Aleksandra antaŭurbo.
La vojo el Moskvo tra monaĥejo de Sankta Triunuo[35] ĝis Aleksandra
antaŭurbo prezentis plej vivplenan aspekton. Senĉese galopis tie
kurieroj de l' caro; piediris aroj da ĉiuspecaj pilgrimoj; taĉmentoj
da opriĉnikoj rapidis tien kaj reen; falkogardistoj[36] preterrajdis
por serĉi en apudaj vilaĝoj vivantajn kolombojn; komercistoj treniĝis
kun siaj komercaĵoj, ĉu sidante en veturiloj, ĉu rajde akompanante
longajn vicojn da ŝarĝveturiloj. Preterpaŝis aroj da arlekenoj en
diverskoloraj vestoj kun fajfiloj, volinkoj kaj balalajkoj[37]; ili
kuntrenis malsovaĝigitajn ursojn, ili kantadis aŭ petis almozon de
riĉaj vojaĝantoj.
--Ekkompatu nin, sinjoroj,--ili petis per ŝanĝitaj voĉoj:--al vi Dio
donis bienojn kaj ĉiuspecan havon, kaj al ni Li ordonis nin nutri per
via almozo, do ne forpuŝu nin, malriĉulojn!
--Sinjoroj, karuloj!--preĝkantis aliaj, sidante ĉe la rando de la
vojo: Dio donu al vi sanon! Dio vin helpu ekvidi Sanktan
Triunuon-Sergij'n.
Kelkaj aldonis iun spritaĵon, kiu farus la vojaĝantojn pli malavaraj.
Iufoje la arlekenoj komencis interbatiĝi kun ĉifonvestitaj almozuloj,
kiuj amase venis antaŭurbon por ricevi malavaran caran almozon.
Pasis ankaŭ kun harpoj surŝultre blindaj harpistoj kaj fabelkantistoj,
sin subtenante reciproke. Ĉio ĉi bruis, kantis, insultis. Homoj,
ĉevaloj, ursoj kriis, blekis, muĝegis. La vojo kondukis tra densa
arbaro. Kvankam ĝi tute ne estis dezerta, okazis tamen, ke armitaj
rabistoj atakis la komercistojn kaj rabis ilin.
Rabado en la ĉirkaŭaĵo de Moskvo precipe plioftiĝis de kiam la
opriĉnikoj senhomigis tutajn vilaĝojn, tutajn urbetojn. Senigitaj je
loĝejo, je ĉiu laborenspezo, ĉi tiuj homoj aliĝis al aroj da
rabistoj, faris embuskojn kaj tiel plimultenombriĝis, ke vere fariĝis
danĝeraj. La opriĉnikoj pendigis ĉiun kaptitan rabiston, sen iu
kompato; kompense la rabistoj pagis al ili sammaniere, kiam ili sukcesis
kapti opriĉnikon. Cetere, ne nur rabistoj rabis sur la vojoj. Arlekenoj
kaj almozuloj, renkontante vespere ŝarĝveturilaron ne bone gardatan,
ne malofte prenis sur sin la rolon de rabistoj. Plej malbone estis al
komercistoj. Ilin prirabis rabistoj kaj arlekenoj, almozuloj kaj ebriaj
opriĉnikoj. Sed, konsolante sin per proverbo "enspezo postulas
elspezon", ili ne ĉesis viziti antaŭurbon, dirante: "Dio gardos nin,
eble ni feliĉe alvenos". Kaj, malgraŭ ĉio, la komercistoj tamen ĉiam
havis sian profiton!
En la monaĥejo Serèbrjanij konfesis kaj komuniiĝis, same kiel liaj
servistoj. La ĉefabato, adiaŭante lin, benis lin kiel homon, irantan
al certa morto.
Tri verstojn antaŭ la antaŭurbo troviĝis trabbariero, kaj armitaj
gardistoj haltigis la vojaĝantojn, demandante ilin, kiu ili estas kaj
por kio ili iras "malliberejon". Tiel la popolamaso moke nomis
antaŭurbon, uzante vorton, havantan tute kontraŭan sencon[38].
Serèbrjanij kaj lia sekvantaro ankaŭ devis trairi severan ekzamenon
pri la celo de ilia vojaĝo. La estro forprenis de ili batalilojn, kaj
kvar opriĉnikoj denun rajde akompanis ilin. Baldaŭ ili ekvidis de
malproksime kolorigitajn kupolojn kaj strangformajn orkovritajn
tegmentojn de la cara palaco. Jen kion rakontas pri ĉi tiu palaco nia
historiisto, laŭ la atesto de eksterlandaj samtempuloj de Ivano:
"En ĉi tiu teruriga amuzo-palaco Ivano dediĉis plej grandan parton de
sia tempo al diservoj, celante per fervora preĝado pacigi sian animon.
