Read stie de himel op de rêst’ge weagen
Stadich-ûntweitsjend, yet de slomme yn ’t each.
Wjerskynsels fen de sêfte ljachtbrân teagen
Oer ’t warber wiet, dat rimpels amjend seach
Nei ’t flûnkrjen yn de kleare striele-reagen
Fen wytgjend ljacht, dat oer de wolkens fleach
Allyk mei ginstge wyn de skippen sile
Troch ’t steatlik wiet, sêft widzjende de snilen.
’t Wyt-krôljend wollich skom waerd ringen reader,
As roazekrolders bloeide ’t myld yn ’t wiet.
It stjerrend skaed waerd diziger en deader,
Wer skôgjend d’ âlde nacht- en dage-skied:
Al blider song de sé syn wûndre bea der
Om sinne’ sêfte roazen oer ’t gebiet,
En wider yn it East waerden de kringen,
Fen blier-ûnthjit, de súvre striele-ringen.
En drokker, drokker klonk it yn it wetter
Fen wille om pracht fen d’ iere, prûze dei.
De jonge winen bliezen rouner, better
Nou ’t nachtswijen wer súntsjes siigde wei—
In fleurge douns hja dounsje, efkes letter
Laket it ljacht tear yn hjar laitsjen mei:
Earst mijen sjocht it oer de kleurge seame,
Den lit it rynsk syn mylde strielen streame.
En hiel it poarpren weachfjild waerd oerljachte
Troch gjalpen fen de flûnker-sinnerein,
Allyk it nearzich swart yn slûge nachten
Tobrekt it skynfet mei syn fûnkensein’
—Den swije tel moedleaze minsk’ne klachten
Hwent twivel is for ljacht wer hinnetein—
De sé song sêft en lûder song de sinne,
Lûden, fier triljend troch de ljachtpracht hinne.
Nou wiek ek fen der Friezen each de slomme,
De flinter, wytgjend wjokke yn glinstrich swart,
Dy’t mei syn spinnend wjokgeril lit bromme
Tiding fen hwet op stoarme-strânnen bart,
Sadet de geast fornimt, hwet ienris komme
Troch wrede wet fen Nornen-runen moat;
En d’ iersten rounen oer de wide mieden
Hwer wiuwend wachten drokke deiske dieden.
’t Minskebestean swevet wer hinne yn swijen
Ientoanich, lyk in dize oer ditsen lân:
Hwer d’ ieren wylje, krêftleas yn hjar lijen
En langstme om ljochte sein’ fen sinnebrân,
Dy’t ienris hjar fornoege, do’t it dijen
Der winterstrielen lake oer ’t slomjend strân.—
Nea laket wiksel oer de libbenskriten,
Noch njuentet ’t moed yn lokkich-romme riten.
Oars is it mei hwa’t jimmer langjend siikje
Nei wiisheits nea bidjippe silvren saed,
Omdet hja swiid de warbre geast forrykje
Loaitsend hwet sims it wûnder-winend paed
Hjar sjên lit: ljachten, dy’t sêft-glimkjend lykje
To lústrjen det de wei nei wierheit laet.
De plicht fen ’t wêzen oant wy wer fordwine
Is steech to siikjen, det wy einlings fine.
Sa ek de wizen, dy’t de Fryske strânnen
Forlieten om to hearren frjemde wet,
De toalve hwa’t it lok der lege lânnen
Bitroud waerd, steatlik geande sûnder smert
Al scoene ringen hja de grize rânnen
Weiwirden sjên fen ’t lân hjar djûr oan ’t hert:
It boat lei ré, oer ’t wiet hjar fier to dragen;
Heitlân farwol, oant wersjens blider dagen!
....Seach men wol ea in derten famke rinnen,
Mei swide libbenswille yn ’t laitsjend each
Yn dau-biflûnkre fleurich bûnte finnen,
Oertein mei wazich-triljend strielenreach?
