Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic.
Three errors indicated in a Table of Errors have been corrected in the
text. The spelling of the book has not been changed otherwise. Words
with bold characters are enclosed in &.
Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό.
Το κείμενο έχει λάβει υπόψη τρία παροράματα. Κατά τα άλλα έχει
διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Λέξεις με έντονους χαρακτήρες
περικλείονται σε &.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Κ. ΖΑΜΠΑ
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ
ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ
ΚΥΡ. ΖΑΜΠΑ
ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
&Υπόθεσις του Σοφιστού και Πολιτικού είναι ο Φιλόσοφος.&
Εις την δευτέραν σελίδα του Σοφιστού ο Πλάτων υπόσχεται τρεις
διαλόγους συνεχείς ως ένα, άνευ διακοπής, δηλαδή τον Σοφιστήν, τον
Πολιτικόν, τον Φιλόσοφον. Και όμως έχομεν μόνον τους δυο πρώτους. Και
ενώ φαίνεται ότι όλοι οι διάλογοι του Πλάτωνος διεσώθησαν, επί του
προκειμένου επικρατεί &αρχαιόθεν η γνώμη& ότι ο Πλάτων θα έγραψε και
διάλογον Φιλόσοφον, ο οποίος απωλέσθη πολύ ενωρίς. Ημείς έχομεν
εναντίαν γνώμην, ότι ο Φιλόσοφος δεν απωλέσθη, αλλά σώζεται ακέραιος,
περιέχων μάλιστα το όργανον και την εγκυκλοπαιδείαν του Πλάτωνος,
περί τούτου δε έχομεν τας εξής έξ αποδείξεις.
Α'. Η διχοτόμησις.
Ο Πλάτων εις την ιδίαν σελίδα του Σοφιστού ολίγον ανωτέρω λέγει περί
των φιλοσόφων ότι άλλοτε νομίζονται ως πολιτικοί και άλλοτε ως
σοφισταί, τούτο δε θα ήτο παραδοξολογία εφ' όσον δεν ήθελεν εννοηθή
ως υπαινιγμός και ως εξήγησις του ότι οι δύο προκείμενοι διάλογοι —
Σοφιστής και Πολιτικός — αποτελούν τον Φιλόσοφον. Η διαίρεσις δε αύτη
του Αληθούς Φιλοσόφου εις Σοφιστήν και Πολιτικόν, ήτο επιτυχεστάτη,
όχι μόνον διότι αποφεύγει ούτως ο Πλάτων τον δυσχερή απ' ευθείας
χαρακτηρισμόν του τι είναι ο φιλόσοφος, αλλά κυρίως διότι διχοτομεί
επιτυχώς αυτόν εις τα δύο ουσιώδη μέρη του και ούτω διευκολύνει
μεγάλως την όλην έρευναν και αντίληψιν του ζητήματος. Συγχρόνως δε
αποτελεί τούτο εδραίαν βάσιν της διχοτομικής μεθόδου, η οποία διέπει
το όλον.
Β'. Η ενότης.
Διά να είναι όμως διαρκής η παρουσία του αληθούς φιλοσόφου, ο Πλάτων
επενόησε θαυμασίως πρώτον να δώση έν προσωπείον εις το πρωταγωνιστούν
πρόσωπον των δύο αυτών διαλόγων και να το παρουσιάση ως όλως
άγνωστον, ήτοι ως Ξένον, (υπαινίττεται δε ούτω τον εαυτόν του) και
δεύτερον να παραστήση ενιαίαν και συνεχή την συζήτησιν των δύο τούτων
διάλογων.
Γ'. Η αποκήρυξις της θεωρίας των ιδεών.
Η εκλογή δε του ονόματος &Ξένος& δεν είναι τυχαία αλλά σκοπιμωτάτη,
διότι υπαινίττεται ο Πλάτων την μεγάλην αυτού τελειοποίησιν και
βελτίωσιν εις την τελευταίαν αυτήν περίοδον της φιλοσοφικής του ζωής,
οπότε πλέον έγινε ξένος προς το παρελθόν του. Της τοιαύτης βελτιώσεως
και της αποκηρύξεως της θεωρίας &των ιδεών& και υιοθετήσεως της
θεωρίας &της δυνάμεως& έχομεν όχι πλέον υπαινιγμούς, αλλά σαφεστάτην
και ειρωνικήν δήλωσιν εις τα εξής χωρία· Σοφ. (62): «Διότι εγώ, όταν
ήμην νεώτερος, και αυτό που δεν εννοούμεν τόρα, το μη ον, οσάκις το
έλεγε κανείς, ενόμιζα ότι το εννοώ τελείως (ιδέ και σελ. 64). (71):
«Κυρίως μεν πρέπει να τους βελτιώσωμεν..... Δόσε λοιπόν διαταγήν εις
αυτούς που έγιναν καλλίτεροι» (70): «και επιμένουν ότι η αληθινή
ουσία είναι κάποια νοητά και ασώματα &είδη& (ιδέαι, τύποι). (73):
«Δηλαδή θέτω ως ορισμόν διά τα όντα ότι δεν είναι άλλο τίποτε παρά
&δύναμις&». (76): «Άραγε θα πιστεύσωμεν αβασανίστως ότι δεν υπάρχει
καμμία κίνησις εις το ον.... αλλά ότι είναι σεβάσμιον και
αγιασμένον....»
Δ'. Οι λογικοί κανόνες και η εγκυκλοπαιδεία.
Μόνον όστις αναγνώσει τους δύο τούτους διάλογους ως άλλο Όργανον
(λογικήν) του Πλάτωνος και εγκυκλοπαιδείαν αυτού συγχρόνως, θα
ημπορέση να μη κουρασθή από τας ανακεφαλαιώσεις και επιμόνους
αναλύσεις και τους άλλως θαυμασίους κανόνας περί διαιρέσεως και προ
πάντων τα προς επίκρισιν της βραχυλογίας του Σωκράτους πολύτιμα
διδάγματα περί υπερβολής και ελλείψεως και &περί ορθού μέτρου&, τα
οποία αυτόχρημα αντέγραψε ο Αριστοτέλης. Και ως προς τούτο
παραπέμπομεν πλέον εις το όλον. Εδώ προσθέτομεν μόνον ότι τότε ήτο
άγνωστος ακόμη και αυτή η διάκρισις γένους και είδους (καθώς
επανειλημμένως παραπονείται ο Πλάτων) και διά τούτο το κατόρθωμα του
Πλάτωνος να διαιρέση και συστηματοποιήση όλας τας τέχνας και
επιστήμας είναι γιγάντιον βήμα της φιλοσοφίας, όσον και αν είναι
πρωτόγονον και υποτυπώδες συγκρινόμενον προς τας νεωτέρας
ταξινομήσεις της επιστήμης (classification des sciences).
Ε'. Το περιεχόμενον τον Σοφιστού.
Εις τον Σοφιστήν αρχίζει με την διαίρεσιν των τεχνών εις δύο, δηλαδή
εις &παραγωγικάς&, εις τας οποίας κατατάσσει και την μιμητικήν, και
εις &κτητικάς&, εις τας οποίας κατατάσσει τας σπουδάς, την
χρηματιστικήν, την αγωνιστικήν, και την θηρευτικήν. Κατορθόνει δε όλα
αυτά τα είδη να τα σχετίση κατά τινα τρόπον προς τον Σοφιστήν
εισερχόμενος εις τας τόσον επιτυχείς υποδιαιρέσεις εκάστου είδους.
Ούτω δε σαφηνίζεται τελείως η έννοια της λέξεως σοφιστής, καθώς
φαίνεται εις την συγκεφαλαίωσιν της σελίδος 35 — 36. Εκεί λαμβάνων ο
Πλάτων αφορμήν εκ της πολυτεχνίας του (οπαδός ήδη της εξακριβώσεως
και ειδικεύσεως) χαρακτηρίζει τον τοιούτον σοφιστήν ως ψευδομιμητήν
ταχυδακτυλουργόν και απατεώνα και ούτω πως εισέρχεται εις την
μεταφυσικήν έρευναν περί αληθείας και ψευδούς, αποτελούσαν το
πλείστον μέρος του διαλόγου (σ. 47 — 115), όπου εξετάζονται πολλά
σοφιστικά προβλήματα φιλοσοφικώς και αναδεικνύεται υπέροχος η
φιλοσοφικώς επιστημονική διάνοια του Ξένου (Πλάτωνος), τέλος δε
φθάνει εις τον σαφέστατον ορισμόν του σοφιστού.
ς'. Το περιεχόμενον του Πολιτικού.
