De veelzijdigheid der oorzaken, hun bestaan vindende in
maatschappelijke toestanden, waarvan de wording aan rechtsregels
toegeschreven kan worden, of die langs den weg der historie zelfstandig
ontstaan zijn, welke den handel in meisjes in het leven kunnen roepen,
mag wel a priori de vrees wettigen, dat, om niet te spreken van
de geringe waarschijnlijkheid, dat in alles verbetering zal kunnen
gebracht worden, de tijd, dat men met eenig succes kan werkzaam wezen
door ze weg te nemen om iets van zijn doel te bereiken, nog verre is.
Wat de slechte huisvesting betreft, hierin wordt eerlang in Nederland
verbetering gebracht. (De Mem. van Toel. van het ontwerp-woningwet
getuigt, dat de Regeering doordrongen is van den slechten invloed
der woningtoestanden op de goede zeden. "Het onderhoud der woning,
behoorlijke reiniging, beperking van het aantal bewoners in verband
met de hoeveelheid beschikbare lucht, de afscheiding der slaapplaatsen,
kortom alle factoren, die een element van behoorlijke bewoning vormen,
zijn--het behoeft nauwelijks betoog--voor gezondheid en zedelijkheid
van het grootste gewicht.)
Verbetering der te lage loonen zou volgens sommigen kunnen plaats
hebben door vaststelling van een minimum loon.
Toelating van 't onderzoek naar het vaderschap kan den vader dwingen
zijn kind mede te onderhouden, zoodat 't meisje deswege niet de eerste
de beste gelegenheid behoeft aan te grijpen een dienst te verkrijgen.
Streng toezicht op de ouderlijke macht, ontzetting bij verwaarloozing
(in den ruimsten zin) van de opvoeding der kinderen, vermeerdert
't bewustzijn van zedelijke kracht bij die kinderen, voorkomt hun val.
In het algemeen is iedere vermeerdering der welvaart van de
volksklassen zonder twijfel in de gewenschte richting werkzaam.
Hoe is het met het verbod van het houden van bordeelen?
Prof. Dr. Karl Stooss, wiens meening wel door velen zal gedeeld worden,
sprak op het in 1895 te Parijs gehouden Pénitentiair Congres in dezen
zin: «La suppression des maisons publiques, voilà la plus simple et la
plus efficace des mesures à prendre contre la traite des blanches,"
en iets verder: "Donc, quiconque veut couper court à la traite des
blanches, doit demander la suppression des maisons de tolérance." Deze
apodictische uitspraak durf ik niet volkomen te onderschrijven,
maar gaarne erken ik, dat 't verbod van bordeelen zeer zeker mede een
factor is om den meisjeshandel eenigszins tegen te gaan. Doch ik waag
het te beweren, dat deze maatregel volstrekt niet afdoende is.
Mijn eerste argument is ontleend aan de feiten, zooals die zich
voordoen in verschillende plaatsen en landen, waar bordeelen verboden
zijn. Hier is natuurlijk slechts te letten op den invoer in die
plaatsen en landen. Het blijkt nu, dat de strafbaarstelling van de
huizen van ontucht luttel of geene uitwerking heeft.
Sedert 1897 zijn de bordeelen in Amsterdam door den gemeentelijken
wetgever verboden; zij bestaan niet meer: zoogenaamde hôtels verrezen
als paddestoelen uit den grond, door de politie als "verdachte huizen"
gequalificeerd. Deze huizen worden op dezelfde wijze als vroeger van
vrouwen voorzien. Officiëele bescheiden (ik deelde dit reeds mede op
blz. 53) toonen mij aan, dat in pl.m. 40 zoogenaamde verdachte huizen
pl.m. 105 buitenlandsche meisjes zich bevinden. In den allerlaatsten
tijd zijn eenige gevallen ruchtbaar geworden. Zeer merkwaardig is
dit, daar nu toch de bordeelhouders door het verbod veel meer op
hun hoede zijn. Een meisje uit Frankfort a/M., dat enkele maanden
geleden naar Amsterdam gelokt was, doch aanstonds bij haar aankomst
in een huis aan de Spuistraat achterdocht kreeg en het geluk had nog
te kunnen ontvluchten, voordat haar koffers aangekomen waren. Het
"Nieuws van den Dag" van 2 Januari 1900 vermeldt eveneens een geval
van een misleid Duitsch meisje. [6]
Paragraaf 180 van het Duitsche Strafwetboek verbiedt het houden van
bordeelen in het Duitsche Rijk.
