Fabelo.
La caro Ivano, laca, reveninte post la ĉaso, pli frue ol ordinare
foriris en sian dormoĉambron.
Baldaŭ Maluto alportis ŝlosilojn de la malliberejo.
Al la demando de l' caro Maluto respondis, ke forestas iuj novaĵoj,
ke princo Serèbrjanij konfesis fine, ke li estis defendanta bojaron
Morozov, ke li mortigis sep opriĉnikojn kaj vundis Vjàzemskij'n je
la kapo.
--Sed,--aldonis Maluto: li ne volas konfesi, ke li havis malbonajn
intencojn kontraŭ via cara moŝto, kaj Morozov'n li ankaŭ ne volas
denunci. Post matenpreĝo ni faros al li perturmentan esploron, kaj
se la fajro ne igos lin konfesi pri la kulpo de Morozov, tiam ni plu
ne atendos, estos tempo, ke li pereu.
Ivano ne respondis. Maluto volis ion aldoni, sed en la dormoĉambron
eniris la maljuna nutristino Onùfrievna.
--Via cara moŝto,--ŝi diris: matene vi venigis ĉi tien du
blindulojn, ŝajne ili estas fabelistoj; nun ili atendas en la
vestiblo.
La caro ordonis, ke ili eniru.
--Ĉu vi ilin konas, karulo?--demandis Onùfrievna.
--Kial vi demandas?
--Ĉu vi certe scias, ke ili estas blinduloj?
--Ĉu ili ne estas?--demandis Ivano, kaj suspekto tuj ekposedis lin.
--Aŭskultu, karulo,--daŭrigis la nutristino: gardu vin kontraŭ ĉi
tiuj fabelistoj; ŝajnas al mi, ke ne bonaj estas iliaj intencoj;
estu singarda, karulo, estu singarda!
--Kion vi scias pri ili?--demandis Ivano.
--Ne demandu min, karulo! Mia kono ne elmontriĝas per vortoj;
ŝajnas nur al mi, ke ili estas ne bonaj homoj, sed kial? pri tio ne
demandu min! Senkaŭze mi neniam iun avertis. Se via patrino estus
min obeinta, ŝi eble ĝis hodiaŭ vivus tute sana.
Maluto terurite rigardis la nutristinon.
--Kial vi min rigardas?--diris Onùfrievna: vi scias nur senkulpajn
pereigi, sed ekkoni malbonan homon vi ne povas! Via flarsento ne
helpas al vi, flavruĝa hundo!
--Via cara moŝto!--ekkriis Maluto: permesu, ke mi esploru tiujn
blindulojn. Mi tuj ekscios, kiu ili estas kaj kiu ilin sendis al vi!
--Ne estas necese,--diris Ivano: mi mem ilin esploros. Kie ili estas?
--Tie, post la pordo, karulo,--diris Onùfrievna: en la vestiblo ili
atendas.
--Maluto, donu al mi kirason de sur la muro; iru kvazaŭ hejmen, kaj
kiam ili eniros ĉi tien, revenu kun militistoj kaj kaŝu vin tie,
post la pordo. Kiam mi vin vokos, tuj enkuru kaj kaptu ilin.
--Onùfrievna, donu al mi la bastonon!
La caro surmetis kirason, poste nigran monaĥan veston, enlitiĝis
kaj metis apude la saman bastonon, per kiu li antaŭ nelonge trapikis
la piedon de l' sendito de l' princo Kurbskij[78].
--Nun diru, ke ili eniru!--li ordonis.
Maluto metis la ŝlosilojn sub la caran kusenon kaj eliris kune kun
Onùfrievna. Malgrandaj lampetoj antaŭ la sanktaj pentraĵoj
malforte lumigis la ĉambron. La caro kuŝis en la lito, ŝajnigante
laciĝon.
--Eniru, kripluloj,--diris la nutristino: la caro vin vokas!
Ringo kaj Vulturo eniris, malrapide kaj singarde movante la piedojn
kaj palpante ĉirkaŭe per la manoj.
Per unu rapida rigardo Ringo ĉirkaŭrigardis la ĉambron kaj ĉion
en ĝi.
Maldekstre de la pordo estis forno; antaŭe staris la cara lito;
inter la forno kaj la lito troviĝis fenestro en la muro, kiu neniam
estis ŝirmata per fenestra kovrilo, ĉar la caro deziris, ke la
unuaj sunradioj penetru en lian dormoĉambron. Nune la luno lumis tra
ĉi tiu fenestro kaj ĝiaj arĝentaj briloj ludis sur la multkoloraj
kaheloj de la forno.
--Bonan vesperon, blinduloj!--diris la caro, fikse kaj nerimarkite
studante la trajtojn de iliaj vizaĝoj.