Εις δε τον Πολιτικόν, διά να περιλάβη όλα τα υπολειφθέντα
παραγοβιομηχανικά επαγγέλματα και την τάξιν των πολιτικών, επινοεί
την θαυμασίαν διαίρεσιν αυτών εις θεωρίαν και πράξιν, παρομοιάζων
τους άρχοντας γενικώς προς επιστάτας πάσης παραγωγικής εργασίας (σ. 4
— 25). Κατόπιν διά μεγάλου μύθου (σελ. 28 — 38) παρουσιάζει εικόνα
ποιμένος θείας περιωπής, ως προοίμιον του κατόπιν πολιτεύματος θείας
περιωπής, το οποίον επινοεί ως έβδομον είδος έξω από τα έξ είδη των
πολιτευμάτων, και εξαίρει την πολιτικήν από τας βοσκητικάς τέχνας ως
επιμελητικήν (σελ. 40), Διά να επεκτείνη δε τον λόγον και εις την
βιομηχανίαν, εκλέγει την υφαντικήν ως παράδειγμα τελείας
επεξεργασίας, και παρεμβάλλει την τόσον θαυμασίαν τεχνολογίαν η οποία
συγκεντρόνεται εις τους ορισμούς της σελίδος 48 και 49 και προχωρεί
μέχρι της σελίδος 56. Εκεί ακολουθεί η επίνοια του ορθού μέτρου έως
εις την σελίδα 61, όπου γίνεται συγκεφαλαίωσις. Τέλος εις την σελίδα
63 ακολουθεί η επίνοια της διαιρέσεως των τεχνών εις πρωταιτίους και
συντελεστικάς, χωρίζεται δε η καθαρώς βασιλική από τους
περιστοιχίζοντας αυτήν, και ως παραδείγματα φέρονται διάφορα άλλα
επαγγέλματα και ιδίως η μεταλλουργία. Ούτω διακρίνει εις την σελίδα
69 τους κήρυκας και παιδονόμους κτλ. ως αναξίους και να συγκριθούν
ακόμη με τον βασιλέα. Κατόπιν χωρεί προς το πλησιέστερον με τον
βασιλέα είδος των ιερέων (70), και τέλος έρχεται εις την μεγάλην
σωρείαν των διπλωματών ούτως ειπείν, τους οποίους χαρακτηρίζει ως
θιάσους Σατύρων (71). Από την σελίδα 75 αρχίζει η συζήτησις περί της
αρμοδιότητος διά την εξουσίαν των πολλών ή των ολίγων ή του ενός, διά
να επακολουθήση η θαυμασία εξέτασις των προσόντων και ελαττωμάτων των
διαφόρων πολιτευμάτων μέχρι της σ. 95, όπου χαρακτηρίζει το
πρωτοφανές έβδομον είδος πολιτεύματος του φιλοσόφου άρχοντος, «Διότι
εκείνην πρέπει να την προτιμήσωμεν ωσάν θεόν μεταξύ των ανθρώπων»,
και υπαινίσσεται ούτως ότι μέλλει να συγγράψη τους &Νόμους&.
Κ. ΖΑΜΠΑΣ
ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΠΑΡΟΡΑΜΑΤΑ
Σελ. 52 Στ. 16 και την αποσυνθετικήν (αποχωριστικήν)
ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ
ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ
ΣΩΚΡΑΤΗΣ, ΘΕΟΔΩΡΟΣ, ΞΕΝΟΣ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ O ΝΕΩΤΕΡΟΣ
Σωκράτης.
Σε βεβαιώ, φίλε Θεόδωρε, μεγάλην χάριν σου οφείλω, διότι μου
εσύστησες τον Θεαίτητον και τον Ξένον.
Θεόδωρος.
Γλήγορα, Σωκράτη μου, θα μου οφείλης τριπλασίαν από αυτήν την χάριν,
την ώραν που θα σου αποτελειώσουν τον πολιτικόν και τον φιλόσοφον.
Σωκράτης.
Έστω. Έτσι θέλεις, αγαπητέ Θεόδωρε, να λέγωμεν ότι μας απήντησες συ,
που είσαι άριστος εις την λογιστικήν και την γεωμετρίαν;
Θεόδωρος.
Πώς, καλέ Σωκράτη;
Σωκράτης.
Ότι απέδωκες και εις τους τρεις αυτούς άνδρας ίσην αξίαν, ενώ αυτοί
κατά την αξίαν έχουν μεγαλιτέραν διαφοράν, παρά όσον διδάσκει η
αναλογία της ιδικής σας τέχνης.
Θεόδωρος.
Καλά έκαμες, καλέ Σωκράτη, μα τον θεόν της πατρίδος μου τον Άμμωνα,
και έχεις δίκαιον, και πολύ καλά ενθυμήθης να επικρίνης το λογιστικόν
μου λάθος. Και όσον δι' αυτό άλλην φοράν θα σου ανταποδώσω τα ίσα.
Αλλά τόρα συ, φίλε Ξένε, μην κουρασθής να μας κάμης χάριν, αλλά
εξακολούθησε να αποτελειώσης οποιονδήποτε προτιμάς πρωτίτερα, είτε
τον πολιτικόν άνδρα είτε τον φιλόσοφον.
Ξένος.
Φίλε Θεόδωρε, αφού μίαν φοράν αρχίσαμεν, πρέπει να γίνουν αυτά, και
δεν πρέπει να παύσωμεν, πριν να φθάσωμεν εις το τέλος αυτών. Τόρα
όμως ως προς τον Θεαίτητον απ' εδώ τι με συμβουλεύεις να κάμω;
Θεόδωρος.
Ως προς τι;
Ξένος.
Θέλεις να του δώσωμεν καιρόν να αναπαυθή και να πάρωμεν εις την θέσιν
του τον συγγυμναστήν του τον Σωκράτη απ' εδώ; Ή τι με συμβουλεύεις;
Θεόδωρος.
Καθώς είπες, άλλαξέ τον. Διότι είναι νέοι και οι δύο και ευκολώτερα
θα ανθέξουν εις πάντα κόπον, όταν αναπαύωνται εναλλάξ.
Σωκράτης.
Σε βεβαιώ, φίλε Ξένε, αυτοί και οι δύο έχουν σχεδόν κάποιαν
συγγένειαν με εμέ. Και όσον διά τον ένα, σεις οι ίδιοι είπατε ότι
φαίνεται όμοιος προς εμέ από την κατασκευήν του προσώπου του, του δε
άλλου, αφού το όνομα είναι το ίδιον, μου δίδει κάποιαν ευκολίαν διά
να του ομιλήσω. Και βεβαίως ημείς πρέπει πάντοτε με προθυμίαν να
αναγνωρίζωμεν τους συγγενείς μας μέσα εις την συζήτησιν. Και όσον διά
τον Θεαίτητον εγώ ο ίδιος και χθες συνεζήτησα μαζί του, και σήμερον
τον ήκουα που έδιδε απαντήσεις, ως προς τον Σωκράτη όμως ούτε το έν
ούτε το άλλο. Πρέπει όμως να παρατηρήσωμεν και αυτόν. Και όσον μεν
δι' εμέ άλλοτε θα εύρωμεν καιρόν, τόρα όμως ας αποκρίνεται εις εσέ.
Ξένος.
Αυτό θα γίνη. Φίλε Σωκράτη, ακούεις λοιπόν τι λέγει ο Σωκράτης;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Συμφωνείς λοιπόν εις όσα λέγει;
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Καθώς φαίνεται από σε δεν υπάρχει εμπόδιον, και ίσως πρέπει πολύ
ολιγώτερον εμπόδιον να υπάρχη από εμέ. Και λοιπόν κατόπιν από τον
σοφιστήν μου φαίνεται ότι είναι ανάγκη ημείς οι δύο να εξετάσωμεν
καλώς τον πολιτικόν άνδρα. Λοιπόν ειπέ μου. Άραγε ως ένα από τους
επιστήμονας θα θεωρήσωμεν και τούτον, ή πώς αλλέως;
Νέος Σωκράτης.
Καθώς το είπες.
Ξένος.
Τότε λοιπόν πρέπει να διχοτομήσωμεν τας επιστήμας, καθώς εκάμαμεν,
όταν εξετάζαμεν τον προηγούμενον.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ πιθανόν.
Ξένος.
Αλλά, φίλε Σωκράτη, μου φαίνεται ότι η διχοτόμησις δεν θα γίνη κατά
τον ίδιον τρόπον.
Νέος Σωκράτης.
Αλλά πώς;
Ξένος.
Κατ' άλλον τρόπον.
Νέος Σωκράτης.
Έτσι φαίνεται.
Ξένος.
Τόρα λοιπόν πώς να εύρωμεν το πολιτικόν αυτό μονοπάτι; Και είναι
ανάγκη να το εύρωμεν, και αφού το χωρίσωμεν από όλα τα άλλα, να του
αποδώσωμεν ως σφραγίδα έν είδος, και αφού επισφραγίσωμεν και όλας τας
άλλας παραλλαγάς ομού με έν άλλο είδος, να επιβάλωμεν εις την ψυχήν
μας να λάβη υπ' όψιν εις τας σκέψεις της, ότι όλαι αι επιστήμαι είναι
δύο ειδών.
Νέος Σωκράτης.
Αυτό πλέον είναι δική σου δουλειά, νομίζω, καλέ Ξένε, και όχι δική
μου.
Ξένος.
Και όμως, καλέ Σωκράτη, πρέπει να γίνη και δική σου, όταν θα
εξακριβωθή σαφώς από ημάς.
Νέος Σωκράτης.
Καλά το είπες.
Ξένος.
Λοιπόν, άραγε η αριθμητική και μερικαί άλλαι τέχναι συγγενείς με
αυτήν δεν είναι γυμναί από τας πράξεις, και μόνον γνώσιν μας
παρέχουν;
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Αι δε τέχναι πάλιν αι σχετικαί με την οικοδομικήν και όλην την
χειροτεχνίαν δεν έχουν κάπως σύμφυτον με τας πράξεις την επιστήμην,
και από κοινού τελειόνουν τα σώματα, τα οποία αυταί φέρουν εις την
ύπαρξιν, ενώ προηγουμένως δεν υπήρχαν;
Νέος Σωκράτης.
Τι άλλο βεβαίως;
Ξένος.
Με αυτόν τον τρόπον λοιπόν χώριζε όλας τας επιστήμας εις δύο, και το
έν μέρος ονόμασέ το πρακτικήν, το δε άλλο θεωρητικήν.
Νέος Σωκράτης.
Παραδέχομαι καθώς το θέλεις, όλην την επιστήμην να την διαιρέσωμεν
εις αυτά τα δύο μέρη.
Ξένος.
