EXPLICIT APICI (-II E) TALASSALIBVS LIBER VIIII | INCIPIT EIVSDEM
ALIE (-IAE V) VESLIBVS EV, _in quo_ LIBVS _bis male pro_ LIB.
_scriptum;_ Halieus E _in indice librorum_ | _cap._ III anguilla E
I. IN PISCIBVS. 1. (445) +Ius diabotanon in pisce frixo+:
piscem quemlibet curas, salsas, friges. teres piper, cuminum,
coriandri semen, laseris radicem, origanum, rutam,
fricabis, suffundes acetum, adicies caryotam, mel, defritum,
oleum, liquamen, temperabis, refundes in caccabum, 5
facies ut ferveat. cum ferbuerit, piscem frictum perfundes,
piper asperges et inferes.
+2+ (446) +Ius in pisce elixo+: piper, ligusticum, 7
cuminum, cepulam, origanum, nucleos, caryotam,
mel, acetum, liquamen, sinapi, oleum modice. ius calidum.
si velis, uvam passam. +3+ (447) +Aliter in pisce elixo+: teres 10
piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam, cepam,
ovorum vitella cocta, passum, acetum, oleum et liquamen.
2 salsas _Gi_, saluas EV, salias _Hum_ | 11 uiridem EV | 12 cocta
EV, duo cocta P; _cf. v. 31 {+10+ 1, 9}_
+4+ (448) +<Aliter> ius in pisce elixo+: piscem curabis diligenter,
mittes in mortarium salem, coriandri semen, conteres
bene, volves eum, adicies in patinam, cooperies, gypsabis,
coques in furno. cum coctus fuerit, tolles, aceto acerrimo
asperges et inferes. +5+ (449) +Aliter ius in pisce elixo+: cum 5
curaveris piscem, adicies in sartaginem <coriandri> semen,
aquam, anethum viride et ipsum piscem. cum coctus fuerit,
asperges aceto et inferes. +6+ (450) +Ius Alexandrinum in pisce
asso+: piper, cepam siccam, ligusticum, cuminum, origanum,
apii semen, pruna Damascena enucleata, mulsum, 10
acetum, liquamen, defritum, oleum, et coques. +7+ (451) +Aliter ius
Alexandrinum in pisce asso+: piper, ligusticum, coriandrum
viride, uvam passam enucleatam, vinum, passum,
liquamen, oleum, et coques. +8+ (452) +Aliter ius Alexandrinum
in pisce asso+: piper, ligusticum, coriandrum viride, cepam, 15
Damascena enucleata, passum, liquamen, acetum,
oleum, et coques. +9+ (453) +Ius in gongro asso+: piper, ligusticum,
cuminum frictum, origanum, cepam siccam, ovorum vitella
cocta, vinum, mulsum, acetum, liquamen, defritum, et coques.
1 Aliter P, _om._ EV | 4 acerrimo EV, asperrimo P | 6 coriandri
semen _Tor_, sem (_in_ V _virgula supra_ m _erasa_) EV | 7 uiridem
EV, _item v. 13, 15, p. 74, 10 {+10+ 1, 13}_ | 10 mulsum _Gi, cf.
p. 74 l. 14 {+10+ 1, 14} al._, mittis E, mus V | 12 alexandrum E |
17 grongo assa EV
+10+ (454) +Ius in cornutam+: piper, ligusticum, origanum,
cepam, uvam passam enucleatam, vinum, mel, acetum, liquamen,
oleum, et coques. +11+ (455) +Ius in mullos assos+: piper,
ligusticum, rutam, mel, nucleos, acetum, vinum, liquamen,
oleum modice. calefacies et perfundes. +12+ (456) +Aliter ius in 5
mullos assos+: rutam, mentam, coriandrum, feniculum,
omnia viridia, piper, ligusticum, mel, liquamen et oleum
modice. +13+ (457) +Ius in pelamyde assa+:
piper, ligusticum, origanum, 8
coriandrum viride, cepam, uvam passam enucleatam,
passum, acetum, liquamen, defritum, oleum, et coques. 10
hoc ius convenit et in elixa. si vis, et mel addes.
