Verbijsterd door smart, schaamte en schrik, snelde het wanhopige meisje
door den zonneschijn van den helderen morgen, als ware het de
duisternis van een winternacht. Hare handen wringende en bitter
weenende, gevoelloos voor alles behalve de diepe wond in hare borst,
bedwelmd door het verlies van alles wat zij liefhad, verlaten gelijk de
eenig overgeblevene schipbreukeling op eene eenzame kust, vlood zij,
zonder gedachten, zonder hoop, zonder doel, dan om maar te vluchten,
ergens heen.
Het vroolijke verschiet der lange straat, door het morgenlicht verguld,
het gezicht van den blauwen hemel en de luchtige wolkjes, de frischheid
van den dag, als het ware pralende met zijne zege op den nacht, deed in
hare zoo gewonde borst geen overeenstemmend gevoel ontwaken. Ergens,
waar dan ook, haar hoofd te bergen! Ergens, waar dan ook, schuilplaats
te zoeken! Het huis, dat zij ontvlood, nooit weder te zien! Dit was
hare eenige gedachte.
Maar er gingen menschen af en aan; er werden winkels opengezet, er
kwamen dienstboden buiten; het gewoel van den dag begon. Florence zag
verwondering en nieuwsgierigheid op de gezichten, die haar
voorbijzweefden, zag lange schaduwen terugkomen; hoorde vreemde stemmen
haar vragen waar zij heenging en wat haar scheelde; en hoewel deze haar
in het eerst nog meer beangstigden en sneller deden voorthaasten,
bewezen zij haar toch den dienst van haar eenigermate tot bezinning te
brengen, en te herinneren, dat het noodig was meer bedaardheid te
toonen.
Waarheen zou zij gaan? Ergens, waar ook heen, verder, verder! Maar toch
waarheen? Zij dacht aan dien anderen tijd, toen zij, verdwaald, in de
wildernissen van Londen alleen was geweest—schoon niet zoo alleen als
nu—en ging dien weg op. Naar het huis van Walter’s oom.
Haar snikken smorende en hare gezwollene oogen afvegende, en hare
ontroering bedwingende, om zoo geene aandacht te trekken, met voornemen
om zoolang zij kon in de stilste straten te blijven, ging Florence
bedaarder voort, toen eene bekende schaduw haar op de zonnige steenen
van het voetpad voorbijschoot, omkeerde, terugkwam, weder wegvloog, om
haar heen zwierde, en Diogenes, naar adem hijgende, hoewel hij toch de
straat door zijn vroolijk geblaf deed weergalmen, voor hare voeten
kroop.
“O, Di! O, lieve, trouwe Di, hoe zijt gij hier gekomen! Hoe kon ik u
verlaten, Di, die mij nooit verlaten zoudt!”
Florence bukte en legde zijn ruigen kop tegen hare borst, en daarna
stonden zij te zamen op en gingen gezamenlijk verder; Di meer door de
lucht dan over den grond, zijn best doende om zijne meesteres in een
sprong te kussen, dan over zijn kop tuimelende en zonder zich
eenigszins daaraan te storen weder opvliegende, op groote honden
toeschietende om hen schertsend uit te dagen, werkmeiden, die eene
stoep dweilden, verschrikkende door ze zijn neus in het gezicht te
duwen, en te midden van duizend buitensporigheden telkens ophoudende om
naar Florence om te zien en te blaffen, tot alle honden in het rond hem
antwoord gaven en buitenkwamen om hem verwonderd aan te kijken.
Met dezen laatsten vriend, haastte zich Florence, door den steeds
warmer wordenden zonneschijn, de City in. Weldra werd het straatrumoer
luider, werden de voetgangers talrijker, de winkels levendiger, tot zij
door een levenden stroom werd medegevoerd, die onverschillig voorbij
markten en paleizen, gevangenissen en kerken, rijkdom en armoede, goed
en kwaad voortvloeide, evenals de breede rivier, die hij ter zijde
bleef, troebel en donker door biezen en wilgen, tusschen de werken en
de zorgen der menschen, naar de diepe zee vloeit.
