Post haec paulisper obticuit atque ubi attentionem meam modesta
taciturnitate collegit, sic exorsa est: "Si penitus aegritudinis tuae
causas habitumque cognovi, fortunae prioris affectu desiderioque tabescis.
Ea tantum animi tui sicuti tu tibi fingis mutata peruertit. Intellego
multiformes illius prodigii fucos et eo usque cum his quos eludere nititur
blandissimam familiaritatem, dum intolerabili dolore confundat quos
insperata reliquerit. Cuius si naturam mores ac meritum reminiscare, nec
habuisse te in ea pulchrum aliquid nec amisisse cognosces, sed ut arbitror
haud multum tibi haec in memoriam reuocare laborauerim. Solebas enim
praesentem quoque blandientemque uirilibus incessere uerbis eamque de
nostro adyto prolatis insectabare sententiis. Verum omnis subita mutatio
rerum non sine quodam quasi fluctu contingit animorum; sic factum est ut tu
quoque paulisper a tua tranquillitate descisceres. Sed tempus est haurire
te aliquid ac degustare molle atque iucundum quod ad interiora transmissum
ualidioribus haustibus uiam fecerit. Adsit igitur Rhetoricae suadela
dulcedinis quae tum tantum recto calle procedit, cum nostra instituta non
deserit cumque hac Musica laris nostri uernacula nunc leuiores nunc
grauiores modos succinat.
Quid est igitur o homo quod te in maestitiam luctumque deiecit? Nouum,
credo, aliquid inusitatumque uidisti. Tu fortunam putas erga te esse
mutatam; erras. Hi semper eius mores sunt ista natura. Seruauit circa te
propriam potius in ipsa sui mutabilitate constantiam. Talis erat cum
blandiebatur, cum tibi falsae inlecebris felicitatis alluderet.
Deprehendisti caeci numinis ambiguos uultus. Quae sese adhuc uelat aliis,
tota tibi prorsus innotuit. Si probas, utere moribus; ne queraris. Si
perfidiam perhorrescis, sperne atque abice perniciosa ludentem. Nam quae
nunc tibi est tanti causa maeroris, haec eadem tranquillitatis esse
debuisset, Reliquit enim te quam non relicturam nemo umquam poterit esse
securus. An uero tu pretiosam aestimas abituram felicitatem? Et cara tibi
est fortuna praesens nec manendi fida et cum discesserit adlatura maerorem.
Quod si nec ex arbitrio retineri potest et calamitosos fugiens facit, quid
est aliud fugax quam futurae quoddam calamitatis indicium? Neque enim quod
ante oculos situm est, suffecerit intueri; rerum exitus prudentia metitur
eademque in alterutro mutabilitas nec formidandas fortunae minas nec
exoptandas facit esse blanditias. Postremo aequo animo toleres oportet
quidquid intra fortunae aream geritur, cum semel iugo eius colla
submiseris. Quod si manendi abeundique scribere legem uelis ei quam tu tibi
dominam sponte legisti, nonne iniurius fueris et inpatientia sortem
exacerbes quam permutare non possis? Si uentis uela committeres, non quo
uoluntas peteret sed quo flatus impellerent, promoueres; si aruis semina
crederes, feraces inter se annos sterilesque pensares. Fortunae te regendum
dedisti; dominae moribus oportet obtemperes. Tu uero uoluentis rotae
impetum retinere conaris? At, omnium mortalium stolidissime, si manere
incipit, fors esse desistit.