met vrolickheit beleidt, en sonder achter-smaeck[174]
Die vriendlickheit vergall' en spel tot spellen maeck'.
Dit ambacht gaet hier om, en 't gaet' er om met lusten:
En dien 't niet langer lust veraessemt sich met rusten,
En staet als kijcker by, of neemt de recht-banck waer,
En oordeelt sittende van 't naeste spelend paer:
En soo de Kegel valt, die Koningh is van achten,
Soo vlieght' er wel een droom door spelende gedachten,
Van Koningen ontdaen in 't midden van haer volck,
Dat over einde staet, terwijl de swartste wolck
Die oyt de Sonn' besloegh, wolck boven alle wonder,
Dry Kroonen zeffens velt met ongehoorden donder.
En soo wordt bollen ernst, en Kegels-Parlament;
En van dat onderhout en raeckt men niet ten end,
Voor dat de keers uyt gae, de groote keers der wereld,
En dat de Somer-dauw de Kruytjens over-peerelt,
En dat den Hagenaer naer Koets en Schuyten vraeght,
Om veiligh t'huys te zijn, eer dat de dagh ontdaeght.
Dan berst het oude lied van «Scheiden, bitter scheiden»
Uyt d'een of d'ander keel, en klinckt door wegh en weiden;
En 't andere: «Wat sal men op den avond doen?»
En 't slot is: «veel danckhebs», versegelt met een' soen.
Daer staen ick, Kluysenaer, ick Stelle-man[176], verlaten;
Maer Vry-heer van mijn' tijd en van mijn doen en laeten,
En smaeck den niewen lust van stilt' en eenigheit,
Gelijck die, uyt der Zee en haer verbolgentheit
Moê Zeemanschap gepleeght, moê wendens, en moê keerens,
Moê tobbens, moê gekaetst, moê loevens, moê laveerens,
Het oppertje bezeilt, en buyten weer en wind
Sijn schielicke vermaeck in 't slechte[177] water vindt.
Betreckt my d'avont-uer, en kan ick my niet pijnen,
Om onder dack te gaen vóór dat de Sterren schijnen,
En all' de wonderen van 't heerlicke gesicht',
Als d'ander' Keers verschijnt op 't ondergaende Licht,
De tijd verveelt my min dan al de dagh der dagen,
En 't spijt my, dat de klock van Voorburgh heeft geslagen
Twee slagen meer als Acht, soo veel wercks valt my toe.
Wie oyt op Hofwijck was, en vraeg' niet wat ick doe:
Ick ben te landewaert, en 't kan my niet verdrieten,
Maer oock te waterwaert, en aen de Vliet der Vlieten,
De levendste Rivier, de doorgeploeghtste Vaert
Van all' die Holland kent en binnen 's Lands bevaert.
'k Geef 't voor de waerheit uyt, al heeft het schijn van liegen
(De tuygen zijn te veel, al socht ick te bedriegen):
Twee hondert kielen zijn voor Hofwijck heen getelt,
Die dagelicks door Zeil, of Mensch, of Peerds geweld
Voor Hofwijck henen gaen. Nu tert ick Rhijn en Maze,
En Dort en Loevestein; nu lijd ick, dat men blase
Van Sparen en van Y, jae, van de Noorder Zond,
Daer niemand meer gevaers en wedervarens[178] vond,
Als in mijn' volle Vliet; die niet en is te naken,
Men siet' er Schip of Schuyt d'een d'andere genaken,
Men siet' er Lijn door Lijn geweven, Peerd aen Peerd,
Zeil achter Zeil gereckt, Roer tegens Roer gekeert;
Men hoort' er van: «houw vol, houw binnen, en houw buyten»,
Men hoort den Jager-boef[179] sijn ongemack verfluyten,
Of koelen met een lied de bleinen[180] die hy rijdt,
Niet nu eens, en eens flus, maer stadigh en altijd,
By donker en by daegh. Hier hoef ick niet te vraegen,
Wat ty is 't van den dagh? de Beurt-schuyt kan 't gewagen:
En die ten sevenen ten Haegh uyt werdt gebelt,
Die weet ick, dat met my de klock van achten telt;
Die vijf te Leyden hoort, telt recht voor Hofwijck seven;
Dat 's 't uerwerck van de Plaets, dat, sonder veêr gedreven,
En sonder weêr-wicht gaet, en daerom noyt en wraeckt,
En daerom vaster gaet dan all' die m'elders maeckt,
En windt sich selven op, en drijft sijn' eigen' raden.