Eindelijk kreeg men de straat van den houten adelborst in het gezicht.
Nog nader gekomen, zag men den houten adelborst zelven, gelijk altijd,
op zijn post en aan zijne observatiën. Nog nader, en de deur stond
open, en noodigde haar om binnen te treden. Florence, die op het einde
van haar tocht hare schreden had versneld, stapte de straat over (dicht
op de hielen door Diogenes gevolgd, wien het gewoel eenigszins
verbijsterd had) trad haastig binnen, en zonk op den drempel van het
welbekende achterkamertje neer.
De kapitein stond, met zijn blinkenden hoed op, bij het vuur, zijne
ochtendcacao te koken, met zijn horloge voor zich op den
schoorsteenmantel, om het onder het koken gemakkelijk te kunnen
raadplegen. Toen hij een voetstap en het ritselen van een kleedje
hoorde, keerde hij zich om, met schrik aan jufvrouw MacStinger
denkende, juist op het oogenblik dat Florence hare hand naar hem
uitstak, wankelde en neerzonk.
Even bleek als Florence, nam de kapitein haar op, als ware zij een
klein kind geweest, en legde haar op dezelfde sofa, waarop zij zoo lang
geleden had gesluimerd.
“Het is hartediefje!” zeide de kapitein, haar oplettend aanziende. “Het
is dat lieve kind, nu een volwassen meisje geworden!”
Kapitein Cuttle had, nu hij een volwassen meisje in haar zag, zooveel
eerbied voor haar, dat hij haar, terwijl zij bewusteloos was, voor geen
duizend pond in zijne armen had durven houden.
“Mijn hartediefje!” zeide de kapitein, zich op een afstand houdende,
terwijl angst en medelijden op zijn gelaat stonden geteekend; “als ge
Ned Cuttle maar met een vinger kunt praaien, doe het dan!”
Maar Florence bewoog zich niet.
“Mijn hartediefje!” zeide de kapitein. “Om Walter’s wil, die in het
zoute diep verdronken is, draai toch bij en hijsch eene vlag, als ge
kunt!”
Daar zij ook aan deze nadrukkelijke bezwering geen gehoor gaf, nam
kapitein Cuttle eene kom koud water van de tafel en sprenkelde haar
daarvan iets in het gezicht. Voor het dringende van het geval
zwichtende, ontlastte de kapitein haar daarop van haar hoed,
bevochtigde hare slapen en haar voorhoofd, streek hare haren weg,
bedekte hare voeten met zijne jas, die hij daartoe uittrok, en klopte
haar in de hand—zoo klein in de zijne, dat hij er zich over
verwonderde; en toen hij zag dat hare oogen begonnen te trillen en hare
lippen zich even bewogen, bleef hij met meer moed zijne middelen
aanwenden, waarbij hij zijne geduchte hand met verbazende zachtheid
gebruikte.
“Frisch op maar, frisch op maar!” zeide de kapitein. “Sta vast, mijn
liefje. Daar! Nu wordt het al beter. Sta vast maar! Drink een
droppeltje van dit. Daar zijt gij er al. Hoe gaat het nu, mijn hartje?”
In dit tijdperk van haar herstel nam de kapitein, met het
schemerachtige denkbeeld, dat er bij eene doctorale behandeling een
horloge noodig was, het zijne van den schoorsteenmantel, hing het aan
zijn haak, nam toen Florence’s hand in de zijne en keek gedurig van de
eene naar het andere, alsof hij verwachtte, dat de wijzers iets zouden
doen.
“Hoe gaat het nu, hartje?” zeide de kapitein. “Gij hebt haar al wat
goed gedaan,” mompelde hij met een blik van tevredenheid naar zijn
horloge. “Als gij elken ochtend maar een half uur achteruit wordt
gezet, en elken avond nog een kwartier, kan geen horloge beter zijn.