--Estu sana por multe da jaroj, via cara moŝto!--respondis Ringo,
kaj ambaŭ falis teren.--Savu, defendu kaj pardonu vin sankta
Dipatrino pro tio, ke vi kompatas nin, malfeliĉajn kriplulojn, nin
vagulojn, senigitajn je lumo Dia! Savu kaj defendu vin sanktaj Petro
kaj Paŭlo, sankta Ivano Orbuŝa, sanktaj Kuzmà kaj Damiano,
miraklofarantoj de Ĥutin, kaj ĉiuj aliaj sanktuloj! Donu al vi Dio
tion, pri kio vi lin petas! Eterne surhavu oraĵon, manĝu
bongustaĵon, dormu dolĉan dormon! Kaj pri viaj malamikoj, ke ili
eterne estu malsataj kaj malsanaj, ke ĉiutage konvulsioj ilin
turmentegu kaj konsumu!
--Dankon, dankon, blinduloj!--diris Ivano, ĉiam atente rigardante la
rabistojn: diru, ĉu de longe vi estas jam blindaj?
--De junaĝo, via cara moŝto,--respondis Ringo, ekgenuante: de
junaĝo ni ambaŭ estas blindaj! Ni eĉ ne memoras, kiam ni estis
vidantaj la Dian sunon.
--Kiu vin instruis kanti kaj rakonti fabelojn?
--Dio mem, karulo, Dio mem kompatis nin ankoraŭ de antikva tempo.
--Kion vi diras?--demandis Ivano.
--Niaj maljunuloj rakontas,--respondis Ringo: kaj la samon kantas
niaj famaj kantistoj, ke en antikva tempo, dum Ĉieliro de Kristo,
malfeliĉaj kaj mizeraj blinduloj, kripluloj kaj aliaj almozuloj
komencis plori kaj plendi: "kien vi iras, Sinjoro Kristo? Kiel vi nin
forlasas, malfeliĉulojn? Kiu nin nutros kaj trinkigos?" Kaj Dio
Kristo diris al ili: "Mi donos al vi, homoj, oran monton, riveron el
mielo, ĝardenojn kaj vinberejojn kaj belegajn pomarbojn: vi ĉiam
estos sataj kaj ebriaj, ĉiam bone vestitaj!" Sed Ivano la Sankta,
lia disciplo, diris al Dio: "Dio kompatema! Donu al ili nek oran
monton aŭ mielan riveron, nek vinberejojn kaj belegajn ĝardenojn
kun pomarboj! Ili ne scios posedi tion; venos riĉuloj kaj
forteguloj, ĉion forprenos de ili. Sed donu al ili, ho, Sinjoro,
donu Vian Dian nomon, donu al ili dolĉajn kantojn, belegajn
rakontojn pri antikva tempo kaj pri viaj sanktuloj. La almozuloj
ĉien iros, ĉie rakontos siajn rakontojn, kaj ĉie ili estos bone
nutritaj kaj vestitaj, neniam ili suferos pro malsato aŭ malvarmo".
Kaj respondis Dio Kristo, caro de ĉielo: "Estu, kiel vi diris,
Ivano! Mi donas al ili dolĉajn kantojn, belsonajn harpojn, belegajn
rakontojn kaj fabelojn; kaj kiu ilin nutros kaj vestos, kiu ilin
gastigos kaj donos al ili noktan rifuĝejon, al tiu mi preparos lokon
en mia paradizo, al tiu mi malfermigos ĝian pordon!"
--Amen!--diris la caro.--Kiujn fabelojn kaj rakontojn vi konas?
--Ni konas ĉiuspecajn, via cara moŝto, kiajn vi nur deziras! Ni
povas rakonti fabelon pri Jerŝo Jerŝoviĉ, filo de Ŝĉetìnikov,
pri sep Simeonoj, pri la serpento Goriniĉ, pri harpo memludanta, pri
Dobrinja Nikitiĉ, pri Akundino...
--Diru,--interrompis lin Ivano: ĉu vi sola rakontas fabelojn? Kial
la maljunulo venis kun vi?
Ringo tiam nur ekmemoris, ke Vulturo ne diris ĝis nun eĉ unu
vorton, kaj por lin elirigi el malĝojo, ne deca al fabelisto, li tuj
ŝanĝis sian parolmanieron kaj komencis siajn spritaĵojn, samtempe
nerimarkite premante la piedon de Vulturo.
--Maljunulo? Li estas mia kunulo, Emelĉjo Gudòk. Li havas longan
barbon, sed mallongan saĝon; kiam mi rakontas ion liberan, ne tute
konvenan, aŭ mensogon sensencan, li min subtenas, min helpas,
laŭdas kaj silentas. Ĉu ne vere, karulo, blankbarbulo, anseraj
paŝoj, kokinaj piedetoj, ne perditaj estu niaj vojetoj!
--Vere, vere,--ekkriis Vulturo kun ŝajniga gajeco: nia kruĉo plena
je vino, trinku ĝin ĝis fino, kiu ĝin plenigis! Jen kiel, karulo,
talpa okulo, kokida voĉeto; se ni eliris unu fojon, ni faros la
tutan vojon!