"Wer gewohnheitsmässig oder aus Eigennutz durch seine Vermittelung
oder durch Gewährung oder Verschaffung von Gelegenheit der Unzucht
Vorschub leistet, wird wegen Kuppelei mit Gefängniss bestraft" etc. De
ruime redactie van dit artikel is de reden, dat het ook treft "das
Anwerthen oder Verbringen der Dirnen in ein Bordell von oder nach
auswärts oder aus einem andern Bordell." [7] Het handelen in vrouwen
valt er dus ook onder. Niettemin bestaan feitelijk de bordeelen in
Duitschland, heeft aldaar feitelijk zoowel de binnenlandsche als
buitenlandsche handel in jonge meisjes en vrouwen plaats. Zelfs
officiëele lichamen meenden, dat de van oudsher bestaande en onder
politietoezicht staande inrichtingen, ondanks paragraaf 180 Duitsche
Strafwetboek konden blijven bestaan, (c.f. na de invoering van het
Reichsstrafgezetzbuch de gedachtenwisseling tusschen den senaat van
Hamburg en het Reichskanzlerambt, wiens opinie gedeeld werd door de
overgroote meerderheid der juridische faculteiten in Duitschland.)
Dr. Miehe zegt in het "Archiv für Dermatologie und Syphilis: [8] So
hat man denn in irgend einer Weise die Kuppeleiparagraphen umgehend
ausser in den genannten Orten (Leipzig, Würzburg) soweit mir bekannt,
in Hamburg, Lubeck, Rostock, Flensburg, Magdenburg, Braunschweig,
Nürnberg, Strassburg, Metz, Mühlhausen, Heidelberg, Mainz, Frankfurt
a. Main die Bordells wieder eingeführt. (N. B. geen ontduiking van
de wet door bordeelhouders, doch dulding van huizen, die feitelijk
bordeelen zijn, door voorschriften van de overheid en wel ten
gevolge van den feitelijken drang der omstandigheden). Anderwärts,
wo man dieselben nicht wider eingeführt, hat man sich genötigt
gesehen, die sie ersetzenden geheimen Prostitutionsorte wenigstens
unter polizeiliche Controlle zu stellen, etc. Dr. Miehe vermeldt,
dat naar aanleiding van deze toestanden aan den Duitschen Rijksdag
verzoekschriften zijn gericht om verandering van par. 180 Duitsche
Wetboek te verkrijgen, "womit dann die Bordelle wieder gestattet
sein würden."
In Engeland is het houden van bordeelen verboden en eveneens straf
gesteld op den handel in blanke slavinnen sedert de Criminal Law
Amendment Act van 1885. Niettegenstaande dit feit is het aantal
vreemde prostituées in Londen ontelbaar. Hoe komen deze daar? Daarop
kan ik geen antwoord geven, maar men kan wel een en ander vermoeden. Ik
vermeld dit slechts om de aandacht daarop te vestigen. Doch positieve
verklaringen vind ik vermeld in het verslag van den Heer Yves Guyot
op het Pénitentiair Congres in 1895 te Parijs vergaderd en in de
rapporten van de H.H. Craies en Bunting op het Congres te Londen.
De Heer Yves Guyot zegt, dat het effect van de Criminal Law Amendment
Act nul is. Noch de koppelaars noch de bordeelen zijn er door
verdwenen, integendeel vele gevallen van chantage zijn het gevolg
van de wet. "C'est une nouvelle preuve à ajouter à toutes les autres,
que le législateur ne doit pas essayer d'imposer une direction morale
aux justiciables. Il n'a qu'un devoir: assurer la liberté d'action
et la sécurité de chacun."