Oer groeijende ikkers trapet sêft hja hinne,
Den dounset hja allyk in marreweach;
O hwa’t dit skôge yn skimer-silvren dage,
Foar him is ’t fier, do’t hy delbûke klage!
Neat is op ierde hearliker as strielen
Fen ’t fjûr dat nôtgoud glânzgjend gloeijen docht,
Dy sterk en stypjend alle tier skewiele,
Elts minske ek, dy ’t mei noed nei takomst sjocht:
De brân fen boppen makket ’t swakke stielen,
Jowt minlik treast hwa’t drôf yn twivel socht:
Dit is de ivich-treastelike seine
By alles, hwet de nacht en skierens skeine.
As Maeije komt: it romme fjild mei blommen
Bisiedde, jowt al ljeafde-waermte op,
En lústert fen it nomle, dat scil komme—
Yn lije loften rûst de ljurkerop;
Hwet yn Novemberwaer jamk hast forklomme
Bloeit wer sa blier by maitiidsblommen op,
It ljeafdelibben glimket myld tomjitte...
Myn broerren, wé oer hwa dit lok forstjitte!
’t Folwoechsen foarjier ropt de rykste nammen
Dy’t ienris klinke oer winskjende wrâld,
Is ôfglâns fen slomjende, ljachte flammen
Dy ’t ienris brânne it treastleas, tsjuster wâld,
Hweryn biskimle en kwinend-âlde stammen
Hjar longrjend libben liede yn ivich skâd,
Towile hja ’t forheegjend sicht binimme
Op ’t lok, dat seinje woe sa sêft en dimmen.
Fen dat ûnthjitten lústert ’t sé-ûntweitsjen
Allike goed as ’t fjûrich-gouden fjild:
De weagen witte blier hjar nocht to smeitsjen,
Skôgjend ho’t ljacht de prûze holle optilt,
As moarns yet ier de reade loften reitsje
It wiet det fen it streakjen efkes skril’t;
Mar wiffer as de lânnen lok ûnthjitte
Wol ’t wetter faek syn earste laits forjitte.
Hwent jimmer wennen dêr deijende machten
Dy’t djip biskûle op skimer-grize groun
De swarte nachten langjend, warber wachten
Oant ien fen harren nije bút wer foun.
Hja âlje bang hjar treastleas-rouwe klachten
Wiid klinke dy oer ’t romme djip yn ’t roun—
Wyld is it wûnder det sa blij bilovet
En ringen bliere libbensblommen rovet.
Jamk waerden minsken berne, dy’t al hienen
Yn teare jeugd de winsk nei ’t woelich wiet:
Boarten de bern oan ’t strân, ho hearlik wiernen
De streakjend-sêfte weagen oan hjar fiet;
Waerden hja feint, hjar ljeafste tinzen wiernen
Oan hwer’t al klonk der geasten noegjend liet:
By sillich lok, by weadoms wûndre stounen,
Jimmer dy bânnen fêster twingend bounen.
Fordildich wachte ’t wiet. Laetten hjar paden
De minsken einlings ôf fen eigen gea,
Blier twinkle ’t wetter; yn syn silversaden
Kaem ljachtpracht fen it moarntiids roazich rea
—Skouwend yn skimer komme skiere skaden
Foarsizzend hwet der Nornen wird wier: dea—
De wolkens tommelje op, swijende weagen,
Den skûrre de twirjende touwerfleagen...
It boat de wizen draecht. Yet kleure kloften
Fen flûnkerskynsels swiid de ljachte sé,
En silverlûd’ge skommuzyk-geroften
Witte net fen ûnrêstich winkend wé,
Nei stadige en tinzenswiere skoften
Sinkt wei de wyt-beslantre Fryske ré:
Fier rikke d’ eagen oer de djipte hinne
Eft hja it ljeave lân yet lôkje kinne...