--Ha, ha, ta, ra, ont, kaproj dancas sur la mont',--ekkriis Ringo,
dancante: kaproj dancas, muŝoj flugas, ĉe maljuna Efrosinjo zumas
io en orelo, ĉe maljuna la avino en maldekstra la orelo!
--Ha, ha, ho, ho!--interrompis Vulturo, ankaŭ dancante: kankro
surtere sidas, ploron ne vidas, gaje ĝi atendas, kiam alta akvo
venos!
--Via cara moŝto!--sin turnis Ringo al la caro kaj profunde salutis:
vi ne miru, sed nin admiru, ĝi ne estas fabelo, vera bagatelo, nur
antaŭfabelo!
--Bone, bone!--diris la caro, oscedante:--bona kutimo estas ĉiam
laŭdinda. Nun komencu fabelon pri Dobrinja Nikitiĉ, eble mi
ekdormos, vin aŭskultante!
Ringo kliniĝis ankoraŭ unu fojon, tusis kaj komencis la
fabelon:[79]
--Ĉe Voldemaro, princo de Kievo, estis aranĝita granda festeno por
princoj, bojaroj kaj grandaj herooj. Ĉe sunsubiro, kiam la festeno
ne estis ankoraŭ finita, oni ekaŭdis tute neatendite sonojn de
milita trumpeto. Tiam Voldemaro, princo de Kievo, sin turnis al siaj
korteganoj: "He, vi, miaj gloraj princoj, bojaroj kaj herooj! Oni
devas ekscii, kiu kuraĝis proksimiĝi al Kievo, kiu kuraĝis
trumpeti antaŭ nia fortega ĉefurbo, iru kaj rigardu, du el plej
grandaj herooj..."
--Nu, bone!--diris Ivano, intence ŝajnigante intereson al fabeloj:
la fabelon mi bone konas. Rakontu pri Akundino!
--Pri Akundino?--diris Ringo iom konfuzita, ĉar li ekmemoris, ke en
tiu fabelo estas honorata la ribela urbo Nòvgorod[80].--Ĉi tiu
fabelo ne estas bela, via cara moŝto,--malspritaj kamparanaĉoj de
Nòvgorod elpensis ĝin, kaj mi, ŝajne, ĝin ne bone memoras, via
cara moŝto!
--Rakontu, blindulo!--severe ordonis la caro: rakontu ĉion,
senŝanĝe, ne kuraĝu preterlasi eĉ unu vorton.
Kaj la caro ĝojis pri malfacila situacio, en kiun li metis la
fabeliston.
Ringo, nekontenta pri si mem, pro sia propra propono, sed ne sciante,
ĉu la caro bone konas la fabelon, decidis senhezite komenci la
rakonton, nenion preterlasante.
--En malnova urbo Nòvgorod estis brava junulo Akundino, li estis nek
metiisto, nek komercisto; kunulojn li havis, kun kiuj li boatveturis
sur la rivero Volĥov, ili ĉiuj estis liberaj viroj, per rabado ili
perlaboris al si la vivon, sed samtempe volonte venis defendi ĉiun
maljuste prematan urbon aŭ homon. Foje Akundino albordigis sian
ŝipon al kruta bordo de Volĥov. Tie ĉe la bordo li ekvidis
migrantan kriplulon. La kriplulo prenis Akundinon per la mano,
supreniris kun li la altan monteton kaj, montrante al li de tie la
urbon Rostislàvl, li demandis Akundinon: "ĉu vi vidas, Akundino,
kio fariĝas en la urbo Rostislàvl?" Akundino rigardis kaj terurite
vidis, kia granda malfeliĉo okazis en la urbo: la militistoj de la
juna Rjazana princo Gljèb Olègoviĉ staras meze de la placo, volas
defendi la urbon, sed tro malfortaj ili estas. Sur la rivero Okà li
vidas strangan monstron, serpenton Tugarin. Ĝi estas tricent
klaftojn longa, havas grandegan voston, per kiu ĝi batas la princan
armeon, rompante la bordojn per sia forta dorso kaj postulante
donacojn de la urbanaro. Tiam la kriplulo ree prenas la manojn de
Akundino kaj diras al li: "Brava junulo, kiu estas via nomo? De kie
vi estas?"--Mi estas el Granda Nòvgorod, mia nomo estas Akundino
Akundìnoviĉ!
--"Vin, Akundino, mi estas atendanta ĝuste tridek tri jarojn! Rekonu
vian onklon Zamjàtnja Putjatiĉ; mia samgepatra frato estis via
patro, Akundino Putjatiĉ. Kaj mi fordonos al vi lian glavon, la
faman glavon de Akundino Putjatiĉ!"--Kaj ĉe la lastaj vortoj
komenciĝis agonio de Zamjatnja Putjatiĉ, li havis nur tempon diri
jenon al sia nevo: "Kara Akundino Akundìnoviĉ! Kiam vi ree estos en
Granda Nòvgorod, salutu ĝin, la urbon, diru al ĝi, kion mi nun
diras al vi: Dio donu al vi, glora Nòvgorod, vivi eterne, ke viaj
urbanoj eterne estu famaj, ke vi, Nòvgorod, estu potenca kaj riĉa!"