Hier treed ick 't soetste pad van all' mijn'soetste paden:
Hier treed ick wederzijds op 't kantjen van een' plas,
Die d' een den anderen verpocchen[181] met haer glas.
Ten Noorden is 't mijn diep, ten Zuyden is mijn Schuyt-nat,
Daer ick dan d'eenen Boer, dan d'and'ren Schipper uyt vat,
En vrage: «waer wilt 't heen, Goê mannen, waer van daen?
Hoe gaet ghy soo ondiep, hoe zijt ghy soo gelaên?»--
«Maer, Heerschop!» seghter een, wy hebben 't ruym vol plancke!»
En geeft het goed wat winst? «Wy hebbe God te dancke,
We laden 't te Sardam en komme langhs de Meer[182],
Deur d' ouwe Weteringh, en soo den Rhijn om neêr,
En soo deur Leidsendam, om tot Schiedam te lossen:
Daer krijge we licht vracht van Varckens of van Ossen,
Of wat de Koopman wil; want, kijck, 't is' en moy Schip,
En 't voert wel licht en swaer; en krijge we dan slip,
En moete leêgh naer huys, dat moete we verdrege:
Schâ-baet, daer valt te met een kangsjen onder wege,
Daer 't treck-gelt op magh staen; aêrs moetew' in de lijn,
En halen 't met den hals; maer dat 's en korte pijn:
Aen geun sy van den Dam en vinde we gien breggens[183]
Dan mach' er 't Zeiltje by». Hier op volght veel meer seggens,
Naer 't volckje sprakelick, en lichter aen de praet
Als af te helpen is. Maer 't Schip, dat niet en staet,
Ontvoert my 't letste woord, of, liever, letste woorden,
Daer ick den sin af giss' al stond ick s' aen en hoorden[184]:
«Klaes!» roept hy tot sijn knecht, die op 't voor-onder staet:
Hoe lust het Steedse volck een praetje by de straet,
Daer 't luys leêghs[185] staet en kijckt in 't midde van sijn' lussjes!
Hoe kooselde[186] die Vent, hoe stil en hoe gerusjes;
Hoe taeld' hy na bescheid van den bekenden wegh;
'k Nam't voor' en Hagenaer; en by men Ziel, ick segh,
Dat Haeghje weeter of[187]: men[188] speult' er vreemde streke
Se raken an groot goet te met in minder weke
Dan wy der jaren an verslooven, nat en kout:
Dan wetense gien raet met koffertjes vol gout,
Dan gaet' et goet soo 't quam, dan tijense na buyte;
En 't Roosenobeltje moet springe voor de kluyte,
Voor Weuningh en voor Wey, voor Kroft en Klaver-kley;
Gien goet en valt te dier, het macher of, wich hey!
En dan 't Treweel[189] in 't werck, en dan, beget, Casteele
As Toorens, elck om 't moyst. Y gut Klaes, hiet dat deele!
Heît ongse lieven Heer ongs allegaêr 'emaeckt
Uyt iene slagh van Kley, en worde wy ewraeckt,
En erve wy in 't goet as Basterde? Wat Duyvel,
'k Wouw, dat men aessem mê iens gaen mocht over 't suyvel,
'k Mien, dat icker men spul sou speulen as en helt:
Ick sie wel, dieder maer sen lijf wat naer en stelt,
Eer j' omsiet benje rijck; 'en kusse mit en wape
Maeckt alle kunsten goed; daer meugj' op sitte schrape,
Tot datje Troortje[190] barst en wordt en Ys're kist
Met seuve grendele, en wordje na gevist,
Die 't laecke, doen 't soo wel, as die je 't stick verwijte;
Soo wordt 'er niet eklapt. Klaes! moetet me niet spijte,
Dat ongse bestemoêr, doe 'k Vaêr en Moêr verloor,
Soo lijdige[191] versuft' en dwaelde van het spoor,
En hielmen uyt' et School: Gut, had ick leere schrijve
En lesen, as dat volck, wat wouw ick niet bedrijve!