Τόρα όμως, άραγε τον πολιτικόν και τον βασιλέα και τον οικογενειάρχην
και ακόμη τον οικονόμον ως έν θα τα θεωρήσωμεν όλα αυτά διά να τα
ονομάσωμεν, ή θα ειπούμεν ότι αυταί είναι τόσαι τέχναι, όσα ονόματα
ανεφέραμεν; ή μάλλον ακολούθησέ με εις τούτο.
Νέος Σωκράτης.
Εις ποίον;
Ξένος.
Το εξής. Εάν δι' ένα ιατρόν από τους εργαζομένους εις το κοινόν είναι
κανείς ικανός να τον συμβουλεύη, ιδιώτης αυτός, άραγε δεν είναι
ανάγκη να του αποδώσωμεν το ίδιον όνομα της τέχνης, την οποίαν έχει
αυτός τον οποίον συμβουλεύει;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Αλλά τόρα; όστις είναι δεινός να συμβουλεύη ένα άνδρα βασιλεύοντα
μιας χώρας, ενώ ο ίδιος είναι ιδιώτης, άραγε δεν θα ειπούμεν ότι
κατέχει αυτός την επιστήμην, την οποίαν έπρεπε να κατέχη αυτός ο
ίδιος ο άρχων;
Νέος Σωκράτης.
Θα το ειπούμεν.
Ξένος.
Και λοιπόν άραγε δεν είναι βασιλική η τέχνη του αληθινού βασιλέως;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Και όστις κατέχει αυτήν, είτε είναι άρχων είτε ιδιώτης, δεν πρέπει
χωρίς άλλο ως προς την ιδίαν την τέχνην να ονομασθή βασιλικός;
Νέος Σωκράτης.
Τουλάχιστον αυτό είναι δίκαιον.
Ξένος.
Αλλά τόρα ο οικονόμος και ο οικογενειάρχης δεν είναι το ίδιον;
Νέος Σωκράτης.
Τι άλλο βεβαίως;
Ξένος.
Και λοιπόν; Άραγε το σχήμα μιας μεγάλης κατοικίας ή ο όγκος μιας
μικράς πόλεως κάμνουν καμμίαν διαφοράν ως προς τον άρχοντα;
Νέος Σωκράτης.
Καμμίαν.
Ξένος.
Λοιπόν καθώς εσκέφθημεν προ ολίγου, είναι φανερόν ότι δι' όλα αυτά
μία είναι η επιστήμη των. Και αυτήν είτε βασιλικήν είτε πολιτικήν
είτε οικονομικήν την ονομάζει κανείς, ημείς ας μη φέρωμεν καμμίαν
αντίρρησιν.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Αλλά τόρα, τούτο τουλάχιστον είναι ευνόητον, ότι δηλαδή ο βασιλεύς
όλος και όλος με τας χείρας του και με ολόκληρον το σώμα του πολύ
ολίγα πράγματα ημπορεί να καταφέρη, διά να διατηρήση την εξουσίαν
σχετικώς με την φρόνησιν και την δύναμιν της ψυχής του.
Νέος Σωκράτης.
Είναι φανερόν.
Ξένος.
Τότε λοιπόν θέλεις να θεωρήσωμεν τον βασιλέα ως περισσότερον
εξοικειωμένον με την θεωρίαν παρά με την χειροτεχνίαν και γενικώς την
πράξιν;
Νέος Σωκράτης.
Τι άλλο βεβαίως;
Ξένος.
Και βεβαίως την πολιτικήν και τον πολιτικόν και την βασιλικήν και τον
βασιλικόν δεν θα τα θεωρήσωμεν όλα έν και το αυτό;
Νέος Σωκράτης.
Αυτό εννοείται.
Ξένος.
Λοιπόν θέλεις να προχωρήσωμεν κατά σειράν και να διχοτομήσωμεν τόρα
πάλιν την θεωρητικήν;
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Πρόσεχε καλά λοιπόν μήπως παρατηρήσωμεν εις αυτήν καμμίαν φυσικήν
σχισμήν.
Νέος Σωκράτης.
Λέγε ποίου είδους.
Ξένος.
Ιδού ποίου είδους. Είπαμεν βεβαίως ότι η λογιστική είναι μία τέχνη.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Μία, νομίζω, από τας καθαρώς θεωρητικάς τέχνας.
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Αλλά εις την λογιστικήν, όταν εύρη την μεταξύ των αριθμών διαφοράν,
άραγε θα προσθέσωμεν πλέον άλλην εργασίαν παρά να κρίνη τα εξαγόμενα;
Νέος Σωκράτης.
Τι άλλο βεβαίως;
Ξένος.
Τούτο το λέγω, διότι και πας αρχιτέκτων δεν είναι ο ίδιος εργατικός,
αλλά αρχηγός εργατών.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Και βεβαίως παρέχει θεωρίαν, και όχι χειροτεχνίαν.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Επομένως είναι δίκαιον να ειπούμεν ότι μετέχει της θεωρητικής
επιστήμης.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Τόρα όμως, νομίζω, δι' αυτόν είναι καθήκον αφού κρίνη να μην τελειώση
και σηκωθή να φύγη, καθώς είχε ξεκάμη ο λογιστής, αλλά να διατάξη εις
έκαστον εργάτην ποίον είναι το κανονικόν, έως ότου να εκτελέσουν τας
διαταγάς του.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Λοιπόν δεν θα ειπούμεν ότι είναι θεωρητικαί και αυταί και εν γένει
όσαι συμβαδίζουν με την λογιστικήν, και μόνον ότι ως προς την κρίσιν
και την προσταγήν διαφέρουν αυτά τα δύο γένη;
Νέος Σωκράτης.
Έτσι φαίνεται.
Ξένος.
Επομένως, εάν από όλην εν γένει την θεωρητικήν χωρίσωμεν αυτά τα δύο
και τα ονομάσωμεν το μεν έν διατακτικόν (εφηρμοσμένον), το δε άλλο
κριτικόν, τάχα δεν θα ειπούμεν ότι έγινε αρμονική η διαίρεσις;
Νέος Σωκράτης.
Κατά την γνώμην μου τουλάχιστον.
Ξένος.
Και βεβαίως όσοι συνεργάζονται εις έν πράγμα πρέπει να συμφωνούν αι
γνώμαι των.
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Εφ' όσον λοιπόν ημείς το έχομεν αυτό, αφήνομεν κατά μέρος τας γνώμας
των άλλων.
Νέος Σωκράτης.
Τι άλλο βεβαίως;
Ξένος.
Εμπρός λοιπόν, από αυτάς τας δύο τέχνας εις ποίαν θα κατατάξωμεν τον
βασιλικόν; Άραγε εις την κριτικήν, ωσάν κανένα επιθεωρητήν, ή μάλλον
θα τον θεωρήσωμεν ότι ανήκει εις την διατακτικήν, αφού είναι
κυρίαρχος;
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Τότε λοιπόν πρέπει πάλιν να προσέξωμεν την διατακτικήν τέχνην αν
χωρίζεται κάπως. Και νομίζω κάπως ότι, καθώς η τέχνη των μεταπωλητών
είπαμεν ότι χωρίζεται από την τέχνην των αυτοπωλών, ομοίως
διακρίνεται το γένος των βασιλέων από το γένος των κηρύκων.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Βεβαίως οι μεταπωληταί παραλαμβάνουν προϊόντα άλλων τεχνών, τα οποία
επωλήθησαν προηγουμένως, και τα πωλούν διά δευτέραν φοράν πάλιν.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Και λοιπόν; Θέλεις να θέσωμεν εις ίσην μοίραν την βασιλικήν με την
διερμηνείαν, και με το πρόσταγμα, και με την μαντικήν, και με την
κηρυκικήν, και με τόσας άλλας συγγενείς με αυτάς τέχνας, αι οποίαι
όσον διά την διαταγήν όλαι ανεξαιρέτως ομοιάζουν; Ή προτιμάς, καθώς
παρομοιάζομεν αυτάς, ομοίως να σχηματίσωμεν κατά παρομοίωσιν και το
όνομά των, επειδή σχεδόν έτυχε να μείνη χωρίς όνομα το γένος των
αυτοδιατακτών, και επομένως να τα χωρίσωμεν κατ' αυτόν τον τρόπον,
δηλαδή να κατατάξωμεν το γένος των βασιλέων εις την αυτοδιατακτικήν,
το δε άλλο γένος ολόκληρον να το αφήσωμεν κατά μέρος, διά να του δώση
όνομα κάποιος άλλος; Διότι ημείς χάριν του άρχοντος ακολουθούμεν
αυτήν την μέθοδον και όχι χάριν του αντιθέτου.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Αφού λοιπόν τούτο αρκετά απεχωρίσθη από εκείνα με την χαρακτηριστικήν
διαφοράν της ετερότητος και της ταυτότητος, δεν είναι τόρα πάλιν
ανάγκη να το διαιρέσωμεν και αυτό, μήπως εύρωμεν εις αυτό καμμίαν
εύκολον διχοτόμησιν;
Νέος Σωκράτης.
Πολύ μάλιστα.
Ξένος.
Και όμως νομίζω ότι ευρίσκομεν. Εμπρός λοιπόν ακολούθει και χώριζε
μαζί μου.
Νέος Σωκράτης.
Κατά ποίον τρόπον;
Ξένος.
Όλοι οι άρχοντες, όσους φαντασθώμεν ότι κάμνουν χρήσιν της διαταγής,
δεν θα εύρωμεν ότι διατάσσουν, διά να παραχθή κάτι τι;
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι.
Ξένος.
