La malnova konatulo.
La sekvintan tagon post la ruinigo de la domo de Morozov, maljuna
rajdanto sur nigra ĉevalo malrapide trotis en densa arbaro. De tempo al
tempo li demetis sian ĉapon kaj ion aŭskultis.
--Nu, Galka, ne ronku!--li diris al sia ĉevalo, karesante ĝian kolon.
Jen kia besto: nenion mi aŭdas pro ĝi! Stranga afero, mi ne povas
rekoni la lokon! Ĉie tilioj kaj avelujoj, kaj tiam ŝajne, kiam ni
nokte tie ĉi rajdis, odoris koniferoj.
Kaj li daŭrigis sian vojaĝon.
--Atendu, Galka!--li diris subite, haltigante la ĉevalon: jen mi ree,
ŝajne, aŭdas ion! Staru do trankvile, ne faru bruon! Jes, mi vere
aŭdas! Tio ne estas jam bruo de folioj, sed mueleja rado. Jen kie ĝi
estas, la muelejo! Mi fine ĝin trovis kaj plu ne perdos!
Kaj Miĥeiĉ, por ree ne perdi la vojon, ekgalopis laŭ direkto de l'
bruado.
--Dank' al Dio!--li ekkriis, kiam li ekvidis inter la arboj la muelejon
muskokovritan kun ĝia turniĝanta rado.--Ne facile estis ĝin trovi, mi
bone laciĝis: jen bruis antaŭe, jen--malantaŭe, ne eble estis ion
distingi! Nu, fine mi vidas la muelejon! Pasintan fojon, kiam la
rabistoj montris al ni la vojon, ni venis de tiu flanko, mi kaj la
bojaro. Ne, mi ne bone komprenas. Tiam la rado estis dekstre kaj
nun--maldekstre, tiam la fenestroj de l' ĉambro rigardis sur la
muelejon, kaj nun--sur la arbaron, kaj la pordo estas flanke! Fi,
malbenita sorĉisto! Jen kiel li ensorĉas kaj trompas la homojn! Tial
mi erarvagis la tutan tagon ĉirkaŭ la sama loko, ne povante ĝin
trovi. Je neniu prezo mi venus ĉi tien, se nur mi ne bezonus helpon por
mia kara bojaro!
Miĥeiĉ deĉevaliĝis, alligis sian ĉevalon al arbo, iom timeme
proksimiĝis al muelejo kaj ekfrapis la pordon.
--Mastro, he, mastro!
Neniu respondo.
--He, he, mastro, eliru!
Ĉio silentis en la muelejo, nur la muelŝtonoj sonoris kaj la
dentradaro frapadis.
Miĥeiĉ provis puŝi la pordon: ĝi estis ŝlosita.
--Jen, grizhara diablo, ĉu li dormas aŭ sin kaŝas?--pensis Miĥeiĉ
kaj el ĉiuj siaj fortoj ekfrapis la pordon.
Neniu respondo! Miĥeiĉ ekkoleris.
--He, vi, maljunulaĉo!--li ekkriis: eliru do, aŭ mi ĉion bruligos!
Ekaŭdiĝis tusado kaj tra malgranda fenestreto super la pordo aperis
blanka barbo kaj sulkoplena vizaĝo kun helgrizaj okuloj.
Ekvidinte la mueliston, Miĥeiĉ iom hontis.
--Bonan tagon, mastro!--li diris afable.
--Dio vin gardu!--respondis la muelisto: kion vi bezonas, bonulo?
--Ĉu vi min ne rekonas, mastro? Iam mi pasigis la nokton ĉe vi kun mia
bojaro.
--Kun princo Serèbrjanij? Jes, jes, nun mi rekonas. Nu, karulo, kio
okazis?
--Kial do vi, mastro, sidas tie kvazaŭ gufo en kava arbo? Eliru aŭ
enirigu min, ne estas oportune interparoli tiel!
--Atendu, karulo, tuj mi enŝutos grajnon kaj mi venos, tuj, karulo!
