De opkomst van het Castiliaansch als letterkundige taal werd ook
zeer bevorderd door de natuurwetenschappelijke belangstelling van
verscheidene vorsten van Castilië. Alfonso de Wijze was zelf een
dichter, en beoefende zijn moedertaal met verstand en toewijding,
waardoor hij hare zuiverheid en nauwkeurigheid van uitdrukking
aanmerkelijk verbeterde.
Onder zijn toezicht werd de Heilige Schrift in het Castiliaansch
vertaald, en op zijn aandringen werd een Algemeene Kroniek van Spanje,
zoowel als de Geschiedenis der Eerste Kruistocht, geschreven. Hij
maakte het Castiliaansch tot de taal der gerechtshoven en trachtte
in de verzen den meer exacten geest en de dichterlijke zinswendingen
der Provençalen over te brengen.
Alfonso XI schreef een Algemeene Kroniek in de vlotte en vloeiende
versmaat van de inheemsche redondillas, inplaats van de stijve
en strakke Alexandrijnen, die in dien tijd gebruikelijk waren in
letterkundige kringen. Ook liet hij boeken schrijven in Castiliaansch
proza over de jachtkunst en over den stamboom van den adel. [10] Zijn
familielid, Don Juan Manuel, droeg veel bij tot de ontwikkeling van de
Spaansche fantasie, en hij gaf vastere vormen aan de Spaansche proza
in zijn Conde Lucanor, een boek van ethische en politieke stelregels,
waarvan de strekking duidelijk te voorschijn treedt in verhalen en
fabels, ontleend aan de geschiedenis en de klassieke literatuur.
Hoewel Juan II [11] een zwak en lui vorst was, was hij toch een
beschermer van de letterkunde; hij schreef verzen, ging veel om met
dichters, en liet in 1449 een bloemlezing samenstellen uit de beste
Spaansche gedichten.
Maar aan zijn hof heerschte een schoolsche geest; men volgde er
de Italiaansche methodes, en hijzelf toonde groote liefde voor de
Provençaalsche kunstuitingen. Niettegenstaande al deze kunstmatige
hinderpalen, maakte de Castiliaansche taal groote vorderingen op
haar veroveringspad. Zij was voorgoed de taal der Romance geworden,
en de Romance zou in Spanje voor een geheele generatie van dien tijd
de voornaamste letterkundige vorm worden.