Και βεβαίως όλα τα παραγόμενα δεν είναι διόλου δύσκολον να τα
διαχωρίσωμεν εις δύο.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Το έν μέρος από όλα αυτά είναι άψυχα, το δε άλλο έμψυχα.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Λοιπόν ως προς αυτά ακριβώς θα διχοτομήσωμεν το μέρος του θεωρητικού,
το οποίον είναι προστακτικόν, εάν βέβαια επιθυμούμεν να κάμωμεν
διχοτόμησιν.
Νέος Σωκράτης.
Κατά ποίον τρόπον;
Ξένος.
Το έν μέρος θα το κατατάξωμεν εις την παραγωγήν αψύχων, το δε άλλο
εις την παραγωγήν εμψύχων, και τότε πλέον είναι διηρημένον ολόκληρον
εις δύο μέρη.
Νέος Σωκράτης.
Είμαι συμφωνότατος.
Ξένος.
Λοιπόν το έν μέρος από αυτά ας το παραλείψωμεν, το δε άλλο ας το
πάρωμεν εις το χέρι και ας το μοιράσωμεν ολόκληρον εις δύο μέρη.
Νέος Σωκράτης.
Αλλά ποίον μέρος από τα δύο λέγεις ότι πρέπει να πάρωμεν στο χέρι;
Ξένος.
Νομίζω, το διατακτικόν ως προς τα ζώα. Διότι βεβαίως η βασιλική
επιστήμη δεν επιστατεί εις άψυχα, καθώς η αρχιτεκτονική, αλλά είναι
ευγενέστερον και επιστατεί εις τα ζώα, και ως προς αυτά έχει πάντοτε
ικανότητα.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Και όσον βεβαίως διά την γέννησιν και θρέψιν των ζώων, είναι εύκολον
να παρατηρήση κανείς, ότι άλλοτε γίνεται ως μονοτροφία, και άλλοτε ως
κοινή επιμέλεια αγελαίων ζώων.
Νέος Σωκράτης.
Έχεις δίκαιον.
Ξένος.
Βεβαίως όμως δεν ημπορούμεν να χαρακτηρίσωμεν τον πολιτικόν ως
ιδιοτρόφον, ωσάν κανένα βοϊδολάτην, ή ιπποκόμον, αλλά μάλλον ως
ιπποφορβόν και βουφορβόν.
Νέος Σωκράτης.
Τόρα που το είπες είναι ευνόητον.
Ξένος.
Λοιπόν πώς να ονομάσωμεν το μέρος της ζωοτροφίας, το οποίον τρέφει
από κοινού πολλά ζώα, αγελαιοτροφίαν ή κοινοτροφικήν;
Νέος Σωκράτης.
Οτιδήποτε συμβιβάζεται με τον λόγον μας.
Ξένος.
Καλά είπες, φίλε Σωκράτη. Και αν εξακολουθής να μη δίδης σημασίαν εις
τα ονόματα, θα αναδειχθής πλουσιώτερος εις την φρόνησιν, όταν
γηράσης. Τόρα δε ας γίνη καθώς απαιτείς. Αλλά άραγε δι' αυτήν την
αγελαιοτροφικήν εννοείς, πως πρέπει να την αποδείξωμεν ως δίδυμον,
ώστε αυτό το οποίον τόρα ζητούμεν να εύρωμεν μέσα εις διπλάσια, τότε
να το ζητήσωμεν μέσα εις τα μισά;
Νέος Σωκράτης.
Θα προσπαθήσω. Και νομίζω ότι άλλη είναι η διατροφή των ανθρώπων και
άλλη η διατροφή των κυρίως ζώων.
Ξένος.
Με μεγάλην μάλιστα προθυμίαν και ανδρείαν τα διεχώρισες. Αυτό όμως ας
μη το πάθωμεν πλέον άλλην φοράν, όσον μας είναι δυνατόν.
Νέος Σωκράτης.
Ποίον δηλαδή;
Ξένος.
Ας μη χωρίζωμεν έν μικρόν κομματάκι από άλλα μεγάλα και πολλά, ούτε
χωρίς είδος, αλλά συγχρόνως το τμήμα να έχη και είδος. Διότι το
καλλίτερον είναι βεβαίως, αμέσως να αποχωρίζωμεν από όλα τα άλλα
εκείνο το οποίον ζητούμεν, εάν είναι ορθόν, καθώς προ ολίγου συ
ενόμισες ότι είναι ορθή η διαίρεσις και επετάχυνες τον λόγον, διότι
ενόησες ότι στρέφεται προς τους ανθρώπους. Αλλ' όμως, φίλε μου, δεν
είναι ασφαλής η λεπτουργία, αλλά είναι καλλίτερον να χωρίζωμεν εις το
μέσον, διότι τότε περισσότερον επιτυγχάνομεν τα είδη. Αυτό δε έχει
μεγίστην διαφοράν διά τας ερεύνας.
Νέος Σωκράτης.
Πώς το εννοείς αυτό, φίλε Ξένε;
Ξένος.
Θα προσπαθήσω να εξηγηθώ σαφέστερον, καλέ Σωκράτη, διότι συμπαθώ την
ιδιοφυίαν σου. Ως προς το παρόν λοιπόν είναι αδύνατον να σαφηνίσωμεν
τούτο άνευ ουδεμιάς ελλείψεως. Οπωσδήποτε όμως ας προσπαθήσωμεν να
προχωρήσωμεν το ζήτημα υπό έποψιν σαφηνείας έστω και ολίγον.
Νέος Σωκράτης.
Ποίαν διαίρεσιν λοιπόν νομίζεις ότι δεν εκάμαμεν ορθώς προηγουμένως;
Ξένος.
Ιδού ποίαν. Λόγου χάριν εάν κανείς θελήση να διαιρέση εις δύο το
ανθρώπινον γένος, και το χωρίζη καθώς το χωρίζουν οι περισσότεροι
εντός της πόλεώς μας, και λαμβάνουν χωριστά από όλα τα άλλα ως έν
μέρος το Ελληνικόν, όλα δε τα άλλα γένη τα οποία είναι άπειρα και
ακοινώνητα και ασυμβίβαστα μεταξύ των τα ονομάζουν με έν όνομα
βαρβάρους, ώστε και ημείς εξ αιτίας αυτού του ονόματος να φανταζώμεθα
ότι όλα είναι έν γένος. Ή αν κανείς νομίζη ότι διαιρεί τους αριθμούς
εις είδη, εάν χωρίση μίαν μυριάδα από όλους τους άλλους, ως να είναι
τούτο έν χωριστόν είδος, και επομένως θέτη έν όνομα εις όλους τους
υπολοίπους αριθμούς και εξ αιτίας πάλιν του ονόματος αυτού έχη την
απαίτησιν να αποτελήται έν γένος διάφορον από εκείνο. Ενώ βεβαίως η
καλλιτέρα διχοτομική και κατ' είδος διαίρεσις θα ήτο, εάν εχωρίζαμεν
τους αριθμούς εις αρτίους και περιττούς, το δε γένος των ανθρώπων εις
άρρεν και θήλυ. Τους δε Λυδούς ή τους Φρύγας ή οποιουσδήποτε άλλους,
τότε να τους αποχωρίζη και να τους αντιπαρατάσση προς όλους τους
άλλους, όταν δεν ημπορή να επιτύχη τοιαύτην τομήν, ώστε έκαστον μέρος
αυτής να αποτελή συγχρόνως και ιδιαίτερον είδος.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά. Αλλ' ακριβώς, καλέ Ξένε, εδώ έγκειται το ζήτημα, πώς
ημπορεί κανείς να εννοήση καθαρώτερα, ότι το είδος και το μέρος δεν
είναι το ίδιον, αλλά διαφέρουν μεταξύ των;
Ξένος.
Λαμπρέ μου άνθρωπε Σωκράτη, δεν απαιτείς μηδαμινόν πράγμα. Ημείς έως
τόρα, περισσότερον από ό,τι έπρεπε, απεμακρύνθημεν από το προκείμενον
ζήτημα, συ όμως ζητείς να απομακρυνθούμεν ακόμη περισσότερον. Τόρα
λοιπόν ας έλθωμεν πάλιν πίσω, καθώς αρμόζει. Αυτά δε τα εξετάζομεν
άλλην φοράν, όταν εύρωμεν καιρόν ως άλλοι ιχνηλάται. Ουχ ήττον όμως
τούτο τουλάχιστον απόφυγε το εντελώς, δηλαδή να μη νομίσης ότι
κάποτε, το ήκουσες από εμέ σαφώς ωρισμένον.
Νέος Σωκράτης.
Ποίον;
Ξένος.
Ότι το είδος και το μέρος είναι διάφορα μεταξύ των.
Νέος Σωκράτης.
Πώς δηλαδή;
Ξένος.
Διότι εκείνο το οποίον είναι είδος ενός πράγματος, τούτο είναι
συγχρόνως και μέρος του ίδιου πράγματος. Το μέρος όμως δεν έπεται
λογικώς ότι είναι πάντοτε και είδος. Αυτά μάλλον, φίλε Σωκράτη, να
λέγης ότι σου έλεγα εγώ και όχι εκείνα.
Νέος Σωκράτης.
Αυτό θα γίνη.
Ξένος.
Ειπέ μου τόρα τι έρχεται κατόπιν;
Νέος Σωκράτης.
Τι πράγμα;
Ξένος.
Το σημείον εις το οποίον εφύγαμεν από το ζήτημά μας και εφθάσαμεν
εδώ. Εγώ δηλαδή νομίζω ότι ήτο την ώραν που σε ερώτησα, πώς πρέπει να
διαιρέσωμεν την αγελαιοτροφίαν, και συ απήντησες με μεγάλην
προθυμίαν, ότι είναι δύο τα γένη των ζώων, έν δηλαδή το ανθρώπινον
γένος, και έν όλα τα άλλα ζώα μαζί.
