Schilderachtig ligt de oude stad Puy-en-Velay, de tegenwoordige
hoofdstad van het departement der Haute-Loire, in haar krans van
bergen, met hare amphiteatersgewijze oprijzende huizen, gekroond
en beheerscht door hare indrukwekkende kathedraal. Deze laatste,
waarvan de ommestaande plaat u eene afbeelding te aanschouwen geeft,
behoort zeker tot de merkwaardigste kerkgebouwen van Frankrijk. Reeds
door hare ligging op eene hooge rots, aan den rand van een afgrond,
maakt zij een machtigen indruk: maar vooral ook door haar strengen,
ernstigen gevel van witten en gekleurde steen, die onwillekeurig aan
noordsche monumenten denken doet. Ook die groote, in schemerdonker
gehulde zuilenhal, met haar zonderling, half koepelvormig gewelf,
maakt, als ge binnentreedt, een diepen indruk, die nog verhoogd wordt
door de soberheid en betrekkelijke armoede van den bouwtrant en het
gemis van ornamentatie.
Doch behalve deze eigenaardigheden, die iederen beschouwer
treffen, is deze kerk merkwaardig in het oog van alle bouwkundigen
en beoefenaars van de geschiedenis der architectuur, door de
karakteristieke bijzonderheden en afwijkingen, die zij in haar
bouwstijl vertoont. Hoewel door geheel haar aanleg tot den romaanschen
stijl behoorende, draagt zij den stempel dier eigenaardige richting
in de oud-middeleeuwsche architectuur van zuidelijk Frankrijk, die
de school van Perigueux wordt genoemd, en zich onder den invloed van
byzantijnsche denkbeelden en kunstregelen heeft ontwikkeld:--een
hoogst merkwaardig verschijnsel, wellicht in aard en oorsprong,
nog niet voldoende opgehelderd. De kathedraal van Puy vertoont in
haar min of meer onbeholpen constructie duidelijk de sporen van een
overgangstijdperk, waarin de nieuwe kunst, die straks in de gothiek
hare heerlijkste uitdrukking zou vinden, aanving de stroeve vormen
der oude romaansche en byzantijnsche architectuur te doordringen
en te herscheppen. Ook als historisch monument is zij dus van zeer
groot gewicht.