[1] Kio plaĉos al la dioj!
[2] Pro entuziasmo por Mozart li eĉ ŝanĝis sian antaŭnomon Vilhelmo
al Amadeo!
[3] Komparu: La muzikaj suferoj de la orkestrestro Johannes Kreisler.
[4] Nepresita; la manuskripto en la Ŝtata Biblioteko en Berlin.
[5] Sub la nomo "Ondino" en Esperanton tradukita de K. Myslik.
[6] Per tiu ĉi moknomo la malamikoj de Wagner provis ridindigi lian de
ili ne jam komprenatan muzikon.
[7] *F. Exner.* "*Pri la scienco universala de Leibniz*
(traktatoj de la Bohema scienca societo. 5a serio IIIa volumo). Prag
1845, paĝ. 163-200.
*F. A. Trendelenburg.* "*Pri la Leibniz-a projekto de ĝenerala
karakterizo* (traktatoj de la reĝa scienca akademio en Berlin)
kaj "Aldonoj kaj suplementoj" (Monata raporto de la Berlin-a scienca
akademio 1860 paĝ. 374-386 kaj 1861, paĝ. 170-219).
[8] Se inter la samideanoj troviĝos interesuloj por tiaj klarigoj,
mi pritraktos la supre cititan leteron en alia artikolo. Tio estas
des pli rekomendinda, ĉar Mersenne kaj aliaj samtempuloj de ĉi tiu
scienculo, pri kiuj oni ĝis nun--certe en Germanujo--sciis preskaŭ
nenion, pritraktis la mondlingvan problemon jam pli detale. Mi esperas,
ke, antaŭ ĉiuj, unu el niaj *francaj* samideanoj (kiuj "sidas
ĉe la sciencaj fontoj", ĉar ili trovos la necesajn librojn en siaj
ŝtataj bibliotekoj!) daŭrigos mian laboron rilate al *Mersenne*,
kiu eble--mi devas supozi tion pro kelkaj kialoj--*mem skribis* la
"prospectus"-on *anonime*.
[9] *Do, la aŭtoro de la 4a propozicio*, kiun aludas (kaj
malŝatas) Descartes, *celis la veran mondhelplingvon kaj estis nia
unua antaŭbatalinto*!
[10] Estas interese, ke ni ankoraŭ havas la ekzempleron de la
Dalgarn-a libro el la biblioteko de Leibniz, en kiun li faris siajn
notojn. Ĝi ekzistas en la Reĝa biblioteko en Hannover. La "_rerum
series praedicamentalis_", t. e. laŭtabela ordigo de la ideoj, tie
estas kompletigita per _J. Fr. Hodann_, kunlaborinto de Leibniz; la
difinoj en ĉi tiu libro estas kompletigitaj per deklaroj laŭ latinaj,
samtempaj vortaroj. _Trendelenburg_ prizorgis la presigon de tiuj
tabeloj en la supre cititaj "Aldonoj kaj suplementoj".
[11] Legu en la libro de Couturat la jenajn ekzemplojn: "_ridiculurus_"
(ridindestonta)--une chose, qui sera ou diviendra ridicule,
"_amavitio_" (aminteco) kaj "_amaturitio_" (amonteco)--le fait d'avoir
aimé ou de devoir aimé, l'amour passé ou futur.
[12] Ekzemple oni ne trovas en Esperanto plurajn literojn egale
elparolatajn, vokalmodifojn ("Umlaute"), la dualon, la duan ("saksan")
genitivon de ĝermanaj lingvoj, la semidlingvajn intensivajn
verbfomojn, la participon absolutan (ablativo kaj genitivo absolutaj),
gramatikan sekson de la substantivoj, la latinan "akuzativon kun
infinitivo" k. t. p.
[13] Ekzemple la fikso aŭ limigo al la signifoj de plursignifaj
vortradikoj, kiuj ekzistas ankaŭ en diversaj naciaj lingvoj,
sed esprimas en ĉi tiuj lingvoj nekongruajn idearojn. (Biliono,
aŭtoritato, frizi, profesoro, sugestii k. a.)
[14] Esperante en la gazeto "Lingvo Internacia" 1897, n-roj 6 kaj 7;
en Goldschmidt, Bildotabuloj... (Leipzig, Ferdinand Hirt & Sohn); en
Möbusz, Vollständiges Lehrbuch... (Leipzig, Otto Nemnich.)
[15] en _letero_ al mi sendita (11. II. 1921) kaj en _artikolo_ "La
hejmveturado" publikigita en la gazeto "Universo" 1910, n-ro 6. Ĉar la
unua ne estas publikiĝita kaj la dua malfacile havebla, mi citas iom
detale.
[16] Ĉar la (relative malmultaj) ekzempleroj de tiu _unua_ gazeto
Esperantista, kiu iĝis avidata kolektobjekto, baldaŭ preskaŭ tute
malaperis, la "Oficiala Gazeto", eldonata de la Esperantista Centra
Oficejo en Paris represis en la jaroj 1911 kaj 1912 la Lingvajn
Respondojn el "La Esperantisto".