De Heer Craies deelt ons mede, dat nu en dan vervolgingen plaats
hebben tegen personen, die door misleiding Jodinnen uit Rusland naar
Engeland gelokt hebben.
Mr. Bunting spreekt over een recent geval, dat eene vrouw uit België
3 meisjes naar Engeland overgebracht heeft met het oogmerk ze aan de
prostitutie over te geven.
Tevens is in 't Rapport van den Heer Bunting te lezen, dat
verschillende comités herhaaldelijk op 't spoor komen van gevallen,
waarin Engelsche meisjes naar het buitenland gelokt zijn, zonder dat 't
maar eenigszins mogelijk is den schuldige voor den rechter te brengen.
De suppressie van den blanke slavinnenhandel kan, naar 't mij voorkomt,
slechts een gering argument wezen voor het verbod der huizen van
ontucht.
Doch ik acht mij verplicht nog op 2 andere mogelijkheden te wijzen,
voor 't geval de huizen van ontucht verboden worden.
Ten eerste: het valt niet te loochenen, dat bij dergelijk verbod
de positie der inwonende vrouwen in huizen, waar in strijd met de
wet gelegenheid tot 't plegen van ontucht gegeven wordt, treurig zal
worden, of zoo men nu reeds dien toestand als zoodanig wil aanmerken,
zal hij nog treuriger worden dan nu. Dit nader uit te leggen is haast
overbodig: nu reeds gaat alles zeer geheimzinnig toe in publieke
huizen. Doch bij streng verbod hebben de houders er alle belang bij
om niets van hun onwettig bedrijf te doen uitlekken; hoe strenger de
wet, hoe meer de vrouwen er voor boeten zullen.
Ten tweede: Tegenwoordig bestaat de handel, voor zoover de gevallen
bekend worden, in dien zin, dat hij dient om het bordeelpersoneel
aan te vullen. Tot de onmogelijkheden behoort het niet, dat die
handel ook geschiedt ter wille van den een of anderen particulier;
het Augustusnummer van het Bulletin Continental van 1895 geeft een
dergelijk geval te lezen. Deze gevallen zouden zich zonder twijfel
vermenigvuldigen, indien het houden van een bordeel streng gestraft
en op alle denkbare wijzen onmogelijk gemaakt werd.
Verheffing van het zedelijk bewustzijn draagt bij tot de vermindering
der criminaliteit in het algemeen, tot vermindering van den handel
in blanke slavinnen in het bijzonder.
In dezen geest zou gewerkt kunnen worden om het bedoelde euvel tegen te
gaan door de kiemen er van te verstikken: een preventie van de verste
strekking. Doch deze wijze van werken ondervindt haar moeilijkheden;
in ieder geval moet men het feit, zooals het zich voordoet onder de
oogen zien en middelen beramen om het zoowel te prevenieeren als
te reprimeeren, en tevens om de gevolgen van de daad, indien ze
eenmaal plaats heeft, af te wenden geheel of gedeeltelijk, of ook
mogelijkerwijze de gevolgen te verzachten.
Preventief kan de wet werkzaam wezen door een streng toezicht uit te
laten oefenen op verhuurkantoren, besteedsters en emigratiebureaux,
zooals dit in het buitenland hier en daar geschiedt.
Toezicht op de opvoeding der kinderen van Staatswege om hunne
verwaarloozing te verhinderen kan ten goede werken. Daar het wezen en
doel van het ouderlijke gezag ligt in een conscentieuse lichamelijke
en moreele opvoeding der kinderen en de Staat hierbij groot belang
heeft, zoo is 't niet in strijd met de beginselen van het recht,
dat bij grove verwaarloozing der moreele opvoeding hunner kinderen of
bij een groot gevaar daarvoor, de ouders van hunne ouderlijke macht
kunnen ontzet worden. Een wet regele de gevallen, waarin dat kunne
plaats hebben buiten een strafvonnis.
