis al la tablo kaj donante la fotografajxon al la doktoro

li parolis kun la entuziasmo de l' junulo:

"Mi petas, rigardu, sinjoro doktoro, tiun cxi vizagxon kaj diru

mem -- cxu la vizagxo estus kapabla hipokriti?!"

La doktoro prenis la fotografajxon kaj nerigardinte gxin

ankoraux, li rimarkigis:

"La homa vizagxo kaj precipe la fotografajxo de l' homa vizagxo

ne estas ja la fidela kaj la netrompebla rebrilo, tiom malpli

la spegulo de l' animo kaj gxiaj kapabloj kaj ecoj. La fama

fizionomiko de Lavater estas jam longe kondamnita kiel la simpla

eraro de la scienco."

"Estas vere, estas vere!" jesis la arbaristo. "Ankaux mi mem

nenion deduktas el tiu cxi pseuxdoscienco. Sed se post tio, kion

laux la vero mi rakontis al vi pri Evelino, vi ekrigardos sxian

portreton, vi devos konfesi, ke sxia mieno estas en la absoluta

harmonio kun la gxenerala karakterizajxo. Cxi tie do la teorio

de l' pseuxdoscienco de Lavater valoras iel escepte."

"Cxu vi pensas tiel?" kontrauxdiris la doktoro nekredante.

Nur poste li ekrigardis la fotografajxon, tenante gxin

malproksime de l' okuloj, kiel faras la homoj malproksimvidaj.

"Efektive -- tio estas cxarma vizagxo -- plena de sorcxo,

mildo kaj delikateco...," li diris post la momento en la tono de

l' modere surprizita nekredemulo. "Vere -- preskaux mi estas

konvinkita pri la vereco de viaj vortoj."

Sed subite, kvazaux li estus rememoriginta sin pri io grava, li

rapide demandis:

"Permesu, mi petas! Antaux kiom da jaroj estis farita, tiu cxi

fotografajxo?"

"Mi pensas, antaux sep, ok jaroj!" respondis la arbaristo.

"Vere, gxi estas jam iom senkolorigxinta!" konsentas la

kuracisto. "Sed strange! La talio kaj ankaux la vizagxo sxajnas

al mi konataj..."

"Eble, ke iam antaux kelke da jaroj ie vi vidis sxin!" allasis

la arbaristo. "Eble en Praha, kie sxi vivis de sia plej frua

infaneco. Sxia nasknomo, vere barbara, estis Brandstruper...

Sxia patro mortis antaux dek jaroj, kiel altranga oficisto en

pensio; la patrino mortis antaux unu jaro... Estas eble, ke --"

"Ne, ne!" kontrauxstaris vigle la kuracisto, rigardante fikse

la fotografajxon kaj dume rememorante. "Mi ne vidis sxin antaux

kelke da jaroj. Sxiajn patron kaj patrinon mi ne konis persone

kaj ankaux mi ne memoras sxian nasknomon. Unuvorte... via

sinjorino bofilino, kiel sxi estas figurita cxi tie, estas al mi

tute nekonata. Sed kiam mi rigardas sxian portreton, sxajnas al

mi, pli gxuste, mi estas preskaux konvinkita, kvazaux antaux ne

longe mi estus vidinta sinjorinon ekstreme similan al sxi..."

"Sed kie, mi petas, sinjoro doktoro -- kie?" demandis ekstreme

scivole la arbaristo.

"Mi ne povas rememorigi min pri tio!" respondis la demandito,

levinte la sxultrojn kaj metante la fotografajxon sur la

tablon. "Eble, ke mi vidis sxin en Praha antaux kelke da tagoj,

kiam mi estis devigita pro la urgxa kaj samtempe tiel dolora

afero veturi tien, ke spite mia tuta harditeco, spite mia tuta

maldolcxa rezignacio mi havis atenton preskaux por nenio."

"Cxu ankaux vin, sinjoro doktoro, trafis dolora katastrofo?

Kaj antaux ne longe -- antaux kelke da tagoj -- vi diras?"

demandis kompate la arbaristo, kiu ne preterlasis, ke la vocxo

de l' kuracisto ektremis de la kortusxo dum la lastaj vortoj.

"Mi petas vin, kiu en sia vivo estis indulgita de la sorto?"

ekparolis la kuracisto, penante ekregi sin. "La sorto iafoje

neatendite sxangxas niajn planojn de l' vivo tiel brutale kaj

sensente, ke la sango rigidigxas ankaux al la plej malvarmsangaj

el ni..."

Sed subite la doktoro salte levigxis kaj per la tute sxangxita

vocxo, allasanta nenian kontrauxstaron, diris:

"Sed tiun cxi fojon, sinjoro arbaristo, mi ne eraris! Iu estas

en la korto kaj rigardis tra la fenestro..."

Dume li montris la fenestron post la dorso de Podhradský.

"Cxi tie, sinjoro arbaristo --" dume li montris la maldekstran

angulon de la fenestro -- "aperis la homa vizagxo kaj gxi tuj

malaperis..."

Podhradský, kiu ankaux levigxis kaj proksimigxis malrapide al

la fenestro, nee balancis la kapon, dirante:

"Mi ripetas, sinjoro doktoro, ke tio ne estas ebla.

Cetere -- ni povas ja konvinkigxi -- tute konvinkigxi!" li

aldonis, estante iom incitita de l' obstina malcedemo de

la kuracisto kaj rapide direktigxis al la pordo kondukanta

al la koridoro.

Malferminte iom la pordon li ekkriis:

"Kicxjo!"

"Tuj, tuj, sinjoro patro!" eksonis el la koridoro la ne tre

agrabla soprano de Kicxjo.

"Restu tie, kie ci estas!" ordonis la sinjoro patro. "Kie estas

Nero?"

"En la korto, alligita, kiel vi ordonis!" eksonis respondo el la

koridoro.

"Kaj kie estas Diano kaj Vulkano?"

"Ili estis kun la sinjoro Floriano apud la tri krucoj kaj poste

cxe li en la cxambro!" respondis Kicxjo. "Poste mi prenis ilin

al mi kaj nun ili estas cxe mi."

"Tuj enlasu ilin en la korton, cxu ci komprenas?" ordonis

Podhradský kaj faris kelke da pasxoj de l' malfermita pordo.

"Tuj, tuj!" eksonis la respondo el la koridoro kaj post mallonga

pauxzo ekkriis Kicxjo: "Estas farite! Ambaux estas jam en la

korto."

Tuj poste aperis Kicxjo antaux la sojlo de la pordo.

"Cxu vi ankoraux ion deziras, sinjoro patro?"

"Nenion, nenion!" rediris la arbaristo; sed rememoriginte sin

pri sia adjunkto, li aldonis:

"Kaj tamen! Rapidu al sinjoro Floriano, kiel li fartas kaj cxu

li deziras ion! Tiel -- kaj fermu!"

La arbaristo avide auxskultis dum kelke da momentoj kaj poste

turnis sin al la doktoro:

"Cxu vi auxdas?"

"Kion mi auxdu?" demandis la doktoro, ne komprenante, kion celas

Podhradský per sia demando.

"Simplan bruadon de l' uragano... Se estus iu en la korto,

precipe iu fremdulo -- la ambaux ellasitaj hundoj tuj bonvenus

lin per furioza bojado."

"Strange!" diris la doktoro duone konvinkita.

"Cetere -- ni povas konvinkigxi ankoraux alimaniere..." aldonis

la arbaristo.

Rapide li alpasxis al la pordo, kondukanta al la korto, preninte

skurgxon de la hoko kaj duone malferminte la pordon, kies anson

li tenis, por ke la ventego ne eligu gxin.