+14+ (458) +Ius in percam+:
piper, ligusticum, cuminum frictum, cepam, 12
pruna Damascena enucleata, vinum, mulsum, acetum,
oleum, defritum, et coques. +15+ (459) +Ius in pisce rubellione+:
piper, ligusticum, careum, serpyllum, apii semen, cepam 15
siccam, vinum, passum, acetum, liquamen, oleum. amulo
obligas.
1 cornutam _Hum_, carnutam EV | 2 passam et nucleatam EV |
9 passam et nucleatam passam EV
II. <IN MVRENAM>. 1. (460) +Ius in murena assa+: piper,
ligusticum, satureiam, crocomagma, cepam, pruna Damascena
enucleata, vinum, mulsum, acetum, liquamen, defritum,
oleum, et coques. +2+ (461) +Aliter ius in murena assa+:
piper, ligusticum, pruna Damascena, vinum, mulsum, acetum, 5
liquamen, defritum, oleum, et coques. +3+ (462) +Aliter ius in
murena assa+: piper, ligusticum, nepetam montanam,
coriandri semen, cepam, nucleos pineos, mel, acetum, liquamen,
oleum, et coques. +4+ (463) +Aliter ius in murena
elixa+: piper, ligusticum, anethum, apii semen, rhus Syriacum, 10
caryotam, mel, acetum, liquamen, oleum, sinape,
defritum. +5+ (464) +Aliter ius in murena elixa+: piper, ligusticum,
careum, apii semen, coriandrum, mentam aridam, nucleos
pineos, rutam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum
modice. calefacies et amulo obligas.
+6+ (465) +<Aliter> ius in murena 15
elixa+: piper, ligusticum, careum, cuminum, nucleos,
caryotam, sinape, mel, acetum, liquamen et oleum et defritum.
1 IN MVRENAM _om._ EV | morena EV _item v. 4_ (-as V) _7, 9, 12,
15_ | 2 croco magna EV | cepa EV | 3 et nucleata EV | 6 +10+ 2, 4
(463) post +10+ 3, 2 (466), habent ςα, post +10+ 2, 6 (465)_
PM | 9 Aliter P, _om._ EV | 10 anethum _Hum_, acetum EV | rus
syriacum _sic_ EV, _item p. 76, 2 {+10+ 4, 1} et 4 {+10+ 4, 2}_
(sir- E) | 17 sinapẽ V | et oleum et _sic_ EV
III. (467) 1. +Ius in lacertos elixos+: piper, ligusticum,
cuminum, rutam viridem, cepam, mel, acetum, liquamen,
oleum modice. cum bullierit, amulo obligas. +2+ (466) +Ius in pisce
elixo+: piper, ligusticum, petroselinum, origanum, cepam
aridam, mel, acetum, liquamen, vinum, oleum modice. cum 5
bullierit, amulo obligas. et in lance inferes.
+3+ (468) +Ius in pisce 6
asso+: piper, ligusticum, thymum, coriandrum viride, mel,
acetum, liquamen, vinum, oleum, defritum. calefacies et
agitabis rutae surculo et obligabis amulo.
+4+ (469) +Ius in thynno+: 8
piper, cuminum, thymum, coriandrum, cepam, uvam passum,
acetum, mel, vinum, liquamen, oleum. calefacies; 10
amulo obligabis. +5+ (470) +Ius in thynno elixo+: piper, ligusticum,
thymum, condimenta moretaria, cepam, caryotam,
mel, acetum, liquamen et oleum et sinape.