--Jes,--pensis Miĥeiĉ: mi volonte vidus, kiun grajnon la diabla
baptano enŝutas tien! Certe, li pulvorigas hebreajn ostojn en sia
muelilo, preparante farunon por sorĉistinoj! Kiu povus veturigi grenon
ĉi tien? Tute sovaĝa loko, kaj eĉ ĉiuj radsignoj estas kovritaj de
herbaĵo!
--Jen mi estas, karulo, bonan tagon, karulo!--diris la muelisto, zorge
fermante post si la pordon.
--Fine vi venis. Malviglulo vi!
--Kion fari, karulo! Mi ja loĝas izola, en arbaro. Ne eble estas
malfermi al ĉiu pasanto, povas okazi malfeliĉo: ekzistas homoj kaj
homoj, mi ja ne povas scii antaŭe, ĉu iu panon portas sub la vesto,
aŭ ŝtonon por min mortigi.
--Jen, malbona fungaĉo!--pensis Miĥeiĉ: li nur ŝajnigas, ke li timas
rabistojn, kaj estas dubeble, ĉu li ne estas baptano de ĉiu arbara
koboldo!
--Nu, karulo, kion vi volas de mi? Bonvolu paroli, mi aŭskultas!
--Jen, kia malfeliĉo okazis, mastro: malbenitaj opriĉnikoj kaptis mian
mastron kaj ŝlosis lin en la grandan malliberejon de l' antaŭurbo: li
sidas nun, malfeliĉulo, en malliberejo kaj ĉagrenas. Kaj pro kio oni
lin kaptis, Dio scias, nenion malbonan li faris antaŭ la caro aŭ
antaŭ Sinjoro Dio; li nur defendis pravan aferon, li batalis pro bojaro
Morozov kaj pro lia bojarino, kiam la opriĉnikoj per trompo penetris en
la domon kaj dum festeno forbruligis la domon de l' bojaro!
La okuloj de l' muelisto prenis strangan esprimon.
--Ho, ho, ho!--li ĝemis: malbona afero, malbonega, malbonega afero,
karulo! Ne bone estas al via princo sidi en malliberejo, pli malbone
estas al bojaro Morozov sen lia juna edzino, ankoraŭ pli malbone estas
al princo Vjàzemskij pro la fremda edzino.
Miĥeiĉ miris.
--Kial vi scias, ke Vjàzemskij forrabis la edzinon de Morozov? Mi ja
nenion diris al vi!
--He, he, karulo, ne tion nur mi scias, kion mi diras! Foje malproksime
eksonas la frapo, sed la eĥo aŭdiĝas ĉi tie; foje malplialtiĝas
akvo sub mia rado, do devis esti senpluveco cent verstojn de ĉi tie,
kaj ĉie estos malbonega rikolto. Ĉion mi, maljunulo, devas observi kaj
pripensi!
--Nu, bone, mastro, ĉu vi povas elpensi rimedon por helpi al la bojaro?
Mi pripensis tion kaj tion ĉi, sed nenion mi povis elpensi. Tiam mi
venis al vi, ke vi donu konsilon, bonulo! Mi ja bone memoras: tiu
bravulo, kiu nin akompanis tiam ĝis al vi, parolis: se vi min bezonos,
iru al la muelisto, demandu lin, kie estas Ivaĉjo Ringo, kaj mi volonte
servos al la bojaro, mi eĉ mortos por li, se estos bezono! Tial mi nun
venis al vi, mastro: estu bona, bonvolu instrui min, kiamaniere oni
povas savi la bojaron. Se vi helpos al li, la princo bone vin
rekompencos, kaj mi ankaŭ estos via servisto dum mia tuta vivo!
--Ke li pereu, sorĉisto,--diris Miĥeiĉ al si mem: jen antaŭ kiu mi
devas humiliĝi!
--Bone, karulo, oni nepre devas peni forigi la malfeliĉon. Malbonaj
estas la cirkonstancoj, sed el grandega flamo oni ankaŭ elprenas poton
per forna forko, kaj el sub muelŝtono okaze elglitas grajneto
nemuelita. Ĉio okazas, malsaman sorton havas la homoj!