Li eĉ intencis el la palaco fari monaĥejon kaj el opriĉnikoj--monaĥojn.
Li elektis tri cent siajn favoratojn plej kruelajn, nomis ilin
"frataro" kaj sin mem abato, la princon Afonasjo Vjàzemskij--kelaro[39],
Maluton Skuratov--paraklisiarĥo, li ordonis, ke ili surmetu
skufja'jn[40] kaj nigrajn pastrajn vestojn, sub kiuj ili portis riĉajn,
orbroditajn kaftanojn kun zibelfela randaĵo; li verkis por ili
monaĥejan regularon kaj mem sekvis ĝin. Tiele oni priskribas la
monaĥejan vivmanieron de Ivano. Je la kvara matene li kun siaj du
filoj kaj kun Maluto Skuratov supreniris sonorilejon por sonorigi al
matena preĝo; la frataro devis rapidi preĝejon: kiu ne ĉeestis, estis
punata per oktaga malliberigo. La diservo daŭris ĝis la sesa aŭ la
sepa horo. La caro kantis, laŭte legis kaj preĝis tiel fervore, ke sur
lia frunto ĉiam restis postsignoj de fortaj ĝisteraj salutoj. Je la
oka komenciĝis la meso, post la deka ĉiuj, krom Ivano, altabliĝis
por komuna tagmanĝo, dume la caro staris kaj laŭte legis iun edifan
libron. La frataro manĝis kaj trinkis ĝis plena satiĝo; ĉiu tago
similis festtagon; oni malavare donis vinon, mieltrinkaĵon; la resto
de manĝaĵo estis manĝata de almozuloj sur la placo antaŭ la cara domo.
La abato, t.e., la caro tagmanĝis poste kaj post tagmanĝo li
interparoladis kun siaj favoratoj pri la leĝo, dormetis iomete aŭ iris
malliberejon por ĉeesti perturmentan esploron de iu malfeliĉulo.
Ŝajne, ĉi tiu terura spektaklo lin amuzis: li ĉiam revenis
kontentigita, li ŝercis, babilis pli gaje ol ordinare. Je la oka oni
ĉeestis vesperan preĝon; je la deka Ivano reiris sian dormoĉambron,
kie tri blinduloj rakontis al li fabelojn; li atente aŭskultis ilin
ĝis kiam venis la dormo; sed ne longe daŭris lia dormo: noktomeze li
jam vekiĝis kaj komencis sian tagon per preĝado. Iufoje oni raportis
al li pri ŝtataj aferoj, dume li preĝis en preĝejo; kelkajn plej
kruelajn ordonojn Ivano donis dum maten- aŭ vesperpreĝo. La unutoneco
de tia vivmaniero estis interrompata dum tiel nomataj revizioj, kiam li
vizitis pli-malpli proksimajn monaĥejojn, apudlimajn fortikaĵojn,
ĉasis sovaĝajn bestojn en arbaroj kaj dezertaĵoj. Speciale li ŝatis
ĉasi ursojn kaj samtempe ĉie li sin okupadis je ŝtataj aferoj, ĉar
la bojaroj, pseŭdo-rajtigitaj regantoj de l' ŝtato, ne kuraĝis ion
ajn decidi sen li".
En la antaŭurbo Serèbrjanij ekvidis, ke la palaco aŭ la monaĥejo de
l' caro estis apartigita de aliaj konstruaĵoj per profunda fosaĵo kun
remparo. Malfacile estas priskribi ĉi tiun luksan, belegan palacon.
Neniu fenestro similis je alia, ankaŭ neniu kolono similis je alia per
koloro aŭ ornamo. La konstruaĵo havis multajn kupolojn. Ili ĉiuj
amase elstariĝis en la ĉielon, unu apud la alia kaj unu pli alta ol
alia, kelkaj--mallarĝaj kaj provizitaj je fenestroj, aliaj--larĝaj kaj
dikaj, similaj je grandaj vezikegoj. Oro, arĝento, multkoloraj kaheloj,
kvazaŭ brilanta skvamo, kovris la palacon de supre ĝis malsupre. Ĉe
sunlumo oni ne povis distingi, ĉu tio estas palaco aŭ granda bukedo el
gigantaj floroj, ĉu eble fajrobirdoj venis grandamase, disetendante ĉe
la suno siajn flamantajn plumojn.
Proksime de la palaco staris presejo kaj literfandejo kun loĝejo de
kompostistoj kaj aparta domo por eksterlandaj laboristoj, kiujn Ivano
venigis el Anglujo kaj Germanujo. Apude staris sennombraj mastrumaj
konstruaĵoj, kie loĝis ekonomoj, subekonomoj, kuiristoj, mielfaristoj,
bakistoj, veturigistoj, hundgardistoj, falkgardistoj kaj ĉiuspecaj
servistoj.