--Sufiĉe!--kun kolero interrompis lin la caro, tute forgesante en
ĉi tiu momento, ke lia celo estis nur observi la fabeliston:--rakontu
alian fabelon!
Ringo, kvazaŭ timigita, genufleksis kaj kliniĝis ĝisteren.
--Kiun fabelon vi deziras aŭdi, via cara moŝto?--demandis li kun
iom ŝajniga timo.--Eble pri Virinaĉo Jagà? Pri Ĉurila Plènkoviĉ?
Pri Ivano nomata Lago? Aŭ eble ion el la sankta historio?
Ivano ekmemoris, ke li ne devas timigi la blindulojn. Tial li oscedis
ankoraŭ unu fojon kaj demandis per duone dorma voĉo.
--Kion vi povas rakonti el la sankta historio?
--Ĉion mi povas, via cara moŝto: pri Aleksiso Homo Dia, pri Georgo
la Bravulo, pri Jozefo la Bela, pri Libro Kolomba...
--Bone!--interrompis la caro, kies okuloj, ŝajne, jam
fermiĝis:--rakontu pri Libro Kolomba. Por ni, pekuloj, utile estas
aŭskulti nokte sanktaĵon!
Ringo ree tusis, rektiĝis kaj komencis per voĉo iom kantanta.
--Foje, dum terura ventego, ekaperis en la ĉielo nigra nubo, el ĉi
tiu nubo falis sur la teron Libro Kolomba. Al ĉi tiu Libro Kolomba
alvenis kvardek reĝoj kaj reĝidoj, kvardek caroj kaj caridoj,
kvardek princoj kun princidoj, kvardek pastroj kun pastridoj, multe
da bojaroj, da militistoj, multe da bonaj kristanoj. Inter ili estis
kvin grandaj caroj: Jesajo-caro, Bazilo-caro, Konstanteno-caro,
Voldemaro-caro kaj la saĝa caro Davido Jevsèeviĉ. Tiam ekparolis
Voldemaro caro: "Kiu el ni, fratoj, bone scias legi? Kiu povas
tralegi ĉi tiun Libron Kolomban? Kiu ekscios el ĝi pri la Dia
mondo: De kie aperis la bela suno? De kie aperis la hela luno? De kie
aperis la brilaj steloj? De kie aperis hela matenruĝo? De kie aperis
teruraj ventegoj? De kie aperis minacaj nubegoj? De kie aperis noktoj
mallumaj? De kie aperis la homoj en la mondo? De kie aperis la caroj
inter la homoj? De kie la princoj kaj bojaroj? De kie simplaj
kamparanoj?" Kaj ĉiuj caroj silentis. Respondis fine saĝega caro
Davido Jevsèeviĉ:--"Mi povas rakonti al vi, fratoj, pri ĉi tiu
Libro Kolomba. Ne malgranda ĝi estas: kvardek klaftojn longa, dudek
klaftojn larĝa; neniu povus ĝin relevi kaj porti, neniu povus ĝin
tralegi kaj trafolii. Ĝin skribis Sankta Ivano, ĝin legis Jesajo la
Profeto, li legis dum tri jaroj, tralegis nur tri foliojn,--do mi
tiom pli ne povas tralegi la libron, la Dian libron. Sed mi diros al
vi, fratoj, ne el libro tia, sed el mia memoro, kion mi scias pri
antikva tempo, pri antikva tempo, ne pri nuna tempo. Nia bela suno
aperis el hela vizaĝo Dia, nia luno--el blanka brusto Dia, brilaj
steloj--el okuloj Diaj, hela matenruĝo--el la vestoj Diaj, ventegoj
teruraj--el spirado Dia, nubegoj minacaj--estas pensoj Diaj, mallumaj
noktoj estas el mantelo Dia! La homoj devenas de Adamo: el Adama kapo
aperis niaj caroj, el Adama korpo--niaj princoj kaj bojaroj, el
Adamaj genuoj--niaj kamparanoj kaj ankaŭ ĉiuj virinoj!" Ĉiuj caroj
salutis lin:--Dankon, saĝega Davido Jevsèeviĉ! Sed ankoraŭ vi
devas klarigi al ni: kiu caro estas caro de l' caroj? Kiu lando estas
patrino de ĉiuj landoj? Kiu maro estas patrino de ĉiuj maroj? Kiu
rivero estas patrino de ĉiuj riveroj? Kiu monto estas patrino de
ĉiuj montoj? Kiu urbo estas patrino de ĉiuj urboj?
