A. Niemojewski (legu: Njemojeski), la aŭtoro de la „Legendoj“, estas
talenta pola nuntempa verkisto, kiu kolektis jam riĉan rikolton de
sia literatura agado.
Niemojewski publikigis unue serion da lirikaj poezioj: „Poezioj“,
„Subteraĵoj“, „Promesita lando“, „Brulruĝoj“, „Polonia irridenta“,
„Ĉefurbo“, „Petegoj“, „Urtikoj“. Ĉie en ili brilas bela arta
formo kaj nobla tendenco, sed speciale grandan talenton elmontris
Niemojewski en la poemoj, en kiuj li kantas pri la ĝojoj kaj suferoj
de la laboristaj sferoj.
Poste Niemojewski verkis la dramojn: „Familio“, „Tiu tago“, „Rokita“,
„Fabelo“, kaj la rakontojn: „Leteroj de frenezulo“, „Legendoj“
ktp. -- Plue sekvis liaj literaturaj studoj pri la pola literaturo
(Wyspianski) kaj bildoj el sistemaj vojaĝoj tra Eŭropo, Egiptujo,
Palestino, Sirio ktp.
La frukto de tiuj vojaĝoj estis interalie ankaŭ du volumoj da
orientlandaj noveloj „El sub polvo de jarcentoj“, kiuj formas en la
literatura agado de l' aŭtoro transiron de beletristiko al precizaj
studoj, ĉar Niemojewski, komencinte kiel artisto, transformiĝis
iom post iom en scienciston kaj dediĉis sin fine tute al la kompara
esplorado de religioj.
En tiu ĉi direkto Niemojewski tradukis unue verkojn, de Renan kaj el
lingvo greka la Judan Militon de Jozefo Flavius, poste li publikigis
serion da malpli grandaj propraj studoj: „Historio de la Kruco“,
„Kreado de la mondo laŭ biblio“, „Du bibliaj arboj“, kaj en la lasta
tempo aperis la grandega verko: „Dio Jezus“, kiun Niemojewski eldonis
pole kaj en plivastigita propra germana traduko. Tiun ĉi verkon
la aŭtoro kompletigis ankoraŭ per la studaĵo: „Kial rapidis la
disciploj al Emaus“.
Niemojewski pruvas en ambaŭ lastaj verkoj la tezon, ke en la
evangelioj estas kaŝitaj astraj sistemoj, t. e. ke al la movado
de evangeliaj personoj sur tero estas konformaj la movoj de
ĉielkorpoj en precize difinitaj periodoj. La aldonitaj ilustraĵoj
multe plifaciligas la komprenon de tiuj interesaj malkaŝoj,
nepriparoleblaj pli vaste en la kadroj de tiu ĉi artikoleto.
Kiel unu el ĉefoj de la polaj liberpensuloj Niemojewski redaktas de
la jaro 1906 la organon „Myśl niepodległa“ (Penso sendependa).
Kelkaj verkoj de Niemojewski estas tradukitaj en diversajn lingvojn;
ankaŭ nia esperanta literaturo posedas jam kelke da ili en lingvo
internacia.
La nuna libro „Legendoj“ konsistas el 4 poeziaj rakontoj kaj
bildoj el la vivo de Jezuo, sed tiu ĉi nomo, kvankam li estas la
ĉefa heroo, nenie estas dirita, sed lasita al la konjektemo de la
legantoj. Li kaj lia granda verko estas traktataj diskrete, kaj ili
formas nur la kondukan fadenon de serio da koloraj morbildoj el tiu
epoko. La ĉefan akcenton la aŭtoro metis sur la medion kaj sur la
manieron, kiel similaj ideoj ĝin impresis. Ne mankas ankaŭ aludoj
pri similaj rilatoj en la hejmlando de l' aŭtoro, kiel ni vidas
tion en la legendo „Tentistoj“. -- Kvankam la temo estas elstudita,
la novelista talento de l' aŭtoro brilas en la legendoj plenforte.
La tutaĵo vivas kaj impresas potence la animon de la leganto.
Ni opinias, ke ankaŭ inter la esperantaj samideanoj la „Legendoj“
estos volonte legataj, kaj ni povas nur gratuli la aŭtoron, ke li
en la persono de S-ro Kuhl, konata jam pro lia bela stilo esperanta,
trovis tiel bonan tradukinton.
Ant. Grabowski.