Ne malpli riĉaj estis preĝejoj en la antaŭurbo. Granda preĝejo de
Dipatrino estis ekstere multkolore kolorigita; kruco brilis sur ĉiu
briko, kaj la preĝejo estis kvazaŭ tegita per ora reto.
La beleco de la antaŭurbo dispelis por iom da tempo la malgajajn
pensojn, kiuj posedis la princon Serèbrjanij dum la tuta vojaĝo. Sed
baldaŭ malagrablega spektaklo rememorigis al la princo lian situacion.
Ili preterrajdis kelkajn pendigilojn, vice starantajn. Apude estis
eŝafodoj kun hakiloj. La pendigiloj kaj eŝafodoj, nigre kolorigitaj,
ŝajne, estis konstruitaj fortike, ne por unu tago nek unu jaro, sed
por multaj jaroj.
Kiom ajn sentima estus la homo, li ne povas resti indiferenta ĉe la
penso pri proksima morto, precipe se tio estas ne glorplena morto meze
de glavsonorado aŭ tondro de pafilegoj, sed malbrila kaj humiliga morto
el la manoj de malestiminda ekzekutisto! Kredeble Serèbrjanij,
preterrajdante apud ekzekutejo, ne povis kaŝi sian ekscitiĝon, kaj ĝi
malgraŭvole rebrilis sur lia reagema vizaĝo. La kondukantoj rigardis
la princon kaj diris ridetante:
--Jen niaj balanciloj, via princa moŝto! Ŝajne, ili plaĉas al vi,
ĉar vi ne povas deturni la okulojn!
Miĥeiĉ, kiu rajdis malantaŭ la princo, nenion diris, sed nur ekfajfis
kaj ekskuis la kapon.
Proksimiĝinte al la remparo, la princo kaj liaj kunvojaĝantoj
deĉevaliĝis kaj alligis la ĉevalojn al speciale destinitaj kolonoj.
Ili eniris grandegan korton, plenplenan je almozuloj. Ili ĉiuj laŭte
preĝis, kantis psalmojn kaj vidigis siajn abomenajn ulcerojn.
Dvoreckij[41] de l' caro disdonadis al ili manĝaĵon kaj monon, je la
nomo de l' caro Ivano. De tempo al tempo opriĉnikoj promenis en la
korto, aliaj sidis surbenke kaj ludis ŝakojn aŭ ĵetostojn. Kelkaj
opriĉnikoj en angulo de l' korto ludis svajko'n[42] kaj laŭte mokridis
la malgajninton. La vestoj de l' opriĉnikoj kontrastis la ĉifonojn de
l' almozuloj. La caraj servistoj brilis je oro. Ĉiu el ili surhavis
veluran aŭ orŝtofan kaftanon, ornamitan per perloj kaj multekostaj
ŝtonoj, kaj ili ĉiuj prezentis vivantajn ornamaĵojn de l' mirinda
palaco, kvazaŭ kunfandiĝante kun ĝi.
Unu juna opriĉniko altiris atenton de Serèbrjanij. Li estis ĉirkaŭ
dudekjara viro, eksterordinare bela, sed lia vizaĝo esprimis
malagrablan arogantecon. Li estis vestita pli riĉe ol aliaj, havis,
spite kutimo, longajn harojn, neniun barbon kaj virinsimilajn manierojn.
Stranga ankaŭ estis la sintenado de liaj kunuloj rilate al li. Ili
interparoladis kun li kiel kun egalulo kaj elmontris neniun respekton,
sed, kiam li aliradis iun grupon da opriĉnikoj, la rondo disiĝis, kaj
ĉiam oni donis al li lokon sur la benko. Oni lin ĉu gardis kontraŭ
io, ĉu timis. Ekvidinte Serèbrjanij'n kaj Miĥeiĉ'n, li arogante kaj
fikse rigardis ilin, vokis la kondukantojn kaj ŝajne demandis pri la
nomoj de l' alvenintoj. Poste li ree ekrigardis la princon, ekridetis
kaj diris ion al siaj kunuloj. Ili same ekridetis kaj komencis disiĝi.
La junulo supreniris ŝtuparon, sin apogis al balustrado kaj daŭre moke
rigardis la princon Serèbrjanij. Subite granda tumulto fariĝis inter
almozuloj. Ili grandamase sin ĵetis flanken kaj preskaŭ faligis la
princon. Ili kriadis kaj kuris for el la palaco kun teruregitaj mienoj!