Modera trablovo turnis sin en la cxambro: la pordo en la mano de

Podhradský ekskuigxis.

"Ah, mi petas, sinjoro arbaristo, volu ne peni!" petis la

doktoro.

En tiu momento forta ventego eligis la pordon kaj en la cxambro

turnis sin malvarma spiro de la vento.

Podhradský eliris el la pordo, kie penetre ekfajfinte eksvingis

la skurgxon kaj poste ekkriis per mallauxtigata vocxo:

"Nero!"

Cedinte rapide en la cxambron li brue fermis la pordon, dirante

al la doktoro:

"Nero jam kuras!"

Kaj efektive preskaux en la sama momento estis auxdata post la

pordo la flaranta ekbojo de la hundo:

"Efektive, sinjoro arbaristo, nun mi estas tute konvinkita!"

rimarkigis la kuracisto, sidigxante sur la saman lokon, kie li

estis sidinta...

Podhradský sekvis lian ekzemplon kaj proponis al li vinon.

Ambaux trinkis kaj poste silentis kelkan tempon. Fine ekparolis

la arbaristo, volante denove rekomenci la interparolon:

"Cxu vi ne aludis, sinjoro doktoro -- en via parolo iun

malfelicxon, kiu vin trafis?"

Tiu demando preskaux dolore tusxis la doktoron.

"Ah, sinjoro arbaristo -- estas pli bone ne rememori!" li

diris venkante la subitan kortusxon. "Ni kuracistoj, kiuj estas

preskaux cxiutage atestantoj de l' homa senpotenco kontraux la

neniigeblaj legxoj de l' naturo, ni ordinare ne diskutas kun la

brutala naturo. Ni akceptas cxiun gxian baton, kiun gxi donas al

ni, kun pli aux malpli granda rezignacio kaj ni uzas, se estas

eble, sole unu rimedon -- ni evitas la rememorojn."

"Sed kion fari, kiam la rememoroj estas tiel potencaj,"

kontrauxdiris la arbaristo, "ke la homo kiel mi, vidas la homon,

kiun li amis kaj perdis por cxiam, preskaux sencxese antaux

si. Kiam homon skuas la bedauxro, doloro, honto kaj kolero;

kiam cxiumomente ekflamas la pasio tiel, ke la homo sufokus

aux per unu bato de l' pugno faligus teren la iniciatinton aux

iniciatintinon de sia malfelicxo -- se ili aperus antaux li?"

La pasia akcento, kun kiu la vortoj estis diritaj, atentigis la

doktoron, ke li sidas kontraux la viro pasiema, kiun ne estas

konsilinde inciti.

Li diris do iel rezerve:

"Sed permesu! Post cxio, kion vi diris al mi pri via sinjorino

bofilino, mi vere ne komprenas, kiamaniere povis okazi, ke vi

farigxis tiel kolera kontraux sxi, kiel vi jxus diras, kaj

kiamaniere rajte farigxis kolera kontraux sxi eble ankaux sxia

edzo, via filo..."

"Vi konjektas," intermetis maldolcxe la arbaristo, "ke mia

spirita stato ne estas rajtigita...?"

"Ne nerajtigita, sed iom nenatura," respondis la gasto. "La

familiaj katastrofoj de tiu speco, kiu okazis cxe vi, estas en

la mondo kaj estis ankaux aliloke neniam maloftaj. La geedzoj

koleras -- iafoje pro la simpla vorto, ekmovo aux ekrigardo -- kaj

se iliaj karakteroj estas flamigxemaj aux fine pasiemaj, estas

aux la tempa disigxo aux la dauxra disiro tute naturaj. Sed

kiam la ondigxinta sango silentigxas kaj ekregas la malvarma

prudento, sekvas en nauxdek okazoj el cent la repacigxo."

"Sed mia filo ne povas plu repacigxi!" kontrauxdiris la

arbaristo kun la dolora maldolcxo.

"Kial li ne povas?" rediris la kuracisto. "Se ne tuj, do

almenaux pli malfrue. La espero pri la repacigxo estas cxiam

ebla. Se via sinjoro filo, kiun vi mem edukis, estas viro simila

al vi almenaux en la cxefaj principoj de l' karaktero, estas ne

eble, ke li siatempe ne pardonu --"

"Mia filo havis sole unu pasion!" rimarkigis Podhradský. "Li

amis Evelinon preskaux freneze."

"Tiom pli ebla estas la espero pri la repacigxo!" opinias la

doktoro. "Cxar ami en la vera senco de l' vorto estas gxuste

nenio alia, ol cxion forgesi, cxion pardoni..."

"Estas vere, estas vere!" jesis la arbaristo meditante; sed tuj

kun la senmezura maldolcxo li aldonis:

"Sed mia filo povas jam pardoni tute nenion... Mia filo estas

mortinta!"

"Mortinta?" rediris subite en la sxangxita tono la kuracisto.

"Li penis kiel viro neniigi siajn malgxojon, bedauxron kaj

senmezuran doloron!" dauxrigis la malfelicxa patro. "Dum tri

monatoj li suferis terurajn animajn turmentojn, kaj ecx ne

plendis per unu vorto. Gxis fine -- en la lasta kristnaska

antauxvespero, ornaminte al la infano la kristnaskan

abieton -- per unu ekpafo de la revolvero..."

Post tiuj cxi vortoj la arbaristo salte levigxis, trairis

la cxambron kaj haltinte apud la tablo antaux la fenestro

rigardanta la korton, li dauxrigis:

"Kiam ni finis la vespermangxon kaj la infano ekdormis, sidigxis

mia filo cxi tien apud tiu cxi tablo kaj longe, longe rigardis

senparole tra la fenestro... La luno lumis belege, kaj oni povis

vidi gxis la tri krucoj sur la senarba deklivo. Subite la filo

iomete ekmovigxis kaj la ekpafo de la revolvero ektondris. Lia

kapo falis sur ambaux manojn, sur la tablon kaj en kelke da

momentoj disfluis la sango sur la tablo..."

"Nur nun mi komprenas la kuneligon de cxio," rimarkigis la

doktoro kompate. "Kaj kredu --"

Li ne finis la parolon.

Podhradský, rekonsciigxinte iom, sed estante ankoraux dolore

kortusxita, interrompis lin:

"Kaj pripensu, sinjoro doktoro! La infano ecx ne vekigxis post

la ekpafo -- kaj la sango, la sango restis cxi tie... Mi ne

permesis, ke gxi estu forlavita... Tiu sango --" la ceterajn

vortojn li parolis kun pasia doloro -- "tiu sango rememorigu

min gxis la lasta momento de mia vivo pri la cxarma furio, kiu

kauxzis la memvolan morton de mia filo!..."

"Bedauxrinda patro!" diris kompate la doktoro, vidigante mem la

plej doloran kortusxon.

"Pardonu," li aldonis, "cxar mi havas nek por vi, nek por

mi vortojn de konsolo. En tiaj teruraj momentoj oni estas

frakasita... Kaj se io povas malgrandigi vian doloron, sciu

do, ke ankaux mi mem --"

"Cxu vi ankaux --?" intermetis kompate la arbaristo. "Via filo,

sinjoro arbaristo, mortis antaux duonjaro," respondis interrompe

la gasto, "kaj mia filo antaux kelke da tagoj... Mia filo,

legxosciencisto kaj leuxtenanto en la rezervo, knabo sanega,

ankaux memmortigis sin. Li sin venenis."

"Kaj la kauxzo -- la motivo?" insistis la arbaristo kun la

kompata intereso.

La doktoro, levinte la sxultrojn, respondis: "Se via filo

estis edukita en la solejo kaj sen la zorgo patrina, sen la

societo virina, mia filo estis edukita de la klera, afabla kaj

entute bonega patrino en la societo de kelkaj siaj pli agxaj

fratinoj en la urbo, do en la atmosfero plena de l' impresoj.