3 _+10+ 3, 1 (467) post +10+ 3, 2 (466) et +10+ 2, 4 (463) habent_
ς (_non_ MP) α | 7 uiridem EV | 9 agitabis P, zitabis EV |
_+10+ 3, 4 (469) in_ E _locum habet ante +10+ 3, 3 (468), sed
scripta est a manu_ E1 _in loco adraso; ceterum ipsa_ E2 _signis
ordinem eum quem praestat_ V _restituisse videtur_ | 12 obligabis
E, -gas V | 13 mortaria (-ea E) EV | cepa V | 14 et oleum et V,
oleum E
+6+ (471) +Ius in dentice
asso+: piper, ligusticum, coriandrum, mentam, rutam
aridam, malum Cydorium coctum, mel, vinum, liquamen,
oleum. calefacies, amulo obligabis. +7+ (472) +In dentice elixo+:
piper, anethum, cuminum, thymum, mentam, rutam viridem 5
mel, acetum, liquamen, vinum, oleum modice. calefacies
et amulo obligabis. +8+ (473) +Ius in pisce aurata+: piper,
ligusticum, careum, origanum, rutae bacam, mentam, myrtae
bacam, ovi vitellum, mel, acetum, oleum, vinum, liquamen.
calefacies et sic uteris. +9+ (474) +Ius in pisce aurata assa+: 10
piper, coriandrum, mentam aridam, apii semen, cepam,
uvam passam, mel, acetum, vinum, liquamen et oleum. +10+ (475) +Ius
in scorpione elixo+: piper, careum, petroselinum,
caryotam, mel, acetum, liquamen, sinape, oleum, defritum.
+11+ (476) +In pisce oenogarum+: teres piper, rutam, mel commisces, 15
passum, liquamen, caroenum, et igni mollissimo
calefacies. +12+ +<Aliter> in pisce oenogarum+: ut supra
facies. cum bullierit, amulo obligabis.
3 mel EV, uel ς | 9 bacã ouitellũ V | 11 apii E, api V _hoc
solo loco_ | 15 ruta V | 16 signi EV | 17 Aliter _add. Tor_ |
18 obligabis V-, gas E
IV. <IN ANGVILLAM.> 1. (477) +Ius in anguillam+: piper,
ligusticum, apii semen, anethum, rhus Syriacum, caryotam,
mel, acetum, liquamen, oleum, sinape et defritum. +2+ (478) +<Aliter>
ius in anguillam+: piper, ligusticum, rhus Syriacum,
mentam siccam, rutae bacas, ovorum vitella cocta, 5
mulsum, acetum, liquamen, oleum. coques.
1 IN ANGVILLAM _om._ EV anguilla EV | 3 Aliter _om._ EV | EXPLICIT
FELICITER AMEN E, EXPLICIT LIBER X V
(A p. 196) APICI EXCERPTA A VINIDARIO VIRO INLVSTRI
+Breuis pimentorum+ que in domo esse debeant ut condimentis
nihil desit: crocu, piper, zingiber, lasar, foliu, baca
murre, costu, cariofilu, spica indica, addena, cardamomu, spica
nardi. 5
+De seminibus hoc+: papaber, semen rude, baca rute, baca
lauri, semen aneti, semen api, semen feniculi, semen ligustici,
semem eruce, semen coriandri, cuminu, anesu, petrosilenu, careu,
sisama.
1 EXCERPTA _tit. in_ A. _abiit post v. 9_ sisama | INL̷UT A |
2 _accipe_ pigmentorum _i. specierum_ | 3 _debuit_ baca mirte |
4 _i._ caerefolium _vel_ chaerephyllon | addena _ignota_ | 6 _i._
semen rutae
+De siccis hoc+: lasaris radices, menta, nepeta, saluia, cupressu,
origanũ, zyniperum, cępa gentima, bacas timmi, coriandrum,
piretru, citri, fastinaca, cępa ascalonia, radices iunci,
anet, puleiu, ciperum, aliu, ospera, samsucu, innula, silpiũ,
cardamomũ. 5
+De liquorib. hoc+: mel, defritu, carinu, apiperiu, passu.