Hoe gaat het, mijn dametje?”—“Kapitein Cuttle! Zijt gij het?” riep
Florence uit, en richtte zich een weinig op.—“Ja, ja, mijn dametje,”
zeide de kapitein, door eene haastige redeneering tot het besluit
komende, dat dit de hoffelijkste toespraak was, die hij bedenken
kon.—“Is Walter’s oom hier?” vroeg Florence.—“Hier, liefje!” antwoordde
de kapitein. “Hij is in langen tijd niet hier geweest. Men heeft niets
van hem gehoord, sedert hij den armen Walter is gaan nazeilen.”—“Woont
gij nu hier?” vroeg Florence.—“Ja, mijn dametje,” antwoordde de
kapitein.—“O, kapitein Cuttle,” riep Florence nu met woestheid uit, en
vouwde smeekend hare handen. “Red mij! Laat niemand weten waar ik ben!
Ik zal u straks vertellen wat er gebeurd is, als ik kan. Ik heb niemand
in de wereld om naar toe te gaan. Zend mij toch niet weg!”—“U
wegzenden, mijn dametje!” riep de kapitein uit. “U, mijn hartediefje!
Wacht eens eventjes! Wij zullen dat luik voorzetten en den sleutel
omdraaien.”
Zoo sprekende nam de kapitein, zijne eene hand en zijn haak met groote
behendigheid gebruikende, het deurluik op, zette het in, en draaide de
deur op het nachtslot.
Toen hij weder bij Florence kwam, vatte zij zijne hand en kuste ze. Het
roerend smeekende van dit bedrijf, het vertrouwen dat het te kennen
gaf, de onuitsprekelijke droefheid in hare oogen, de zielesmart die zij
maar al te duidelijk geleden had en nog leed, zijne kennis van hare
vroegere geschiedenis, hare tegenwoordige hulpelooze verlatenheid;
alles overstelpte den goeden kapitein zoodanig, dat hij letterlijk van
medelijden en teederheid overliep.
“Mijn dametje!” zeide hij, nadat hij zijn neus met zijne mouw had
gewreven tot hij blonk als gebruineerd koper, “zeg maar geen woord aan
Edward Cuttle, voordat gij vindt dat gij gerust voor anker ligt, dat
vandaag of morgen niet wezen zal. En u over te geven, of rapport te
doen waar gij zijt, ja waarlijk en met Gods hulp, zoo wil ik niet,
gelijk in den catechismus staat.”
De kapitein zeide dit alles in één adem, maar zeer plechtig; bij het
“ja waarlijk” nam hij zijn hoed af en zette dien eerst weder op, toen
hij gedaan had.
Florence kon nog maar één ding meer doen om hem te danken en te toonen
hoezeer zij hem vertrouwde; en dit deed zij ook. Zich aan den ruwen
zeeman vastklemmende, als de laatste toevlucht van haar bloedend hart,
liet zij haar hoofd op zijn schouder zinken en sloeg hare armen om zijn
hals; zij zou ook voor hem zijn neergeknield om hem te zegenen, als hij
haar voornemen niet had geraden en haar als een braaf man opgehouden.
“Zachtjes, zachtjes!” zeide de kapitein. “Ge zijt nog te zwak om te
staan, mijn liefje, ziet ge wel, en moet nog maar wat gaan liggen.
Daar, daar!”
Te zien hoe de kapitein haar weder op de sofa tilde en met zijne jas
toedekte, zou het gezicht van honderd kroningsfeesten waard zijn
geweest.
“En nu moet gij ontbijten, mijn dametje,” zeide de kapitein, “en de
hond zal ook wat krijgen. En dan moet gij naar boven gaan, naar Sam
Gills’ kamertje, en daar slapen als een engel.”
Kapitein Cuttle streelde Diogenes toen hij van hem sprak, en Diogenes
nam deze gemeenzaamheid zeer vriendelijk op. Terwijl Florence flauw lag
en de kapitein haar poogde bij te helpen, was Diogenes het blijkbaar
met zich zelven oneens geweest of hij hem zou aanvliegen of zijne
vriendschap aanbieden, en had hij dezen innerlijken tweestrijd
aangeduid door beurtelings te kwispelstaarten en brommend zijne tanden
te laten zien. Thans was al zijn twijfel opgeheven. Het was duidelijk
dat hij den kapitein voor een allerbest man hield, en een man met wien
het een hond zich tot eer moest rekenen kennis te houden.