[17] La du libroj estos citataj per "libro I" kaj "libro II". La
unuopaj Respondoj estos citataj el libro I per sia _numero_, el
libro II per sia _paĝo_, do I, 30 = n-ro 30 en la libro I--kaj II,
22/23 = paĝoj 22 kaj 23 en la libro II.--Post la transiro de la
Esperanto-eldonejo de Hachette et Cie al la Esperantista Centra
Librejo (Paris, 51, rue de Clichy), _ambaŭ_ libroj estas ĉi tie
aĉeteblaj.
[18] Oni presu novajn eldonojn en _malbonvalutaj_ landoj!!
[19] "~enda": sufikso signifanta: "kiu devas esti ~ata, kiu estu ~ata."
[20] Jen unu ekzemplo: En du Lingvaj Respondoj D-ro Zamenhof traktas
la diferencon inter _tia_ kaj _tiela_ [II, 26 kaj I, 8]. En la unua li
konstatas, diferencon de la _signifo_: _tia_ brulo estas brulo tiel
granda, _tiela_ brulo estas brulo tiamaniera (tiel stranga). En la dua
Respondo, donita dekkvin jarojn post la unua, li ne plu parolas pri
diferenco de la _signifo_, sed diras nur, ke _tiela_ estas formo _pli
akcentita_ ol tia.
[21] Leipzig. 1921 (Ludwig Fries. Deutsche Esperantobuchhandlung,
Johannisplatz 3).--Citata per "libro III"; III, 29 = Respondo _n-ro_ 29
en la libro III.
[22] Alilingvaj eldonoj de la libro estas intencitaj; eble aperos
ankaŭ Esperanta prilaboraĵo, se bezono por ĝi montriĝos.
[23] Romo: la _urbo_, Romio: la _lando_ de la antikva respubliko aŭ
imperio. Komparu Lingvaj Respondoj II, 19/20; III, 29!
[24] La anarkianoj, kiuj malrespektas ĉiun leĝon kaj volas renversi
la Fundamenton, estas "_ekster_ la Esperantistoj".
[25] Oni komparu ankaŭ la paragrafon 4an de la Bulonja Deklaracio pri
Esperantismo.
[26] Mi donas tri ekzemplojn, ĉe kiuj D-ro Zamenhof laŭ mia persona
konvinko (al neniu trudota) preferis la malplibonon al la plibono: 1e
li donas al la adverbo (ne prepozicio!!) _po_ la forton nominativigi
la akuzativobjekton (rektan komplementon), anstataŭ trakti ĝin
kiel ĉiujn aliajn adverbojn. [II, 21; III, 73].--2e li malpermesas
uzi _sen_ kiel konjunkcion kun la infinitivo, permesante tamen la
infinitivon post _por_, _anstataŭ_, _krom_ kaj _antaŭ_ (_ol_). [I,
20, 30, 37 a); III, 82/84].--3e li uzas--kvankam ne sen esceptoj
[Psalmo XXVII, 11]--la adverbon _spite_ kiel veran prepozicion kun
simpla nominativo. [I, 37 c; III, 67].--
[27] Ekzemple li mem ĉiam uzas post _po_ la nominativon kaj tion
deklaras esprime preferinda. Tamen li diras: "... _ambaŭ_ esprimoj
('doni po 2 pecojn' kaj 'doni po 2 pecoj') estas _uzeblaj kaj bonaj_"
[II, 21; III, 73].
[28] Aliloke li mencias ankaŭ la _regulojn_ kaj la _komunan spiriton
de nia lingvo_.
[29] t. e. la esencaj leĝoj komunaj al ĉiuj--almenaŭ
indoĝermanaj--lingvoj.
[30] germane: "Schneider(meister)s".
[31] La per "" signitaj vortoj estas plejparte ĉu germanismoj ĉu
alispecaj plimalplimalkorektaĵoj.
[32] Sufiĉa provizo da prespretaj tradukaĵoj kuŝas en nia tirkesto,
sopirante je entreprenema eldonisto.
[33] Rim. La germ. vorto "bunt" havas krom la Ostwald-a signifo ankaŭ
la signifon "multkolora". La lasta ne estas uzebla por ni.
[34] κορυφή aŭ κορυφά, t. e. supro.
[35] δρεπάνη aŭ δρέπανον, t. e. falĉileto.
[36] νομός kv. ĉiun el la 16 administraciaj distriktoj de Grekujo.
[37] Φαίακες, lat. Phaeaces, t. e. la mitaj loĝantoj de l'
insulo Σχερία.
[38] de Ernst Herter.
[39] Dankeme mi mencias, ke la ŝategata edzino de nia D-ro Steche
afable donis al mi la necesajn biografiajn notojn.
_Lingva instruado [laŭ Thora Goldschmidt] sur la fundamento de bildotabuloj_