Haec ubi continuato dolore delatraui, illa uultu placido nihilque meis
questibus mota: "Cum te," inquit, "maestum lacrimantemque uidissem, ilico
miserum exsulemque cognoui. Sed quam id longinquum esset exilium, nisi tua
prodidisset oratio, nesciebam. Sed tu quam procul a patria non quidem
pulsus es sed aberrasti; ac si te pulsum existimari mauis, te potius ipse
pepulisti. Nam id quidem de te numquam cuiquam fas fuisset. Si enim cuius
oriundo sis patriae reminiscare, non uti Atheniensium quondam multitudinis
imperio regitur, sed
[Greek: heis koiranos estin, heis basileus]
qui frequentia ciuium non depulsione laetetur; cuius agi frenis atque
obtemperare iustitiae summa libertas est. An ignoras illam tuae ciuitatis
antiquissimam legem, qua sanctum est ei ius exulare non esse quisquis in ea
sedem fundare maluerit? Nam qui uallo eius ac munimine continetur, nullus
metus est ne exul esse mereatur. At quisquis eam inhabitare uelle desierit,
pariter desinit etiam mereri. Itaque non tam me loci huius quam tua facies
mouet nec bibliothecae potius comptos ebore ac uitro parietes quam tuae
mentis sedem requiro, in qua non libros sed id quod libris pretium facit,
librorum quondam meorum sententias, collocaui. Et tu quidem de tuis in
commune bonum meritis uera quidem, sed pro multitudine gestorum tibi pauca
dixisti. De obiectorum tibi uel honestate uel falsitate cunctis nota
memorasti. De sceleribus fraudibusque delatorum recte tu quidem strictim
attingendum putasti, quod ea melius uberiusque recognoscentis omnia uulgi
ore celebrentur. Increpuisti etiam uehementer iniusti factum senatus. De
nostra etiam criminatione doluisti, laesae quoque opinionis damna fleuisti.
Postremus aduersum fortunam dolor incanduit conquestusque non aequa meritis
praemia pensari. In extremo Musae saeuientis, uti quae caelum terras quoque
pax regeret, uota posuisti. Sed quoniam plurimus tibi affectuum tumultus
incubuit diuersumque te dolor, ira, maeror distrahunt, uti nunc mentis es,
nondum te ualidiora remedia contingunt. Itaque lenioribus paulisper utemur,
ut quae in tumorem perturbationibus influentibus induruerunt, ad acrioris
uim medicaminis recipiendum tactu blandiore mollescant.