"Kio igas popolo aron da homoj, tio estas la rememoro
pri la kuna valora faritaĵo kaj la strebo al kuna
farotaĵo". Tiu ĉi aforismo de J.E. Renan trafe
situis en la salono Humbert, urba biblioteko de La
Chaux-de-Fonds (Svislando), kie 9-11 aŭg. 1998
disvolviĝis la unua forumo por la Esperanta Civito.
Ni demandas al Giorgio Silfer (GS), kiu inaŭgure
paroladis: kiu estas la diferenco inter ĉi tiu
forumo kaj la strategia forumo kunvokita de UEA en
Montpeljero?
GS: Estas pluraj diferencoj. Unue, la forumo de UEA
daŭris du-tri horojn, dum la alia du-tri tagojn: tio
tuj videblas el la kvanto kaj kvalito de la
respektive aprobitaj dokumentoj. Due, la forumo en UK
estis fermita al kelkaj: ERA estis rifuzita,
ekzemple; male, en KCE ekzistis neniu rifuzo --
ĉiu estis bonvena. Trie, la forumo en Francio
traktis esence unu demandon: kiel kontribui al
Kampanjo 2000? En Svislando estis traktitaj pluraj,
kaj tute alispecaj demandoj, ĉiukaze ne funkciaj al
unu difinita asocio. Kvare, la forumo de UEA ne havas
verajn precedencojn; male, Ĉaŭdefono 1998 daŭrigas
la tradicion de Raŭmo 1980, Varsovio 1984, Segedo
1988. Kvine, la forumo de UEA ne startis de komuna
denominatoro, dum en la Forumo por la Esperanta
Civito tia ekzistis: temas pri La Kvintezo, proponita
de LF-koop.
LOdE: Ĝuste La Kvintezo, kaj la vorto Civito, donas
la impreson ke la svisa forumo estis tro
antaŭkondiĉita . . .
GS: Se tiel estus, ne aliĝus tiom da establoj
(entute 25), kaj tiom diversaj: internaciaj
fakasocioj (fervojista, sciencista), politikaj (IKEL,
ERA), landaj (hungara, kataluna, svisa), lokaj (el
Bulgario), Akademio de Esperanto, kulturcentroj (KCE,
Lesjoefors en Svedio, IIC en Italio), redakcioj
("Literatura Foiro", "Heroldo de Esperanto",
"Kontakto", Radikala radio), eldonejoj (LF-koop),
bibliotekoj, OSIEK, Esperanta PEN, SAT . . . Neniu
sentis sin antaŭkondiĉita. La debato estis vigla
kaj libera, sub la tagprezido de Gyoergy Nanovfszky,
Perla Martinelli kaj Ljubomir Trifonĉovski. La
dokumentoj ne estis aprobitaj ĉiam unuanime, pri la
Pakto estis sindetenoj kaj unu kontraŭa voĉo.
LOdE: Kion diras la Pakto?
GS: La Pakto por la Esperanta Civito estas
interkonsento (ratifota de la asembleoj de la
respektivaj establoj) celanta la starigon de komuna
arbitracia instanco (la Kortumo), kiu difinos
ĝeneralan kondutkodon, kaj de konstitucia ĉarto.
Tiudirekte laboros kvinopa Evolukomisiono, elektita
de la Forumo mem. La tuto rememorigas pri Gruetli,
kie en 1291, danke al la ĵuro de tri kantonoj,
ekestis la svisa konfederacio.
LOdE: Ĉu vi ne celas krei ian specon de anti-UEA?
GS: Ne, kaj la plej evidenta pruvo por tio estas, ke
eblas aliĝi al la Pakto kaj samtempe al la Strategia
Forumo interne de UEA. Temas pri pakto por, ne
kontraŭ io. Memkompreneble, ĝin karakterizas certa
koncepto pri Esperantio. Estas interese rimarki,
tiurilate, ke la sociologia modelo de diaspora lingva
minoritato, inspirita de raŭmismo, evoluis danke al
la Forumo. La Esperanta Civito alprenos la
konstitucian modelon (korektitan al federalisma
direkto) de aliaj senteritoriaj civitoj, kiel la
ordeno de la maltaj kavaliroj. Aliflanke, la
Evolukomisiono laboros por atingi agnoskon fare de la
dublina Buroo de la malpli disvastigitaj lingvoj.
LOdE: Ĉu do baldaŭ Esperantio havos propran
futbalteamon verdestelitan?
GS: La paktintoj ne elektis la modelon de naciŝtato,
sed de lingva kolektivo sen teritoria ligiteco.
Esperantio havas flagon kaj himnon, havis monunuojn,
eble havos poŝtmarkojn. Sed ne armeon, nek
futbalteamon.
LOdE: Ĉu la decidoj de Ĉaŭdefono havos apartan
efikon interne de LF-koop?
GS: Laŭ mi jes. La kulturpolitika dimensio fariĝos
malpli grava, kompare kun la produkta kaj administra.
La epoko de la "entrepreno-partio" baldaŭ finiĝos.
Same kiel la Esperanta PEN transprenis de LF-koop la
taskon demonstri la valoron de esperanto kiel arta
perilo, la Forumo por la Esperanta Civito povos
transpreni la taskon demonstri la valoron de nia
lingvo kiel identigilo.
LOdE: Kiam denove kunvenos la Forumo, kaj el kiuj ĝi
konsistos?
GS: Iam inter aŭgusto 1999 kaj aŭgusto 2000, laŭ
decido de la Evolukomisiono (kies membroj estas David
Buhlmann, Judit Felszeghy, Daniela Giglioli, Marco
Picasso kaj Ljubomir Trifonĉovski, vicmembroj Romano
Bolognesi, Gyoergy Nanovfszky kaj Giorgio Silfer).
Rajtos aliĝi nur la establoj subskribintaj la
Pakton: kompreneble ankaŭ ne partoprenintaj en la
unua Forumo. Praktike, temos pri la Forumo de la
Paktintoj.
LOdE: Kiun sintenon havos la Forumo rilate al la
lingvo mem? Ĉu ĝi agnoskos la aŭtoritaton de la
Akademio kiel "lingva kortumo"?
GS: Mi opinias ke la sinteno estos konservative
fundamentisma, tial ke ni kredas esperanton
transnacia kulturlingvo, kaj ne internacia helplingvo
plibonigebla (kiel asertas André Albault) por
la "fina venko" . . . Raŭmismo kondamnas ekzemple la
provojn de ortografiaj reformoj, kun kiuj koketas
Iltis-anoj kaj kelkaj (eks)membroj de la Akademio.
Se la Akademio mem ne distanciĝos de ili, mi persone
kontraŭos asigni al ĝi la rolon de "lingva
kortumo".
LOdE: Al kiu, do?
GS: La decido apartenos al la Forumo de la Paktintoj,
sed ĝi dependos, mi emfazas, de la sinteno de la
Akademio mem.
LOdE: Kie aperos la diversaj dokumentoj de la Forumo?
GS: Unuavice en "Literatura Foiro" kaj "Heroldo de
Esperanto", de kie ili estos libere kopieblaj.
Mi lasas al aliaj respondi al ĉi kulmino de absurdo. La
ĉi-sekva artikolo de Lindstedt publikiĝis en numero 1998:11 de
_La Ondo de Esperanto_, kaj tiu de Corsetti respondas al iu
neidenta praversio de ĝi rete dissendita.