Ringo singarde ekrigardis la caron, kiu videble fariĝis pli kaj pli
dormema. De tempo al tempo li, kvazaŭ kun peno, malfermis la okulojn
kaj ree fermetis ilin, sed ĉiufoje li ĵetis sur la fabeliston
esplorantan, penetrantan rigardon. Ringo okulsignis al Vulturo kaj
daŭrigis:
--Al ili respondis la saĝega caro Davido Jevsèeviĉ: "Tion mi povas
klarigi al vi, fratoj. En Kolomba Libro estas skribite: nia Blanka
Caro estas caro de l' caroj, ĉar li havas bonan kredon ortodoksan,
kredon je Dipatrino Ĉiela kaj je Sankta Nedividebla Triunuo.
Submetiĝis al li ĉiuj popoloj, lia regno estas la tuta tero, la
tuta mondo, kaj ĉiuj humiliĝas antaŭ la Blanka Caro, ĉar la
Blanka Caro estas caro de l' caroj! Sankta Ruslando estas patrino de
ĉiuj landoj: tie estas konstruataj preĝejoj sanktaj, katedralaj. La
oceano estas patrino de ĉiuj maroj: el la oceano eliris la katedrala
preĝejo, en kiu ripozas la cindro de roma pastro, de roma pastro
Klemento; la oceano ĉirkaŭas la tutan teron, ĉiuj riveroj kuras al
maroj, ĉiuj maroj kuniĝas kun la oceano. La rivero Iordano estas
patrino de ĉiuj riveroj; en Iordano estis baptita Jesuo Kristo, nia
Caro Ĉiela. La monto Favòr estas patrino de ĉiuj montoj; sur la
monto Favòr okazis Aliformiĝo de Jesuo Kristo, tie montriĝis Lia
gloro al Liaj Apostoloj. La urbo Jeruzalemo estas patrino de ĉiuj
urboj; ĝi okupas la centron de l' mondo kaj tie staras preĝejo
katedrala, en kiu troviĝas ĉerko de nia Dio, kun Liaj sanktaj
vestoj; tie oni ĉiam bruligas incenson, tie brulas kandeloj
neestingataj!"
Ringo ree ekrigardis la caron. La okuloj de Ivano estis fermitaj, li
regule spiris. Ŝajne la caro dormis. La hetmano ektuŝetis Vulturon
per kubuto. La maljunulo alproksimiĝis du paŝojn. Ringo daŭrigis
per kantanta voĉo:
--Lin salutis ĉiuj caroj:--Dankon, saĝega caro Davido Jevsèeviĉ!
Sed vi devas ankaŭ klarigi al ni: kiu fiŝo estas patrino de ĉiuj
fiŝoj? Kiu birdo estas patro de ĉiuj birdoj? Kiu besto estas estro
de ĉiuj bestoj? Kiu ŝtono estas patro de ĉiuj ŝtonoj? Kiu arbo
estas patrino de ĉiuj arboj? Kiu herbo estas patrino de ĉiuj
herboj?--Al ili respondis saĝega caro Davido Jevsèeviĉ:--"Tion mi
povas klarigi al vi, fratoj: la fiŝo Baleno estas patrino de ĉiuj
fiŝoj, sur tri balenoj staras nia tero; la birdo Estrafilo estas
patrino de ĉiuj birdoj,--ĝi loĝas apud la blua maro; kiam la birdo
ekflirtas, la blua maro ekmoviĝas, dronigas ŝipojn kaj ŝipetojn;
kaj se la birdo Estrafilo je la dua horo postnoktomeze ekflirtas,
tiam ekkantas kokoj sur la tuta tero, tiam lumo aperas sur la tuta
tero".
Ringo deflanke ekrigardis la caron. Ivano kuŝis kun firme kunigitaj
okuloj; lia buŝo estis malfermita, kiel ĉe dormanto. Samtempe Ringo
rimarkis tra la fenestro, ke la preĝejon de la palaco kaj la
tegmentojn de l' proksimaj konstruaĵoj eklumigis flamo de
malproksima brulo.
Li nerimarkeble puŝis Vulturon, kiu faris ankoraŭ unu paŝon al la
caro.