'k Had langh een mantel an, een Tabbert, of suck goet,
Voor een bepeeckte broeck, die 'ck nou verslijten moet;
Een handje vol Latijn, heb ick me late segge,
Daer komt het miest op an, en dat 's goet op te legge,
We hebbe mê verstanght, we bennen al ien slagh,
En dat 's wel haest eklaert, die maer wat suffe[192] magh».--
Meer had hy op de tongh, meer meenden hy te spreken;
Maer 't Schip was voor den Dam, daer most hy 't laeten steken;
En 't zeil most over end. Wie wenschte niet, de vracht
Van sulcken Schip te zijn? nu heb ick 't maer gedacht.
En, als ick 't overslae, de Boeren weten wonder:
Maer weten min dan al: de waerheit loopt' er onder;
Maer meer waerschijnlickheits. O, Schippertje, goed knecht!
Waert ghy tot in den grond van alles onderrecht,
Saeght ghy tot in de Milt van die ghy wilt benijden;
Verstond ghy neffens my 't gepeperde verblijden,
Het gallige vermaeck van die daer staet en siet,
En hoort u sorgeloos staen fluyten langhs de Vliet,
En wist ghy hoe dat hert, in 't midden van sijn' Roosen,
Sijn' kommeren veeltijds niet weet waer langhs te loosen;
En wist ghy, hoe hem 't haer te berge komt te staen,
Die wel op Hofwijck is, en naer den Haegh moet gaen,
Den Haegh, die doornen Haegh, daer Eer en Deughd en Reden
Veel tijden wert betaelt met vuyl' ondanckbaerheden;
Daer weldoen werdt beloont met laster of geweld;
Daer 't uyterste gepoogh der Vromen werd gestelt
Den boosen tot een' schimp; daer 't niet en is te passen,
Men siet sich langhs of dwers door spijt of nijt bebassen[193]:
Daer selfs de Vrede-min misduydt werdt voor misdaed;
Ick meen, ghy sondt sijn lot verfoeyen voor uw' staet,
En kruypen in' uw luyck, en leeren beter wenschen,
En oordeelen 't geluck van uws gelijcke menschen
Benijdelicker veel dan dat te Stêwaert blinckt,
En achter de gordijn van aensien hinckt of stinckt.
Is 't Schippertje voorby, de Visscher uyt de Veenen.
De Meisjens uyt de Wey, met koele bloote beenen,
Met Emmertjens vol Melck, en vol gerustigheit,
Versterken[194] wat ick peins, en wat ick heb geseît.
En, scheid ick uyt den praet, en, treed' ick uyt mijn' hecken,
En, lust my achter 't groen der hagen, die my decken,
De vrye vonnissen te hooren van mijn werck,
Als laegh ick verr' van daer begraven in een' Kerck;
Daer gaet het speeltjen aen, daer hoor ick soet en bitter,
En al wat yeder denckt van huys en van besitter;
Daer hoor ick vogelen van allerhanden beck,
My roemen voor een Man, en doemen voor een' geck.
De Veerschuyt voert van als[195]: daer sittend' er vol reden,
Daer sittend' er vol spijt, die mijne sinlickheden
Of prijsen uyt haer gunst of laken uyt haer' gall'.
Daer seggend' er: «'t is wel: Het Geld is niet-met-al,
't Gebruyck is 't altemael; de Man die Hofwijck stichten
Heeft wijsselick gedaen; hy most sijn hert verlichten
Van lange slaverny; hy heeft' er voor geploeght,
En, als hy ploegende sijn' Vorsten had vernoeght,
En 't Vaderland voldaen, en niemant uyt gesopen,
En niemands voordeelen met listen onderkropen;
Den vromen voorgestaen, beschoncken en gevoedt,
Den boosen 't hoofd geboôn, een Christelick gemoed
In 't Christeloos gewoel van Haegh en Hof behouden;
Wat lighter yemant aen, of hy een Hofjen boûden,
En besighden een deel van onbesproken winst
Tot onverboden vreughd, om nu en dan voor 't minst
Een haventjen vertrecks uyt Hoofs gewoel en winden,
Voor heul en adem-tocht van ziel en lijf «te vinden,
En smaken 't onderscheit van ruymt' en van gedrangh?