De sinne kliuwt allyk hjar krêften kliuwe
Seinjend ’t reafallich, laitsjende sébern,
De glimkes oer ’t widzjende wetter wiuwe
Om jimmer riker pracht, en prûs to sjên
Patsje de strielen weagen, dy’t yet bliuwe
As roazen glimkjend: ’t lok giet net forlern—
Nôtikkers hwer’t de pronk fen ieren bûget
En minske-each ta libbenljeavjen noeget.
Natûre wol de treftge wizen sprekke
Fen yn Walhalla wachtsjend lean en lok:
Sa scil hjar net it hege herte brekke,
Om ’t fier fen eigen hiem, de plicht hjar drok
To siikjen seit nei wetten, hwerfen wekke
De frijdom wirdt, en weinomd Loki’s flok;
Ald is hjar krêft: yn moedleas ein-oertinzen
Waerden hja skielk al fêster, fêster finzen.
Allyk in bliere lytse ljachte wolken
Súntsjes bisilend de brânnende loft:
Wiid flikkerje de fjûrge sinnedolken,
Mar hy giet steatlik fierder, blank fen noft,
Njuentsjend fen Walhals hege wenten, nolk en
Jimmer trochklonken fen muzykgeroft,
Sa ek it skip, stil silend nei de strânnen
Dy’t wizens jaen scille oan de lege lânnen.
Djip yn it East wirdt den it rea oerditsen
Mei wûndre wolkens, driigjend-blau bilein.
Hja ha’ de glâns der dage ringen britsen,
Do wierne hja oerwinnend fierder tein;
Krollige koppen binne heech opstitsen,
Fen kleur de klaei allyk, by staed’ge rein—
Fordwoun is gau de gloed, hwer’t sêft earst sweve
It sinnefindel, det d’ Asinnen weven.
Den bart wer, hwet al faek yn ’t hege barde:
De sinne flechtet for it longrjend dier,
De wolf, dy’t by de laits fen Loki swarde
To deijen de seinjende sinnetier,
Om’t dizze jamk syn tsjustre macht fortarde,
En him mei ’t fjûrrich swird sloech wounen swier:
Rêd flechtet sinne ringen dêrfendinne,
Moedleas, om’t dochs de wolken-wolven winne.
Allyk it wyld troch hetsge hounen jage
De iepen fjilden stoarmehird oerfljocht
—It loaitst net ’t ljachtsjen fen de blommedage,
Allinnich is syn geast op flecht fortocht:
Nei fleane hounen, hearrend ho’t it klage
Om ’t neat meilydsum nomle stipe brocht—
Sa ek de flecht der sinne, krêftich bliuwend
Al komme wylde wolkens tichter driuwend.
De blauwe tsjusternisse kliuwt al heger,
Lead parset fêst de wiffe weagen dol
En altyd wirdt syn gleije gloede dreger,
Fen deadlik-driigjende ûnkenwytging fol;
De sinne sakket swymjend stadich leger,
Wei wirdt de laits der strielen, myld en gol:
De striid bigjint, for ien mar ’t libben daget—
Yn skriklik swijen stil Natûre klaget.
Foar d’ eagen fen de toalve earwirde wizen
Wounen de wolkenwolven jimmer wei:
De hierren fen hjar wiuwend-wide, grize en
Djipblauwe hûdseam’ kamen sinne nei,
Men seach fen fierren wol de kloften rizen,
Towile bang de tonge it wird forsei;
Koart dûrret d’ ûre fen it sinnesinken,
Neat sjocht men mear oan hege himel blinken.—
It leaden klaed skouwt jimmer fierder; ringen
Is hiel de himel gloedleas-glei bislein.
Yet heart men net de wolf-oerwinning klingen.
Wûndere stiltme is oer it wetter tein,
It drôget, rimpelleas; wolkens bikringe
De blik út langjende eagen om ljacht-sein’;
Sa gean’ foarby de neare en stille skoften
En amper amje wide wetterkloften....