--"La besto Indro,--daŭrigis Ringo,--estas estro de ĉiuj bestoj:
ĝi loĝas en subteraĵo same kiel la suno en la ĉielo; ĝi per siaj
kornoj fosas la teron, elfosas profundajn fontojn, donas al homoj
riverojn, riveretojn, lagojn kaj lagetojn, por ke ili havu akvon por
trinkado kaj lavado. La ŝtono Alatiro estas patro de ĉiuj ŝtonoj;
sur la ŝtono Alatiro Kristo mem estis ripozanta, tie li
interparoladis kun siaj 12 apostoloj, sur la ŝtono li firmigis la
kristanan religion. La arbo Ciprezo estas patrino de ĉiuj arboj; el
la ligno de ĉi-tiu arbo estis elĉizita la sankta Krucifikso; sur
ĉi tiu Krucifikso estis krucumita nia Kristo, Sinjoro Jesuo, nia
Caro Ĉiela, meze de du ŝtelistoj, du rabistoj. La herbo Plakùn[11]
estas patrino de ĉiuj herboj: kiam Jesuo Kristo estis pendanta sur
la kruco, venis al li Sankta Lia Dipatrino, venis al sia krucumita
filo; larmoj falis el ŝiaj sanktaj okuloj, kaj el tiuj sanktaj
larmoj puraj elkreskis herbo plakùn; el radiko de l' herbo plakùn
oni faras ĉe ni en Ruslando mirindajn krucojn, tiujn krucojn
surportas maljunaj monaĥoj, sanktaj viroj".
En ĉi-tiu momento Ivano profunde ekspiris, sed ne malfermis la
okulojn. La fajro de l' brulo fariĝis pli hela. Ringo timis, ke
tumulto komenciĝos pli frue, ol li havos la tempon preni la
ŝlosilojn. Ne kuraĝante mem ŝanĝi la lokon, por ke la caro ne
rimarku lian movon laŭ la ŝanĝita voĉo, li montris al Vulturo la
brulon, poste la dormantan caron kaj daŭrigis la fabelon:
--Salutis lin ĉiuj caroj:--Dankon, saĝega caro Davido Jevséeviĉ!
Bone vi ĉion diras parkere, kvazaŭ legante libron!--Kaj la caro
Voldemaro aldonis:--diru al mi, saĝega caro Davido Jevsèeviĉ, kion
signifas mia sonĝo de hieraŭa nokto: du bestoj, blanka kaj griza,
kunpuŝiĝis kaj komencis batali, kaj la blanka besto ŝajne estis
venkanta?--Respondis al li saĝega caro Davido Jevsèeviĉ:--"Granda
caro Voldemaro Voldemàroviĉ! Ne du bestoj tio estis, kiuj
interbatalis, tio estis en nia Ruslando granda batalo de bono
kontraŭ la malbono. La blanka besto estas la bono, kaj la griza la
malbono; venkis la bono la malbonon, iris la bono al Dio en la
ĉielon, kaj la malbono restis sur nia tero; kaj kiu vivos ĉe ni
laŭ vero, tiu heredos Regnon Dian, sed kiu vivos laŭ malvero, estos
kondamnita al eternaj turmentoj".
Tiam ili ekaŭdis malfortan ronkadon de la caro. Vulturo metis la
manon sur la kusenon de l' caro... Ringo aliris singarde al la
fenestro, sed por ne interrompi per subita silentiĝo la dormon de l'
caro, li daŭrigis sian fabelon per la sama unutona voĉo:
--Salutis lin ĉiuj caroj:--Dankon, saĝega caro Davido Jevsèeviĉ!
Vi ankoraŭ diru al ni: kiuj pekoj estos pardonataj kaj kiuj ne estos
pardonataj?--Respondis al ili la saĝega caro: "Ĉiuj pekoj estos
pardonataj, tri pekoj nur postulas longan penton: se oni delogas sian
baptaninon, se oni insultas siajn gepatrojn, se oni"...
En la sama momento la caro subite malfermis la okulojn. Vulturo
fortiris sian manon, sed estis jam malfrue: lia rigardo renkontiĝis
kun la cara rigardo. Dum kelkaj minutoj ili senmove rigardis unu la
alian, kvazaŭ kunligitaj per ia sorĉa forto.
--Blinduloj!--subite ekkriis la caro, rapide
salteleviĝante:--ekzistas la tria peko: se oni sin vestas kiel
almozulo kaj penetras en la caran dormoĉambron!
Kaj li ekfrapis per sia akra bastono Vulturon je la brusto. La
rabisto ekkaptis la bastonon per la mano, ŝanceliĝis kaj falis
teren.
--He! he!--ekkriis la caro, eltirante la akran pinton el la brusto de
Vulturo.
Enkuris la opriĉnikoj, tintante batalilojn.
--Kaptu ilin ambaŭ!--ordonis Ivano.
Kvazaŭ sovaĝa besto sin ĵetis Maluto sur Ringon, sed la hetmano
kun eksterordinara lerteco ekfrapis lin je la ventro, samtempe li
elŝiris per la mano fenestran kadron kaj forkuris en la ĝardenon.
--Ĉirkaŭgardu la ĝardenon! Kaptu la rabiston! ekmuĝegis Maluto,
volverampante pro doloro kaj per ambaŭ manoj tenante sian ventron.
Dume la opriĉnikoj levis Vulturon.
