Forrabo.
Dum tagmanĝo ĉirkaŭ la domo fariĝis io eksterordinara.
Kiam krepuskiĝis, novaj opriĉnikoj po unu aperis apud la ĝardena
palisaro, apud la muro, ĉirkaŭanta la korton, kaj fine en la korto
mem. La servistoj de Morozov nenion rimarkis. Ĉe la nokto la domo estis
de ĉiuj flankoj ĉirkaŭita de opriĉnikoj.
Ĉevalservisto de Vjàzemskij eliris el la domo, kvazaŭ por trinkigi
ĉevalojn. Sed antaŭ la ĉevalejo li ĉirkaŭrigardis, iris al la
pordego kaj ekfajfis siamaniere. Iu ŝteliris renkonte al li.
--Ĉu vi ĉiuj venis?--demandis la ĉevalservisto.
--Ĉiuj,--respondis la alia.
--Kiom da viroj?
--Kvindek!
--Bone, atendu la signalon!
--Ĉu baldaŭ? Oni enuas.
--Mi ne scias. Kiam la princo ordonos. Aŭskultu, Ĥomjàk, la princo
malpermesas bruligi aŭ prirabi la domon.
--Malpermesas? Li ne estas mia mastro, jes!
--Ne, ne, Ĥomjàk, Skuratov sendis vin hodiaŭ, por ke vi obeu al la
ordonoj de l' princo.
--Bone. Al li mi servos, sed nur al li, ne al bojaro Morozov. Mi helpos
al la princo forrabi la bojarinon, kaj poste mi mem scias, kion fari!
--Nu, Ĥomjàk, estu singarda, la princo ne ŝatas ŝercojn!
--Kion vi diras?--respondis Ĥomjàk kun malbona rideto.--La princo
havas sian intereson, mi la mian. Se mi volas diboĉi, tio estas mia
afero.
Dum ĉi tiu interparolado ĉe la pordego, Morozov eniris en la ĉambron
de Heleno.
La bojarino ankoraŭ ne dormis, sed jam demetis de l' kapo la
kokoŝnikon[24]. Ŝiaj densaj longaj haroj libere pendis sur la blankaj
ŝultroj, la ljetnikon[23] ŝi duone malbutonumis. Heleno estis
senvestiĝonta, sed ŝi klinis la kapon al la ŝultro kaj enpensiĝis.
Ŝiaj pensoj vagadis en pasinteco. Ŝi rememorigis al si sian konatiĝon
kun Serèbrjanij, siajn tiamajn esperojn, la malesperon, la
edziĝoproponon de Morozov kaj ĵuron al li. La imago pentris al ŝi,
kiel ŝi, laŭ kutimo de orfinoj, dum Radunica[67] vizitis la tombon de
sia patrino, metis sub la kruco vazon de ruĝe kolorigitaj ovoj, pense
deziris al ŝi bonan Paskon kaj petis ŝian benon por edziniĝo kun
Morozov. Tiam ŝi kredis, ke ŝi venkos la unuan amon, ŝi kredis, ke
ŝi estos feliĉa kun Morozov. Kaj nun... Heleno ekmemoris la ceremonion
de kisado kaj frostotremis. La edzo eniris nerimarkita de ŝi kaj haltis
ĉe la sojlo. Lia vizaĝo estis severa kaj malĝoja. Iom da tempo li
silente observis Helenon. Ŝi estis ankoraŭ tiel juna, tiel naiva, tiel
nesperta en trompado, ke Morozov eksentis nevolan kompaton.
--Heleno!--li diris: kial vi konfuziĝis dum la ceremonio?
Heleno ektremis kaj turnis al la edzo okulojn, plenajn je teruro. Ŝi
havis deziron fali al liaj piedoj kaj konfesi la tutan veron, sed,
esperante, ke li ankoraŭ ne suspektas la princon Serèbrjanij, ŝi ne
volis veki venĝsenton de l' edzo.
--Kial vi konfuziĝis?--ripetis Morozov.
--Mi estis malsaneta...--ekmurmuretis Heleno.
--Jes, vi estis malsaneta, nur ne korpe, sed anime: en via koro
troviĝas via malsano. Vi pereigos vian animon, Heleno!
La bojarino tremadis.
--Kiam hodiaŭ matene Vjàzemskij kun siaj opriĉnikoj venis en nian
domon, mi estis leganta la Sanktan Skribon. Ĉu vi scias, kio estas
dirita en la Sankta Skribo pri malfidelaj edzinoj?
--Mia Dio!--ekĝemis Heleno.
--Mi estis leganta,--daŭrigis Morozov,--pri puno pro adulteco...
--Mia Dio!--petegis la bojarino: estu kompatema, Druĵino Andrèeviĉ,
indulgu min, mi ne estas tiel kulpa, kiel vi supozas... Mi ne estis al
vi malfidela...
Morozov severe sulkigis la brovojn.
--Ne mensogu, Heleno. Ne faru artifikojn. Ne pligrandigu vian kulpon per
mensogaj paroloj! Vi ne estis al mi malfidela, ĉar por fariĝi
malfidela oni devis kelke da tempo esti fidela, kaj vi neniam estis
fidela al mi...
