[_Carta_] _de facto portus Rodani_[A].
NOS magister Guillelmus, officialis Valentinus, notum facimus universis
presentem cartam inspecturis, quod Petrus Chais, canonicus ecclesie Sancti
Petri de Burgo Valentie ac procurator capituli ejusdem ecclesie..., nobis
significavit quod, cum olim orta fuisset contencio inter Juvenem Chapus ex
una parte & Bartolomeum Vincencii & Stephanum fratrem ejus ex alia, super
quadam vendicione seu ascensacione obvencionum portus Rodani Valentie
contingencium ecclesiam supradictam, quis ipsorum deberet preferri, dicta
contencio terminata fuit seu sopita per magistrum Guillelmum de Verduno
tunc temporis officialem Valentinum, in quem predicte partes & predict.
capitulum, una cum Andrea Bovinz canonico dicte ecclesie per se cum
quibusdam aliis canonicis dicte ecclesie quorum intererat, dict.
controverciam posuerunt tanquam in amicabilem cumpositorem finiendam &
terminandam. Unde timens dict. Petrus procurator dicti capituli, ne
processu temporis super dicta contencione sopita iterum questio oriretur;
timens etiam mortem testium & absenciam diuturnam (eorum) qui presentes
fuerunt, & ne posset sibi & capitulo supradicto probacionis copia deperire,
peciit a nobis istantissime ... ut testes ... quos produxerat coram
magistro Deodato, tunc temporis officiali Valentino,... publicaremus &
dicta ipsorum in formam publicam redigi faceremus. Unde nos, considerantes
quod juste petentibus non est denegandus assensus, cum nobis constaret per
acta curie Valentine que agitata fuerant coram magistro Deodato, predictos
Bartolomeum, & fratrem ejus & An. Bovini citatos fuisse ut venirent testes
jurare visusi quos intendebat producere dict. procurator, dicto A. Bovini
die assignata conparente, aliis silicet (_sic_) Stephano & B. Vincencii
minime cumparentibus; dict. magister Deodatus super articulis traditis ...
testes recepit, quorum articulorum tenor talis est:--Intendit probare
Petrus Chais, procurator prioris & capituli Sancti Petri de Burgo Valen...,
quod contencio orta fuit _ut supra_; item intendit probare quod Juvenis
Chapus dicebat seu contendebat vendicionem seu ascensacionem dicti portus
sibi fore factam fuisse ad duos annos, ab Avione tunc temporis procuratore
dicte ecclesie; item intendit probare quod Stefphanus Vincencii nomine suo
& fratris sui... contendebat ... ascensacionem dicti portus sibi fore
factam fuisse ad tres annos per A. Bovini tunc temporis procuratorem
ecclesie predicte, precio L^{a} & trium librarum Viennensium; item intendit
probare quod ... predicti ... posuerunt dict. controversiam in magistrum
Guillelmum de Verduno, tunc temporis officialem Valentinum...; item
intendit probare quod dict. A. confessus fuit se recepisse dictas L. & tres
libras ex causa predicta coram dicto officiali ... & versas fuisse in
utilitatem ecclesie, dicto capitulo hoc negante; item intendit probare quod
dict. officialis amicabilis compositor, auditis hinc inde propositis,
voluit & mandavit quod predicti Juvenis Chapus & fratres in simul habeant
obvenciones portus per duos annos; item intendit probare quod super L. &
tres libras voluit & mandavit quod, si predict. A. posset ostendere infra
quindecim dies quod predicta pecunia esset versa in utilitatem ecclesie seu
capituli, dict. capitulum seu ecclesia teneretur ad reddendam predicte
peccunie summam fratribus antedictis, alioquin dict. A. predictis fratribus
teneretur satisfacere; item intendit probare quod dicte partes dict.
mandatum seu voluntatem aprobaverunt; item ... quod tres anni sunt elapsi
vel circa quod predict. mandatum fuit prolatum.--§ Dicta predict. testium
sunt hec: Hugo de Stella t(estis) ju(ratus) inter(rogatus) super primo
ar(ticulo) ... nono, dixit per juramentum suum esse verum prout in eis
continetur; inter(rogatus), quomodo hoc sciebat, dixit quod predict.