--Certe, certe, mastro: okazas, onidire, ke koko metas ovojn kaj skarabo
mortigas per kornoj kvazaŭ bovo; verdire, ĉio okazas, kaj nun vi
instruu min, kion mi devas fari, instruu, karulo, mi vin tre petas!
La muelisto mallevis la kapon kaj kvazaŭ aŭskultis la bruon de l'
rado.
Pasis kelkaj minutoj. La maljunulo skuis la kapon kaj komencis paroli,
ne atentante la gaston:
--"Turniĝas rado, turniĝas. Kio estis supre, estos malsupre; kio estis
malsupre, estos supre; jen aŭdiĝas ie preĝeja sonorado, ne sciate
estas, ĉu pro enterigo, ĉu pro edziĝo; kiun oni enterigas, kiun oni
edzigas, ne eble estas ekscii pro bruo de l' akvo, pro granda fumo".
--"De malproksime alflugas korvoj, vokas unuj la aliajn por riĉa
festeno, kaj kiun ili manĝos, kies okulojn ili forpinĉos, ili ne
scias, ili nur alflugas kaj kriegas! Akrigita jam estas la hakilo,
vestita jam la ekzekutisto, sur kverkligna eŝafodo fluos riveroj da
varma sango, kapoj falos de ies ŝultroj, sed nekonate estas, kies
kapoj".
Miĥeiĉ ektimis.
--Kion vi parolas, avĉjo, kvazaŭ vi priploras iun mortinton?
La muelisto, ŝajne, ne aŭdis, kion diris Miĥeiĉ. Li ĉiam ion
balbutis nekompreneblan. Liaj lipoj moviĝis senhalte, liaj grizaj
okuloj rigardis malklare, kvazaŭ nenion vidante.
--Avĉjo, he, avĉjo!--kaj Miĥeiĉ tiris lin je maniko.
--Nu?--respondis la muelisto kaj sin turnis al Miĥeiĉ, kvazaŭ li ĵus
lin rimarkas.
--Kion vi balbutas, avĉjo?
--He, karulo! Multon oni aŭdas, ne ĉion oni eldiras. Nu, iru tuj ĉi
tiun vojeton, preter la pino. Iru ĉiam rekten, vi vidos multajn vojojn,
dekstre kaj maldekstre, sed vi ĉiam iru rekten; post ĉirkaŭ kvin
verstoj vi vidos dometon flanke de la vojo, tie vi neniun trafos. Atendu
ĝis nokto, venos bonaj viroj, ili pli multe diros al vi. Kaj kiam vi
estos revenanta, venu al mi, vi havos ion fari: venis fajrobirdo en
kaptilon, ĝin vi redonos al reĝo Dalmato kaj ricevos duonon da pago,
mi--la alian.
Kaj ne atendante lian respondon, la muelisto foriris kaj fermis post si
la pordon.
--Avĉjo!--kriis Miĥeiĉ al li: avĉjo, klarigu pli bone al mi, pri
kiuj viroj vi parolas, pri kiu fajrobirdo?
Sed la muelisto plu ne aperis, kaj, kiom ajn Miĥeiĉ aŭskultis, li
nenion ekaŭdis krom bruado de akvo kaj frapado de radoj.
--Jen, sorĉisto!--pensis Miĥeiĉ: kien li sendas min? Kvin verstojn de
ĉi tie staras dometo, tie atendu ĝis nokto, kaj tiam, diablo scias,
kiu venos kaj pli multon diros? Volonte mi vin mem sendus tien,
maljunulaĉo! Se mi ne bezonus vin por la bojaro, vi ekscius bone, kiu
estas Miĥeiĉ! Fi, maljunulaĉo! Tamen, Galka, nenio estas farebla, mi
devas serĉi la diablan dometon!
Kaj Miĥeiĉ surĉevaliĝis kaj ektrotis laŭ la direkto, montrita de la
muelisto.