Ten blijke van deze overtuiging liep Diogenes overal met den kapitein
mede, terwijl deze thee en geroosterd brood gereedmaakte, en toonde hij
de levendigste belangstelling in zijne manier van huishouden. Maar het
was vruchteloos, dat de goede kapitein deze hartsterking aanbood. Zij
deed wel haar best om er iets van te gebruiken, maar het was haar
onmogelijk; zij kon niets anders doen dan schreien.
“Wel, wel, mijn hartediefje,” zeide de medelijdende kapitein; “als gij
eens geslapen hebt, zult ge beter koers kunnen houden. Nu zal ik u
rantsoen geven, mijn jongen,” vervolgde hij tot Diogenes; “en gij moet
boven bij uwe meesteres de wacht houden.”
Maar hoewel Diogenes watertandende en met flikkerende oogen naar het
voor hem bestemde ontbijt had staan kijken, stak hij, in plaats van er
gulzig op aan te vallen toen het hem werd voorgezet, zijne ooren op,
vloog naar de straatdeur, en blafte daar geweldig, met zijn kop tegen
den dorpel duwende, alsof hij zich onder de deur wilde doorgraven.
“Kan daar iemand wezen?” vroeg Florence onrustig.—“Neen, mijn dametje,”
antwoordde de kapitein. “Wie zou daar blijven staan zonder zich te
laten hooren? Blijf maar bedaard, liefje. Het zijn maar
voorbijgangers.”
Diogenes bleef echter aan het blaffen en duwen; en wanneer hij even
ophield om te luisteren, scheen zijn gemoed met nieuwe overtuiging
vervuld te worden, want dan begon hij weder even hard, wel twaalfmaal
achtereen. Zelfs toen hij zich had laten overhalen, om aan zijn ontbijt
te gaan, liep hij weder met een zeer achterdochtig gezicht naar de
deur, en ging, eer hij nog een brok had geproefd, alweder aan het
blaffen.
“Als er eens iemand stond te luisteren,” fluisterde Florence. “Iemand
die mij hier heeft zien ingaan—misschien is nageloopen.”—“Het kan toch
dat meisje van u niet wezen, mijn dametje?” zeide de kapitein, zeer
ingenomen met dit denkbeeld.—“Suze?” zeide Florence, haar hoofd
schuddende. “O neen! Suze is lang van mij vandaan.”—“Niet gedeserteerd,
hoop ik?” zeide de kapitein. “Zeg toch niet, dat dat meisje is
weggeloopen, mijn liefje.”—“O neen neen!” riep Florence uit. “Zij is
het trouwste hart van de wereld.”
Dit antwoord was eene groote verademing voor den kapitein, en hij gaf
zijn genoegen te kennen door zijn blinkenden hoed af te nemen en zijn
hoofd met zijn tot een bal opgerolden zakdoek te wrijven, terwijl hij
onderscheidene malen, met buitengewone zelfvoldoening, aanmerkte, dat
hij het wel geweten had.
“Zijt ge nu gerust, broertje?” zeide de kapitein tot Diogenes. “Er was
toch niemand, ziet ge wel, mijn dametje?”
Diogenes was daarvan nog zoo zeker niet. Tusschenbeide scheen de deur
hem nog aan te trekken, en liep hij brommend en snuffelend daarnaar
toe, alsof hij de zaak niet kon vergeten. Dit voorval, met Florence’s
zichtbare afgematheid vereenigd, deed den kapitein besluiten om het
kamertje van Sam Gills terstond voor haar gereed te maken. Hij ging dus
dadelijk naar boven en maakte de beschikkingen, die zijne verbeelding
en zijne middelen hem aan de hand gaven.