Li farigxis viro plena de l' junula forto de l' vivo. Malofte

iu sopiris tiel varme, tiel arde ecx pasie, eluzi la vivon en

cxiuj eblaj direktoj kiel li. Kaj tio okazis ne sole en la

plezuro kaj volupto, sed ankaux en la serioza, konscienca kaj

pena laboro..."

"Laux tio," rimarkigis demande la arbaristo, "estis cxe via filo

neniaj gravaj motivoj al la disrevigxo je la vivo?"

"Gxenerale dirite -- estis neniaj motivoj..."

"Kaj tamen li malesperis."

"Ah, sinjoro arbaristo," rediris la doktoro, "ni maljunuloj,

kiuj jam klinigxas al la tombo, ni ordinare amas la vivon

pli forte, ol la pasiema junularo. La tuta, se ankaux la

plej longa pasintajxo nia sxajnas al ni cxiuj sole songxo de

kelkaj semajnoj. Kontrauxe la junularo; precipe la nuna juna

generacio --"

"Vi opinias," intermetis la arbaristo, "ke la nuna juna

generacio esence diferencas de l' juna generacio, al kiu ni

apartenis antaux la jaroj?"

"Kompreneble kaj el la motivoj tute naturaj!" komencis klarigi

la doktoro. "La modernaj eltrovoj en la sciencoj de cxiuj

fakoj kaj de ili mireginde sxangxita la gxenerala vivo edukis

generacion tute novan, kies esencon ni maljunuloj tute ne

komprenas, nek scias klarigi cxiujn simptomojn, motivojn kaj

celojn.

Dum nia juneco la tute ne antauxsentitaj progresoj en la

nemultaj fakoj jxus en la pasintaj du aux tri dekjaroj havigas

al la juna kaj la plej juna generacioj tute novajn, pli klarajn

kaj pli profundajn perspektivojn de la vivo, ol kiaj vidigxis

antaux la duoncentjaro al ni...

Kaj cxar la pli maljuna kaj la plej maljuna generacioj ne

iras -- kaj estas nature, ne povas iri -- kun la gxenerala

progreso egale rapide, rezultas el tio la malkontenteco de

cxiu, antaux kies spirita rigardo vidigxas la perspektivo pli

klara kaj pli profunda.

Ni maljunuloj, kiuj dum la tuta duoncentjaro kaj multaj el ni

ankoraux pli longe, kontentigxis kun la perspektivo neproporcie

pli malklara kaj pli malprofunda, kompreneble ne estas tiel

ekscitataj de l' diversaj disonancoj kiel la vivemaj kaj la

agemon sopirantaj generacioj pli junaj...

Kaj sole cxi tiuj disonancoj estas laux mia opinio la cxefa

fonto de l' febra, por ni maljunuloj malvarmigxantaj, aux jam

malvarmigxintaj, tute nekomprenebla malkontentigxo de l' juna

generacio.

La spirita horizonto de tiu generacio estas nature pli

largxa kaj pli klara, ol estis la nia. Sed tamen la gxisnuna

senpotenco en la realigo de l' planoj de la vivo ekscitas

la junajn spiritojn je la mistere dolora malkontentemo, kiu

kvankam similas la dolcxe turmentantan pesimismon de l' pli

malnova tempo, sed diferencas de gxi per la netrankviligebla

maldolcxo..."

"Sed pardonu," cxesigis la doktoro mem sian klarigon, "cxio

estas sole la laciga subjektiva meditado..."

"Sed gxi ne lacigas la homon," intermetis vigle la arbaristo,

kiu auxskultis kun ne malgranda intereso, "kiu sian tutan

vivon pasigis en la solejo kaj kiu kiel malproksima observanto

havas sole malklaran ideon pri la nuna vivoturno. Do mi petas,

dauxrigu!"

La doktoro plenumis lian peton.

"La junan kaj la plej junan generaciojn ekscitas la varma

sopiro solvi la nekalkuleblajn problemojn, kiujn la pli maljuna

generacio herede restigis nesolvitaj al ili. Sed jxus pro tio,

ke la solvo estas ankaux nun plejparte sensukcesa, penas la juna

kaj la plej juna generacioj trovi la elirejon el la mistera

labirinto.

Ili penas esprimi sian opinion pli klare, pli precize aux

almenaux pli kolore kaj pli plastike; ili ekzamenas enigmojn

laux malnovaj kaj novaj metodoj; ili analizas, eksperimentas kaj

ofte enfalas en la novajn enigmojn, kiuj estas pli misteraj kaj

pli mistikaj ol la problemo, kiu devas esti solvita...

La kulturo kaj la ideoj pri la mondo, kiujn la pli maljuna

generacio restigis al la generacioj juna kaj la plej justa, ne

kontentigas plu. La junaj kaj la plej junaj spiritoj sopiras

la spiritan regeneracion, la moralan, etikan, eventuale ankaux

la religian regeneracion -- la sociajn, politikajn kaj artajn

reformojn...

Unuvorte, la malnova mondo kun siaj ideoj, eraroj kaj

antauxjugxoj naskas antipation, kontrauxstaron kaj varman

netrankviligeblan sopiron, faligi senkompate cxiujn idolistajn

pregxejojn, kiujn aux la spirita miopeco aux la malvirta krimeco

de l' malnova mondo estis konstruintaj por la idoloj de dubebla

valoro...

Kaj mia filo, sinjoro arbaristo, estis membro de cxi tiu pli

juna generacio. Li estis unu el tiuj obstinaj, malcedemaj

kaj nevenkeblaj pioniroj de l' nova kulturo, kiuj en la

kontrauxstaro kaj la principa batalo kontraux la malrapide

elmortanta mondo malnova konsumigxas de l' netrankviligebla

malkontenteco kaj trovas en gxi plezuron, kiun ecx en la

situacio plej brila ne donus al ili la konsento kun la heredajxo

de l' malnova mondo."

La doktoro eksilentis.

"Laux tio, sinjoro doktoro," ekparolis la arbaristo, "en via

filo vi perdis viron tute netakseblan. Sed kio, mi petas, estas

laux via opinio la kauxzo de lia memvola morto?"

"Estas malfacile, gxuste neeble diri!" respondis la doktoro

levinte la sxultrojn. "La morto de mia filo estas kaj sendube

restos enigmo por cxiam kaj gxia kauxzo restos mistero. Unue mi

konjektis, ke la krizo okazis cxe li sekve de l' priskribita

lia moderna malsano kaj ke li finis sian vivon en la atako de

l' subita senkonscio. Sed kiam mi venis en Praha'n kauxze de

lia enterigo kaj sciigxis kelkajn detalojn pri la lastaj tagoj

de lia vivo, tuj mian cerbon trakuris la konjekto, ke -- lian

morton kauxzis sendube -- la virino..."

"La virino?" ekkriis mallauxtigite la arbaristo.

"Jes -- la amatino..." aldonis la doktoro. "Cetere pri la

interrilatoj de mia filo kaj lia amatino mi scias nenion

gravan kaj neniun mi demandis iam pri tio.

Mi scias sole, ke ili varme amis unu la alian jam antaux

proksimume dek jaroj, ke ili denove kuniris okaze antaux netuta

jaro kaj jxus en kelke da pasintaj monatoj vivis kune kvazaux la

geedzoj en Praha...

Cxi tio kompreneble ne faras ilian amrilaton plej bela; sed

mi, kiu neniam malhelpis la filon en kio ajn, jxus pro cxi tiu

fidela amo lia ne ekdeziris malkovri la dolcxan misteron de la

filo.