Verquisten is geen' eer; maer altoos deun en bangh
Sijn self te pijnigen, om kinderen en erven
Te laeten, wat sy wel en weeld'righ konnen derven,
En prees noyt wijse man: Wel hèm, die wel vergaert
En maetelick verspilt 't gen' hy wel heeft gespaert.
De Man op Hofwijck heeft, in 't sorgen voor sijn selven,
Sijn' kinderen bevrijdt van spitten en van delven,
En van wat overschots sijn keurlickheid geboet[196],
De rest is voor de rest, die 't hebben sal en moet.
Maer beter' Tonnen schats heeft hy se leeren vullen
Dan die haer mogelick ten deele vallen sullen,
Vol smeltelick Metael, vol schijven, die het Vier,
Het Water, en de Tijd kan brengen tot papier,
Tot slenteren, tot niet. Hy laetse selfs vol schatten,
Daer Water, Vyer, of Tijd niet aen en heeft te vatten,
Van Deughd en Wetenschap, en al dat Mannen maeckt,
En al dat, eens vergaêrt, sijn' Meester noyt versaeckt.
God, die hem segende met kinderen die weten,
En weten, mogelick, waer mede dack en eten,
Het Vaderland ten dienst, te mogen waerdigh zijn,
Beveelt hy haer beleid, naer dat hy door de pijn,
Die 't lichaem draegen moet om van de Ziel te scheiden,
Ter eewigheit sal gaen!»--Die man gingh breeder weiden,
Maer 't Schuytje was verby, de Schipper riep: «stap wegh»,
En 't peerd ontvoerde my 't besluyt van sijn gesegh,
De Delfsche Veerman volght (dat gaet voor Hofwijck seker)
Stracks op den Hagenaer; en weêr een nieuwe spreker,
Een niewe kakelaer, gelijck het wesen wil,
Dat een de vracht verbeent[197], daer vijftigh and're stil
Den mondighsten ontsien, en 't hooge woort vergunnen.
Die klapper tast my aen. (Van dusend een zijn't funnen[198],
Van schaemte noyt geroert, van reden onversien,
Van Eer en Liefde meer) Ten eersten is 't: «Laet sien!
Wel hey, wat 's hier weer niews? sal 't noyt geen einde wesen,
Al weêr een niew Kasteel in éénen nacht geresen!
'k Schick[199] endelick de vliet sal worden tot een' straet;
Den Haegh sal metter tijd niet weten waer hy staet,
Te Voorburgh of aen Duyn! siet die verweende gecken,
Sy walgen van de Stadt; den Haegh en kan niet strecken[200],
De straeten zijn te nauw, de wandelingh te kort;
De Koets moet ruymer gaen: Wat Duyvel of haer schort?
Is 't niet genoegh, Voorhout en Vyverbergh te schenden?
Is 't niet genoegh, den Haegh t' ontstraten aller enden?
Moet Voorburgh mê in 't spel? 'k magh heugen, dat die Wey
Vol klare Klaver stond, vol vette beesten ley;
Nu is 't een Hof, quansuys, een Hofwijck: wel, waerachtigh,
Wy moeten in den grond, het volckje wordt te prachtigh!
Sy schraepen 't goed by een, slincks of rechts, 't scheelt haer niet,
En vallen dan aen 't werck van pijpjens in het riet.