Het was er reeds zeer zindelijk, en daar de kapitein van orde en
netheid hield, veranderde hij het eenvoudige bed in eene soort van
sofa, door er eene witte draperie over heen te hangen. Op eene
dergelijke manier veranderde hij het waschtafeltje in een soort van
altaar, waarop hij twee zilveren theelepeltjes, een bloempot, een
verrekijker, zijn vermaard horloge, een zakkammetje en een liederboekje
uitstalde, als eene verzameling van rariteiten om het oog aangenaam
bezig te houden. Nadat hij het venster had verdonkerd en de lapjes
tapijt op den grond te recht gelegd, overzag de kapitein deze
toebereidselen nog eens met innig welbehagen, en ging toen weder naar
het achterkamertje om Florence naar haar slaapsalet te brengen.
Niets kon den kapitein doen gelooven, dat het Florence mogelijk was
zelve naar boven te gaan; en al had hij dat denkbeeld in het hoofd
kunnen krijgen, dan zou hij het toch voor eene gruwelijke schennis der
gastvrijheid hebben gehouden, als hij haar dit had laten doen. Florence
was te zwak om zich daartegen te verzetten, en zoo droeg de kapitein
haar naar boven, legde haar daar neer en dekte haar met eene duffelsche
jas toe.
“Mijn dametje,” zeide de kapitein, “ge zijt hier zoo veilig, alsof gij
op den top van de St.-Paulskerk waart, met de ladder weggenomen. Slaap
is wat gij vóór alle dingen noodig hebt, en als gij dien balsem voor de
ziel hebt gebruikt, zult gij er weer frisch uitzien. Als gij iets
noodig hebt, mijn hartediefje, dat dit nederige huis of de stad kan
aanbieden, zeg het maar aan Edward Cuttle, die telkens hier buiten voor
de deur zal komen, en de man zal beven van blijdschap.” De kapitein
besloot door met de galanterie van een ouden dolenden ridder de hand te
kussen, die Florence hem toereikte, en ging op de teenen de kamer uit.
Wederom in het achterkamertje gekomen, besloot kapitein Cuttle, na
haastig met zich zelven te rade te zijn gegaan, de straatdeur even te
openen en zich te verzekeren, dat daar nu in allen gevalle niemand
stond te dralen. Hij deed dus de deur open, stapte op de stoep en keek
door zijn bril de geheele straat langs.
“Hoe vaart ge, kapitein Gills?” zeide eene stem naast hem. En toen hij
omkeek, zag de kapitein dat hij, terwijl hij naar den gezichteinder
tuurde, door Toots aan boord was geklampt.—“Hoe maakt gij het, mijn
jongen?” zeide de kapitein.—“Tamelijk wel, dank je, kapitein Gills,”
antwoordde Toots. “Gij weet wel dat ik nooit ben wat ik wel wenschen
zou, en dat ook nooit weer denk te worden.”
In gesprek met kapitein Cuttle kwam Toots, uit hoofde van het verdrag
tusschen hen, nooit nader bij het onderwerp dat zijne gedachten altijd
vervulde.
“Kapitein Gills,” hervatte Toots, “als ik het pleizier kon hebben om
een woordje met u te spreken—het is over iets bijzonders.”—“Wel, ziet
ge, mijn jongen,” antwoordde de kapitein, vooruit naar het
achterkamertje gaande, “ik ben eigenlijk niet geheel vrij van morgen,
en als ge dus wat zeil kondt bijzetten, zou ik het voor lief
nemen.”—“Zekerlijk, kapitein Gills,” antwoordde Toots, die zelden eenig
begrip van des kapiteins meening had. “Ik wil niets liever dan zeil
bijzetten. Natuurlijk.”—“Goed zoo, mijn jongen,” zeide de kapitein.
“Doe het dan maar.”