La princo miris, sed baldaŭ li komprenis la kaŭzon de l' komuna
teruro. Grandega urso salte persekutadis la almozulojn. En unu momento
la korto malpleniĝis, kaj la princo restis sola kontraŭ la urso. Pri
la forkuro li ne pensis eĉ unu momenton. Pli ol unu fojon Serèbrjanij
sola ĉasis urson. Tia ĉaso estis lia amuziĝo. Li haltis kaj en la
sama momento, kiam la urso, premante siajn orelojn al la kapo,
proksimiĝis al li, volante lin ekkapti per siaj manegoj, li faris movon
por eltiri sian sabron. Sed la sabron li ne havis! Li forgesis, ke ĝi
estis fordonita al opriĉnikoj ĉe la trabbariero. La junulo, kiu lin
observis de l' supro de la ŝtuparo, ekridegis: jes, jes, serĉu la
sabron!--li mokis.
Per unu bato la urso faligis la princon teren, la dua bato forŝirus
lian kapon, sed, al lia mirego, la princo ne ricevis la duan baton kaj
eksentis fluon de varma sango lin superverŝanta.
--Leviĝu, bojaro!--diris al li iu, etendante la manon.
La princo leviĝis kaj ekvidis junan deksepjaran opriĉnikon kun
sangkovrita sabro en la mano. La urso kun dishakita kapo kuŝis surdorse
kaj, movetante siajn manegojn, estis mortanta ĉe liaj piedoj. La
opriĉniko, ŝajne, ne estis fiera pri sia venko. Lia dolĉa vizaĝo
esprimis profundan malĝojon. Konvinkita, ke la urso ne rompis la
membrojn de l' princo, li volis foriri, ne atendante lian dankon.
--Junulo! diris Serèbrjanij: bonvolu diri vian nomon, por ke mi sciu,
pri kiu mi devas preĝi!
--Por kio vi bezonas mian nomon, bojaro? respondis la junulo.--Mi ne
ŝatas mian nomon, je Dio!
Ĉi tiu stranga respondo mirigis Serèbrjanij'n, sed lia savinto jam
estis for.
--Nu, kara princo! diris Miĥeiĉ, viŝante per la basko de sia kaftano
la ursan sangon, kiu kovris la princon:--kiel multe mi estis timeganta!
Mi eĉ kriis al la urso, ke ĝi vin lasu kaj min ataku, sed samtempe tiu
bravulo--Dio lin gardu--dispecigis al la besto la kapon. Ĉio estas
aranĝita de tiu senbarbulo, kiu jen staras sur la ŝtuparo. Kara
princo,--li aldonis murmurete: kien ni alvenis? Ĉu estas eble, ke oni
deĉenigu ursojn en la korto de l' cara palaco?
Miĥeiĉ estis tute prava, sed la antaŭurbo havis siajn proprajn
kutimojn, kaj ĉi tie nenio okazis kiel ordinare.
En la cara kortego oni ĉiam havis kelkajn ursojn en feraj kaĝegoj kaj
de tempo al tempo la caro aŭ liaj opriĉnikoj deĉenigis la bestojn kaj
amuziĝis per popola teruro. Se la urso iun kripligis, la caro malavare
rekompencis lin per mono. Kaj se la urso iun mortigis, la caro pagis al
la parencoj de l' malfeliĉulo kaj la nomon de l' mortigita li
enskribigis en sian preĝlibron, por preĝi pri li dum diservoj, same
kiel pri aliaj viktimoj de l' cara amuziĝo aŭ de l' cara kolero.
Baldaŭ du stolnikoj[43] malsupreniris la ŝtuparon kaj diris al la
princo Serèbrjanij, ke la caro lin ekvidis el sia fenestro kaj deziris
scii, kiu li estas. Ekkoninte lian nomon, la caro ordonis demandi pri
lia sano kaj ekdeziris vidi lin la saman tagon ĉe sia manĝotablo.
Ĉi tiu favoro ne multe ĝojigis la princon. Eble Ivano ankoraŭ ne
aŭdis pri lia malpaco kun opriĉnikoj en la vilaĝo Medvedevka? Sed oni
ankaŭ povis supozi, kiel tio ne malofte okazis, ke la caro por iom da
tempo kaŝis sian koleron sub la masko de favoro, por ke neatendita puno
dum festeno kaj ĝojado aperu pli terura por la krimulo. Ĉiuokaze la
princo sin preparis al ĉio kaj fervore li preĝis pri sia savo.
Hodiaŭ estis escepta tago en Aleksandra antaŭurbo. Ĉar la caro
intencis pilgrimi Sùzdalon, li ekdeziris partopreni en la tagmanĝo de
sia frataro kaj ordonis inviti al sia tablo, krom ordinare kune
manĝantaj tricent membroj de la frataro, ankaŭ kvarcent opriĉnikojn,
tiel ke entute li havis sepcent invititojn.