Onze teekening gelijkt veel op de strooibiljetten van fabrikanten van
kitlijm om glas en porcelein te repareeren; wij hebben echter geen lijm
noodig, om de afgebeelde borden, glazen en flesschen aan elkaar te doen
kleven. Wij zullen eenvoudig van de dampkringsdrukking gebruik maken,
en de verschillende proeven, welke wij zullen opgeven, zijn slechts
wijzigingen van de classieke proef met de Maagdeburger halve bollen.
Daar wij geene luchtpomp te onzer beschikking hebben, is de verdunning
der lucht, welke wij verkrijgen kunnen, niet zeer aanzienlijk;
voor de verschillende gevallen, welke wij zullen beschouwen, is zij
echter voldoende.
Het glas en het bord. Hang een glas het onderst boven aan de zoldering
en houd er een brandend stuk papier onder; de lucht in het glas zal
dan door de verwarming uitzetten en ijler worden; houdt men nu vóór
de afkoeling een bord stevig tegen het glas, dan zal dit er door
de dampkringsdrukking stevig tegen gedrukt worden, als de lucht in
het glas weder afgekoeld is, en daardoor minder spanning gekregen
heeft. Om het indringen van lucht in het glas te voorkomen, moet ge
aan den rand van het glas een weinig kaarsvet smeren.
Het bord en de flesch. Daar de oppervlakte der doorsnede van den hals
eener flesch niet groot is, slaagt deze proef niet zeer gemakkelijk:
zij kan echter gelukken, als men de lucht zoo volkomen mogelijk uit de
flesch verwijdert; houd daartoe den hals der flesch boven een ketel
kokend water: is de lucht in de flesch door den waterdamp verdreven,
dan drukt ge haar, na den rand van den hals van kaarsvet voorzien
te hebben, tegen het bord; na de afkoeling van den waterdamp en
de dientengevolge ontstane vermindering van spanning in de flesch,
blijft deze aan het bord hangen.
De twee aan elkaar klevende flesschen. Twee flesschen met de bodems
tegen elkaar, of eene flesch met den bodem tegen een bord gedrukt,
zijn proeven welke gemakkelijker slagen; houd de bodems slechts boven
den ketel kokend water en handel verder als bij de vorige proeven.
Het is hier de plaats niet, om in uitvoerige berekeningen te treden;
het zal voldoende zijn, met een enkel voorbeeld aan te toonen, dat
in deze proeven niets bevreemdends ligt.
Immers, wij weten, dat tengevolge van het gewicht der lucht (evenwicht
makende met de kwikkolom van 76 cM. in den barometer), de door den
dampkring uitgeoefende drukking 1,033 KG. per cM2. bedraagt. Wanneer
dus de holte in den bodem eener flesch volkomen luchtledig was gemaakt,
zou die bodem (als de oppervlakte daarvan op 30 cM2. gesteld wordt)
een gewicht van 30 KG. kunnen dragen.