Ivano en sia nigra monaĥa mantelo, el sub kiu brilis la kiraso,
staris kun bastono en la tremanta mano, fiksante sian minacplenan
rigardon sur la vizaĝon de Vulturo. La teruritaj servistoj staris
kun brulantaj kandeloj en la manoj. Tra la disrompita fenestro estis
vidata la brulego. La antaŭurbo vekiĝis; malproksime jam sonis
tumulta sonorilo.
Vulturo staris, kuntirinte la brovojn, mallevinte la okulojn,
subtenata de opriĉnikoj; larĝaj sangaj makuloj kovris lian
ĉemizon.
Blindulo!--diris la caro:--diru, kiu vi estas kaj kion vi intencis
fari kontraŭ mi?
--Mi ĉion konfesos!--respondis Vulturo.--Mi deziris ŝteli
ŝlosilojn de via trezorejo kaj nenion plu mi intencis kontraŭ vi!
--Kiu vin alsendis? Kiu estas viaj kunuloj?
Vulturo sentime ekrigardis Ivanon.
--Via cara moŝto? Kiam mi estis juna, mia amata kanto estis: "ne
bruu, malluma kverka arbaro!" En ĉi tiu kanto la caro demandas la
bravan junulon-rabiston, kiu estas liaj kunuloj? Kaj la bravulo
respondas: kvarope ni estas, mia unua kunulo estas nokto malluma, mia
dua kunulo...
--Sufiĉe!--interrompis lin Maluto:--ni vidos, kion vi diros dum
perturmenta esploro! Ha, diablo!--daŭrigis li, atente rigardante
Vulturon,--kie mi jam vidis ĉi tiun vilan kapon?
Vulturo ridetis kaj profunde salutis Maluton.
--Jes, via moŝto, Maluto Skuràtoviĉ! Ni konatiĝis, se vi bonvolas
ekmemori, apud Malbenita Ŝlimakvo...
--Ĥomjàk!--interrompis lin Maluto, sin turnante al sia
ĉevalservisto:--prenu ĉi tiun maljunulon, interparolu kun li, petu
lin rakonti, por kio li bonvolis viziti lian caran moŝton? Mi tuj
mem venos en la turmentejon.
--Iru, maljunulaĉo!--diris Ĥomjàk, prenante Vulturon je kolumo: ni
iru kune, interparolu bone!
--Atendu!--diris Ivano: Maluto, gardu ĉi tiun maljunulon, por ke li
ne mortu dum perturmenta esploro. Por li mi elpensos modelan
ekzekuton, ekzekuton ankoraŭ ne aŭditan, neestintan, tian
ekzekuton, ke mi ekmirigos eĉ vin, patro paraklisiarĥo!
--Danku lian caran moŝton, vi, hundo!--puŝis Maluto Vulturon:--ne
venis ankoraŭ via tempo por morti. Sed viajn piedojn kaj manojn mi
tamen elartikigos ĉi tiun nokton!
Kaj kune kun Ĥomjàk li forkondukis la rabiston el la cara
dormoĉambro.
Dume Ringo, profitante la komunan konfuziĝon, transgrimpis la
ĝardenan palisaron kaj kuris al la placo, kie staris la malliberejo.
La placo estis dezerta: ĉiuj homoj sin direktis al la brulo.
Singarde glitante apud la mallibereja muro, Ringo puŝiĝis je io
mola kaj ekpalpis per la mano malvivan viron.
--Hetmano!--murmuretis al li la sama flavruĝa kantisto, kiu matene
renkontiĝis kun li:--la gardistojn mi mortigis! Tuj donu la
ŝlosilojn, ni malfermu la malliberejon kaj adiaŭ! Mi rapidas helpi
al la kamaradoj, kiuj rabas tie, kie brulas. Kie estas nia Vulturo?
--En la manoj de l' caro!--mallonge respondis Ringo:--ĉio pereis!
Kunigu la kamaradojn, kaj ni forkuru. Tss-ss: kiu iras?
--Mi iras!--respondis Dmiĉjo, alproksimiĝante.
--Forkuru, malsaĝulo! Rapidu! Ĉiuj forkuru el la antaŭurbo!
Kolektiĝu apud la malrekta kverko!
--Sed la princo?--malrapide demandis Dmiĉjo.
--Malsaĝulo! Ĉu vi ne aŭdas, ĉio pereis! Vulturon oni kaptis,
ŝlosilojn oni ne prenis!
--Ĉu la malliberejo estas fermita?
--Kompreneble! Kiu ĝin povis malfermi?
--Mi malfermis.
--Ne babilu, malsaĝulo! Por kio paroli sensencaĵon?
--Kia sensencaĵo? Mi venis kaj vidis, ke neniu gardas la
malliberejon, la gardisto kuŝas, disetendinte la krurojn. Mi
ekprovis, ĉu fortika estas la pordo, ekpuŝis ĝin per ŝultro, kaj
ĝin demetis de la maŝoj!
--Jen nia malsaĝulo!--ĝojigite ekkriis Ringo.--Prava estas la rusa
proverbo: malsaĝuloj subtenas la mondon. Kara mia malsaĝuleto,
permesu, ke mi vin kisu!