+De nucleis hoc+: nuces maiores, nuclos pineos, acmidula,
aballana.
+De pomis siccis hoc+: damascena, datilos, uba passa,
granata. Hęc omnia in loco sicco pone, ne odorem et uirtutem 10
perdant.
2 _i._ iuniperum | gentima _interpretabatur_ getia _vel_ gethya
_Salmasius_ | 3 _i._ pastinaca | ascolonia _corr. in_ -cal- A1 |
4 _i._ osprea | 6 apiperiu _videtur esse_ piperatum | 7 amygdala,
Abellanae | 9 uba _ex_ uua _fecit_ A1
Brevis cyborũ.
I. caccabina minore
II. caccabina fusile
III. ofellas garatas
IV. ofellas assas
<V.> aliter ofellas
VI. ofellas graton
VII. pisces scorpiones rapulatus
VIII. pisces frixos cuiuscumq. generis
IX. item pisces frixos
X. pisces assos
XI. pisces inotogonon
XII. sardas
XIII. item pisces inotogonon
XIV. mullos anetatos
XV. aliter mullos
XVI. murenas et anguillas
XVII. lucustas et isquillas
XVIII. pisces elixos
XIX. patinas oborum
XX. porcello coriandratu
XXI. porcello in oc cuctu
XXII. porcello eo iure
XXIII. porcello tymmo crapsu
XXIV. porcellu exozome
XXV. porcellu lasaratu
XXVI. porcello fuscellu
XXVII. agnu simplice
XXVIII. hędu lasaratu
XXIX. turdos apontomenus
XXX. turtures
XXXI. ius in perdices
I. (119) +Caccabinam minorem+: olera diversa elixa compone
et pullinam inter se, si volueris, condis liquamine et
oleo, et bulliat. teres piper modicum et folium et cum tritura
conmisces ovum et tribulas. (2) +Alias: tritura,
unde perfundes caccabinam+: teres ergo folium quantum 5
conpetat cum caerefolii una et quarta parte de lauri
baca et medium caulis elixi et folia coriandri et solves de
iuscello eius et vaporabis in cinere calido et adorna. ante
quam fundas in vasculo, perfundis conditum et sic ponis.
m _finalem male omissam in his excerptis non adnoto, neque alia
mere orthographica_
1 Cacabina A | 2 interse A, intersere _Sch (cf._ interponere
_p. 22, 20 {+4+ 1, 1}. 23, 2 {+4+ 1, 2}); at_ inter se _vulgariter
est_ inter ea _scil._ holera | 6 conpedat A | cerifolio uno A |
una _scil. parte_ | 7 medium _‘i. dimidium’ Sch_ | 8 uaborabis A |
adorna _Sch_, adora A
II. (120) +Caccabinam fusilem+: malvas, porros, betas sive
cauliculos elixatos, turdos atque isicia de pullo, copadia
porcina sive pullina et cetera quae in praesenti habere
poteris, conpones variatim. teres piper, ligusticum cum vini
veteris pondo duo, liquaminis pondo I, mellis pondo I, olei 5
aliquantum. gustata, item permixta et temperata mittis in
patinam et fac ut modice ferveat. et cum coquitur, adicies
lactis sextarium unum, ova dissoluta cum lacte perfundes,
patinam, mox constrinxerit, inferes.
2 coliclos A | esicia de pullo _Ihm_, esiciate pullu A; _cf.
p. 13, 26 {+2+ 2, 3}. 14, 1-2 {+2+ 2, 4}_ | 4 lycisticum A |
5 liquamen _et_ mel A | pd. duo, _deinde bis_ p̣ A | 6 item
_Vo_, id A, id est _Sch_ | temperatam A | 8 lacte ‘ss’ uno A
III. (270) +Ofellas garatas+: ponis ofellas in sartagine, adicis
liquaminis libram unam, olei similiter, mellis aliquantum
et sic frigis.