Pri lia amatino mi scias sole, ke sxia nomo estas Milena[13] kaj

ke sxi amis lin kun la tuta ardo de sia varma animo... Kaj gxis

hodiaux mi ne parolis kun Milena ecx unu vorton.

En la momento, kiam dispremite mi staris apud la malfermita

tombo de la filo en la tombejo de Volsany[14], kaj Milena en

la malgxoja cxarmo de l' sanktulino alvenis sxanceligxe kaj en

la neespritnebla doloro haltis rekte kontraux mi, mi ekrigardis

sxin sole unufoje kaj sekrete, por ne malhonori ecx per la

rigardo sxian silentan doloron..."

"Via delikateco, sinjoro doktoro, kontraux la estajxo tiel

milda," komencis paroli la arbaristo, "estas kompreneble

rajtigita. Sed Evelino, kiu sen kauxzoj kaj sen motivoj forlasis

sensente sian propran infanon kaj la legxan edzon, kiuj faris al

sxi nenion malbonan nek per unu vorto, nek per unu rigardo, tiu

cxi furio sxtonkora meritas nenion alian, ol..."

Jen li subite haltis, sed tuj poste en la plej pasia tono

aldonis:

"Ah, ne, ne, sinjoro doktoro! Se tiu virino en cxi tiu momento

aperus cxi tie -- kredu -- ke per unu bato de la pugno mi --"

Sed lia kolero denove moderigxis tiel subite, kiel gxi ekflamis.

En tiu cxi momento auxdigis sin Kicxjo.

Jam cxe la lastaj vortoj de l' arbaristo li estis malferminta

senbrue la pordon de la koridoro kaj haltinta sendecide kaj

malkuragxe antaux la sojlo. -- Nun li ektusis senvole.

Podhradský, ekvidinte Kicxjon nur nun, akre demandis lin:

"Kio estas, Kicxjo?"

La knabacxo ne respondis, sed vidigante mienon, kvazaux li havus

ion gravan por diri kaj gxenus en la cxeesto de l' doktoro.

La arbaristo do levigxis kaj proksimigxis al la pordo.

"Kio okazis?" li demandis kolere.

Kicxjo aliris kaj diris mistere:

"Sinjoro Floriano -- ah, Dio, sinjoro patro -- tre plendas...!

Kaj li petas -- ke la sinjoro doktoro -- por mallonga momento --"

"Cxu iu bezonas helpon de kuracisto?" ekparolis la doktoro

levigxante.

La arbaristo mallonge klarigis al li la malfelicxon de Floriano.

"Nu, ni vidos!" diris la doktoro. "Sed antauxe ni devas dedicxi

ankoraux momenton al la infano..."

Turninte sin post cxi tiuj vortoj li proksimigxis al la

infanlito en la malantauxon, serioze esplorante la infanon.

Podhradský farinte signon per la mano, ke Kicxjo foriru,

atendis, gxis Kicxjo malaperis. Sxtelirinte poste al la doktoro

kaj haltinte proksimume tri pasxojn antaux la lito, senparole,

sed kun la mieno de la plej maltrankvila scivolo sekvis la

konduton de l' kuracisto.

"Kion vi opinias -- sinjoro doktoro -- nun?" demandis

interrompe kaj mallauxtigite per la tremanta vocxo la arbaristo.

"Preskaux mi timas doni la duonan porcion da medikamento...,"

respondis la doktoro kun la glacia trankvilo. "La infano estas

tute senfortigita -- gxi ne tusas ja plu... La gxenerala stato

de la malsano estas tiel kriza, ke cxiumomente oni povas atendi

la agonion..."

"Agonion?" ekgxemis malespere la arbaristo.

"Kuragxigxu, sinjoro arbaristo!" diris la doktoro: "Kaj se estas

eble, mi petas, montru al mi afable, kie mi povus al la sinjoro

adjunkto --"

La arbaristo rapide aliris al la tablo en la antauxo kaj prenis

la lampon.

"Kaj se la infano estus atakata de la tuso," diris la doktoro

kun la akcento, "sciigu min tuj pri tio!"

La arbaristo jese ekmovis la kapon.

Poste rapide li alpasxis kun la lampo al la pordo de l' koridoro,

malfermis gxin kaj per la tremanta vocxo ekkriis en la koridoron:

"Kicxjo! Rapide lumigu la sxtuparon! Sinjoro doktoro!..."

Senparole eniris la kuracisto en la koridoron, el kiu eksonis la

mallauxtigite rebruanta sono de liaj malproksimigxantaj pasxoj.

* * * * *

En la momento, kiam la arbaristo, staranta sur la sojlo de

l' pordo kondukanta al la koridoro kaj turnita dorse al la cxambro,

volis sin turni kaj reveni en la cxambron, malfermis iu staturo

en malseka nigra vesto la pordon, kondukantan el la korto al la

cxambro.

Forta malvarma trablovo turnis sin en la cxambro kaj momenton

estis auxdata la forta pluvego pli klare, ol kiam la pordo estis

fermita.

La staturo, englitinte tra la pordo, kiu en gxia mano knare

ekbruis, pene gxin fermis kaj haltis apud gxi senmove, kvazaux

konsiderante, cxu antauxeniri aux ne...

La arbaristo eksentinte la glacian trablovon, kiu tuj estingis

al li la lampon en la mano, rapide sin turnis kaj brue fermis la

pordon.

"Kio okazis? Kial tiu trablovo?" li murmuris, fikse rigardante

la mallumon en la cxambro.

Alirinte singarde en la mallumo gxis la tablo kaj stariginte

sur gxin la estingitan lampon, li iris singarde en la mallumo

de l' tablo al la forno, kie sur la breto kusxis la alumetoj.

La alumeto en la mano de l' arbaristo ekflamis sole momenton,

sed tamen cxe tiu mallonga ekflamo ekvidis Podhradský malklaran

silueton de l' homa staturo apud la pordo.

"Kio estas tio? Iu estas cxi tie?" deglitis al li de l' lipoj

kun la modera ekmiro, sed sentime.

Momenton li strecxe auxskultis, sed kiam neniu respondis, li

ekkriis:

"Kiu estas cxi tie?"

Sed kiam denove neniu respondis, alpasxis la arbaristo al

la tablo, ekbruligis alumeton kaj ne levinte ecx la kapon

ekbruligis la lampon, starantan sur la tablo.

Nur poste li ekrigardis al la pordo.

Efektive li ekvidis tie starantan staturon kaj mirigite, sed

tamen sentime, li cedis unu pasxon.

Samtempe mallevigxis lia dekstra mano al la maldekstra kokso,

kvazaux li volus ekkapti la cxasponardon kaj la maldekstran

manon li metis por momento super la okulojn, por vidi pli bone.

Sed tuj poste denove li elpasxis kaj preninte la revolveron,

kusxantan sur la tablo, li tondre ekkriis:

"Kiu estas cxi tie? Kion vi volas?"

Nur nun li ekvidis, ke apud la pordo staras virino de meza

kresko, havanta sur la kapo transjxetitan tute malsekan nigran

mantelon, en kiu sxi estas tiel envolvita, ke oni vidas sole

parton de la vizagxo kaj brilantajn nigrabluajn okulojn...

En tiu momento la virino, subite, kvazaux tamen sxi estus fine

decidinta, dejxetis la mantelon kaj rektigxinte staris kiel

statuo kun la kunmetitaj manoj kaj la mieno de l' kortusxanta,

muta petego.

Podhradský, rekoninte sxin, cedis mirigite kaj kun la mieno de

l' kolero kaj malamo surde ekkriis:

"Evelino!"

"Jes -- Evelino...," mallauxte kaj mole diris la virino per la

tremanta vocxo.