Bedenckt eens wat' er gelds aen sulcke raserny gaet,
En of men op het end met eens betaelen vry gaet:
Die Kloot en light niet stil: die dusenden verboût,
En magh geen' honderden ontsien voor 't onderhout;
Die hooge thuynen derft uyt leege[201] gronden haelen,
Moet alle jaer sijn werck weêr en weêrom betaelen;
Die Vent en houd ick met geen hondert Kroonen vry:
Soo moet daer alles staen in 't lood en op de ry,
Soo puntigh is m', als kacks[202]: men waer schier ongeboren
Veel liever, dan een haegh te lijden ongeschoren;
Of 't God belieft of niet, de paden moeten bruyn
En kaeler zijn van gras als 't hooghste van een' duyn;
De Schoffel heeft geen' rust, daer is een eewigh leven
Van wiejen, dat men berst; de Thuynman magh wel beven,
Soo 't onkruyd meester werdt door weelde van nat weêr,
Door overval van werck, en door versuym noch meer.
De Joffers in den Haegh, met all' haer' malle krullen,
En hebben niet meer spels; men soud' er dry vier hullen,
Al noemden ick' er meer, 'k wouw, dat ick 't had gewedt,
Eer hier één Boogaerd-pad geklouwt is en geredt:
En, om Gods lijdsaemheit met alle kracht te tergen,
Als of' er werck gebrack, van vlackte maeckt men bergen,
't Land word tot Vyvertjens versnippert en gekerft,
En 't is de braefste man, die 't konstelickst bederft:
't Huys moet in 't water staen, en Slots-gewijs staen proncken,
Gelijck een' steenen flesch in 't koel-vat werdt gesoncken:
Het riet-dack was wel eer de Weuninghs besten hoet;
Doe mosten 't pannen zijn: dat 's nu de kleine voet;
Het Leitje moet' er op, dat staet beknopt en abel,
Waerom? de Land-heer deckt sijn luysen met een' Sabel[203],
't Huys komt niet minder toe; 't magh kosten wat het kan,
Het decksel naer den pot, de kleêren naer den man.
En, als ghy binnen gaet, wat meent ghy daer te vinden?
Een opper-Kamertjen tot onderhout van vrinden,
Als in den gulden tijd van 't Hollands slecht en recht?
Neen seker, Kameren, op 't cierlickst afgerecht,
Als stondt ghy binnen Delft: gemarmerde Saletten,
En van dien niewen snoff; hoe noemt men 't? Camenetten[204],
Pronck-cellen voor een' Prins, met borden en met leêr
Op 't Haegelickst versien; (ja wel toch, lieven Heer!
Waer wil dit heen in 't end!) en seght mend' er wat tegen,
't Heet maer een Weuninckje, een huysjen uyt den regen:
'k Wouw, dat hy met sijn' poort[205] in sneew en hagel sat,
Die Land-heer heeten wil, en woonen als in Stadt!
'k Wouw dat hy»--«Weêr-aen», riep de Schipper, is dat rijen?
Stap wegh, jou lompen uyl!' Soo raeckt' ick uyt het lijen;
Ja, lijen ick bekent 't; want waerheit, al te fel
Gepepert en gesult, gaet door en door het vel.
Onkennis niettemin maeckt onmin by de menschen,
En, menig' droeve reis, heb ick my voelen wenschen,
Mijn achterklapper waer mijn ronde Kamer-vriend,
En met mijn onderhout, als ick met sijn, gedient:
Daer soude men sijn waer noch sijn' waerachtigheden
Niet overweldigen[206]: maer onderlinge reden
Doen gelden wat sy kost, en vriendelick bericht
Doorpluysen op een aes van 't fijnste goudgewicht;
En d'een den anderen soo veel bescheits bewijsen,
Dat laken lichtelick verkeeren sou in prijsen;
Of, kond't geen prijsen zijn, ten minsten tot gedoogh
Van hier een balck en daer een' splinter in ons oogh,
En soo begrepen wy, of trachtten te begrijpen,
Hoe traegh voorsichtigheit moet vallen aen het slijpen
Van nagel of van tand, om in 't gesicht te slaen
Van die met ons voor God ten oordeel sullen gaen;
God, die sich 't oordeel heeft en 't wraeckrecht voorbehouden,
Als messen, die Hy ons, Sijn' kind'ren, niet vertrouwden,
Sijn' blinde kinderen, dien geen geweer en past,
Soo langt wy menschen zijn en dolen by den tast.