omnibus interfuit & audivit; item de loco, dixit quod in curia episcopali,
juxta parietem qui dividit curtem ospicii episcopalis & curtem que est a
parte stabuli episcopalis; inter(rogatus) de presentibus, dixit quod
bajulus Valentinus, Ar. del Fraysse & dom. Lantelmus de Balma, Guillelmus
del Chafac, Guillelmus de Clairiaco, Bernardus Martini, dom. P. de
Deiajutorio, magister Helyas; inter(rogatus) de tempore, dixit quod tres
anni sunt elapsi post capitulum Sancti Petri de Burgo, quod celebratur in
festo apostolorum Petri & Pa(u)li. Guilielmus de Clairiaco in(terrogatus),
dixit ... idem per omnia quod primus; inter^{us} de presentibus, dixit quod
Arnaudus del Fraysse, Guilielmus del Chafal, & bajulus Valentinus & plures
alii de quibus non recordatur. Ber. Martini ... sigillatim &
singulariter... de ciencia, loco, & tempore & presentibus, dixit idem quod
primus. Magister Helyas ... dixit super 1^{o} art., quod bene vidit eos
contendentes ... in curia Valentina & quod quilibet eorum dicebat se
preferre in dicta ascensacione; super 2^{o}, dicit quod vidit Augo
recognoscentem quod ascensaverat dict. portum Juveni Chapus ad duos annos;
item audivit ab A. Bovini quod ascensaverat dict. portum Bar. Vincencii ad
tres annos, de precio non recordatur; super 3^{o}, dixit quod bene audivit
a Bar. Vincencii quod dictus A. ascensaverat sibi dict. portum ad tres
annos & precio L. & trium librarum...; super 4^{o}, dixit quod controversia
fuit posita in magistrum Guillelmum de Verduno...; super 5^{o}, dixit quod
bene audivit dict. Andream confitentem quod dict. Bartolomeus
satisf(ec)erat eidem ... & quod peccunia versa fuerat in utilitatem
ecclesie, majori parte capituli seu saniori hoc negante; super 6^{o}, dixit
quod dict. officialis mandavit quod dict. Juvenis & fratres haberent dict.
portum ad duos annos insimul, de forma non recordatur; super 7^{o},
dubitat; super 8^{o}, dixit quod bene credit quod partes aprobaverunt
dictum dom. officialis; super 9^{o}, dixit quod fere sunt tres anni elapsi
quod hoc fuit. Dom. Petrus de Deiadjutorio... dixit idem per omnia quod
primus, & super 6^{o} art., dixit plus quod dicti Juvenis Chapus, & Bar. &
frater suus non receperunt mandatum quod continetur in pred. art....--Nos
igitur, citatis primo dict. A. Bovini & fratribus, ut die martis ante
festum Omnium Sanctorum coram nobis co(m)parerent, visuri publicacionem
dictorum testium, sedentes pro tribunali, publicavimus dicta testium ...
productorum; quibus publicatis, ad eternam rei memoriam prebentes nostram
auctoritatem, in formam publicam redigi fecimus.... In quorum testimonium
nos dictus officialis, & ut major firmitas dicte publicacioni prebeatur, ad
preces dicti procuratoris, presentibus sigillum curie Valentine duximus
apponendum. Datum III^{o} kalendas novembris, anno Domini M^{o} CC^{o}
LX^{o} nono.
[A] Extrait de l'original, parch. de 42 lig. d'une orthographe irrégulière,
avec sceau pendant; au dos se trouve une analyse qui en résume la teneur:
_Publicatio certorum testium examinatorum super ordinatione data per dom.
offic. Valent., super questione quam hubuerant ... pretextu vendicionis
obventionum portus Rodani, que vendite fuerant dict. partibus ad certos
annos per diversas partes capituli, & queque pars litigancium petebat se
preferri_, etc.
* * * * *