La arbaristo, al kiu la apero de l' edzino de lia filo tuj

klarigis cxiujn supozitajn halucinaciojn de liaj homoj, sed

ankaux tiujn de l' doktoro, staris momenton senmove en la muta

ekmiro, vidigante en la vizagxo fortan animan batalon.

Sed la delikata, petanta rigardo de l' virino iom post iom tamen

komencis lin senarmigi.

La mieno de l' kolero kaj malamo, kiun vidigis lia vizagxo, kiam

li rekonis Evelinon, cedis malrapide al la mieno de l' kompato.

"Pardonu, sinjoro patro!..." eksonis post kelka tempo malkuragxe

kaj timeme la dolore tremanta vocxo de Evelino.

"Pardoni?" rediris duonkompate la arbaristo. "Mi ne scias, kion

pardoni..."

"Pardonu!" sxi ripetis sxanceligxe kun la plej kortusxanta

akcento de l' peto. "Kie estas -- Václav[15]?"

"Mia filo?" demandis surde la arbaristo.

"Mia --?" aldonis Evelino, sed ne sxi finis, cxar la arbaristo

malafable interrompis sxin:

"Li ne estas cxi tie!"

"Tio estas tute neebla!" kontrauxdiris Evelino. "Dum tri tagoj

kaj preskaux tri noktoj mi vagas en la arbaroj cxirkaux la

cxasdomo, por kuniri kun Václav. Václav laux cxio dum la tri

tagoj ne forlasis la cxasdomon, Václav estas cxi tie..."

La arbaristo respondis decide:

"Kaj se ecx li estus cxi tie -- laux kia rajto ci kuragxas

transpasxi la sojlon de tiu cxi domo?"

"Pardonu!" ekgxemis dolore la edzino de Václav. "Mi alvenas kun

la dispremita koro, malfelicxa, pentofaranta Magdaleno, por ke

mi sur genuoj petu de Václav pardonon de mia peko..."

"Malfelicxulino!" ekkriis pasie la arbaristo; sed tuj li aldonis

en la dolora tono:

"Kun Václav ci kuniros plu neniam!"

"Pro cxio, kio estis iam kara al vi, mi petas vin," insiste

petegis Evelino, "venigu al mi Václav-on!... Aux almenaux diru

al li, ke mi estas cxi tie -- ke mi revenas --."

"Mi ne povas."

"Cxu li estas malsana?"

"Ne estas. Sed la infano -- la infano malsanas --"

"Pro la kompato de Dio -- mia infano?" ekkriis Evelino

malespere kaj sxia rigardo rondiris sovagxe en la cxambro.

Sed cxar de la loko, kie sxi jxus staris, sxi ne povis vidi en

la malantauxo la infanliton, kiun kovris la paravento kaj la

duone disigita pordokurteno, sxi denove tuj rekonsciigxis.

"Mi vidis ja gxin antauxhieraux de malproksime kelkajn fojojn.

Gxi estis sana kaj fresxa..."

"Kaj tamen la infano malsanas," aldonis malgxoje la arbaristo.

Evelino ekgxemis dolore:

"Ah, Dio, Dio -- do mia antauxsento tamen ne trompis min...

Kiam proksimume antaux duonhoro mi ekvidis de la tri krucoj

sur la senarba deklivo kalesxon alveturantan de l' urbo al la

cxasdomo, mi ekpensis tuj, ke en tiel malfrua tempo nokta gxi

povas esti sole kalesxo de l' kuracisto. Kaj kiam mi rememorigis

min, ke Václav dum tri tagoj ne forlasis la cxasdomon, ekregis

min terura antauxsento, ke estas li, kiu malsanas. Kaj kiel jam

hieraux en la nokto, mi sxteleniris ankaux hodiaux -- antaux

momento kun la morta timemo, ke iu hundo perfidos min per la

bojado aux alimaniere, en la korton gxis la fenestro por tute

konvinkigxi, se estos eble. Sed kiam el nenio, kion mi povis

sekrete vidi tra la fenestro, mi povis konvinkigxi pri la vero,

mi kuragxis fine --"

Evelino falis sur la genuojn kaj kunmetinte la manojn rigardis

kun la mieno de plej kortusxanta muta peto la okulojn de

l' arbaristo, kiuj subite ekbrilis de la kolero.

Ekkolerigxinta Podhradský por momento estis en embarasoj.

La muta peto de l' cxarma pentofarantino, kiel sxajnis, tamen

senarmigis lin.

La mieno de l' pasiemo, kiun vidigis lia brune rugxigxinta

vizagxo, jam jam transigxis en la mienon de l' eldevigita

kompato.

Senvole li cedis rapide, sed tuj poste, sxajne senkauxze, denove

ekflamis lia kolero.

Li elpasxis rapide kaj haltinte senpere apud Evelino, levis la

dekstran manon por bati...

"Batu! Batu!" ekgxemis Evelino kun la senmezura sindoneco.

La pasiigxinta arbaristo, kvazaux embarasite denove cedis, kaj

lia levita mano falis.

"Batu -- piedbatu min!" singultis Evelino en la plej forta

animdoloro. "Faligu min kiel hundon kaj mallongigu tiamaniere

miajn terurajn animturmentojn. Sed antauxe diru al mi, kie estas

mia edzo?..."

"Plenumigxu cia peto!" respondis subite la arbaristo, preskaux

kun la malvarma kategorieco. Kaj post la momento akre kaj severe

li ordonis:

"Levigxu!"

Poste li trairis lauxlargxe la cxambron, kaj iom pli trankvile

komencis la parolon, dirante:

"Se ci estus alveninta, Evelino, antauxhieraux aux hieraux aux

almenaux hodiaux antauxvespere, eble -- pro la infano -- mi

estus pardoninta cin... Sed nun -- nun la infano ne bezonas plu

la patrinon..."

"Oh!" sxi ekgxemis malespere.

"Sed mi ne volas esti pli kruela, ol estis ci mem kontraux mia

filo kaj la propra infano!" dauxrigis la arbaristo. "Mi ne

volas jugxi cin sen la esploro. Mi volas doni al ci okazon, por

senkulpigi cin."

Evelino, penante esti pli trankvila, diris mallauxte, duone por

si:

"Evelino mensogis neniam..."

"Estas vere!" respondis la arbaristo, kiu tamen ekauxdis la

vortojn. "Gxis nun oni ne kaptis sxin mensoganta. Sed tiun

cxi fojon la sincera konfeso estos tamen malfacila al sxi...

Parolu!"

Evelino pene sxanceliris al la segxo kaj falinte sur gxin,

kovris la vizagxon per la ambaux manoj.

"Auxdu, Evelino," ekparolis li post kelke da sekundoj pli

pacigxeme. "Cxiu, kiu nun vidus cin tiel dispremita, apenaux

rezistus kompaton. Sed mi estas kaj restos koncerne cin la

severa kaj justa jugxanto."

"Mi ne scias -- mankas al mi la vortoj...," komencis

Evelino reveme. "Sed se mi devas la cxefan kauxzon de mia

foriro almenaux montri, do mi ne trovas alian vorton,

ol -- dankemon..."

"Dankemon?" rediris surprizite la arbaristo. "Jes,

patro -- dankemon, aux se vi volas, subitan ekflamon de

l' stranga, nekomprenebla, neesplorebla kaj samtempe

nerezistebla sento, kiu ekregis mian tutan estajxon kaj

kiu ne estis malsimila al la sento de l' dankemo..."

"Ci parolas enigmojn!" intermetis la arbaristo, ne povante

rezisti ian malklaran impreson.