De kapitein ging zoo gedrukt onder zijn geducht geheim—dat jufvrouw
Dombey op dat oogenblik onder zijn dak was, terwijl de onschuldige en
onnoozele Toots daar voor hem zat—dat het zweet hem op het voorhoofd
parelde, en het hem, terwijl hij dat, met den blinkenden hoed in de
hand, langzaam afveegde, onmogelijk was zijne oogen van Toots’ gezicht
af te houden. Toots, die zelf geheime redenen scheen te hebben om
zenuwachtig te zijn, werd door dit staren des kapiteins zoo geweldig
verlegen, dat hij, na hem eene poos bedeesd te hebben aangekeken, onder
een onrustig heen en weer schuiven op zijn stoel, eindelijk zeide:
“Neem mij niet kwalijk, kapitein Gills, maar gij ziet toch niets
bijzonders aan mij, doet ge?”—“Neen, mijn jongen, neen!” antwoordde de
kapitein.—“Omdat, weet ge,” zeide Toots grinnikend, “ik weet wel dat ik
verval. Gij behoeft niet bang te zijn om daarvan te spreken—ik mocht
het wel gaarne. Burgess en Comp. hebben mij opnieuw de maat moeten
nemen, zoo ben ik vermagerd. Maar dat streelt mij. Ik—ik ben er blij
om. Ik—ik zou gaarne eene tering krijgen, als ik maar kon. Ik ben maar
een redeloos dier, weet ge, grazende op het vlak des aardrijks,
kapitein Gills.”
Hoe langer Toots zoo voortsprak, des te meer gevoelde de kapitein den
druk van zijn geheim, en des te strakker staarde hij. Door deze
ongerustheid en door zijn verlangen om Toots maar spoedig kwijt te
raken, kwam de kapitein zoodanig van zijne streek, dat hij zich
bezwaarlijk meer onthutst had kunnen toonen, al was hij met een spook
in gesprek geweest.
“Maar ik wil zeggen, kapitein Gills,” hervatte Toots, “ik ben van
morgen toevallig dezen weg uitgekomen—om u de waarheid te zeggen, ik
wilde bij u komen ontbijten. Wat slapen betreft, weet ge, ik slaap
tegenwoordig nooit meer. Ik zou wel een nachtwacht kunnen wezen,
behalve dat hij betaald wordt en niets op het gemoed
heeft.”—“Zeilmaken, mijn jongen,” zeide de kapitein
vermanend.—“Zekerlijk, kapitein Gills,” antwoordde Toots. “Gij hebt
groot gelijk. Toen ik dus van morgen toevallig dezen weg uitkwam (een
uur of zoo geleden) en de deur gesloten vond—”—“Wat! Stondt gij daar te
wachten, broertje?” zeide de kapitein.—“Geheel niet, kapitein Gills,”
antwoordde Toots. “Ik bleef geen oogenblik staan. Ik dacht dat gij uit
waart. Maar die persoon zeide—a propos, gij houdt toch geen hond, doet
ge wel, kapitein Gills?”
De kapitein schudde zijn hoofd.
“Wel zeker,” hervatte Toots. “Dat zeide ik ook. Dat wist ik wel. Er is
een hond, kapitein Gills—maar neem mij niet kwalijk, dat is verboden
grond.”
De kapitein staarde Toots aan tot hem de oogen uit het hoofd schenen te
puilen, en het zweet brak hem wederom uit, toen hij dacht dat Diogenes
het wel in zijn kop kon krijgen om naar beneden te komen.
“Die persoon zeide,” hervatte Toots, “dat hij in den winkel een hond
had hooren blaffen. Ik wist wel dat het niet wezen kon, en zeide hem
dat ook. Maar hij bleef er zoo vast bij, alsof hij den hond gezien
had.”—“Welke persoon, mijn jongen?” vroeg de kapitein.—“Wel, ziet ge,
kapitein, daar zit het juist,” antwoordde Toots, wiens zenuwachtigheid
zichtbaar erger werd. “Het voegt mij niet te zeggen wat er heeft kunnen
gebeuren of niet heeft kunnen gebeuren. Dat weet ik waarlijk niet. Ik
raak met allerlei dingen gemoeid, waar ik niets van begrijp, en ik denk
haast dat ik—kortom een beetje zwak van hoofd moet wezen.”
De kapitein knikte toestemmend.
