A. floribus confertis, corollis octodecimfidis: foliis obovatis
emarginato-retusis. F.
A. dissecta. _M. S. V._ p. 342, _Linn. Suppl._ pl. p. 210.
Manyl-kara. _Rheed. Hort. Mal._ part jjj. p. 53. t. 25.
Advena in hortis Malabaroram colitur nomine _Manylkara_, sive Karae
manilensis, cum ex insulis philippinis allatam adseverent. Fructus
huius arboris est pomum, forma et magnitudine olivae, oblongum,
viridinitens, viscido et lacteo succo refertum, maturius purpureum,
intus rufum, succulentum, carne acido-dulci, semen unum alterumve
continens (reliquis loculamentis abortientibus), nucleo albo
amariusculo. Hi fructus ibidem inter bellaria comeduntur. Folia cum
curcumae radice et zinziberis foliis cocta et contusa ad cataplasma
contra tumores adhibentur, Brachmanis _Manil-gale_ (sed in tabula aenea
nomen adscriptum Vanvalli), Lusitanis _Fruita Manilha_, Belgis _Loe-
bessen_ sive _chineesche pruynen_ vocantur; quod etiam apud Sinas
crescant. Arborem proceram, caudice crasso, ramis longe lateque comatam
dixit Rheede. Mihi semel visa est in Tongatabu insula, mense Septembri
florens; fructus autem tunc temporis nullos perficiebat. E specimine
sicco, quod pater optimus nobilissimo D. Baeck, Regis Sueciae Archiatro
cum plurimis aliis dono miserat, Linnaeus, filius, descriptionem,
quamvis imperfectam collegit, {44} simul et nomen rescivit, quod huic
plantae imposueram; inventorem invide sedulo reticuit.
Caulis arboreus, erectus, cortice cinereo-rufescente, tuberculato
tectus. Rami lignosi, horizontali-adscendentes, teretes, tuberculati,
cubitales (in nostro specimine). Ramuli erecto-adscendentes, secundi,
teretes, tuberculati, apice foliosi, spithamei,
Folia sparsa, conferta, petiolata, oblongo-obovata, apice
subemarginata, integerrima, erecto-patentia, glabra, coriacea, supra
dilucide viridia, subtus pallidiora, bipollicaria. Petioli teretes,
tenues, erecto-patentes laeves, fere pollicares.
Pedunculi uniflori conferti, vndique e ramulis inter folia prodeuntes,
filiformes, patentes, saepe horizontaliter- dependentes, numerosi,
longitudine petiolorum. Flores albidi diametro semipollicari.
CAL. _Perianthium_ hexaphyllum, patens; foliolis ovatis obtusis, tribus
exterioribus viridibus, interioribus tenerioribus albis.
COR. monopetala, octodecimfida. Laciniae sex majores lineares erectae,
lateribus involutae, calyce longiores, stamina ante eruptionem
foventes; duodecim dimidio minores, per paria inter majores positae,
lineares, acuminatae, extrorsum revolutae. _Nectaria_ e foliolis sex
ovatis acuminatis inter lacinias majores corollae ad basin minorum
positis, erectis.
STAM. _Filamenta_ sex, subulata, erecta, ante apicem parum inflexa,
longitudine calycis. _Antherae_ incumbentes, lineares, acutae, basi
bipartitae.
PIST. _Germen_ superum, exiguum, multiloculare. _Stylus_ corolla
longior, filiformis, parum curvatus. _Stigma_ capitatum.
{45}
PER., SEM. non vidi, sed baccam sive pomum e germine fieri ut in
congeneribus, ex descriptione Rheedii constat.
Partes herbaceae huius arboris omnes lactescunt. Inter spontaneas harum
insularum retuli, inscius, an fructus ab incolis pro cibo usurpentur.