Νέος Σωκράτης.
Έχεις δίκαιον.
Ξένος.
Και ακριβώς τότε παρετήρησα εγώ, ότι συ αποχώρισες έν μέρος, και το
υπόλοιπον το εθεώρησες πάλιν ως έν γένος ολόκληρον, διότι ημπόρεσες
να δώσης εις όλα έν κοινόν όνομα και να τα ονομάσης κυρίως ζώα.
Νέος Σωκράτης.
Και αυτό είναι αληθές.
Ξένος.
Και όμως, ανδρειωμένε μου φίλε, πιθανόν να ευρεθή κανέν άλλο ζώον
έξυπνον, καθώς φαίνεται να είναι οι γερανοί ή κανέν άλλο παρόμοιον,
και να δίδη διακριτικά ονόματα όμοια με το ιδικόν σου, και τους μεν
γερανούς ως έν ιδιαίτερον γένος να τους αντιπαραστήσση προς όλα τα
άλλα ζώα, διά να δώση μεγαλείον εις τον εαυτόν, του, όλα δε τα άλλα
μαζί με τους ανθρώπους να τα συμπεριλάβη εις έν είδος, και να μην τα
ονομάση άλλο τίποτε παρά κυρίως ζώα. Δι' αυτό ας προσπαθήσωμεν να
αποφύγωμεν όλα αυτά.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Να μη διαιρούμεν ολόκληρον το γένος των ζώων, διά να μη τα παθαίνωμεν
αυτά.
Νέος Σωκράτης.
Και βεβαίως τις η ανάγκη;
Ξένος.
Διότι τότε τουλάχιστον από αυτό προήλθε το λάθος.
Νέος Σωκράτης.
Πώς δηλαδή;
Ξένος.
Είπαμεν βεβαίως ότι εκ της θεωρίας το διατακτικόν μέρος, το οποίον
αποτελεί το ζωοτροφικόν είδος, αφορά τα αγελαία ζώα. Δεν είναι έτσι;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Και τότε ακόμη λοιπόν ήτο διηρημένον ολόκληρον το γένος
των ζώων εις τα εξημερωμένα και εις τα άγρια. Και όσα μεν δέχονται εκ
φύσεως εξημέρωσιν, θεωρούνται ήμερα, όσα όμως δεν δέχονται,
θεωρούνται άγρια.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ καλά.
Ξένος.
Η δε επιστήμη την οποίαν ζητούμεν να συλλάβωμεν ανήκε και ανήκει
ακόμη εις τα ήμερα, και βεβαίως έπρεπε να την εύρωμεν μέσα εις τα
αγελαία σφαχτά.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Λοιπόν ας μη διαιρούμεν λαμβάνοντες υπ' όψιν το όλον καθώς τότε, ούτε
να βιαζώμεθα, διά να φθάσωμεν τάχα γρήγορα εις την πολιτικήν. Διότι
και τόρα πάλιν μας έκαμε να πάθωμεν εκείνο που λέγει η παροιμία.
Νέος Σωκράτης.
Ποίον δηλαδή;
Ξένος.
Όσον εβιαζόμεθα να διαιρέσωμεν ορθώς, τόσον αργήσαμεν να τελειώσωμεν.
Νέος Σωκράτης.
Καλά μας έκαμε βεβαίως, φίλε Ξένε.
Ξένος.
Ας είναι. Οπωσδήποτε όμως πρέπει να προσπαθήσωμεν πάλιν από την αρχήν
να διχοτομήσωμεν την κοινοτροφικήν. Διότι πιθανόν αυτός ο λόγος όταν
τελειώση να μας φανερώση καλλίτερον και αυτό, εις το οποίον συ έχεις
προθυμίαν. Λοιπόν ειπέ μου, σε παρακαλώ.
Νέος Σωκράτης.
Τι πράγμα;
Ξένος.
Αν έτυχε να ακούσης από κανένα το εξής. Διότι γνωρίζω ότι ο ίδιος δεν
έτυχε να ευρεθής παρών εις την εξημέρωσιν των ψαρικών μέσα εις τον
Νείλον και εις τας βασιλικάς λίμνας. Πιθανόν όμως να είδες παρόμοια
μέσα εις δεξαμενάς.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα και από αυτά είδα, και εκείνα τα ήκουσα από πολλούς.
Ξένος.
Και βεβαίως όσον διά χηνοβοσκάς και γερανοβοσκάς, και αν ακόμη δεν
επεριόδευσες εις τας πεδιάδας της Θεσσαλίας, τουλάχιστον θα έχης
ακούσει και τας πιστεύεις.
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Αλλά άραγε διατί σου έκαμα όλας αυτάς τας ερωτήσεις; Διότι από την
διατροφήν των αγελαίων υπάρχει και μέρος ένυδρον και μέρος
ξηροβατικόν.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαίως υπάρχει.
Ξένος.
Άρα γε λοιπόν συμφωνείς και συ να διχοτομήσωμεν την κοινοτροφικήν
επιστήμην συμφώνως προς αυτά, μοιράζοντες έκαστον από τα μέρη της εις
έκαστον από τα δύο αυτά, και ονομάζοντες το έν υγροτροφικόν και το
άλλο ξηροτροφικόν;
Νέος Σωκράτης.
Συμφωνώ.
Ξένος.
Και βεβαίως τόρα πλέον δεν έχομεν ανάγκην να ερευνώμεν εις ποίαν από
τας δύο τέχνας ανήκει η βασιλική. Διότι τούτο το εννοεί ο καθείς.
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Και βεβαίως ο καθείς ημπορεί να διχοτομήση το ξηροτροφικόν γένος της
αγελαιοτροφίας.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Χωρίζων εις πτερωτά και πεζά.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Και λοιπόν; Άραγε το πολιτικόν δεν πρέπει να ζητηθή εις το μέρος του
πεζού; Ή δεν εννοείς ότι και ο πλέον κουτός αυτήν την γνώμην έχει;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Αλλά την πεζονομικήν πρέπει να την αποδείξωμεν ότι διαιρείται εις
δύο, ως άλλος άρτιος αριθμός.
Νέος Σωκράτης.
Είναι φανερόν.
Ξένος.
Και όμως, διά την διεύθυνσιν την οποίαν εδώσαμεν εις τον λόγον μας,
παρουσιάζονται απλωμένοι δύο δρόμοι, ο ένας συντομώτερος, ο οποίος
απέναντι ενός μεγάλου μέρους χωρίζει ένα μικρόν, και ο άλλος έχει
περισσότερον εκείνο που είπαμεν προηγουμένως, ότι πρέπει δηλαδή να
χωρίζη εις το μέσον όσον είναι δυνατόν, είναι όμως μακρότερος. Είναι
δικαίωμά μας λοιπόν να πάρωμεν όποιον δρόμον θέλομεν από τους δύο.
Νέος Σωκράτης.
Και πώς; Δεν είναι δυνατόν να πάρωμεν και τους δύο;
Ξένος.
Όχι βέβαια συγχρόνως, αξιοθαύμαστε φίλε. Με την σειράν όμως βεβαίως
είναι δυνατόν.
Νέος Σωκράτης.
Εγώ λοιπόν προτιμώ να πάρωμεν και τους δύο με την σειράν.
Ξένος.
Αυτό είναι, εύκολον, διότι δεν μένει πλέον πολύ. Εις την αρχήν όμως,
ή και όταν ευρισκόμεθα εις το μέσον του δρόμου, θα ήτο δύσκολον να
εκτελέσωμεν αυτήν την διαταγήν. Τόρα όμως, αφού το θέλεις, ας πάρωμεν
πρώτα τον μακρότερον δρόμον. Διότι όσον είμεθα ακόμη φρεσκότεροι,
τόσον ευκολώτερα θα τον περάσωμεν. Πρόσεξε λοιπόν εις την διαίρεσιν.
Νέος Σωκράτης.
Λέγε.
Ξένος.
Όσα πεζά από όλα τα ήμερα είναι αγελαία, είναι εκ φύσεως διηρημένα
εις δύο.
Νέος Σωκράτης.
Με ποίον μέσον;
Ξένος.
Διότι άλλα από αυτά είναι ακέρατα, άλλα δε κερασφόρα.
Νέος Σωκράτης.
Έτσι φαίνεται.
Ξένος.
Λοιπόν διχοτόμησε την πεζονομικήν, και μοίρασέ την εις τα δύο αυτά
μέρη προσθέτων και ορισμόν. Διότι, αν θελήσης να προσθέσης ονόματα
εις έκαστον από αυτά, θα ευρεθής πάρα πολύ πλεγμένος.
Νέος Σωκράτης.
Πώς να τα ειπούμεν λοιπόν;
Ξένος.
Ιδού πώς: Αφού διαιρεθή εις δύο η πεζονομική επιστήμη, να θέσωμεν το
έν μέρος εις την κερασφόρον αγέλην, το δε άλλο εις την ακέρατον.
Νέος Σωκράτης.
Τα παραδέχομαι αυτά καθώς τα ώρισες εσύ. Διότι είμαι βέβαιος ότι
διετυπώθησαν αρκετά καλά.
Ξένος.
Και τόρα πάλιν βεβαίως είναι φανερώτατον ότι ο βασιλεύς ποιμαίνει
μίαν αγέλην στερουμένην κέρατα.
Νέος Σωκράτης.
Πώς δεν είναι φανερόν;
Ξένος.