Den boldert it rou yn de slomjende kloften
Dy’t driigjend dreauwen op der sinne fjild,
Droanjende ratljende tongergeroften
Roppe lûd-bearend, troch de himel trill’t
De swiere laits fen ’t deijend djier, det noft en
Skatrjende wille hat, as d’ ierde skrilt.
En fierder skûrt it kreakjen, oant it wetter
Him krôllet ûnder ’t slaen en stoarm-gekletter.
Den brekt de djipte woast de sterke bânnen,
Klappend it skom mei fûle feart omheech,
As treastleas fûgelt yn stoarmjende lânnen
Sa saeit it doelleas-twirjend wer omleech;
Wiid gappet ’t wetter mei syn rûzge rânnen
As de wyn wer snijt mei flymjende feech:
It wirk fen Loki’s frjeonen, wylde machten
Dy ’t lang op bút fen ’t blomt der ierde wachten.
Allyk in draek mei skerp ombûge bochten
Wech ende wear yn stoarm syn liifpronk slacht:
Boartsjende boikes yn hjar wille tochten
Net om it fallen fen de wolkennacht,
Towile omheech nei hwet der doarme sochten
De skiere ruters, jimmer wach op wacht—
Sa strûst it skip, hweryn de toalve sitte
Dounsjend de dea ûnkearber-rêd tomjitte.
Hja fiele wédoms wûndre wounen, tinkend
Ho’t wachtet jinsen ’t eigen ljeaflik lân
Op romme wizens, dy’t hja ryklik skinkend
Meidiele scoene, ta in iivge bân
Oan hwa’t by rotsen, heech oan séich blinkend
Wenje op it fiere, skombirânne strân.
Sa kaem den d’ ûndergong fen d’ âlde stamme;
Net mear scoe klinke hjar romrofte namme...
Sa drôgje hja. Ho wirdt it wrimpen dounsjen
Fen ’t wiffe skip hommels sa widzjend-sêft?
Weiwirden is it skriklik-droanjend gounzjen
Fen kringende en krimpende stoarmekrêft:
Wrâlds hertslach, niis it nearzich-woelich bounzjen,
Wirdt as de twirre oer steatlik-rêstge grêft.—
Wol is it stiltme twisken stoarmefleagen,
Allyk de doarmers jamk wer hoopjend seagen?
Forheard loaitse de wizen: kleare streamen
Saeije sêftread heech út de wolkens wei,
Dy’t ljeafdeseine en blier ûnthjit hjar neame
Mei lústerklang, as treast nei ’t rou gegei;
Toskoerd binne de tsjustre kloften; seamen
Mei roazerea biboerde prielje nei—
Skomflokken rane yn ’t wiet, langjend nei rêste;
Swiid twinkelje ’lyk kerskes d’ alderlêste.
Allyk in fûgel, kennend ’t fiere nêst en
’t Wâld, hwer nea him net de rêst forlit,—
Wis fljocht er oan, en skôget ho’t de lêste
Der weagen stjert, hwer’t ljocht it strân oerjit
Mei glânzen—dochs syn eigen tinzen rêste,
Wylst sinne him mei stypjend ljacht bisnjit,
Sa doelfêst streaket ek it skip de weagen
Dy’t, rêstich nou, fen fiere kriten teagen.
En wylst de wizen stoarjend roun hjar sjogge,
Wirdt ’t harren dúdlik, ho’t it wûnder kaem,
Hwet machten wylde stoarm bidarjen dogge,
Allyk de tommelstream in sterke daem:
Strieljend fen each hja ûnforwûndre sjogge
Hwa’t driigjend ûnk sa soargjend fen hjar naem:
Forseti sit oan ’t stjûr: en seinjend wanket
Wer Frigga’s laits, dy’t myld en minlik tanket.
