Minder voor vrachtkosten per vat, wanneer een 0. 5.0
vaartuig te Manilla naar Iloilo gaat laden
------
Kosten per vat, minder te Iloilo pd. st. 2.16.5
«Het eiland Panay, waarvan Iloilo de voornaamste haven is, is verdeeld
in de drie provinciën Iloilo, Capiz en Antique, die respectivelijk
527,970, 143,713 en 77,639 inwoners bevatten, zijnde een totaal bedrag
van 749,322, volgens de officiële bescheiden van 1858.
«Britsch vice-consulaat voor Panay,
«Iloilo, 2 Mei 1859. «N. LONEY.»
Niettegenstaande de gunstige vooruitzigten voor den handel te
Iloilo, is weinig of niets gedaan voor de verbetering van de haven
of ter vergemakkelijking van de uitbreiding van haren handel. Er
is geen havenhoofd, geen licht, geene aanwijzing van gevaarlijke
plaatsen, ofschoon de Oton-ondiepte zich uitbreidt, en het van het
grootste belang is dat het veilige kanaal aan de zeevaarders worde
aangewezen. De laatste instructiën der marine (1859) zijn de volgende:
«De haven van Iloilo, aan het zuidelijke strand van het Panay-eiland
gelegen, ofschoon wel beschermd en van nature goed, is niet
van inconveniënten ontbloot; zij kan echter gemakkelijk vermeden
worden. Van eene goede kaart voorzien en als men van het noorden met
eene loods nadert, kunnen groote vaartuigen veilig binnenvaren.
«De diepte van het water aan den dam bij den ingang van de kreek of
rivier Iloilo, bedraagt omtrent vijf vademen bij laag water, maar
op korten afstand verder op vermindert zij tot 15 voet en dan wordt
het weer dieper. Daar de hoogte van het getij zes voet bedraagt, kan
een vaartuig van een diepgang van 16 tot 18 voet gemakkelijk in- en
uitzeilen, en wanneer, zoo als is voorgesteld, eene maalmachine wordt
gebruikt om den modder te verwijderen, die zich op de meer ondiepe
plaatsen bij den ingang heeft opgehoopt, kunnen vaartuigen van elken
diepgang hunne ladingen binnenwaarts voltooijen. Een Spaansch schip
van 700 ton, laadde in 1857 een gedeelte van eene lading tabak binnen
de kreek en voltooide de lading buitenwaarts.
«Daar de oevers van de kreek van zachten modder zijn, bestaat er weinig
of geen gevaar om vast te raken. Wanneer men ongeveer anderhalf mijl
de kreek opvaart, die van eene halve tot drie kwart mijl in breedte
verschilt, brengen de kustvaarders de goederen tot aan de woningen der
reeders en hebben het voordeel te laden en te lossen aan de magazijnen,
zonder het gebruik van booten. Van dit punt af loopt de kreek tot
Molo, naar welke plaats kustvaartuigen vroeger konden gaan door eene
ophaalbrug. Deze is echter versleten en daar de tegenwoordige brug
geene middelen van doortogt aanbiedt, blijven zij te Iloilo, waar de
Molo-handelaren hunne magazijnen hebben overgebragt. Men is echter
reeds beginnen te arbeiden aan eene nieuwe beweegbare brug voor den
doortogt van vaartuigen.
«Het eiland Guimaras vormt tegenover Iloilo een beschutten doortogt,
die ongeveer noordelijk en zuidelijk loopt, van 2 1/2 tot 6 mijlen
breed is, diep water en eene goede ankerplaats heeft. De zuidelijke
ingang tot deze passage wordt zeer belemmerd door de Oton-bank,
die zich op belangrijken afstand van het Panay-strand uitstrekt en
ongeveer eene mijl ver het doelmatige kanaal naar deze haven bekort
tot eene breedte van ongeveer twee mijlen. Deze ondiepte is bijna
een eiland geworden. Er bestaat echter geen hinderpaal voor groote
vaartuigen gedurende den noord-westelijken mousson (vooral als het
kanaal wordt uitgebaggerd), daar de doortogt geheel zuiver is, terwijl
zij in den noord-oostelijken mousson met het getij kunnen werken,
omstreeks Guimaras blijvende (waarvan de kust zuiver is en diep
water heeft), en zoo noodig aan het einde der ondiepte ankerende, die
goeden vasten grond oplevert en waar men veilig nabij kan komen. Dit
geheele gedeelte van de kust biedt dan ook eene veilige ankerplaats
aan gedurende den noord-oostelijken mousson.
«Wanneer het hard in het zuidelijke kanaal naar Iloilo waait kan
een vaartuig gaan naar de haven van Bulnagar of Santa Ana, aan de
zuidwestzijde van Guimaras, waartoe de toegang gemakkelijk is en die
vaartuigen van de grootste tonnemaat kan bevatten; zij biedt eene
goede schuilplaats aan onder bijna alle omstandigheden.
«De kustvaartuigen gaan gewoonlijk van het noorden naar den
noordelijken ingang tot Iloilo door de kleine, rijk van hout
voorziene eilanden Gigantes, Sicogon, Pan de Azucar, Apiton enz.,
die gezamenlijk de Silanga genoemd worden, welke aan de noord-oostkust
van Panay gelegen en op belangrijken afstand eene buitengewoon goede
wijkplaats aanbiedt voor vaartuigen, die in den handel met Manilla en
de meest zuidelijke Bisangas zijn betrokken. Ofschoon zich echter onder
deze eilanden eene uitmuntende ankerplaats bevindt, vooral te Pan de
Azucar en Tagal, zou het toch voorzigtiger zijn voor groote schepen,
ingeval men niet practisch bekend is met het getij, de stroomingen
enz., het buitenwaartsche kanaal te kiezen tusschen de Silanga en
het eiland Negros.
«Na de Calabazos-rotsen en Papitas-ondiepte te zijn gepasseerd en
het blokhuis van Banate in het gezigt te hebben (dat, even als vele
andere op de Philippijnsche kusten is gebouwd ter beveiliging tegen
de zeeroovers van de Soeloe-zee) moet men zuidelijk den koers houden,
tot dat men eene groep van zeven merkwaardige rotsen, de Zeven Zonden
genaamd, in het gezigt krijgt, die tusschen het noordelijk einde van
Guimaras en het Panay-strand gelegen zijn; men moet dan direct daarnaar
koers nemen en zorg dragen de Iguana-Bank te vermijden. Vaartuigen
van tamelijken diepgang kunnen de kreek binnenvaren of, zoo zij te
groot zijn, naar de oostzijde van het fort varen, waar zij tegen den
wind en de gestrengheid van het getij beschut zijn.
«Een lichttoren, met een vast licht, zal op de Zeven Zonden en een
ander op kaap Dumangas geplaatst worden. Ook zullen havenhoofden worden
aangelegd langs het kanaal nabij de Iguana en Oton-ondiepten [37].»
Het laatste verslag van de scheepvaart in de haven van Iloilo komt
in de onderstaande noot voor [38].
Iloilo biedt vele gemakken aan voor de daarstelling van werven,
havenhoofden en landingsplaatsen, maar er zijn nog geene gebouwd. De
toegang tot de rivier en hare geheele loop kunnen gemakkelijk gezuiverd
worden, maar weinig of niets wordt er verrigt tot wegruiming van den
opgehoopten modder.