Sed satis de ea parte dictum uidetur, si corpus quod Christus excepit ex
Maria non credatur adsumptum. Si uero adsumptum est ex Maria neque
permansit perfecta humana diuinaque natura, id tribus effici potuit modis:
aut enim diuinitas in humanitatem translata est aut humanitas in
diuinitatem aut utraeque in se ita temperatae sunt atque commixtae, ut
neutra substantia propriam formam teneret. Sed si diuinitas in humanitatem
translata est, factum est, quod credi nefas est, ut humanitate inmutabili
substantia permanente diuinitas uerteretur et quod passibile atque mutabile
naturaliter exsisteret, id inmutabile permaneret, quod uero inmutabile
atque inpassibile naturaliter creditur, id in rem mutabilem uerteretur. Hoc
igitur fieri nulla ratione contingit. Sed humana forsitan natura in
deitatem uideatur esse conuersa. Hoc uero qui fieri potest, si diuinitas in
generatione Christi et humanam animam suscepit et corpus? Non enim omnis
res in rem omnem uerti ac transmutari potest. Nam cum substantiarum aliae
sint corporeae, aliae incorporeae, neque corporea in incorpoream neque
incorporea in eam quae corpus est mutari potest, nec uero incorporea in se
inuicem formas proprias mutant; sola enim mutari transformarique in se
possunt quae habent unius materiae commune subiectum, nec haec omnia, sed
ea quae in se et facere et pati possunt. Id uero probatur hoc modo: neque
enim potest aes in lapidem permutari nec uero idem aes in herbam nec
quodlibet aliud corpus in quodlibet aliud transfigurari potest, nisi et
eadem sit materia rerum in se transeuntium et a se et facere et pati
possint, ut, cum uinum atque aqua miscentur, utraque sunt talia quae actum
sibi passionemque communicent. Potest enim aquae qualitas a uini qualitate
aliquid pati; potest item uini ab aquae qualitate aliquid pati. Atque
idcirco si multum quidem fuerit aquae, uini uero paululum, non dicuntur
inmixta, sed alterum alterius qualitate corrumpitur. Si quis enim uinum
fundat in mare, non mixtum est mari uinum sed in mare corruptum, idcirco
quoniam qualitas aquae multitudine sui corporis nihil passa est a qualitate
uini, sed potius in se ipsam uini qualitatem propria multitudine
commutauit. Si uero sint mediocres sibique aequales uel paulo inaequales
naturae quae a se facere et pati possunt, illae miscentur et mediocribus
inter se qualitatibus temperantur. Atque haec quidem in corporibus neque
his omnibus, sed tantum quae a se, ut dictum est, et facere et pati possunt
communi atque eadem materia subiecta. Omne enim corpus quod in generatione
et corruptione subsistit communem uidetur habere materiam, sed non omne ab
omni uel in omni uel facere aliquid uel pati potest. Corpora uero in
incorporea nulla ratione poterunt permutari, quoniam nulla communi materia
subiecta participant quae susceptis qualitatibus in alterutram permutetur.
Omnis enim natura incorporeae substantiae nullo materiae nititur
fundamento; nullum uero corpus est cui non sit materia subiecta. Quod cum
ita sit cumque ne ea quidem quae communem materiam naturaliter habent in se
transeant, nisi illis adsit potestas in se et a se faciendi ac patiendi,
multo magis in se non permutabuntur quibus non modo communis materia non
est, sed cum alia res materiae fundamento nititur ut corpus, alia omnino
materiae subiecto non egeat ut incorporeum.
Non igitur fieri potest, ut corpus in incorporalem speciem permutetur, nec
uero fieri potest, ut incorporalia in sese commixtione aliqua permutentur.
Quorum enim communis nulla materia est, nec in se uerti ac permutari
queunt. Nulla autem est incorporalibus materia rebus; non poterunt igitur
in se inuicem permutari. Sed anima et deus incorporeae substantiae recte
creduntur; non est igitur humana anima in diuinitatem a qua adsumpta est
permutata. Quod si neque corpus neque anima in diuinitatem potuit uerti,
nullo modo fieri potuit, ut humanitas conuerteretur in deum. Multo minus
uero credi potest, ut utraque in sese confunderentur, quoniam neque
incorporalitas transire ad corpus potest neque rursus e conuerso corpus ad
incorporalitatem, quando quidem nulla his materia subiecta communis est
quae alterutris substantiarum qualitatibus permutetur.
At hi ita aiunt ex duabus quidem naturis Christum consistere, in duabus
uero minime, hoc scilicet intendentes, quoniam quod ex duabus consistit ita
unum fieri potest, ut illa ex quibus dicitur constare non maneant; ueluti
cum mel aquae confunditur neutrum manet, sed alterum alterius copulatione
corruptum quiddam tertium fecit, ita illud quidem quod ex melle atque aqua
tertium fit constare ex utrisque dicitur, in utrisque uero negatur. Non
enim poterit in utrisque constare, quando utrorumque natura non permanet.
Ex utrisque enim constare potest, licet ea ex quibus coniungitur alterutra
qualitate corrupta sint; in utrisque uero huiusmodi constare non poterit,
quoniam ea quae in se transfusa sunt non manent ac non sunt utraque in
quibus constare uideatur, cum ex utrisque constet in se inuicem qualitatum
mutatione transfusis.
Catholici uero utrumque rationabiliter confitentur, nam et ex utrisque
naturis Christum et in utrisque consistere. Sed id qua ratione dicatur,
paulo posterius explicabo. Nunc illud est manifestum conuictam esse
Eutychis sententiam eo nomine, quod cum tribus modis fieri possit, ut ex
duabus naturis una subsistat, ut aut diuinitas in humanitatem translata sit
aut humanitas in diuinitatem aut utraque permixta sint, nullum horum modum
fieri potuisse superius dicta argumentatione declaratur.