Jakub Arbes, unu el la plej gloraj verkistoj cxehxaj, naskigxis
en Smíchov[1] (legu: Smihxov) 12an de Junio 1840. Fininte la
studadon en la teknika lernejo de Praha, li farigxis redaktoro
de cxefaj jxurnaloj cxehxaj (1866 gxis 1877). De l' jaro 1879 li
vivas sole por la literaturo.
De tiu tempo li verkis serion da romanoj, romanedoj, noveloj kaj
rakontoj, krom diversaj tradukoj kaj artikoloj por la politikaj
jxurnaloj. Tiujn verkojn nuntempe eldonas la firmo J. Otto en
Praha. La nombro da eldonitaj volumoj atingis jam la numeron 25.
Suferinte mizeron en sia junagxo, J. Arbes havis cxiam la koron
malfermitan por la suferoj kaj mizeroj de l' popolo. Pro tio en
siaj verkoj li solvas problemojn socialajn kaj batalas kontraux
la persekutantoj kaj premantoj de l' malricxuloj, kontraux la
neniigantoj de l' spirito kaj la korpo.
Arbes skribis cxiam pri la vivo reala kaj ankaux tie, kie la
romano aux rakonto estas fonditaj sur scenoj sxajne misteraj
kaj fantaziaj, oni povas cxion nature klarigi per la trankvila
prudento. En siaj verkoj Arbes kunigas filozofon kun la
filantropo kaj batalanto por la rajtoj de l' homaro.
Sed la cxefa merito de Arbes restos por cxiam tiu fakto, ke
krom la sociala romano li kreis ankaux tute originalan specon
de l' bela literaturo -- siajn karakterizajn _romanedojn_,
kiuj rezervis al li la unuan lokon inter la cxehxaj verkistoj.
La romanedoj: _Newtonuv mozek_ (La cerbo de Newton), _Svatý
Xaverius_ (Sankta Ksaverio), _Zázracná madonna_ (Mirakla
madono), _Prvni noc u mrtvoly_ (La unua nokto cxe la mortinto),
_Akrobati_ (Akrobatoj), _Sivooký démon_ (Grizokula demono),
_Poslední dnové lidstva_ (La lastaj tagoj de l' homaro),
_Vymírající hrbitov_ (Elmortanta tombejo), _Kandidáti
existence_ (Kandidatoj de l' ekzisto) estas verkoj vere
klasikaj, vera kaj dauxra monumento por la tuta estonteco.
La cxehxa akademio por la arto kaj scienco nomis lin honora
membro; sed la plej bona rekompenco de Arbes estas la gxenerala
estimo kaj amo, kiujn li gxuas cxe la tuta cxehxa publiko ne
sole pro siaj meritoj literaturaj, sed ankaux pro siaj personaj
ecoj, noblaj penso kaj koro, liberpensa fresxa spirito kaj
rekta, sincera karaktero.