Restat ut, quemadmodum catholica fides dicat, et in utrisque naturis
Christum et ex utrisque consistere doceamus.
Ex utrisque naturis aliquid consistere duo significat: unum quidem, cum ita
dicimus aliquid ex duabus naturis iungi sicut ex melle atque aqua, id autem
est ut ex quolibet modo confusis, uel si una uertatur in alteram uel si
utraeque in se inuicem misceantur, nullo modo tamen utraeque permaneant;
secundum hunc modum Eutyches ait ex utrisque naturis Christum consistere.
Alter uero modus est ex utrisque consistendi quod ita ex duabus iunctum
est, ut illa tamen ex quibus iunctum esse dicitur maneant nec in alterutra
uertantur, ut cum dicimus coronam ex auro gemmisque compositam. Hic neque
aurum in gemmas translatum est neque in aurum gemma conuersa, sed utraque
permanent nec formam propriam derelinquunt. Talia ergo ex aliquibus
constantia et in his constare dicimus ex quibus consistere praedicantur.
Tunc enim possumus dicere coronam gemmis auroque consistere; sunt enim
gemmae atque aurum in quibus corona consistat. Nam in priore modo non est
mel atque aqua in quibus illud quod ex utrisque iungitur constet. Cum
igitur utrasque manere naturas in Christo fides catholica confiteatur
perfectasque easdem persistere nec alteram in alteram transmutari, iure
dicit et in utrisque naturis Christum et ex utrisque consistere: in
utrisque quidem, quia manent utraeque, ex utrisque uero, quia utrarumque
adunatione manentium una persona fit Christi. Non autem secundum eam
significationem ex utrisque naturis Christum iunctum esse fides catholica
tenet, secundum quam Eutyches pronuntiat. Nam ille talem significationem
coniunctionis ex utraque natura sumit, ut non confiteatur in utrisque
consistere, neque enim utrasque manere; catholicus uero eam significationem
ex utrisque consistendi sumit quae illi sit proxima eamque conseruet quae
in utrisque consistere confitetur.
Aequiuocum igitur est "ex utrisque consistere" ac potius amphibolum et
gemina significatione diuersa designans: una quidem significatione non
manere substantias ex quibus illud quod copulatum est dicatur esse
coniunctum, alio modo significans ita ex utrisque coniunctum, ut utraque
permaneant.
Hoc igitur expedito aequiuocationis atque ambiguitatis nodo nihil est ultra
quod possit opponi, quin id sit quod firma ueraque fides catholica
continet; eundem Christum hominem esse perfectum, eundem deum eundemque qui
homo sit perfectus atque deus unum esse deum ac dei filium, nec
quaternitatem trinitati adstrui, dum homo additur supra perfectum deum, sed
unam eandemque personam numerum trinitatis explere, ut cum humanitas passa
sit, deus tamen passus esse dicatur, non quo ipsa deitas humanitas facta
sit, sed quod a deitate fuerit adsumpta. Item qui homo est, dei filius
appellatur non substantia diuinitatis sed humanitatis, quae tamen
diuinitati naturali unitate coniuncta est. Et cum haec ita intellegentia
discernantur permisceanturque, tamen unus idemque et homo sit perfectus et
deus: deus quidem, quod ipse sit ex patris substantia genitus, homo uero,
quod ex Maria sit uirgine procreatus. Itemque qui homo, deus eo quod a deo
fuerit adsumptus, et qui deus, homo, quoniam uestitus homine sit. Cumque in
eadem persona aliud sit diuinitas quae suscepit, aliud quam suscepit
humanitas, idem tamen deus atque homo est. Nam si hominem intellegas, idem
homo est atque deus, quoniam homo ex natura, deus adsumptione. Si uero deum
intellegas, idem deus est atque homo, quoniam natura deus est, homo
adsumptione. Fitque in eo gemina natura geminaque substantia, quoniam homo-
deus unaque persona, quoniam idem homo atque deus. Mediaque est haec inter
duas haereses uia sicut uirtutes quoque medium tenent. Omnis enim uirtus in
medio rerum decore locata consistit. Siquid enim uel ultra uel infra quam
oportuerit fiat, a uirtute disceditur. Medietatem igitur uirtus tenet.
Quocirca si quattuor haec neque ultra neque infra esse possunt, ut in
Christo aut duae naturae sint duaeque personae ut Nestorius ait, aut una
persona unaque natura ut Eutyches ait, aut duae naturae sed una persona ut
catholica fides credit, aut una natura duaeque personae,[73] cumque duas
quidem naturas duasque personas in ea quae contra Nestorium dicta est
responsione conuicerimus (unam uero personam unamque naturam esse non posse
Eutyche proponente monstrauimus neque tamen tam amens quisquam huc usque
exstitit, ut unam in eo naturam crederet sed geminas esse personas), restat
ut ea sit uera quam fides catholica pronuntiat geminam substantiam sed unam
esse personam. Quia uero paulo ante diximus Eutychen confiteri duas quidem
in Christo ante adunationem naturas, unam uero post adunationem, cumque
hunc errorem duplicem interpretaremur celare sententiam, ut haec adunatio
aut generatione fieret, cum ex Maria corpus hominis minime sumeretur aut ad
sumptum[74] quidem ex Maria per resurrectionem fieret adunatio, de utrisque
quidem partibus idonee ut arbitror disputatum est. Nunc quaerendum est
quomodo fieri potuerit ut duae naturae in unam substantiam miscerentur.
[73] quod nullus haereticus adhuc attigit _addunt codices quidam_.
[74] sumptum _codd._; adsumptum _preli diabolus_, ad sumptum _nos_.