Loksillich hwa’t op ierd de goaden skôgen,
Hja geane it libben troch yn romme rêst;
Hwer’t oaren lêsten lang-swiersettich tôgen
Yet tinkend oan forliezen, dy ha’ wêst,
Binne hja klear fen geast as flûnkerlôgen,
Blier as in dou, reizgjend nei ’t nolke nêst;
Hwer’t oaren oer hjar libben suchtsjend tille
Fine yn hjar iivge rêst hja swiden wille.
As nou de wizen, lôkjend, klear bifine:
Sa kaem de god, dy’t Fryslâns loksstân wol,
Den ringen hjar pleagjende soargen fordwine,
En ’t wêzen wirdt fen mylde frede fol.
Binijd nei ljachten loaitsend, dy’t der skine
Ut mylde loften, steatlik-sêft en gol,
Forseti’s hillich, minlik antlit skôgjend
Binne as it slomjend wiet hja rêstich drôgjend.
Hwent út syn glimkjende eagen blinke goede
Foarsizzings for it lok fen ’t ljeaflik lân,
En om syn lippen gliidt in laits as woe de
Alfadur sels myld seinje it smeekjend strân,
En Frigga wer ta skrik fen ’t machtich tsjoede
Flûnkerje litte sêfte ljeafdebrân:
Ho myld nou klinkt muzyk fen widzjend wetter,
Natûre smakket libbensswietens better....
Allyk yn lette simmer wite plommen
Fen ’t prûze hoarsblomt waeit oer weeldrich fjild
—Wynderjend, wiuwend wierne hja kommen
En dounsjend ha’ se ’t lichte liif optild:
Hja habbe wol de willewet fornommen,
Dy’t yn der blommen libben jimmer jildt—
Sa driuwt it glânzgjen oer de teare weagen,
Glimkes, dy’t myld út Frigga’s eagen teagen.
Nou leit der earne in eilân yn de wide
Sâltwetterkloften dy’t it lege lân
Streakjend omamje, stimmich-klear en blide
Geroften rjeauntsjend oan ’t blinkende strân.
Heech tilt oerein de rotsenmûrre, swide
Kleuren der ljachtsje as yn reinbôgebân;
Allyk in wacht yn ’t wiid, wytskom-omflokke
Biharket it, ho’t leech de weagen klokke.
Forseti’s eagen rikke nou dêrhinne
En folchsum strûst it boat syn winken nei:
Rounom, hwer’t laket goud-mieljende sinne
Wize hja rêstich-richtsjend rjochte wei;
Ho’t nearzge nachten den ek pleagje kinne,
Seinet Forseti,—oer is ’t eang gejei—
Sa sylt den nou it steatlik, doelfêst driuwen
Nei ’t plak, hwer foarse rotsen wytgjend kliuwe.
De wizen loaitse ’t lân. Forseti swijend
Forlit it skip: hja folgje wûndrjend him.
Rizich rint hy oer ’t strân hwer’t freedsum-wijend
De weagen sjonge mei silveren stim.
En hwer in gong troch rotsen laet, fornijend
Ho’t ségeweld it stienblok wier to slim,
Kiest hy syn paed, wyls ’t fier in skymrich ljachtsjen,
Fordriuwt it ûnwis, treastleas nachtskaedwachtsjen.
En lûder rûst de sé troch rotsengongen,
Hweryn de wyn gjin útwyk fynt binei—
It iivge, hwerfen jamk de weagen songen
Waerd wer in skip yn ’t longrjend wetter wei;
Wiid amje den de wylde wetterlongen
En sûge oermachtich alles swolgjend mei:
Wer is it Hela, dy’t djip ûnder d’ ierde
Rove hwet blier op libbens mieden tierde.
Yn ’t midden bûcht de wei, dy’t harren laette
Wiidút en wirdt ta timpelfoarmich plak,
Hwer mânske pylders, dy’t de romte skaetten,
Heechtille it swier-oerspriedend tsjuster dak;
Alear hjir preesters, rûch fen antlit, daetten
Wyld-ôffers, bliid fen Walhal oannomd strak—
Allang forstoar it folts, det ienris wenne
Op dizze fiere, njoere rotsenherne.