De politie zou stations, stoombootsteigers en havens bijzonder in
het oog kunnen houden. Aan die plaatsen kan ze waarschuwingsborden
doen plaatsen, om aankomende vrouwen tot voorzichtigheid aan te sporen.
Hier te lande bestaat het stellen onder politietoezicht, opgelegd door
rechterlijk vonnis, niet; desniettegenstaande zou de politie een streng
toezicht kunnen uitoefenen op het doen en laten van hen, die reeds
eens ter zake van een aanverwant strafbaar feit veroordeeld zijn en
die vermoed worden zich met den handel in te laten; maar niet alleen op
de handelingen van dezen, maar ook op die van andere verdachte lieden.
Er moesten termen gevonden kunnen worden tot uitzetting van vreemde
placeurs, die verdacht worden meisjes te verleiden, of hun toelating
in het land te verhinderen. De politie moet door waarschuwingen nu
en dan de bevolking opmerkzaam maken op de handelingen van verdachte
individuen.
De politie van de eene plaats kan door in contact te treden met de
politie van een andere plaats of van een ander land op 't spoor geraken
van of inlichtingen geven omtrent placeurs en hun handelingen. Zij
kan op deze wijze den val voorkomen van het meisje, dat reeds misleid
is. De politie van de eene plaats of van 't eene land kan aan de
politie van het andere het vertrek van een verdacht individu melden
of informaties inwinnen na aankomst van zoo iemand.
In sterke mate preventief optreden kan het particulier
initiatief. Philanthropische vereenigingen kunnen alom de oogen doen
opengaan voor het gevaar, dat jonge meisjes loopen door ondoordacht
buitenslands doch ook binnenslands in betrekking te gaan.
Zij kunnen de verantwoordelijkheid der ouders en voogden levendig
houden voor het welzijn hunner dochters en pupillen.
Particuliere vereenigingen kunnen geregelde posten uitzetten aan de
stations, stoombootsteigers en havens der groote steden. Zij kunnen
de bevolking van hare tegenwoordigheid op de hoogte stellen. Door
waarschuwingsborden aan stations, in spoorwegcoupés enz., door annonces
zijn zij in staat bekend te maken, tot wie een meisje zich moet wenden,
indien het in moeilijkheden verkeert.
Een belangrijke factor is, dat zij de overheid kunnen steunen
in allerlei opzicht, o. a. kunnen zij de aandacht der politie
en justitie vestigen op de verdachte handelingen van gevaarlijke
personen en aldus eene vervolging uitlokken, althans zorgen, dat
een wakend oog op hen gevestigd wordt. Verder kunnen zij verdachte
handelingen van verhuurkantoren openbaar maken. Door oprichting van
"Tehuizen" openen zij een toevluchtsoord voor onbeschermde meisjes,
wier val aldus kan voorkomen worden. Vereenigingen tot redding van
gevallen meisjes steunen de goede zaak door de ernstige gevolgen van
den val der vrouw voor een deel af te wenden.
Door een internationale band in het leven te roepen doet de
philanthropie veel goed. Zij kan overeenkomen, dat de vereenigingen
in de verschillende landen op allerlei wijze hare wederzijdsche
landgenooten zullen steunen en helpen. De eene vereeniging kan de
andere vereeniging op de plaats van aankomst verwittigen van het
vertrek van een meisje. Zij kunnen elkaar op de hoogte brengen van
het vertrek van verdachte individuen.