Dit heb ick half geleert, en tracht het heel te leeren,
En, was ick buyten 't spoor, ten halven om te keeren:
Herstelt my op de baen van Dijn' gerechtigheit,
Die my het oordeel van mijn' Broeder hebt ontseît!
Met sulcke leeringen bevracht ick mijn gedachten,
En keur niet, of' er my quaedwillige toe brachten,
Of redelicke liên; ick let niet op den man,
Mits dat ick uyt sijn roet wat honighs trecken kan.
Nu is de dagh ten eind', nu seggen Maen en Sterren,
't Is tijd, u herssenen in 't bedd te gaen ontwerren.
Ick weet het, en ick voel 't: noch gaet het langzaam toe;
Want wy zijn kinderen, en hoeven schier een' roê,
Die ons te bedde jaegh': ick wil 't van my bekennen,
Het zij een' goede drift, het zij een quaed gewennen,
Het slaepen houd ick voor geen menschelick vermaeck:
En, als ick kiesen moght, ick wenschte my noch vaeck,
Noch slaepen opgeleght. Foey, dagelicksche sterven!
Foey, platte peluw-dood! foey, quistigh tijd-verderven!
Die u ontbeeren moght, wat waer sijn leven langh!
Hoe leefden hy in 't ruym, in stede van 't gedrangh
Der ueren, die den dagh versnipperen tot leuren,
En, als den avont valt, de Menschen van haer scheuren,
En werpen se voor dood, als krengen, op het stroo.
Maer emmers die het kost niet schicken, schickten 't soo.
Te bedd'! 't is Gods bevel; men magh niet stadigh leven;
Daer hoort wat stervens toe: de bladeren die beven,
En houden aen den draed van een' verdorden steel,
Gaen met den voet in 't graf; het groene gras wordt geel;
Dat 's even of ick sey: «de dood is op de lippen:
De Wereld sterft eens 's jaers; staet s'in den Herfst op 't glippen,
Des Winters is sy dood, te weten, diep in slaep,
Tot dat se 't Voorjaer weck', soo dat se geew' en gaep',
En in den Somer kom' volkomentlick aen 't waecken.
De kleine Wereld, Mensch, dien God eens wilde maecken,
Hermaeckt Hy dagelicks, en, sonder dat respijt,
Wy waeren 's levens kracht in weinigh' dagen quijt.
Die kracht hanght aen die dood: wel hèm, die 't kan bezeffen,
En stelt sijn' rekeningh soo met den Hemel effen
In 't dagelicks versterf, als waer 't sijn leste kouw,
Daer uyt hem de basuyn des Richters wecken souw.
In spijt dan van mijn self en van de spijtigheden,
Die 'ck van den snapper in de Veer-schuyt heb geleden,
'k Gae sterven voor een' reis, en scheide van mijn' kust,
En gae my op mijn Slot begraven in mijn' rust:
Of, is 't een toon te hoogh, mijn Slotjen magh ick 't heeten;
En, vrienden van verstand, u derv' ick 't laeten weten:
't Is Hofwijcker Kasteel daer ick te roest in gae.
Een' Kluys is oock een huys, en houdt voor wedergaê
Der Princen hooge Burght, der Steden stercke mueren:
't Kasteel en 't Verkens-kot zijn evenwel gebueren;
De Hut staet by de Tent, en elck en streckt niet meer
Als voor een veiligh dack van klein of grooter Heer.
Noch keer ick tot den roem, en poche met de beste;
Houdt my des' ydelheit ten goede; 't is de leste:
En, die ghy uw geduld den om-loop hebt vergunt,
Verdraeght noch voor besluyt een woord van 't middel-punt.
Ten hoofde van 't groot Plein, het Bosch van Sycomoren,
Daer Masten overhands door en door henen booren,
Rijst een gemuerde Dijck (een' Brugg' en segg ick niet,
Dat 's de gemeene slagh, die m'allom elders siet),
Een' ondermuerde wal, een' wal beset met Roosen,
Die m' uyt de Veerschuyt siet staen flonkeren en bloosen,
Een lijdelicke Trapp', dien ick te leene houw
Van u, Venetiën, de schoone; van 't gebouw,
Het wonderlick gebouw, dat ghy Rialto doopten,
Doe ghy d'er d'eene Stadt aen d'andere mê knoopten,
En liet d'onkundige wantrouwen van den boogh,
Die sulcken wijdde sou beslaen met éénen toogh:
't En was my niet ontgaen in twaelf en achtien jaren[207],
Hoe hy my, overgaen, hoe hy my, ondervaren,
In d'onervarentheit van jongen voet en oogh,
Door 't steile vlack en door het vlacke steil bedroogh.