"Dankemon, senfinan dankemon al la homo, al kiu mi sxuldas mian

spiritan regeneracion," dauxrigis Evelino; "al la homo, kiun mi

antauxe amis pasie kaj kies memoro estos cxiam sankta al mi;

al la homo kun la sendifekta karaktero, malofta talento kaj

profunda sento, kiu faris el mi tion, kio mi jxus estas: virinon

kun la senantauxjugxa auxtopsio pri la mondo, virinon, kiun vi,

patro, antauxe amis tiel arde."

"Cxesu!" intermetis la arbaristo severe. "Cxu ci volas fari

lauxdindan virton el la plej peka faro, kiun oni povas pensi pri

la edzino kaj patrino?"

"Ne, patro! Sed diru mem -- cxu vi trovis cxe mi dum tiu tuta

tempo, dum kiu mi vivis kun vi sub unu tegmento, almenaux unu

solan eraron, pro kiu vi povus min almenaux nur patre admoni?

Cxu mi ne estis sincera kaj varme amanta edzino de via filo?

Cxu mi ne estis afabla kaj bona patrino de mia infano?

Cxu mi ne estis, patro, tiu bofilino, al kiu antauxe vi mem

konfesis multajn fojojn, ke sxi kreis paradizon el via malgaja

solejo kaj malgxoja hejmo?"

"Estas vere; mi ne povas kontrauxstari ciajn vortojn!" jesis la

arbaristo iom surprizite. "Sed tamen ci perfidis senhonte edzon

kaj cian infanon."

"Ne, patro! Mi ne perfidis ilin! Via filo sciis pri la senmezura

ofero, kiun mi faris pro dankemo..."

"Ne, ne, tio ne estas ebla!"

"Kaj tamen estas tiel!" dauxrigis Evelino. "Via filo ne estis

kaj ne estas viro antauxjugxa. Nia reciproka interrilato estis

tiel pura, tiel natura, ke inter ni ne estis ecx la ombro de

l' mensogo kaj malsincereco. Kaj kiel mi konis vian filon kaj

lian pasintajxon, tiel ankaux li konis la mian kaj min mem gxis

la plej sekretaj anguloj de l' animo.

Kaj pro tio li sole povas kaj scias taksi senantauxjugxe la

faron, kiu laux la jugxo de l' mondo estas nepardonebla peko;

sed laux lia propra jugxo gxi ne estas kaj ne povas esti io

alia, ol la tute natura kaj pro tio la necesa sekvo de mia

estajxo kaj gxia pasintajxo -- aux, se li tamen malgraux tio

volus jugxi laux la ekzemplo de l' mondo, sole la negrava

eraro."

"Kredu," rimarkigis malice la arbaristo, kiam Evelino eksilentis

por momento, "ke la pli bonan senkulpigon de l' peko ecx la

diablo ne scius elpensi!"

"Kaj tamen, patro, cxio estas tiel simpla kaj natura!" dauxrigis

Evelino. "Certe vi memoras ja ankoraux, ke mi rakontis ankaux al

vi sentrompe vere kaj sincere mian pasintajxon. Mi estis, kiel

vi scias, filino de tiel nomata pli altranga familio oficista,

ricevinta la kutiman tradician edukon. En la deksesa jaro estis

al mi la tasko de l' homo kaj sekve ankaux tiu de l' edzino kaj

patrino la plej sekreta mistero -- gxis subite, tute okaze, mi

renkontis junan homon... Kaj en mia animo komencis tagigxi..."

"Mi scias, mi scias!" jesis la arbaristo.

"Vi scias, patro, ke unuavide li sxajnis studento kiel cent

aliaj, sed lia karaktero estis tiel neriprocxinda, lia koro tiel

pura kaj lia spirito tiel milde pripensema -- unuvorte, li

estis viro, kiun mi amis kun la tuta ardo de mia animo kaj kiu

ripetis ankaux mian amon...

Kaj cxion cxi sciis kaj scias, patro, ankaux via filo.

Kiam mi konatigxis kun li, mi konfesis al li tute sincere mian

pasintajxon. Mi diris al li ankaux, ke nin disigis la situacio

sociala.

Kaj kiam poste via filo, kiun mi arde ekamis, proponis al

mi la manon, mi ne kasxis antaux li la eblan krizon: nome,

se la objekto de mia unua amo, kvankam post la jaroj,

aperus denove antaux mi, ke sendube malfacile mi rezistus

la ekflamon de la plej forta, plej varma sento, aux la

ekflamon de l' peka pasio --"

"Kaj kiam fine tio okazis," intermetis denove pli riprocxe kaj

pasie la arbaristo, "ci neniigis ciajn sanktajn devojn de

l' edzino kaj patrino kaj forkuris kun la amatacxo! En la brakoj

de l' amato ci plenmezure trinkis la pokalon da peka volupto --"

"Ne, patro, ne!" kontrauxstaris Evelino. "Mi ne disigxis kun via

solejo kaj kun vi cxiuj sensente, sed post la kruela, senmezura

batalo inter du devoj: inter la simpla devo de l' edzino kaj

patrino kaj la mistere nerezistebla devo ne farigxi maldanka

al la viro iam tiel freneze amata kaj nun tiel senmezure

malfelicxa..."

"En la pasinta auxtuno, dum la lastaj cxasoj," konfesis plie

sincere Evelino, "li estis inter la invititoj. Unuan fojon

kaj denove okaze mi renkontis lin sola apud tri krucoj sur la

senarba deklivo kaj mi konfesas, ke tiu cxi unua renkonto naskis

en mi multe pli malfortan eksciton de l' sento, ol mi timis.

Sed post la intersxangxo de kelkaj vortoj ekregis min febra

maltrankvilo. En mia iama amato mi rekonis viron sxajne tute

sanan korpe, sed malsanan anime.

La iam plej malcedema, plej batalema spirito, kiu ne timis

provojn, solvi problemojn plej enigmajn, vidigis turmentan,

senfortigan premitecon kaj bedauxrindan lacecon.

Anstataux homo, iam sopiranta la lumon plej brilan, la veron

plej senantauxjugxan, staris antaux mi homo vundita en la

interno de l' animo, homo, kies tuta estajxo estis rompita, unu

el tiuj bedauxrindaj, en la konvulsioj de l' prudento kaj sento,

dolore kurbigxantaj animoj, kiuj en la labirinto de l' enigmoj

trovas nenian elirejon, kiuj trovas savon en nenio, ol en la

eterna trankvilo, kiun donas al ili sole -- la tombo...

Kaj kiam mi rememorigis min, kiel malofta kaj promesplena

talento de tiu bedauxrinda viro estis jam preskaux tute

neniigita de la malfavoro de l' cirkonstancoj; kiam mi

rememorigis min, kion mi sxuldas al tiu homo kaj kiam mi

ekkonis, ke li ankoraux nun amas min kiel min amis antauxe,

tiam elsaltis el la hxaoso de l' sentoj, kiuj ekregis min,

la sento de l' senmezura kompato...

Kaj pli frue, ol mi atendis, trakuris mian animon la

nerezistebla penso: ke estas mia devo, provi, se estos eble,

la animan resanigon de l' homo, tiel talenta kaj samtempe tiel

bedauxrinda...

Tiel kaj neniel alie, patro," finis Evelino sian konfeson,

"okazis --"

"Ke ci forkuris el la hejmo," intermetis moke la arbaristo,

"kaj provis... Kaj cia provo," li aldonis en la tono pli moka,

"sendube sukcesis -- cxu ne vere?"

Evelino turnis malgxoje la kapon.

"Kaj cxu ci volas per cxi tiu nekredebla fablo sankcii cian

teruran kulpon kiel la plej puran virton?" dauxrigis la

arbaristo, kiu la lastajn vortojn auxskultis sxajne trankvile

kun la krucitaj manoj.

