Sed quoniam rationum iam in te mearum fomenta descendunt, paulo
ualidioribus utendum puto. Age enim si iam caduca et momentaria fortunae
dona non essent, quid in eis est quod aut uestrum umquam fieri queat aut
non perspectum consideratumque uilescat? Diuitiaene uel uestra uel sui
natura pretiosae sunt? Quid earum potius, aurumne an uis congesta pecuniae?
Atqui haec effundendo magis quam coaceruando melius nitent, si quidem
auaritia semper odiosos, claros largitas facit. Quod si manere apud quemque
non potest quod transfertur in alterum, tunc est pretiosa pecunia cum
translata in alios largiendi usu desinit possideri. At eadem si apud unum
quanta est ubique gentium congeratur, ceteros sui inopes fecerit. Et uox
quidem tota pariter multorum replet auditum; uestrae uero diuitiae nisi
comminutae in plures transire non possunt. Quod cum factum est, pauperes
necesse est faciant quos relinquunt. O igitur angustas inopesque diuitias
quas nec habere totas pluribus licet et ad quemlibet sine ceterorum
paupertate non ueniunt! An gemmarum fulgor oculos trahit? Sed si quid est
in hoc splendore praecipui, gemmarum est lux illa non hominum, quas quidem
mirari homines uehementer admiror. Quid est enim carens animae motu atque
compage quod animatae rationabilique naturae pulchrum esse iure uideatur?
Quae tametsi conditoris opera suique distinctione postremae aliquid
pulchritudinis trahunt, infra uestram tamen excellentiam conlocatae
admirationem uestram nullo modo merebantur. An uos agrorum pulchritudo
delectat? Quidni? Est enim pulcherrimi operis pulchra portio. Sic quondam
sereni maris facie gaudemus; sic caelum sidera lunam solemque miramur. Num
te horum aliquid attingit? Num audes alicuius talium splendore gloriari? An
uernis floribus ipse distingueris aut tua in aestiuos fructus intumescit
ubertas? Quid inanibus gaudiis raperis? Quid externa bona pro tuis
amplexaris? Numquam tua faciet esse fortuna quae a te natura rerum fecit
aliena. Terrarum quidem fructus animantium procul dubio debentur alimentis.
Sed si, quod naturae satis est, replere indigentiam uelis, nihil est quod
fortunae affluentiam petas. Paucis enim minimisque natura contenta est,
cuius satietatem si superfluis urgere uelis, aut iniucundum quod infuderis
fiet aut noxium. Iam uero pulchrum uariis fulgere uestibus putas, quarum si
grata intuitu species est, aut materiae naturam aut ingenium mirabor
artificis. An uero te longus ordo famulorum facit esse felicem? Qui si
uitiosi moribus sint, perniciosa domus sarcina et ipsi domino uehementer
inimica; sin uero probi, quonam modo in tuis opibus aliena probitas
numerabitur? Ex quibus omnibus nihil horum quae tu in tuis conputas bonis
tuum esse bonum liquido monstratur. Quibus si nihil inest appetendae
pulchritudinis, quid est quod uel amissis doleas uel laeteris retentis?
Quod si natura pulchra sunt, quid id tua refert? Nam haec per se a tuis
quoque opibus sequestrata placuissent. Neque enim idcirco sunt pretiosa
quod in tuas uenere diuitias, sed quoniam pretiosa uidebantur, tuis ea
diuitiis adnumerare maluisti. Quid autem tanto fortunae strepitu
desideratis? Fugare credo indigentiam copia quaeritis. Atqui hoc uobis in
contrarium cedit. Pluribus quippe adminiculis opus est ad tuendam pretiosae
supellectilis uarietatem, uerumque illud est permultis eos indigere qui
permulta possideant contraque minimum qui abundantiam suam naturae
necessitate non ambitus superfluitate metiantur. Itane autem nullum est
proprium uobis atque insitum bonum ut in externis ac sepositis rebus bona
uestra quaeratis? Sic rerum uersa condicio est ut diuinum merito rationis
animal non aliter sibi splendere nisi inanimatae supellectilis possessione
uideatur? Et alia quidem suis contenta sunt; uos autem deo mente consimiles
ab rebus infimis excellentis naturae ornamenta captatis nec intellegitis
quantam conditori uestro faciatis iniuriam. Ille genus humanum terrenis
omnibus praestare uoluit; uos dignitatem uestram infra infima quaeque
detruditis. Nam si omne cuiusque bonum eo cuius est constat esse
pretiosius, cum uilissima rerum uestra bona esse iudicatis, eisdem uosmet
ipsos uestra existimatione submittitis; quod quidem haud inmerito cadit.
Humanae quippe naturae ista condicio est ut tum tantum ceteris rebus cum se
cognoscit excellat, eadem tamen infra bestias redigatur, si se nosse
desierit. Nam ceteris animantibus sese ignorare naturae est; hominibus
uitio uenit. Quam uero late patet uester hic error qui ornari posse aliquid
ornamentis existimatis alienis? At id fieri nequit. Nam si quid ex
appositis luceat, ipsa quidem quae sunt apposita laudantur; illud uero his
tectum atque uelatum in sua nihilo minus foeditate perdurat. Ego uero nego
ullum esse bonum quod noceat habenti. Num id mentior? 'Minime,' inquis.
Atqui diuitiae possidentibus persaepe nocuerunt, cum pessimus quisque eoque
alieni magis auidus quidquid usquam auri gemmarumque est se solum qui
habeat dignissimum putat. Tu igitur qui nunc contum gladiumque sollicitus
pertimescis, si uitae huius callem uacuus uiator intrasses, coram latrone
cantares. O praeclara opum mortalium beatitudo quam cum adeptus fueris
securus esse desistis!