Λοιπόν ας κομματιάσωμεν αυτήν και ας προσπαθήσωμεν να του αποδώσωμεν
το μέρος το οποίον ανήκει εις αυτόν.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Τόρα λοιπόν άραγε προτιμάς να την διαιρέσωμεν εις τα λεγόμενα
διχαλωτά και μώνυχα, ή συμφώνως με την κοινογονίαν και ιδιογονίαν;
Πιστεύω να με ενόησες.
Νέος Σωκράτης.
Τι να εννοήσω;
Ξένος.
Ότι το γένος των ίππων και των όνων έχουν την φυσικήν ιδιότητα μεταξύ
των να γεννοβολούν.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Ενώ το υπόλοιπον μέρος της ακεράτου αγέλης των ημέρων είναι αμιγή
μεταξύ των.
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Και λοιπόν; Άραγε του πολιτικού η επιμέλεια περιστρέφεται εις καμμίαν
κοινογενή φύσιν — ας την ονομάσωμεν ούτω πως — ή εις καμμίαν
ιδιογενή;
Νέος Σωκράτης.
Είναι φανερόν ότι περιστρέφεται εις την ιδιογενή, η οποία είναι η
άμικτος.
Ξένος.
Αυτήν λοιπόν τόρα, καθώς προηγουμένως, πρέπει να την χωρίσωμεν εις
δύο.
Νέος Σωκράτης.
Και βεβαίως πρέπει.
Ξένος.
Και βεβαίως τα ζώα όσα είναι ήμερα και αγελαία, σχεδόν όλα πλέον
εδιχάσθησαν πλην δύο γενών. Όσον δε διά τους κύνας, βεβαίως δεν
αξίζει να τους θεωρήσωμεν ως ιδιαίτερον γένος σχετικώς με τα αγελαία.
Νέος Σωκράτης.
Όχι βεβαίως. Αλλά τόρα πώς θα διαιρέσωμεν εκείνα τα δύο;
Ξένος.
Όπως είναι δίκαιον να τα διαιρέση ο Θεαίτητος και συ, αφού αρχίσατε
την γεωμετρίαν.
Νέος Σωκράτης.
Με τι;
Ξένος.
Με την διάμετρον βεβαίως και ύστερον με την διάμετρον της διαμέτρου.
Νέος Σωκράτης.
Τι εννοείς:
Ξένος.
Η φύσις την οποίαν έχει το ανθρώπινον ημών γένος, άραγε αλλέως
επλάσθη να περιπατή, παρά καθώς η διάμετρος, η οποία ισοδυναμεί προς
δίπουν;
Νέος Σωκράτης.
Όχι αλλέως.
Ξένος.
Και όμως και των άλλων ζώων πάλιν η φύσις σχετικώς με την ιδικήν μας
είναι διάμετρος, διότι έχει δύο ζεύγη ποδών.
Νέος Σωκράτης.
Και πώς δεν είναι; Και ωρισμένως, εννοώ τι θέλεις να ειπής με αυτό.
Ξένος.
Αλλά τόρα πλην τούτων, καλέ Σωκράτη, δεν βλέπομεν άραγε και πάλιν
κάτι άλλο μέσα εις τας διαιρέσεις, από εκείνα που είναι επιτυχημένα
διά να προξενούν γέλωτα;
Νέος Σωκράτης.
Ποίον δηλαδή;
Ξένος.
Ότι το ιδικόν μας γένος των ανθρώπων συνέτυχε και συνέπεσε με έv
γένος από όλα τα όντα το ευγενέστερον και συγχρόνως το μαλακώτερον,
δηλαδή τα πτηνά;
Νέος Σωκράτης.
Βλέπω ότι αυτό συμβαίνει πολύ παραλόγως.
Ξένος.
Και διατί; Δεν είναι πρέπον να έρχωνται τελευταία τα βραδυκινητότερα;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα, όσον δι' αυτό.
Ξένος.
Και μήπως το άλλο δεν το εννοούμεν, ότι περισσότερον γελοίος φαίνεται
ο βασιλεύς, όταν διασχίζει την αγέλην του και συμβαδίζει με αυτήν,
εάν συγκριθή με τον άνδρα εκείνον, ο οποίος άριστα εγυμνάσθη εις τας
ευκολίας της ζωής;
Νέος Σωκράτης.
Είμαι συμφωνότατος.
Ξένος.
Διότι τόρα, φίλε Σωκράτη, ενοήσαμεν καλλίτερα εκείνο που είπαμεν,
όταν εσυζητούσαμεν διά τον σοφιστήν.
Νέος Σωκράτης.
Ποίον;
Ξένος.
Ότι εις αυτήν εδώ την ερευνητικήν μέθοδον ούτε τα μεγάλα ονόματα μας
κάμνουν καμμίαν εντύπωσιν, ούτε τα μικρά περιφρονούμεν απέναντι των
μεγάλων, αλλά πάντοτε μόνη της ευρίσκει την αλήθειαν.
Νέος Σωκράτης.
Έτσι φαίνεται.
Ξένος.
Τόρα λοιπόν που ετελείωσε αυτό, διά να μην προλάβης να με ερωτήσης,
ποίος είναι ο συντομώτερος δρόμος που ελέγαμεν τότε ότι φέρει εις τον
βασιλέα, θέλεις μόνος μου να τον περάσω πρώτος;
Νέος Σωκράτης.
Πάρα πολύ μάλιστα.
Ξένος.
Λέγω λοιπόν ότι έπρεπε τότε κατ' ευθείαν να μοιράσωμεν το πεζόν εις
δίποδα και τετράποδα, και αφού παρατηρήσωμεν πάλιν ότι το ανθρώπινον
γένος μόνον με τα πτηνά αποτελεί δίπουν αγέλην, να τα διακρίνωμεν
αυτά πάλιν με την γυμνότητα και την πτεροφυίαν. Και αφού γίνη και
αυτή η διχοτόμησις και φανή πλέον τότε η ανθρωπονομική τέχνη, να
φέρωμεν τότε τον πολιτικόν και τον βασιλικόν και να τον ενθρονίσωμεν
εις αυτήν ως άλλον ηνίοχον, και να παραδώσωμεν εις αυτόν τας ηνίας
της πόλεως, διότι είναι ιδικαί του και εις αυτόν ανήκει αυτή η
επιστήμη.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ καλά ωσάν να μου τον χρεωστούσες μου απέδωκες τον ορισμόν, αφού
επρόσθεσες ως άλλον τόκον την παρέκβασιν και εσυμπλήρωσες αυτόν.
Ξένος.
Εμπρός λοιπόν ας τον συναρμολογήσωμεν ολόκληρον τον ορισμόν της
τέχνης του πολιτικού αρχίζοντες από την αρχήν.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ καλά.
Ξένος.
Λοιπόν εις την αρχήν έν μέρος της θεωρητικής επιστήμης είπαμεν ότι
είναι το διατακτικόν. Από αυτό δε πάλιν το έν μέρος ωνομάσθη κατ'
αναλογίαν αυτοδιατακτικόν. Κατόπιν δε διά διχοτομήσεως εφάνη, ότι η
ζωοτροφική δεν είναι το μικρότερον από τα γένη της αυτεπιτακτικής.
Και πάλιν της ζωοτροφικής έν είδος ήτο το αγελαιοτροφικόν, και του
αγελαιοτροφικού έν μέρος ήτο το ξηροβατικόν, του οποίου έν μέρος ήτο
το πεζονομικόν. Από αυτό δε το πεζονομικόν ως ουσιώδης κλάδος
εχωρίζετο η τέχνη, η οποία εκτρέφει τα ακέρατα. Από αυτήν δε πάλιν
είναι ανάγκη να συμπεριλάβωμεν όχι ολιγώτερον μέρος από τα τρία
τέταρτα, αν θελήσωμεν να το ενώσωμεν με έν όνομα, και να το
ονομάσωμεν αμιγονομικήν επιστήμην. Εάν δε λάβωμεν από αυτό ακόμη το
μέρος το οποίον αναφέρεται εις το ποίμνιον των διπόδων, και το
ονομάσωμεν ανθρωπονομικόν, τότε ιδού πλέον εκείνο το οποίον
εζητούσαμεν, και είναι αυτό το οποίον συγχρόνως ωνομάσθη βασιλικόν
και πολιτικόν.
Νέος Σωκράτης.
Έξοχα.
Ξένος.
Ναι, αλλά, φίλε Σωκράτη, είναι άραγε τόσον καλά τελειωμένον, καθώς το
εχαρακτήρισες συ;
Νέος Σωκράτης.
Ποίον δηλαδή;
Ξένος.
Δηλαδή διετυπώσωμεν εξόχως το ζήτημά μας; Ή μήπως εις τούτο ακριβώς
έχει έλλειψιν η έρευνά μας, ότι δηλαδή είπαμεν μεν τον ορισμόν
οπωσδήποτε, δεν τον είπαμεν όμως εξόχως τέλειον;
Νέος Σωκράτης.
Τι εννοείς;
Ξένος.
Εγώ θα προσπαθήσω να καταστήσω καταληπτότερον αυτό ακριβώς το οποίον
σκέπτομαι.
Νέος Σωκράτης.
Λέγε, σε παρακαλώ.
Ξένος.
Λοιπόν από όλας τας βοσκητικάς τέχνας, αι οποίαι απεδείχθησαν προ
ολίγου πολλαί, δεν είπαμεν ότι μία είναι και η πολιτική, και αποτελεί
επιμέλειαν μιας από όλας τας αγέλας;
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα.
Ξένος.
Αυτήν δε την εχαρακτήριζε ο ορισμός μας όχι ως θρεπτικήν ίππων ούτε
ως άλλων ζώων, αλλά ως κοινοτροφικήν επιστήμην ανθρώπων.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Τόρα λοιπόν ας παρατηρήσωμεν την διαφοράν όλων των άλλων βοσκών από
τους βασιλείς.