Hier hebb' ick 't na gebootst: twee flauwe steenen treden,
En twee, en noch eens twee, zijn ses gelijcke leden
Van 't Hofwijcksche Rialt'. Treedt op de leste twee:
Ghy zijt niet meer vermoeyt als op den eersten treê:
Ghy wandelt en ghy klimt; ghy laeft met lange poosen,
Als Gal met Honighraed, en Distelen met Roosen,
De dry mael korte moeyt, die ses mael achter een
De minst swaerlijvige souw voelen in sijn' leên:
Ghy vindt uw voet om hoogh, én weet niet of den sesten
Den eersten opgangh is, en staet al op den lesten:
Dat kan verdeelingh doen van besigh ongemack.
Die soo de kaerte van sijn' quellingen verstack,
En temde suer met soet, en menghde pijn met rusten:
Hy ploeghde sonder sweet en arbeide met lusten.
Ben uer gespannen Booghs, twee Peze-loos[208] of dry,
Ontwapent distelen, en suyckert slaverny:
Langh eener-hand verveelt, het zij soo soet als 't zijn kan,
Maer die met slockjens slorpt, vermant wel een azijnkan,
En, die by wijlen sit, en valt geen voet-pad langh;
Die van geen poosen weet, de weelde selver bangh:
Beurt en veranderingh verlichten doen en laeten.
Vier naeckte Kinderen[209], al konnen sy niet praeten;
Beduyden hier die leer: de Lente staet voor aen
Met vroege Blommekens van 't jonge jaer gelaên:
De Somer volght' er op, en pronckt met Koren-aeren;
En dan den rijpen Herfst met smakelicke waeren;
De Winter luy en leêgh, met Schaetsen aen den voet,
Seght datter eens een tijd van leêgh-gaen wesen moet.
Soo loopt de Tijd rondom, en deelt sich af in Maenden,
En leert ons, ongevraeght, al wat ick flus vermaenden:
Want wie en wierd niet sat van 't eenerhande jaer,
Soo 't altijd Winter, jae, soo 't altijd Somer waer?
Hier is Rialt op 't hooghst; hier zijn wy, sonder weten,
Tot aen de Val-brugh toe en op mijn' stoep geseten;
De Val-brugh, Vreemdelingh; wat seght ghy nu van 't Slot?
Gaet, noemt het nu Kasteel, of noemt het Duyven-kot,
't Sluyt met een' Val-brugh af. Ghy sult de ketingh[210] soecken:
Maer dat 's een oude kunst: wy hebben beter' boecken,
Van hooger onderwijs: wy roemen op een' vond,
Die weinigh is gepleeght, die niemand en verstond,
't En waer de Meester sprack: leert buyten huysen bouwen,
Daer 't veiligh slaepen is: de konst is waert t' onthouwen;
De Val-brugh gaet om hoogh, en maeckt een dobbel' Poort,
En buyten werdt[211] geen' klanck van ketenen gehoort,
En binnen buytelt sy met een verborgen slinger,
En sluyt, oock grendeloos, bewogen met een' vinger,
De Keuken-water-poort. Daer sit ick in mijn' Gracht
Van zestigh voet rondom, en spot met menschen-macht:
Musketten ben ick baes, en slaep op bey mijn' ooren;
Laet grove Stucken sien, die my bestaet te stooren;
Soo roep ick: _qui va là_? en luyster na gespreck,
En moet mijn' hoogen moet sien buygen voor een' geck.
Maer beter' grendelen en sterker slagh van sloten
Versekeren mijn bedd'; ick slaep' er ongesloten;
De Val-brugh is gevelt, de spil roest in de pan,
En 't is van dusend een ofs' op en neder kan.