"Vi agas maljuste kontraux mi, patro, se vi konjektas, ke mi

volas kiel ajn senkulpigi mian faron," senkulpigis sin Evelino

per la tono kaj la motivoj cxiam pli konvinkaj. "Mi scias kaj

konfesas, ke en la nerezistebla atako de l' sento de l' dankemo

kaj la unua amo subite denove ekflaminta mi pekis kontraux miaj

devoj de l' edzino kaj patrino.

Sed krom la devoj, kiuj devenas de la firmaj rilatoj socialaj,

ni virinoj havas ankoraux naturajn devojn de l' spirito kaj la

koro, kiujn rezisti estas tiel malfacile ofte ankaux neeble,

kiel batali kontraux la nesxangxeblaj legxoj de l' naturo.

Estas vere -- ke ekzistas ankaux virinoj, kiuj rezistis en la

plej delogaj situacioj, kion unuj nomas virto, la aliaj heroeco.

Sed ili ne estas pravaj.

La devoj de l' spirito kaj la koro estis cxe la edzinoj kaj

patrinoj, kiuj sukcesis tion fari, jam de longe dispremitaj

de la devoj konveniencaj[16]. Ilia iama amo estis jam longe

estingigxinta, aux gxian lokon estis okupinta -- la malamo.

Tiuj do povas facile rezisti...

Sed cxe mi, patro, estis tute male. Mi amis la viron de mia unua

amo kaj ankaux estante edzino de via filo amas lin kun la tuta

ardo de mia koro --"

"Kaj pro tio ci oferis," intermetis moke la arbaristo,

"la legxan edzon kaj cian propran infanon, por ke ci povu

trankviligi cian voluptemon --?"

"Ah, patro, patro -- ne sxiru mian dispremitan koron per la

moka ironio de sensenteco!" petegis Evelino cxiam pli pasie.

"La senmezura doloro, kiu mordas mian koron kaj ne cxesos gxin

mordi gxis la fino de la vivo, estas pli ol la plej kruela

puno pro tio, ke mi ne rezistis la plej fortan kaj la plej

nerezisteblan devon, kiu ordonis al mi, ke mi oferu min...

Mi faris tiun oferon esperante, ke mi savos tiun viron de la

pereo, kaj dume --"

"Kiam la amatacxo forpusxis kaj forjxetis cin," intermetis la

arbaristo kun la mallauxtigata moka rido, "ci alvenas, por

denove ruze ensxteligxi en la koron de l' trompita, perfidita

edzo --"

"Ne, ne, patro!" defendis sin Evelino cxiom pli pasie kaj tamen

kun la kortusxanta konvinko. "Mi alvenas, por fari sinceran

konfeson al mia edzo, por peti sur la genuoj pardonon de mia

granda peko kaj ankaux permeson, ke mi povu denove farigxi

patrino de lia kaj mia ido... Kaj kredu, patro, se anstataux vi

auxskultus min via filo Václav --"

"Václav ne povas cin pardoni!" respondis serioze la arbaristo

kaj kun la dolora ekscito li aldonis: "Václav estas -- mortinta!"

"Mortinta?" ripetis Evelino apatie, kvazaux sxi ne komprenus la

sencon de l' vorto.

"Kaj cxu ci ecx ne ektremos?" ekparolis Podhradský severe.

"Mia Václav -- vi diras, patro -- mia Václav, estas -- mortinta?"

demandis Evelino ne kredante kaj tamen kvazaux sxi estus jam

almenaux duone kompreninta.

"En la tombejo de Doubrava[17] ci trovos lian tombon..." eksonis

la respondo en la tono eliranta kvazaux el la tombo.

"Oh," ekgxemis Evelino malespere kaj levigxinte sxi rigardis

cxirkauxe, kvazaux antauxsentante teruran katastrofon.

"Pro la kompato de Dio -- patro!" sxi ekriis en la plej forta

atako de l' doloro, starante rektigxinte kaj senmove kvazaux

rigida.

"Jes, cxi tie per la kuglo de tiu cxi revolvero li traboris

al si la kapon," finis la arbaristo per la simplaj vortoj la

priskribon de l' terura katastrofo. "Kaj lia sango gxis nun ne

estas forigita de la tablo... Rigardu!"

"Li estas mortinta!" ekriis Evelino per la vocxo tiel sovagxa,

ke ankaux la arbaristo eksentis froston.

Sxia vizagxo vidigis senmezuran malesperon. Sxi falis kvazaux

senfortigita sur la segxon, sed post la momento sxi denove

levigxis kaj kun la forta, sed dolora pasiemo demandis:

"Kaj la infano? Kie estas mia infano?"

La arbaristo sxanceligxis ankoraux momenton rekte respondi, sed

kiam la mieno de Evelino vidigis la doloron plej grandan, li

montris per la mano la malantauxon kaj surde aldonis:

"Gxi mortas."

Kun terura ekkrio sxi levigxis kiel morte vundita leonino kaj

volis kuri en la malantauxon.

"Halt'! Nek unu pasxon!" tondre ekkriis brutale la arbaristo,

barinte al sxi la vojon.

"Kompaton! Kompaton!" sxi petegis kun la plenda malespero

etendante la manojn. "Pro cxio, kio estis al vi, patro, iam plej

kara...," sxi balbutis kaj volis denove kuri en la malantauxon.

Sed la arbaristo brutale forpusxis sxin kaj preninte la

revolveron de la tablo apud la fenestro direktis gxin al

Evelino.

"Nek unu pasxon," li tondre ekriis kun la plej maldelikata

brutaleco, "se ci ne volas, ke ankaux mi faru mortigon..."

En muta malespero sxi sxanceliris returne. "Por ci la infano

estas -- mortinta!" li aldonis surde mallevinte la manon kun

la revolvero.

En tiu momento en la koridoro eksonis bruo de personoj,

malsuprenirantaj la sxtuparon kaj mallauxtigataj vocxoj.

Post la pordo eksonis la vocxo de Kicxjo:

"Cxi tien, sinjoro doktoro -- mi petas... cxi tien -- dekstren!"

"Ah, la doktoro revenas!" ekparolis la arbaristo kaj rapide

turnis sin al Evelino.

"Alvenas fremda homo," li diris kun la akcento sur la vorto

»fremda« kaj kun la patosa imperativo aldonis:

"Kaj tial -- silentu!... Cxu ci komprenas?"

Podhradský volis iri renkonte al la revenanta doktoro, sed

apenaux li faris unu pasxon, malfermigxis la pordo kaj Kicxjo,

enlasinte la doktoron, portantan sian mankonfreton, en la

cxambron, senparole fermis denove la pordon.

Nur nun ekiris ankaux Podhradský.

La kuracisto, ne rigardinte cxirkauxe, metis la kofreton sur la

lokon, kie gxi antauxe staris kaj tuj raportis:

"La vundo de l' sinjoro adjunkto ne estas dangxera. Sole

malgranda degrato de la hauxto, sed tamen suficxe dolora..."

Sed kiam fine li ekrigardis la arbariston, li ne povis nerimarki

lian nenormalan staton.

"Kio estas, sinjoro arbaristo?" li demandis kun modera nuanco

de l' zorgemo ekrigardinte al la malantauxo.

"Cxu nia malgranda paciento --?"

Kaj kiam li faris unu pasxon al la malantauxo, li ekvidis la

virinon post la arbaristo.

"Pardonu, sinjoro arbaristo!" li diris senkulpigante sin. "Ni

ne estas solaj... Vi havas ja viziton..."

"Jes, viziton --," ripetis la arbaristo kvazaux en embarasoj.

En tiu momento Evelino mallevis la manojn, per kiuj sxi estis

kovrinta la vizagxon.

"Milena!"[18] ekkriis mallauxtigite la kuracisto kaj rapide

aliris al sxi.