Kaj Ringo tutkore kisis Dmiĉjon, laŭ antikva rusa kutimo, je ĉiu
vango alterne, dum Dmiĉjo etendis al li ankaŭ siajn dikajn lipojn;
poste li tute trankvile viŝis sian vizaĝon por maniko.
--Nu, ni iru kune, karulo!--sin turnis Ringo al Dmiĉjo: kaj vi,
kamarado, restu ĉi tie. Se vi iun ekvidos, fajfu!
Ringo eniris malliberejan korton. Lin sekvis Dmiĉjo. En la interna
korto de la malliberejo ili renkontis ankoraŭ du sinsekvajn pordojn,
sed ĉi tiuj pordoj estis ankoraŭ malpli fortikaj kaj facile cedis
al heroaj brakoj de Dmiĉjo.
--Kara princo!--ekkriis Ringo, kiam li venis en la subteraĵon:
leviĝu!
Serèbrjanij pensis, ke oni venis konduki lin al la ekzekuto.
--Ĉu jam estas mateno?--li demandis: aŭ vi, Maluto, ne povas atendi
ĝis la tagiĝo?
--Princo, mi ne estas Maluto!--respondis Ringo.--Mi estas tiu, kiun
vi iam estis savinta de nepra morto. Leviĝu, princo. La tempo
urĝas. Leviĝu, mi vin elkondukos!
--Kiu vi estas?--siavice demandis la princo: mi ne rekonas la voĉon.
--Certe, via bojara moŝto, kiel vi povas memori min. Tamen leviĝu!
Ni devas rapidi!
Serèbrjanij ne respondis. Li pensis, ke tio estis unu el
ekzekutistoj, senditaj de Maluto, kiu intence mokis lin.
--Ĉu vi ne fidas al mi, princo?--ĉagrenite demandis Ringo.--Ĉu vi
forgesis la vilaĝon Medvedevka, la Malbenitan Ŝlimakvon? Mi estas
Ivaĉjo Ringo.
Ĝojo ekflamis en la koro de Serèbrjanij, li antaŭvidis liberecon
kaj vivon... Tuj ekaperis antaŭ liaj okuloj arbaroj kaj kampoj,
gloraj bataloj estontaj kaj, en aŭreolo de suno, hela bildo de
Heleno!..
Li jam estis leviĝonta kaj sekvonta Ringon, kiam li subite ekmemoris
la al la caro donitan ĵuron, kaj tuta lia sango alfluis al la koro.
--Mi ne povas foriri,--li diris.--Mi estis promesinta al la caro ne
malobei al li kaj atendi lian juĝon, kie ajn mi estus!
--Princo!--respondis Ringo mirigite: mi ne havas tempon disputi kun
vi! La kamaradoj atendas; ĉiu momento perdita povas valori niajn
kapojn, morgaŭ oni vin ekzekutos, nun ni havas ankoraŭ tempon,
leviĝu kaj sekvu min!
--Estas neeble!--malĝoje ripetis la princo: mi antaŭ krucifikso
ĵuris al la caro.
--Bojaro!--ekkriis Ringo, kaj lia voĉo ŝanĝiĝis pro kolero: ĉu
vi volas nin moki? Pro vi mi ekbruligis la antaŭurbon, pro vi mi
pereigis mian plej fidelan kamaradon, pro vi ni ĉiuj estas oferontaj
niajn kapojn, kaj vi ne volas eliri? Ĉu senutile ni venis ĉi tien?
Ĉu ni estas viaj arlekenoj? Mi ne permesos, ke oni tiel moku min!
Respondu lastfoje, ĉu vi konsentas eliri aŭ ne?
--Mi restas!--decidtone respondis la princo kaj kuŝiĝis sur
malsekan argilan plankon.
--Vi restas?--ripetis Ringo, kunpreminte la dentojn.--Ne, vi ne
restos! Dmiĉjo, prenu lin tuj!
Kaj sammomente la hetmano sin ĵetis sur la princon kaj kunligis lin
per sia zono, ŝtopinte ankaŭ lian buŝon.
--Nun provu disputi!--malice aldonis li.
Dmiĉjo levis la kunligitan princon kiel sakon kaj tute senpene,
kvazaŭ infanon, elportis lin el la malliberejo.
--Rapidu! Rapidu!--diris Ringo.
En unu strato ili renkontis opriĉnikojn.
--Kiun vi portas?--demandis ili.
--Burĝon vunditan dum brulo!--respondis Ringo.
Ĉe la eliro el la antaŭurbo gardisto ilin haltigis. Ili volis
preterpaŝi, gardisto malfermis la buŝon por ekkrii; Ringo ekfrapis
lin per rimenkuglo, kaj li falis senvoĉe. La rabistoj elportis la
princon Serèbrjanij sen pluaj malhelpaĵoj.