“Maar de persoon zeide, toen wij heengingen,” vervolgde Toots, “dat gij
wel wist, wat er onder de bestaande omstandigheden kon gebeuren—hij
zeide “kon” heel sterk—en dat als men u vroeg om u daarvoor klaar te
houden, gij u ook zeker wel klaar zoudt houden.”—“Een persoon, mijn
jongen!” zeide de kapitein.—“Ik weet niet wat voor persoon, waarlijk
niet, kapitein Gills,” antwoordde Toots. “Ik heb er geheel geen
denkbeeld van. Maar toen ik aan de deur kwam, vond ik hem daar wachten;
en hij vroeg of ik terugkwam, en ik zeide ja; en hij vroeg of ik u
kende, en ik zeide ja; ik had het pleizier van kennis met u te mogen
houden—gij hadt u met een beetje moeite daartoe laten overhalen, en hij
zeide, als dat zoo was, of ik u dan wilde zeggen wat ik gezegd heb,
over bestaande omstandigheden en u klaarhouden; en zoodra ik u zag, of
ik u dan vragen wilde om eens om den hoek te gaan, al was het maar voor
een oogenblik, om eene gewichtige reden, bij mijnheer Brogley den
uitdrager. En laat ik u zeggen, kapitein Gills, wat het ook wezen mag,
ik geloof dat het heel gewichtig is, en als gij nu dadelijk wilt gaan,
zal ik hier blijven wachten tot gij terugkomt.”
De kapitein, weifelend tusschen zijne vrees om Florence misschien aan
eenig gevaar bloot te stellen als hij niet ging, en zijn angst om Toots
in huis te laten en misschien kans te geven om het geheim te ontdekken,
was zoo verlegen en onrustig, dat zelfs Toots niet blind kon zijn voor
den toestand van zijn gemoed. Deze jonge heer begreep dat zijn vriend
zich slechts klaarmaakte op het aanstaande onderhoud, en was daarover
zoo tevreden, dat hij van genoegen over de slimheid, waarmede hij de
zaak behandeld had, zat te grinniken.
Eindelijk koos de kapitein naar zijne meening het kleinste kwaad, en
besloot eens even naar Brogley den uitdrager te loopen, nadat hij eerst
de deur van de trap had gesloten en den sleutel in zijn zak gestoken.
“Als ge mij dat ten minste niet kwalijk neemt, broertje?” zeide de
kapitein tot Toots, met niet weinig aarzeling en schaamte.—“Kapitein
Gills,” antwoordde Toots, “al wat gij doet is mij volmaakt wel.”
De kapitein dankte hem hartelijk, en met belofte om binnen de vijf
minuten terug te zijn, ging hij heen om den persoon op te zoeken, die
Toots zulk eene geheimzinnige boodschap had opgedragen. De arme Toots,
aan zich zelven overgelaten, ging op de sofa liggen, weinig denkende
wie het laatst daarop gelegen had, en naar het lantaarnraam starende,
terwijl hij zich aan een gemijmer over jufvrouw Dombey overgaf, verloor
hij alle bewustheid van tijd en plaats.
Het was goed dat hij zoo deed; want hoewel de kapitein niet lang
uitbleef, duurde zijn uitblijven toch veel langer dan hij zich had
voorgesteld. Toen hij terugkwam was hij zeer bleek en zeer ontroerd;
hij zag er zelfs uit alsof hij tranen had gestort. Hij scheen zijn
spraakvermogen verloren te hebben, tot hij naar de kast was geweest en
een slokje rum uit de flesch had genomen. Toen haalde hij eens diep
adem en zette zich op een stoel met de hand voor zijn gezicht.
“Kapitein Gills,” zeide Toots vriendelijk, “ik hoop en vertrouw dat er
niets kwaads is?”—“Dankje, mijn jongen,” antwoordde de kapitein.
“Geheel niet. Integendeel.”—“Gij schijnt heel aangedaan te zijn,
kapitein Gills,” hervatte Toots.—“Wel, mijn jongen, ik ben wat over
stuur,” zeide de kapitein; “dat ben ik.”—“Is er iets dat ik doen kan,
kapitein Gills?” zeide Toots weder. “Zoo ja, beschik dan maar over
mij.”
De kapitein nam zijne hand van zijn gezicht, zag hem aan met eene zeer
bijzondere uitdrukking van teeder medelijden in zijn blik, vatte zijne
hand en schudde die heftig.