--Druĵino Andrèeviĉ, kompatu min!
--Jes! Vi neniam estis fidela al mi! Dum nia edziĝceremonio vi, kisante
la krucon, ĵurante al mi, vi amis alian... Jes, alian!--li daŭrigis,
plilaŭtigante la voĉon.
--Mia Dio, mia Dio!--ekmurmuretis Heleno kaj kovris la vizaĝon per
ambaŭ manoj.
--Heleno, ho, Heleno! Kial vi ne antaŭsciigis min, ke vi amis lin?
Heleno ploris kaj nenion respondis.
--Kiam mi ekvidis en preĝejo vin, malfeliĉan orfinon, kiun oni
intencis perforte edzinigi kun Vjàzemskij, mi decidis savi vin, por ke
vi ne havu malamatan edzon, sed certe mi bezonis vian ĵuron, ke vi ne
malhonoros miajn grizajn harojn. Kial vi donis al mi la ĵuron? Kial vi
ne konfesis ĉion? Viaj paroloj, Heleno, estis al mi, sed via koro, viaj
pensoj--al alia! Se mi scius pri via amo, ĉu mi prenus vin! Mi kaŝus
vin en iu izolita kampardomo, malproksime de Moskvo, aŭ en iu
monaĥejo, sed mi ne edziĝus kun vi, je Dio, ne! Pli bone estus forlasi
la mondon, ol havi la edzon, kiun oni ne amas. Kial do vi ne estis
forkurinta en monaĥejon? Ne, vi vin kaŝis post mia nomo, kvazaŭ post
ŝtona muro, kaj poste vi mokis min kune kun via amanto! Vi opiniis:
Morozov estas malforta, facile estas lin trompi!
--Ne, ne, sinjoro mia!--ekploregis Heleno kaj ekgenuis: neniam mi pensis
tiel, neniam! Kaj li estis tiam en Litovujo!
Ĉe la vorto "li" la okuloj de l' bojaro ekbrilegis, sed li ekposedis
sin kaj maldolĉe ekridetis.
--Jes! Vi konfesis vian reciprokan amon ne tiutempe, sed pli malfrue,
kiam li revenis Moskvon. Vi min trompis nokte, ĉe la ĝardena palisaro,
la saman vesperon, kiam mi lin akceptis kaj karesis kvazaŭ propran
filon. Diru, Heleno, ĉu vere vi esperis, ke mi ne malkovros vian
projekton, ke mi igos min trompi, ke mi ne povas puni la malfidelan
edzinon kaj mian malamikon, ŝian deloginton? Ĉu li vere esperis, tiu
suĉulo, ke lia abomena ago ne alportos al li malfeliĉon? Ĉu li ne
estis leganta en la libro de Levito[68]: "Se viro delogos ies virinon,
li mortu same kiel ŝi!"
Heleno terurigite ekrigardis la edzon. En liaj okuloj brilis malvarma
decido.
--Druĵino Andrèeviĉ!--ŝi diris plena je angoro: kion vi intencas
fari?
La bojaro elprenis de sub la vesto longan pafilon.
--Kion vi faras?--ekkriis la bojarino, postenirante.
Morozov ekridetis.
--Ne timu por vi mem!--li diris malvarmtone: vin mi ne mortigos. Prenu
kandelon, iru antaŭ mi!
Li ankoraŭ unu fojon reviziis la pafilon kaj sin direktis al la pordo.
Heleno ne moviĝis. Morozov ŝin rigardis.
--Lumigu al mi!--li ripetis ordontone.
En la sama momento en la korto aŭdiĝis bruado. Pli ol unu voĉo
parolis samtempe. La servistoj de Morozov vokis unu la alian. La bojaro
komencis aŭskulti. La bruado kreskis. Ŝajnis, multe da viroj penas
penetri en la vestiblon. Eksonis pafo.
Heleno tuj prezentis al si, ke Serèbrjanij estas mortigita laŭ ordono
de Morozov. Kolero revenigis ŝiajn fortojn.
--Bojaro!--ŝi ekkriis, kaj ŝia rigardo flamis: min mortigu, min! Mi
sola estas kulpa!
Sed Morozov ne atentis eĉ ŝiajn parolojn. Li atente aŭskultis,
klininte la kapon, kaj lia vizaĝo montris miregon.
--Mortigu min!--petegis Heleno en malespero: mi ne volas, mi ne povas
lin postvivi! Mortigu min! Mi vin trompis, mi poste vin mokis! Min
mortigu!
Morozov ekrigardis Helenon, kaj certe ne facile estus diveni, ĉu
kompato aŭ kolero superis en lia rigardo.
--Druĵino Andrèeviĉ!--ekaŭdiĝis voĉo de malsupre.--Perfido!
Perfido! La opriĉnikoj volas forrabi vian edzinon! Gardu vin, Druĵino
Andrèeviĉ!
Tio estis la voĉo de Serèbrjanij. Ekkoninte lin, Heleno kun
neesprimebla ĝojo sin ĵetis al la pordo. Morozov forpuŝis ŝin,
enŝovis la riglilon kaj enmetis la feran hokegon de la pordo.