Hetgeen ik tot nu toe over de werkzaamheid der particuliere
liefdadigheid aangaf, moet niet beschouwd worden als een eventueel
door particulieren, zoowel afzonderlijk als in vereeniging, te
volgen richting. Het is integendeel de wijze, waarop reeds gewerkt
wordt. Ik mag daarom der liefdadigheid den lof niet onthouden, waarop
zij in waarheid aanspraak mag maken. Haar culminatiepunt heeft zij
reeds bereikt. Wanneer ik nu een en ander over enkele der in Europa
bestaande groote vereenigingen ga vermelden, maak ik er volstrekt geen
aanspraak op volledig te willen schijnen. Dengene, die meer wil weten
van de onderscheidene vereenigingen, in Europa en de Vereenigde Staten
werkzaam, verwijs ik naar het tweede deel van de verzameling rapporten
op 't congres te Londen. Vooreerst verdient bijzondere aandacht de
onder den naam van "Union Internationale des Amies de la jeune Fille",
te Genève in 1877 door 8 verschillende landen opgerichte vereeniging,
die zich ten doel stelde "een beschermnet te vormen ten behoeve van
jonge meisjes, die genoodzaakt zijn, elders eene broodwinning te
zoeken en die, zonder hulp en raad, lichtelijk op verkeerde wegen
zouden komen" (art. 2 der statuten). Deze vereeniging telt duizenden
leden in 32 verschillende landen volgens de presidente der Zwitsersche
afdeeling. Het Centraalbureau is gevestigd te Neuchâtel. Behalve
in nog 6 andere landen bestaat in Nederland een afdeeling, in Mei
1882 opgericht, in 't algemeen hetzelfde doel nastrevende als de
moedervereeniging, bepaaldelijk echter dienende voor de bescherming van
Hollandsche meisjes. Art. 1 van de gewijzigde statuten (1887) verruimde
het arbeidsveld, zoodat "geene nationaliteit, geen kerkgenootschap
of eerlijk beroep iemand van die bescherming kan uitsluiten."
Iets bijzonders mag wel heeten het door de Union ingestelde Livret,
dat aan ieder meisje op aanvrage toegezonden wordt. Er bestaat een
Livret international; daarnevens in verschillende landen, waaronder ook
Holland, Livrets nationaux. Het boekje is bestemd voor de jonge vrouw,
die het ouderlijk huis verlaat. Het bevat raadgevingen "Conseils
de l'Expérience", vervolgens eenige godsdienstige overdenkingen
met bijbeltexten. Daarna volgen de "Conseils pour voyages" en de
"Renseignements" die de Tehuizen en andere inlichtingen bevatten. "Le
Journal du Bien public" is het officieele orgaan van de Union
internationale des amies de la jeune fille en van de Association de
femmes suisses pour l'oeuvre du relèvement moral. Het blad verschijnt
maandelijks.
De "National Vigilance Association for the repression of criminal vice
and public immorality" zetelt te Londen. Op haar initiatief werd in
1899 het Congress on the white slave Traffic te Londen gehouden. Haar
naam duidt reeds het doel der vereeniging aan. In art. 3 van de
statuten staat onder meer, dat de vereeniging zich ten doel stelt
de repressie van "the fraudulent seduction of women or girls",
"the entrapping or inveigling of women or girls into brothels", "the
procuring of women or girls for foreign brothels", "the detention
of women or girls in houses of ill fame". Zij heeft een maandelijks
verschijnend orgaan "The Vigilance Record". Het "Executive Committee"
doet jaarlijks een belangrijk verslag in 't licht verschijnen.
Vooral voor de machtige werkzaamheid der particuliere liefdadigheid
in Duitschland verwijs ik gaarne naar 't belangrijke verslag van den
Heer Burckhardt op 't Congres te Londen.
Als specifiek nationale vereeniging verdient voor ons land zeer
de aandacht de te 's Hage in Mei 1884 opgerichte "Nederlandsche
Vrouwenbond tot verhooging van het Zedelijk Bewustzijn", (erkend
bij K. B. van 7 October 1886 No. 15). De werkkring van dezen Bond,
die volgens art. 1 der statuten opgericht is in aansluiting aan
de Fédération britannique, continentale et générale en aan de
Nederlandsche vereeniging tegen de Prostitutie, is omschreven in
art. 2 en de Bond stelt zich dan ten doel, zooals de naam luidt,
de verhooging van het Zedelijk Bewustzijn, aan welk beginsel met
alle daartoe beschikbare middelen gearbeid wordt. De Bond geeft
een maandblad uit: "Orgaan van den Nederlandschen Vrouwenbond tot
verhooging van het Zedelijk Bewustzijn".