“Neen, wel bedankt,” zeide de kapitein. “Niets. Behalve dat ik het voor
eene vriendschap zal houden als gij mij nu alleen laat. Ik geloof,
broertje,” hem nog eens de hand drukkende, “dat gij, na Walter en op
eene andere manier, zulk een goede jongen zijt als er ooit op twee
beenen heeft geloopen.”—“Op mijn woord van eer, kapitein Gills,”
antwoordde Toots, den kapitein in de hand slaande, eer hij die hand nog
eens schudde, “ik ben er over opgetogen, dat ge zulk eene goede meening
van mij hebt. Wel bedankt.”—“Houd u maar goed en wees vroolijk,” zeide
de kapitein, hem op den rug kloppende. “Er zijn toch meer lieve meisjes
dan een in de wereld.”—“Voor mij niet, kapitein Gills,” antwoordde
Toots ernstig. “Voor mij niet, dat verzeker ik u. De toestand van mijn
gevoel met betrekking tot jufvrouw Dombey is van dien
onbeschrijfelijken aard, dat mijn hart een woest eiland is en zij
alleen daarop woont. Ik word er alle dag meer aan gewoon, en ik ben er
trotsch op dat ik zoo ben. Als ge mijne beenen kondt zien, als ik mijne
laarzen uittrek, zoudt gij er een denkbeeld van krijgen, wat
onbeantwoorde liefde is. Men heeft mij kina voorgeschreven, maar die
gebruik ik niet, want ik wil geen sterk gestel meer hebben—liever niet.
Maar dit is verboden grond. Goedendag, kapitein Gills.”
Kapitein Cuttle beantwoordde zijn vaarwel met evenveel hartelijkheid,
sloot de deur achter hem, met dezelfde zeer bijzondere uitdrukking van
medelijden, en ging toen zien of Florence hem noodig had.
Toen de kapitein naar boven ging had zijn gezicht eene volkomene
verandering ondergaan. Hij veegde zijne oogen af met zijn zakdoek, en
wreef zijn neus met zijne mouw, gelijk hij dien morgen reeds gedaan
had, maar zijn gezicht was toch geheel veranderd. Nu had men hem voor
zeer vergenoegd, dan voor treurig kunnen houden; maar de soort van
ernst, die zijne trekken nu kenmerkte, was geheel iets nieuws daarin,
en waarlijk eene groote verbetering.
Hij klopte een paar malen zachtjes met zijn haak aan Florence’s deur.
Geen antwoord krijgende, waagde hij het eerst binnen te kijken en toen
binnen te treden, tot het laatste misschien aangemoedigd door de
vriendelijkheid van Diogenes, die, naast haar bed op den grond
liggende, tegen den kapitein kwispelstaartte en met zijne oogen knipte,
zonder zich de moeite te geven om op te staan.
Zij sliep zwaar en kermde in haar slaap; met eerbiedig ontzag voor hare
jeugd, hare schoonheid en haar leed, beurde kapitein Cuttle haar hoofd
op, verschikte de overjas, die haar dekte en eenigszins was afgezakt,
verdonkerde het venster nog wat meer, opdat zij gerust zou doorslapen,
sloop weder heen, en betrok zijn wachtpost op de trap. Dat alles met
eene hand en een stap, even licht als die van Florence zelve.
Lang moge het in deze gemengde wereld een niet gemakkelijk te beslissen
vraagpunt blijven, wat een schooner blijk van de goedheid des
Almachtigen is—de fijne vingers, die gevormd zijn voor zachtheid en
medelijdende teerheid van aanraking, om droefheid en pijn te kunnen
lenigen, of de ruwe harde hand van een kapitein Cuttle, die, door het
hart bestuurd, in een oogenblik verzacht en op liefdediensten afgericht
kan worden.
Florence sliep, vergetende dat zij eene huislooze wees was, en kapitein
Cuttle stond op de trap de wacht te houden. Een luider snik of zucht
dan gewoonlijk deed hem somtijds naar hare deur komen; maar
langzamerhand sliep zij geruster en bleef de kapitein ongestoord op
zijne wacht.