Νέος Σωκράτης.
Ποίαν.
Ξένος.
Εάν υπάρχη και κανείς άλλος, ο οποίος, επειδή έχει κοινόν το όνομα
μιας οποιασδήποτε από τας άλλας τέχνας, λέγει και προσποιείται ότι
είναι σύντροφος της αγέλης.
Νέος Σωκράτης.
Πώς το εννοείς;
Ξένος.
Παραδείγματος χάριν οι έμποροι και οι γεωργοί και όλοι οι
καταγινόμενοι εις τα σιτηρά, ακόμη δε οι γυμνασταί και η τάξις των
ιατρών, έχεις είδησιν ότι απέναντι των ανθρωπονομέων, τους οποίους
ωνομάσαμεν πολιτικούς, όλοι από κοινού θα διεφιλονίκουν τελείως, ότι
δήθεν αυτοί και όχι εκείνοι έχουν την επιμέλειαν διά την διατροφήν
των ανθρώπων, και όχι μόνον των ανθρώπων της αγέλης, άλλα και των
ιδίων των αρχόντων;
Νέος Σωκράτης.
Ναι, άλλα θα είχαν δίκαιον;
Ξένος.
Ίσως. Και αυτό μεν θα το εξετάσωμεν. Τούτο όμως γνωρίζομεν
τουλάχιστον, ότι με τον βουκόλον κανείς δεν θα διαφιλονικήση κανέν
τοιούτον, αλλά μόνος του είναι ο βουφορβός της αγέλης του, μόνος του
ιατρός, μόνος κουμπάρος, και μόνος του επιστήμων μαιευτήρ διά τους
συμβαίνοντας τοκετούς και τας λοχείας. Ακόμη δε όσον επιδέχονται τα
βοσκήματά του παιγνίδια και μουσικήν, δεν είναι άλλος καταλληλότερος
διά να διασκεδάζη και με την μαγείαν να τα ημερώνη, είτε με όργανα,
είτε με γυμνόν στόμα διαχειριζόμενος την μουσικήν του ποιμνίου του.
Και βεβαίως το ίδιον έχομεν να ειπούμεν και διά τους άλλους βοσκούς.
Δεν είναι έτσι;
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Πώς λοιπόν θα θεωρηθή ορθός και ακέραιος ο ορισμός του βασιλέως, όταν
χαρακτηρίσωμεν αυτόν μόνον ως βοσκόν και τροφοδότην της ανθρωπίνης
αγέλης, προτιμώντες αυτόν μεταξύ χιλίων άλλων διεκδικητών;
Νέος Σωκράτης.
Με κανένα τρόπον.
Ξένος.
Τότε λοιπόν δεν υπωπτεύθημεν δικαίως προ ολίγου, μήπως ναι μεν
ορίζομεν κάτι τι και λέγομεν έν είδος βασιλικόν, ακόμη όμως δεν
απετελειώσαμεν με ακρίβειαν τον πολιτικόν, εν όσω όλους τους
συνωστισμένους πέριξ αυτού και τους διεκδικούντας δικαιώματα
συντροφίας δεν τους αποσπάσωμεν, και αφού τον ξεχωρίσωμεν από όλους
αυτούς κατορθώσωμεν να τον παρουσιάσωμεν μόνον του καθαρόν;
Νέος Σωκράτης.
Πολύ δικαίως μάλιστα.
Ξένος.
Λοιπόν, φίλε Σωκράτη, πρέπει αυτό να κάμωμεν, εάν δεν θέλωμεν να
εντροπιάσωμεν εις το τέλος τον ορισμόν μας.
Νέος Σωκράτης.
Και βέβαια αυτό δεν πρέπει να γίνη ποτέ.
Ξένος.
Τότε λοιπόν πρέπει πάλιν από την αρχήν να προχωρήσωμεν από άλλον
δρόμον.
Νέος Σωκράτης.
Ποίον δηλαδή;
Ξένος.
Σχεδόν είναι ανάγκη να εγκατασπείρωμεν παιγνίδια. Διότι εις πολλά
μέρη πρέπει να μεταχειρισθώμεν μεγάλον μύθον, και κατόπιν, καθώς
προηγουμένως, να χωρίζωμεν εκάστοτε το μέρος εις μέρη, έως ότου να
φθάσωμεν εις την κορυφήν του ζητήματος. Λοιπόν είσαι σύμφωνος;
Νέος Σωκράτης.
Είμαι εντελώς σύμφωνος.
Ξένος.
Τόρα όμως πρόσεχε καλά εις το παραμύθι μου, καθώς προσέχουν τα
παιδιά. Είμαι βέβαιος ότι δεν θα έχης πολλά έτη που ξεσκόλισες.
Νέος Σωκράτης.
Λέγε, σε παρακαλώ.
Ξένος.
Λοιπόν και άλλα πολλά ελέγοντο και λέγονται ακόμη διά πολλούς, και
μάλιστα το σημείον το οποίον εφάνη εξ αιτίας της φιλονικίας του
Ατρέως και του Θυέστου. Βεβαίως θα ήκουσες και θα ενθυμήσαι αυτό που
λέγουν ότι έγινε τότε.
Νέος Σωκράτης.
Ίσως εννοείς το σημείον, το οποίον διηγούνται διά το χρυσό αρνί.
Ξένος.
Διόλου μάλιστα, αλλά το αναφερόμενον εις την μεταβολήν της δύσεως και
της ανατολής του ηλίου και των άλλων άστρων, ότι δηλαδή εκεί που
ανατέλλουν σήμερον, εις αυτό το μέρος έδυαν τότε, και ανέτελλαν από
το αντίθετον μέρος, και ότι τάχα τότε ο θεός έδωκε σημείον εις τον
Ατρέα και μετέβαλε αυτά εις το σημερινόν καθεστώς.
Νέος Σωκράτης.
Μάλιστα, και αυτό βεβαίως λέγεται.
Ξένος.
Αλλά πάλιν και την βασιλείαν την οποίαν διήνυσε ο Κρόνος την
ηκούσαμεν από πολλούς.
Νέος Σωκράτης.
Πάρα πολλούς μάλιστα.
Ξένος.
Αλλά πάλιν; Δεν ηκούσαμεν και ότι οι πρώτοι άνθρωποι εφύτρωναν από
την γην και δεν εγεννώντο από τους ιδίους;
Νέος Σωκράτης.
Και τούτο είναι έν από όσα λέγονται ανέκαθεν.
Ξένος.
Όλα αυτά λοιπόν και άλλα ακόμη άπειρα και περιεργότερα από αυτά, από
το ίδιον πάθημα προέρχονται, αλλά ένεκα της πολυκαιρίας άλλα μεν
εξηφανίσθησαν, άλλα δε λέγονται σποραδικώς, χωρισμένα το έν από το
άλλο. Ποίον όμως πάθημα είναι αιτία εις όλα αυτά, δεν το είπε κανείς,
και δι' αυτό πρέπει τόρα να το ειπούμεν. Διότι θα εφαρμοσθή εις τον
χαρακτηρισμόν του βασιλέως, όταν το ειπούμεν.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ καλά το είπες, ώστε λέγε χωρίς να διακόπτης τον λόγον.
Ξένος.
Άκουσε: Αυτό το σύμπαν άλλοτε μεν το ποδηγετεί μόνος του ο θεός εις
την κίνησίν του και το περιστρέφει, άλλοτε δε το παραιτεί, όταν
συμπληρωθούν πλέον αι ανάλογοι περίοδοι του χρόνου, και τότε πάλιν
αυτό μετακινείται αντιστρόφως, διότι έχει ζωήν και έλαβε νουν από
εκείνον όστις το συνήρμοσε εις την αρχήν. Αυτή δε η αντίστροφος
κίνησις έγινε εις αυτό φυσική διά την εξής αιτίαν.
Νέος Σωκράτης.
Διά ποίαν δηλαδή;
Ξένος.
Το να είναι έν πράγμα πάντοτε το ίδιον και να ευρίσκεται υπό τας
ιδίας συνθήκας και κατά τον ίδιον τρόπον, τούτο αρμόζει μόνον εις τα
πλέον θεία από όλα τα πράγματα. Η φύσις του σώματος όμως δεν ανήκει
εις αυτήν την τάξιν. Αυτό δε το οποίον ωνομάσαμεν ουρανόν, έγινε μεν
μέτοχος υπό του δημιουργού πολλών και αξιομακαρίστων ιδιοτήτων, αλλ'
οπωσδήποτε έχει και σώμα. Δι' αυτό είναι εντελώς αδύνατον εις αυτόν
να είναι αμέτοχος της μεταβολής διά παντός, βεβαίως όμως όσον του
είναι δυνατόν κινείται κατά μίαν διεύθυνσιν εις το ίδιον μέρος υπό
τους ιδίους όρους. Δι' αυτό του εδόθη η αναδρομική περιστροφή, η
οποία είναι ελαχίστη παραλλαγή από την ιδικήν του κίνησιν. Μόνον του
δε να στρέφεται σχεδόν δεν ημπορεί κανέν πράγμα, εκτός εκείνου το
οποίον είναι ο αρχηγός όλων. Και αυτό όμως δεν έχει δικαίωμα να
κινήται άλλοτε άλλως και άλλοτε πάλιν αντιθέτως. Από όλα αυτά λοιπόν
πρέπει να ειπούμεν ότι ο κόσμος ούτε μόνος του στρέφεται πάντοτε,
ούτε πάλιν από θεόν λαμβάνει δύο ειδών και αντιθέτους περιφοράς, ούτε
τέλος ότι δύο θεοί έχοντες αντίθετα φρονήματα στρέφουν αυτόν, αλλά
έπεται μόνον αυτό που είπαμεν προ ολίγου. Δηλαδή άλλοτε μεν τον
ποδηγετεί εξωτερική θεία αιτία, και τότε αποκτά πάλιν ζωήν και
λαμβάνει επιδιορθωτικήν αθανασίαν από τον δημιουργόν, άλλοτε δε, όταν
αφεθή, κινείται μόνος του προσκαίρως εγκαταλελειμμένος εις βαθμόν,
ώστε να προχωρή πολλάς χιλιάδας περιστροφών οπισθοδρομικών, διότι,
ενώ είναι μέγιστος και ισορροπώτατος, κινείται εντός στενωτάτων
ορίων.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαίως φαίνεται ότι πολύ ευλόγως ελέχθησαν όλα όσα είπες.