"Cxu vi konas Evelinon?" demandis mirigite la arbaristo.

"Evelinon? Ne!" respondis la doktoro. "Sxi estas Milena de mia

filo..."

"De via filo?" ripetis la arbaristo estante treege surprizita

kaj ne povante ekregi sin li turnis sin kun pasia severeco al

Evelino:

"Malfelicxulino! Cxu ci kauxzis ankaux la morton de filo de la

doktoro? Parolu!"

Evelino, levigxinte kun la strecxo de cxiuj siaj fortoj, per la

malklara kaj tamen tremanta vocxo respondis unue al la doktoro:

"Mia nomo ne estas Milena, sinjoro doktoro, sed Evelino... Sole

via filo min nomis Milena..."

"Jes, jes!" konsentis la doktoro.

"Kaj mi," aldonis Evelino kun la malkuragxa senespero, "ne

kauxzis -- la morton de via filo --"

"Mi scias, mi scias --" diris la doktoro. "Kaj -- mi scias

ankaux, kion vi faris por li... Kaj pro tio," li aldonis kun la

kortusxanta dankemo, "akceptu por la senekzempla ofero, kiun

vi faris por li en la lastaj tagoj de lia vivo, almenaux nun,

kiam ni neatendite renkontas unu la alian, mian plej sinceran

dankon!..."

Poste li premis sxian manon.

Podhradský kolere rigardis tiun neantauxviditan scenon. Kiam

la doktoro finis la parolon kaj premis la manon de Evelino, la

arbaristo ekregante sin cedis unu pasxon.

La kuracisto turnis sin al li.

"La severa mosxto -- la morto -- sinjoro arbaristo," li diris

kun la akcento de l' kortusxanta peto, "pacigas ankaux la

malamikojn nepacigeblajn. Kaj tial mi esperas, ke ankaux vi, en

tiu cxi fatala momento jam pro la infano --"

"Neniam!" tondre ekkriis obstine la arbaristo ne atendinte, gxis

la kuracisto finos la parolon. "La infano estas kaj restos por

sxi mortinta..."

Evelino ekgxemis malespere kaj dispremite falis denove sur la

segxon.

En tiu cxi momento la infano sur la lito en la malantauxo

konvulsie ektusis.

"Ah, la paciento!" rememorigis sin la kuracisto pri sia devo kaj

rapidis en la malantauxon.

Samtempe levigxis ankaux Evelino kaj elpasxis post la kuracisto.

"Halt'! Nek unu pasxon!" tondre ekkriis la arbaristo kaj en la

atako de plej forta kolero per la pugno faligis sxin teren.

Evelino falis, kaj la arbaristo rapidis en la malantauxon,

kie la doktoro starante apud la infanlito rigardis esplore la

infanon.

"Cxu eble mi povus, sinjoro doktoro?" demandis la arbaristo kun

la servemo de frenezulo:

"Ne, ne!" respondis la kuracisto kun la imperativa kategorieco.

"Tio ne estas por laikoj! Vi faros pli bone," li aldonis

mallauxtigite, "se vi kunigos la pordokurtenojn, por ke la

patrino ne vidu la lastan teruran batalon..."

"La teruran batalon?... Do tamen la lastan batalon!" trakuris la

animon de l' arbaristo, kiam li mekanike plenumis la ordonon de

l' kuracisto.

Poste li staris momenton kvazaux subite dispremita post la

kunigitaj pordokurtenoj, poste li rapide sin turnis kaj

sxanceligxe trairinte la cxambron lauxlargxe li haltis antaux

Evelino, kiu dume levigxis de la tero kaj senatente rigardis,

kio okazas antaux sxi.

Dum kelke da minutoj neniu ekparolis.

La turmenta silento estis interrompata sole de plenda bruo de

l' ventego el ekstere, kie la uragano jam videble lacigxis, kaj

de sufoke konvulsia tusado de l' infano el la malantauxo post

la pordokurtenoj.

Evelino, starante en la muta malespero antaux la arbaristo,

havis atenton por nenio cxirkaux si.

Subite sxi denove rekonsciigxis.

Kunmetinte la manojn sxi ekgxemis:

"Pro la kompato de Dio, patro, lasu min iri al la infano!"

"Neniam!" respondis la arbaristo surde, sed kun la kategoria

severeco.

"Kompaton -- kompaton!" balbutis malespere Evelino post

mallonga pauxzo.

En tiu momento la doktoro disigis la pordokurtenojn kaj eliris.

Podhradský alproksimigxis rapide kaj kun la timema avideco

demandis:

"La infano?!"

"La lasta medikamento efikis!" raportis mallauxtigite la

kuracisto. "La forta, intence kauxzita atako de konvulsia tuso

liberigis la trahxeon de la sufokanta muko kaj la spiro estas

libera... La infano pasigis felicxe la krizon kaj nun estas la

espero -- ."

"Vi do opinias, sinjoro doktoro --?" demandis la arbaristo

nekredante ankoraux.

"Ke mi esperas la resanigxon!" intermetis la kuracisto. "Mia

tasko estas finita; sed nun, sinjoro arbaristo, la plua zorgo

pri la infano apartenu al la patrino..."

"Al la patrino?" rediris surde la arbaristo konsiderante, sed

tuj poste li aldonis kategorie:

"Ne, ne -- neniam!"

"Gxi ne estas mortinta! Gxi resanigxas!" ekgxojegis Evelino en

la subita gxojigxo.

"Mami -- mami!" ekkriis sible la infano en la lito kvazaux gxi

estus rekoninta la vocxon de l' patrino kaj post la momento,

kiam neniu respondis, gxi vokis plue:

"Avcxjo! Mi auxdis mami..."

"Cxu vi auxdas? La infano vokas la patrinon!" turnis sin la

kuracisto al la arbaristo.

"Kie estas mia mami?" vokis denove la infano en la lito.

"Avcxjo, avcxjo! Venigu al mi mami!"

Evelino, kiu momenton staris rektigxinte kaj senmove, kvazaux

sxi ne komprenus, kio okazas, falis denove sur la genuojn

kaj kunmetinte la manojn por ia muta peto fiksis la rigardon

nebuligitan de la larmoj sur la arbariston.

Sed ankaux nun la arbaristo restis nedecidigebla.

La kuracisto provis ankoraux unufoje rompi lian obstinon.

"Pardonu," li diris, "almenaux pro la memoro de l' malfelicxa

viro, kiu certe mem pardonus en tiel kriza momento -- pardonu

pro la memoro de via filo!..."

"De mia filo?" ripetis la arbaristo subite per la kortusxanta

mola vocxo kaj post la momenta animbatalo kovrinte al si la

vizagxon per la mano, li aldonis kun la eldevigita pacigxemo:

"Mi pardonas!"

Evelino salte levigxis kaj kun la gxojega ekkrio kuris en la

malantauxon... Apud la infanlito sxi falis, sed tuj denove

levigxis kaj kun la mieno de senmezura felicxo klinigxis super

la lito...

La doktoro, kiu kun la kompata intereso rigardis tiun scenon,

turnis sin al la arbaristo:

"Tian neantauxviditan sxangxon, kredu, mi mem ne atendis... Sed

la perfekta felicxo, kiun alportis iam al vi tiu cxi virino,

revenos neniam plu al vi en la cxasdomon..."

"Jes, gxi ne revenos!" rimarkigis maldolcxe la arbaristo,

mallevinte la manon de l' vizagxo...

"Sed kredu," aldonis la doktoro, "ke tiu cxi pentofaranta

Magdaleno farigxos tia patrino al la infano, kia sxi antauxe

laux sia karaktero neniam farigxus sen la terura kulpo, je kiu

sxi pentofaras --"

* * * * *