Den swaeit Forseti fûl de striidbre bile
Dy’t oan syn side dieden-longrjend hong
(Letter yn Ragnarok de fijân swile
Yn swé for Dea, do’t dêr de striid ta twong)
Allyk de douwen, blank fen wjokslach sile,
Honear hjar wite flecht de loft trochkrong,
Allyk in fjûrge slang yn leaden loften
Krôljend him winend troch de wolkenkloften.
Myld-klinkend klettert ’t brûs op stoere stiennen,
In wûnder triljen krûpt oer hiel de groun,
Lyk as honear nei wolkens-útslaen sinne
Hjar fûle strielen prieljend smyt yn ’t roun:
Ringen strûze de skaden dêrfendinne,
Nei lytse skoftkes is it swart fordwoun—
Sa springt heech op in prûze wetterbôge,
Flûnkerjend, klear allyk de ljeafdelôge.
Mei fyn gesûzel falle del de drippen
Dragend yn hjar tear-sêfte silverskat
Fen ljacht, ynwyt as hwer op stive klippen
In weach mei skom bisiedde wyld útspat.
Sa wytgje wer dy blanke ljachte stippen
Utsjongend sêft hjar wûndre seine, det
Wol-machtich is de god, dy klear scil riede,
Hwet for it lege lân ta lok moat liede.
Swijend de wizen loaitse. ’t Reauntsjend rûzjen
Wirdt krêftiger en waechst yn klearens oan—
Men wit net eft it widzjend weagebrûzjen
Nou lústert yn syn iivge tinzentoan;
Ef is it wol, det sêft it sulvren sûzjen
Rizend as sucht fen d’ ierde yn simmermoarn,
De sprake is fen de God, dy’t súntsjes wiket
Nei hwer’t in herne om ’t hearlik ljacht yet siket?
Lyk as de skimer weistjert for de strielen,
Sa wirdt den ek der wizen twivel wei.
Forsteanber wirde stadich wirdedielen,
En ringen klinkt de kleare tael, dy swei,
Sizzend hwet tsjoed wier yn der Friezen pielen
Wizend de wei nei wol-biljachte dei:
Forseti neamt it goede for de lânnen,
Seit, hwerom dylge waerden d’ eable stânnen.
De wizen skôgje yn ’t ljacht, wylst hy de wetten
Hjar tsjut en wiist de plichten fen hjar team.
Sa waerd dat nea fen ’t heitelân forgetten
Hwet ek útwiske waerd yn stounestream:
De fjilden dy’t oan wide wounen bletten
Bloeije op, as Maeitiids de kastanjebeam—
Foarby it ûnk, foarby it pynlik lijen,
Wei wirdt it, as de goaden net mear swije.
Ginstige winen den it boat wer liede
Nei hwer’t yet wachtet ’t lege en skiere lân,
Net wittend ho’t de golle goaden riede
Ta lok fen ’t hjar forearjend fiere strân;
Mei nou for skoftkes ek de sinne skiede,
Net triuwt ús Loki del mei swiere hân.—
De lânnen wachtsje wylst de wizen witte
Hwet machten fier de stoarmjende ûnken stjitte.
Dû den, Forseti, tank. Dû diest myn sangen
Rûzjen sa sêft as mylde maitiids-rein;
Minlik glimkest my ta, as ’t my wol bange
Waerd einge wer in romme ljeafdesein’,—
Dû wierst de frjeon, dêr’t faken ik nei lange,
Kaem fen in dei fen dildzjen einlings d’ ein:
Forseti, tank. Men earje heech Dyn namme
Salang yet libbet d’ âlde Friez’ne stamme!
RAERD, Now. 1914.