Ξένος.
Ας κάμωμεν λοιπόν συλλογισμόν, διά να εννοήσωμεν το πάθημα από όλα
όσα είπαμεν, το οποίον είπαμεν ότι είναι αιτία όλων των παραδόξων.
Διότι είναι αυτό το ίδιον.
Νέος Σωκράτης.
Ποίον;
Ξένος.
Το ότι η κίνησις του παντός άλλοτε μεν γίνεται καθώς τόρα, άλλοτε δε
αντιθέτως.
Νέος Σωκράτης.
Πώς δηλαδή;
Ξένος.
Αυτήν την μεταβολήν πρέπει να την θεωρούμεν ως την μεγαλιτέραν και
τελειοτέραν από όλας τας τροπάς αι οποίαι συμβαίνουν εις τον ουρανόν.
Νέος Σωκράτης.
Έτσι φαίνεται τουλάχιστον.
Ξένος.
Πρέπει δε να παραδεχθώμεν ότι τότε συμβαίνουν μέγισται μεταβολαί και
εις ημάς, οι οποίοι κατοικούμεν εντός αυτού.
Νέος Σωκράτης.
Και αυτό φαίνεται λογικόν.
Ξένος.
Αλλά άραγε δεν είναι γνωστόν ότι τας μεγάλας και πολλάς και
ποικιλοτρόπους και συμπιπτούσας με ταλαιπωρίαν μεταβολάς τας υποφέρει
η φύσις των ζώων;
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Εξ ανάγκης λοιπόν τότε συμβαίνουν μέγισται καταστροφαί και εις όλα τα
άλλα ζώα, και ωρισμένως το ανθρώπινον γένος απομένει πολύ ολιγοστόν.
Εις αυτούς όμως εκτός των άλλων των πολλών και περιέργων και νεοφανών
παθημάτων, το μεγαλίτερον είναι τούτο εδώ το οποίον συμβαδίζει με την
αναδρομικήν κίνησιν του παντός, όταν επέλθη η τροπή η αντίθετος με το
σημερινόν καθεστώς.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Πρώτον η ηλικία, την οποίαν είχε έκαστον ζώον, εσταμάτησε πρώτη από
όλα, και έπαυσε παν θνητόν να γίνεται γεροντότερον κατά την μορφήν,
αλλά ήρχισε πάλιν αντιθέτως να μεταβάλλεται και να γίνεται όπως ήτο
νεώτερον και απαλώτερον. Και των μεν γεροντοτέρων αι λευκαί τρίχες
εμαύριζαν, των δε γενειοφόρων το δέρμα των παρειών εγίνετο άτριχον
και επέστρεφαν εις την περασμένην νεότητα, των δε νέων τα σώματα
γινόμενα λεία και μικρότερα κάθε ημέραν και κάθε νύκτα έφθαναν εις το
φυσικόν του νεογεννήτου παιδίου, όμοια εντελώς με αυτό και ως προς το
σώμα και ως προς την ψυχήν. Από τότε δε πλέον εμαραίνοντο εντελώς και
εξηφανίζοντο. Και πάλιν το σώμα εκείνων, οι οποίοι απέθνησκον από
βίαιον θάνατον εκείνον τον καιρόν, επάθαινε τα ίδια και ολοταχώς εις
ολίγας ημέρας εξηφανίζετο.
Νέος Σωκράτης.
Αλλά τότε, φίλε Ξένε, πώς εγεννώντο τα ζώα τότε; Και με ποίον τρόπον
το έν εγεννούσε το άλλο;
Ξένος.
Είναι προφανές, καλέ Σωκράτη, ότι δεν υπήρχε γέννησις εις εκείνην την
φυσικήν κατάστασιν, και αυτό που λέγεται γηγενές γένος, αυτό και
μόνον επέστρεφε πάλιν από την γην, και τούτο το ενθυμούντο οι
αρχαιότατοι προγονοί μας, όσοι ήσαν γείτονες μεν με τα τελευταία έτη
της προηγουμένης περιστροφής, εγεννήθησαν όμως πρώτοι κατά την
σημερινήν περιστροφήν. Διότι αυτοί μας έφεραν είδησιν αυτών των
πραγμάτων, τα οποία τόρα δεν τα πιστεύουν πολλοί, και δεν κάμνουν
καλά. Διότι νομίζω ότι πρέπει κανείς να σκεφθή τι εξάγεται από αυτά.
Διότι αφού οι γέροντες επέστρεφαν εις την φύσιν του μικρού παιδιού,
ήτο επόμενον από τους αποθανόντας που είναι μέσα εις την γην συμφώνως
με την αναδρομήν της γενικής περιστροφής, να αναδημιουργούνται και να
αναζωογονούνται και κατ' ανάγκην να φυτρώνουν ακριβώς γηγενείς, καθώς
το λέγει αυτός ο λόγος, και να έχουν αυτό το όνομα και αυτήν την
εξήγησιν εκείνοι, όσους δεν μετεκόμισε ο θεός εις καμμίαν άλλην
μοίραν.
Νέος Σωκράτης.
Αυτό βεβαίως είναι εντελώς ευλογοφανές κατά τα προηγούμενα. Αλλά τόρα
ο τρόπος της ζωής, ο οποίος λέγεις ότι υπήρχε επί της κυριαρχίας του
Κρόνου, άραγε ανήκει εις εκείνας τας τροπάς, ή εις τας σημερινάς;
Διότι η μεταβολή των άστρων και του ηλίου προφανώς συμπίπτει και εις
τας δύο τροπάς.
Ξένος.
Καλά παρηκολούθησες τον λόγον. Αυτό όμως που ερώτησες ως προς την
αυτόματον γένεσιν όλων των πραγμάτων εις τους ανθρώπους, διόλου δεν
ανήκει εις το σημερινόν καθεστώς, αλλά και αυτό ήτο της προηγουμένης.
Τότε δηλαδή όλην αυτήν την περιστροφήν την διηύθυνε επιμελώς ο θεός,
καθώς τόρα, και εις έκαστον τόπον, καθώς τόρα, ήσαν διαμοιρασμένα τα
μέρη του κόσμου εις διαφόρους θεούς ως κυβερνήτας. Και λοιπόν και τα
ζώα τα εμοιράσθησαν κατά γένη και αγέλας ως θείοι βοσκοί οι δαίμονες,
και έκαστος ήτο ανεξάρτητος εις όλα όσα διηύθυνε μόνος του, ώστε ούτε
άγριον υπήρχε τίποτε, ούτε αλληλοφαγώματα, και ούτε πόλεμος ούτε
διχόνοια όλως διόλου. Και ημπορούσε να αναφέρη κανείς χίλια άλλα, τα
οποία συμβαδίζουν με αυτήν την διάταξιν των πραγμάτων. Οπωσδήποτε
όμως ό,τι ελέχθη ως προς την αυτόματον γέννησιν των ανθρώπων έχει τον
εξής λόγον. Τότε επετήρει την ποίμνην αυτών ο ίδιος ο θεός, καθώς
κάμνουν τόρα οι άνθρωποι, οι οποίοι είναι γένος θεϊκώτερον των άλλων
ζώων και ποιμαίνουν τα άλλα τα κατώτερα από αυτούς γένη. Εν όσω δε
εποίμαινε εκείνας ο θεός δεν υπήρχαν ούτε πολιτείαι, ούτε ιδιοκτησίαι
γυναικών και παίδων. Διότι όλα ανεγεννώντο από την γην χωρίς να
ενθυμούντο τίποτε από τα προηγούμενα. Όλα όμως τα σημερινά δεν
υπήρχαν, είχαν δε καρπούς αφθόνους και από τα δένδρα και από όλα τα
δάση, τα οποία ήσαν άφθονα χωρίς να τα φυτεύουν οι γεωργοί και μόνα
των εφύτρωναν από την γην. Εκαρπούντο δε όλα αυτά ενώ ήσαν γυμνοί και
εκοιμώντο χωρίς στρώμα εις το ύπαιθρον ως επί το πλείστον. Διότι αι
ώραι του έτους ήσαν μετριασμένας και δεν τους εστενοχωρούσαν, ως
στρώματα δε είχαν τας αφθόνους πρασινάδας, αι οποίαι εφύτρωναν από
την γην. Ιδού λοιπόν ποία ήτο η ζωή εις την εποχήν του Κρόνου, φίλε
Σωκράτη. Την δε σημερινήν, η οποία, καθώς λέγουν, ήρχισε από την
εποχήν του Διός, την γνωρίζεις και συ, διότι είσαι παρών. Να κρίνης
όμως ποίος από αυτούς τους δύο βίους είναι ευτυχέστερος, άραγε θα
ημπόρεσες και θα θελήσης;
Νέος Σωκράτης.
Διόλου μάλιστα.
Ξένος.
Θέλεις τότε λοιπόν εγώ να σου τους κρίνω;
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.