Rapidaj paŝoj ekaŭdiĝis sur la ŝtuparo, poste tintado de sabroj,
malbenoj, batalado, laŭtaj krioj kaj falo...
La pordo ekkrakis sub la batoj.
--Bojaro,--kriis Vjàzemskij: malfermu, aŭ mi dispecigos vian tutan
domon!
--Mi ne kredas, via princa moŝto!--respondis Morozov dignoplene.--Ne
estas ankoraŭ vidite en Rusujo, ke gasto malhonoru la mastron, ke gasto
perforte eniru en la ĉambron de edzino de l' mastro. Ebriiga estis mia
mieltrinkaĵo, via kapo iom turniĝis, iru, via princa moŝto, dormu
bone, morgaŭ ĉio estos forgesita. Kaj mi ne forgesos, ke vi estas mia
gasto!
--Malfermu!--ripetis Vjàzemskij, krakigante la pordon.
--Afonasjo Ivànoviĉ! ekmemoru, kiu vi estas! Ekmemoru, ke vi ne estas
rabisto, sed princo kaj bojaro!
--Mi estas opriĉniko, ĉu vi aŭdas, bojaro, opriĉniko! Mi havas
nenian honoron! Mi ekamis vian edzinon, ĉu vi aŭdas, bojaro? Mi nenion
timas, la tutan Moskvon mi bruligos, sed Heleno estos mia!
Subite la ĉambro hele lumiĝis. Morozov ekvidis tra la fenestro, ke
brulis tegmentoj de liaj apuddomaj konstruaĵoj. Samtempe la pordo,
skuata per novaj fortaj ekbatoj, falis krakante, kaj ĉe la sojlo aperis
Vjàzemskij, lumigita de fajro, kun rompita sabro en la mano.
Lia blanka atlasa kaftano estis disŝirita kaj sangkovrita. Videble, ne
sen batalo li atingis la bojarinan ĉambron.
Morozov ekpafis lin preskaŭ korpotuŝe, sed la pafo malsukcesis: la
kuglo trafis la pordan foston, la princo sin ĵetis sur Morozov'n. Ne
longe daŭris la interbatalo. Post forta ekbato per sabra tenilo Morozov
falis surdorsen. Vjàzemskij kuris al Heleno, sed apenaŭ liaj
sangokovritaj manoj ŝin tuŝis, ŝi ekkriis, plena je malespero, kaj
svenis. La princo prenis ŝin en siajn brakojn kaj malsuprenkuris la
ŝtuparon, balaante la ŝtupojn per ŝiaj libere pendantaj haroj.
Ĉe la pordego estis preparitaj ĉevaloj. La princo svinge
surĉevaliĝis kun duonemorta bojarino, ekgalopis, kaj post li ekgalopis
liaj servistoj, tintante batalilojn.
Teruro regis en la domo de Morozov. La flamo ekkaptis ĉiujn mastrumajn
konstruaĵojn. Servistoj kriis, falante sub la batoj de l' opriĉnikoj.
Ĉambristinoj ploregante kuris tien kaj reen. La kamaradoj de Ĥomjàk
rabis la domon, elsaltis eksteren, amasigante multvaloran vazaron, monon
kaj riĉan vestaron, ĉion kune. Sur la korto, super amaso da arĝento
kaj oro, staris Ĥomjàk en sia ruĝa kaftano kaj laŭte vokis,
surdigante la kriojn, la bruon kaj la krakadon de fajro:
--He, he, gaje, gajege! Kia festeno!--kaj li frotis la manojn.
--Ĥomjàk!--ekkriis iu opriĉniko: la servistoj forportis Morozov'n en
boato. Ĉu revenigi ilin aŭ ne?
--Diablo ilin prenu! Lasu ĉion! He, he! ĉiuj eliru, por ne sufokiĝi!
--Ĥomjàk,--demandis alia opriĉniko: kion fari kun Serèbrjanij?
--Ne tuŝu lin! Ke oni bone lin gardu! Ni lin kun honoro veturigos en la
antaŭurbon. Vi ĉiuj vidis, kiel li ekfrapis nian princon Afonasjon
Ivànoviĉ, kiel li batadis per sia sabro la niajn?
--Jes, ni ĉiuj vidis!
--Kaj vi ĵure atestos ĉi tion antaŭ la caro?
--Jes, jes, ni ĵuros, ni ĉiuj ĵuros!
--Ne forgesu tion! Hodiaŭ neniu lin ofendu, sed, kiam ni estos hejme,
tiam Maluto rememorigos al li sian survangon, kaj mi--miajn vipbatojn!
Longtempe ankoraŭ bruis kaj rabis la opriĉnikoj. Sed kiam ili estis
for kun ĉevaloj, ŝarĝitaj de peza akiraĵo, longe ankoraŭ estis
vidata ĉielruĝo super la loko, kie antaŭ nelonge staris la domo de
Druĵino Andrèeviĉ, kaj Moskvo-rivero ĝis mateno ruligis fajrajn
ondojn kvazaŭ fanditan oron.