Is toigh le sluagh la-an-diugh a bhith leughadh eachdraidh-beatha
dhaoine ainmeil: tha e iomchuidh gu'm bitheadh na Gaidheil cuimhneachail
air diùlanaich an cinnidh fein, agus tha e 'na aobhar bròin cho beag 's
a chaidh chur a'n clò mu Ghaidheil iomraiteach Chanada, am measg an robh
daoine cliùiteach a choisinn moladh an co-dhuthchaich.
Bho thoiseach àiteachaidh Chanada bha na Gaidheil am follais. Bha iad
ann an armailt Wolfe aig Louisburg agus aig Quebec far an do thionndaidh
iad an latha. An deidh na sìthe fhuair iad obair eile ri dheanamh. Thog
iad fearann, chaidh iad a stigh gu doimhneachd na coille a bhuinnig
dhachaidhean dhaibh fein. Shoirbhich leo is dh'fhàs iad lionmhor: anns
gach gairm is gniomh bha iad deas; leòsan shocraicheadh seol-riaghlaidh
agus móran de laghanan bunabhasach na tìre. Bhitheadh e chum
toil-inntinn an gineil--dh'fhaoidte chum an leas--na 'm bitheadh iomradh
orra air a ghleidheadh leinne.
'S i 'n smuain so a mhàin ceann-fàth an sgeoil ghoirid so mu Ghaidheal
Chanadach nach d'rinn dearmad riamh air Tìr nam Beann.