In denzelfden geest als de Union bovengenoemd haar Livret bezit,
verspreidt de Vrouwenbond haar lijsten met »Adressen ter informatie
vanwege den Nederlandschen Vrouwenbond tot verhooging van het Zedelijk
Bewustzijn". Aan die adressen zijn de noodige inlichtingen te bekomen
voor meisjes, aan wie de gelegenheid ontbreekt om zelve eenig onderzoek
in te stellen omtrent betrekkingen, die haar aangeboden worden. De
10e uitgaaf van deze lijsten vermeldt 214 gemeenten in ons land, waar
inlichtingen bij de daarin opgenoemde leden te verkrijgen zijn. Verder
bevatten deze lijsten nog eenige wenken en raadgevingen.
Dat in ons land nog menige andere vereeniging te vinden is, die
het bovengenoemde doel mede nastreeft, behoef ik haast niet te
vermelden. Ik noem daarvan slechts de vereenigingen, die Tehuizen
opgericht hebben. Verder de Middernachtzending en anderen.
Het consulaat moet met kracht optreden voor de belangen van zijn
landgenooten, die door misleiding in den vreemde gevaar loopen. Van de
aankomst van die meisjes moet het op de hoogte gebracht worden door de
plaatselijke politie en humanitaire vereenigingen. Ieder vreemd meisje,
dat vermoed wordt zich aan de prostitutie over te geven, zou voor den
consul van haar land gebracht kunnen worden. Wanneer een individu, dat
zich met den handel occupeert, de plaats verlaat om in het rijk van het
consulaat zelf zijn slag te slaan of wanneer dit slechts vermoed wordt,
behoort de consul zijne regeering er van in te lichten, opdat deze in
staat zij waarschuwingen tegen dergelijke individuën openbaar te maken.
Onder de repressieve maatregelen valt in de eerste plaats te wijzen
op een streng verbod op straffe van het misleiden van eene vrouw met
't oogmerk haar aan de ontucht over te leveren met een verzwaring van
straf, indien zij naar den vreemde gelokt wordt, en eveneens, wanneer
van dergelijke handelingen een bedrijf gemaakt wordt. Openbaarmaking
van het veroordeelend vonnis, tevens verstrekking van de volgens de
nieuwste methode opgemaakte signalementen der veroordeelden aan de
politie der voornaamste steden behoort onder de repressie, doch zal
in sterker mate preventief werken.
Dit strafbare feit worde in de uitleveringstractaten opgenomen.
Strenge toepassing van het misdrijf der wederrechtelijke
vrijheidsrooving.
Om beter in staat te zijn op het spoor te geraken van deze strafbare
feiten is een streng toezicht noodig op de plaatsen, waar ontucht
gepleegd wordt; een nauwkeurig omschreven uitgebreide bevoegdheid
der politie om in die huizen binnen te treden en daar onderzoek in
te stellen. Ook deze bevoegdheid kan preventief werken.
Internationale tractaten moeten zich ten doel stellen daarin te
voorzien, dat er geen twijfel besta omtrent het forum delicti met
't oog op den buitenlandschen handel; ze moeten regelen geven omtrent
eene doelmatige bescherming en terugvoering der misleide meisjes.
Wij zien het: deze wantoestand kan op de meest verschillende wijzen
aangetast worden. Het is een maatschappelijk euvel, dat aan de
algemeene welvaart en bloei ook zijn toenemende welvaart en bloei te
danken heeft. Die veelzijdigheid van bestrijding van een strafbaar
feit, een gevolg van de nieuwere richting, die het misdrijf als een
sociaal verschijnsel beschouwt, vindt vooral eene toepassing bij
den handel in blanke slavinnen. Een eisch is het die bestrijding met
kracht aan te vatten.