Eh già!.... si vergognanu!.... Iu vurria sapiri si è pi chiddu chi
portanu di sutta, o pi chiddu ca s'hannu a mettiri di supra! Iu non mi
vergognu... e mi vestu cca, ca non cc'è nuddu!.... 'U saccu è cca, chinu
di cacocciuli spina.... e comu hannu punciutu! e ancora bonu tuttu s'avi
a sbacantari! Avvisamu lu sonu, ora! (_monta sul piccolo palcoscenico e
parlando verso l'interno_)--Maestru! professuri! Tinemunni pronti, ca
ura è!
D. NZULU
(_dall'interno_)--Brasi! Brasi!
BRASI
Non cc'è Brasi!
D. NZULU
(_ridendo_)--Ca cu' cc'è?
BRASI
Giufà! S'allistissi, ca pronti semu!
D. NZULU
Ah, bravu! Chiamali allura!
BRASI
(_chiamando a voce alta_)--Signor Don Ninnaru! Donna Tinnirina! Don
Peppi Nnappa! Don Sucasimula! Zi Vittula! La Vecchia di l'acitu! Don
Cola Mecciu! Niscemu! niscemu! Ca Cappiddazzu prontu è! (_vengono fuori
tutti dai varii usci vestiti coi loro costumi, e subito dopo rientrano
dal fondo Don Gasparinu e Don Nzulu, vestiti da Don Cola Mecciu e da
Cappiddazzu paga-tuttu_).
D. NZULU
Oh (_con le mani in alto, salutando magnificamente_) Quanta bella
cumpagnia di dame e cavalieri! quanto onore nella mia casa! (_tutti
restano interdetti, confusi, costernati_).
DONNA PRAZZITA
E cu' siti vui, Cappiddazzu?
TIDDA
E 'u cucinu americanu?
D. NZULU
Ecculu cca! Cappiddazzu paga tuttu!
TUTTI
Vui? Comu, vui? Vah! c'ancora 'u scherzu cuntinua? E chi aviti 'ntisu
fari? Ma chisti su' daveru cosi di vastunati!
DONNA PRAZZITA
E cu' è ca paga? Vui âti a pagari?
TIDDA
A chi pi daveru finu e' scupittati 'u vuliti purtari 'ssu scherzu?
D. IACU
Ca 'st'americanu allura ca duvia arrivari tuttu un truccu ha statu?
D. NZULU
Truccu? Avi vint'anni c'arrivau e picciuli nni purtau e purtau lu cori
chinu d'amuri e di disiu di la famigghia; ma nuddu lu vosi cridiri! e
chiddi ca lu vittiru turnari modestu comu partiu, mancu lu guardaru
'nfacci; e l'autri a cui si avvicinau cu cunfidenza e cu amuri, lu
'ntussicaru e tutti lu lassaru a l'agnuni pi tant'anni! Appi a 'nvintari
a 'n'autru americanu comu non sappi essiri iddu, ca avirria sbrizziatu
dinari di cca e di ddà, cu 'ssu Cappiddazzu ranni, pi aviri la casa
china di parenti e d'amici! V'haiu vulutu fari vidiri cu' siti! Iti,
viniti, vi 'mpupati, vi canciati, criditi di essiri cu' sa chi, e siti
sempri chiddi! sempri li stissi tipi di la nostra razza: la Vecchia di
l'acitu... la Zi Vittula... Peppi Nnappa... Don Ninnaru... donna
Tinnirina... Don Cola Mecciu... Don Sucasimula... e Giufà! E cca vulia
arrivari! A dirivillu 'nfacci vistuti d'accussì! ora ca non cc'è cchiù
rimediu! (_notando un movimento di ribellione, alza la voce per
dominarli_)--'I ricchizzi di l'americanu accussì assai non cci su'; ma
ci nn'è, pi grazia di Diu, ci nn'è! Vi l'avia a lassari a la me' morti;
ma siccomu sacciu ca non po' essiri lontana, 'sta surprisa pi tutti vi
la vosi fari ora, passannumi puru iu 'stu picculu piaciri di farivi
sapiri ca v'haiu cunusciutu. Rachilina avrà la megghiu doti d' 'u paisi;
vi putiti fari avanti, Don Liddu, non cc'è cchiù 'ntoppu pi 'i vostri
parenti! (_Don Liddu va a stringergli la mano, commosso e corre da
Rachelina, che anche lei prende la mano dello zio e gliela bacia, allora
lui si volge verso don Nittu, rimasto avvilito_)--Vui, pacenza, D.
Nittu! Ristati cu mia, c'haiu bisognu di vui: avemu a scriviri tanti
cosi!... A me' cucina Tidda, a facemu stari bella commoda 'nta ddà
reggia di casa ca misi, e siccomu a stari suli non è bonu mancu
'mparadisu, Don Gasparinu... vi diciditi finalmenti?...
D. GASPARINU
Si non m'avissi pigghiatu di punta, avi un seculu ca sugnu decisu!
D. NZULU
(_prendendo le mani a entrambi e unendole, e poi voltandosi verso don
Iacu che lo guarda in cagnesco_)--Pacenza macari vui, Don Iacu, ristati
cu mia ca sugnu debuli e haiu bisognu di spadda forti.
BRASI
(_battendo le mani_)--Beni! Bravu! (_applaudono anche Rachelina, D.
Liddu, don Nittu, don Gasparinu_).
DONNA PRAZZITA
E ora ca vi pigghiastivu 'ssu piaciri a modu vostru nni putemu
spugghiari?
D. NZULU
Ah no! Mentri cci sugnu mastru di cappella, facitimilla fari tutta!
V'haiu fattu ballari senza sonu, ora, accussì vistuti comu semu, avemu a
ballari tutti cu lu sonu! Giufà, dicci a 'u maestru c'attacca.
BRASI
(_c. s._)--Musica, maestru!
RACHILINA
Uh! macari 'u sonu cc'era priparatu! (_si sente dall'interno
l'orchestrina che intona un balletto antico in tempo di tarantella_).
D. NZULU
E iu ballu cu vui, cucina Prazzita: senza rancuri! (_le maschere
cominciano a muoversi, seguendo il tempo del ballabile_).
SIPARIO.
Nota del Trascrittore
Ortografia e punteggiatura originali sono state mantenute, correggendo
senza annotazione minimi errori tipografici. Nel primo atto le scene
dalla IV alla X, indicate con numeri errati, sono state rinumerate
correttamente.