της περιφήμου βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας, έκαμε μίαν κριτικήν
έκδοσιν του Ομήρου, εις την οποίαν εσημείωνε διά περονών τους
στίχους τους οποίους εθεώρει εμβολίμους και μη γνησίους.
20} Ομοιάζουσα προς την Αρτέμιδα και την χρυσήν Αφροδίτην.
21} Ομοία προς την Άρτεμιν κατέβαινεν εκ του όρους.
22} Ίδε «Εικόνας».
23} Είνε γνωστή η συνήθεια των Αθηναίων να γράφουν επί των τοίχων
το όνομα του αγαπωμένου προσώπου μετά του επιθέτου «καλός» ή
«καλή». Περί του Φειδίου λέγεται ότι είχε χαράξη επί του μικρού
δακτύλου του Ολυμπίου Διός τας λέξεις «Παντάρκης καλός».
24} Η πάνδημος εθεωρείτο προστάτις των εταιρών.
25} Την Δήμητραν και την Περσεφόνην.
26} Τα χοιρίδια των Αχαρνών ήσαν περίφημα και παροιμιώδη.
27} Η χώρα των Οδρυσσών έκειτο πέραν της Θράκης και εθεωρείτο πολύ
μακρυνή ως φαίνεται και εκ του ανωτέρω χωρίου του Λουκιανού.
28} Εννοεί το «χαίρειν», με το οποίον οι αρχαίοι ήρχιζαν τας
επιστολάς των• π. χ. Κλεινίας Αρισταινέτω χαίρειν.
29} Ο ένατος μην των Αθηναίων ότε εωρτάζοντο τα Ελαφηβόλια.
30} Ένδυμα κόκκινον.
31} Ίδε «Αλέξανδρον ή ψευδόμαντιν». Τομ γ'. σελ. 109.
32} Ως διηγείται ο Όμηρος εις την Οδύσσειαν.
33} Η Βοιωτική Τανάγρα ήτο περίφημος διά τα πουλερικά της.
34} Ίδε «Αληθή Ιστορίαν» σελ. 40 και 41.
35} Παράβαλε «Νεκρικών Διαλόγων» σελ. 35 υποσημ. 2.
36} Ω χρυσέ, το ωραιότερον διά τον άνθρωπον δώρον.
37} Ο χρυσός είνε των ανθρώπων η δύναμις.
38} Από τας πολλάς σκέψεις ο γλυκύς ύπνος δεν ήρχετο εις τον
Ατρείδην Αγαμέμνονα. Εκ του Ομήρου.
39} Μισώ τον συμπότην, ο οποίος έχει καλόν μνημονικόν.
40} Ανοηταίνεις.
41} Αλλ' εις την καρδίαν του Ατρείδου Αγαμέμνονος δεν ήτο
ευχάριστον.
42} Ο Φίλος ήτο είς εκ των Κενταύρων, όστις ετάφη εις τους πρόποδας
ενός των βουνών της Θεσσαλίας, το οποίον δια τούτο, κατά τον
Διόδωρον ωνομάσθη Φολόη.
43} Ως γνωστόν ο προπίνων έπινεν ολίγον και έδιδε το ποτήρι εις τον
προς ον η πρόποσις απηυθύνετο διά να πίη το υπόλοιπον.
44} Συνέκρουον τας ασπίδας.
45} Και ανεπέμποντο κραυγαί απελπισίας και θριάμβου.
46} Οι Στωικοί ηρέσκοντο να γράφουν ψιλά και δυσανάγνωστα.
47} Όρος σχολαστικός των Στωικών.
48} Περί του κερατίνου συλλογισμού ίδε «Νεκρικούς Διάλογους» Τόμ.
Β'. σελ. 35 υποσ. 2. Σωρείτης δε είνε άλλο σόφισμα, το οποίον δι'
αλλεπαλλήλων ερωτήσεων φθάνει εις συμπέρασμα ψευδές μεν, φέρον όμως
εις αμηχανίαν τον ερωτώμενον.
49} Είτε την ελησμόνησε, είτε δε την εσυλλογίσθη, υπέπεσεν εν τη
καρδία του εις μέγα αμάρτημα.
50} Η γη αύτη είνε η Καλυδών, η οποία κείται απέναντι της γης του
Πέλοπος και έχει πεδιάδας ευφόρους. Απόσπασμα εκ του «Μελεάγρου»,
το οποίον δεν έχει σχέσιν με την υπόθεσιν της επιστολής, αλλά
παρατίθεται εική εις ένδειξιν πολυμάθειας, όπως και το επόμενον.
51} Η εκηβόλος θεά κόρη της Λητούς εξερεθίζει μέγαν κάπρον εις τας
γαίας του Οινέως.
52} Παράβαλε τα λεγόμενα περί της τιμωρίας των μοιχών εις τον
«Θάνατον Περεγρίνου».
53} Ο τόκος ελογαριάζετο κατά μήνα.
54} Οι αρχαίοι, κατά τους χρόνους του Λουκιανού, διήρουν τα γεύματα
εις τρία μέρη. Εκ τούτων το πρώτον ελέγετο πρόπομα, διότι κατ' αυτό
έπινον είτε οίνον, είτε διάφορα ποτά δροσιστικά είτε και μόνον
νερόν. Η συνήθεια του προπόματος εισήχθη εις την Ελλάδα και εις την
Ρώμην επί του αυτοκράτορος Κλαυδίου. Κατά το δεύτερον μέρος του
γεύματος παρετίθεντο εδέσματα ελαφρά, κατάλληλα μάλλον διά να
διεγείρουν παρά διά να κορέσουν την όρεξιν, θαλασσινά, γλυκίσματα,
λάχανα και τα τοιαύτα. Το τρίτον μέρος ήτο το εντελές γεύμα, κατά
τα οποίον παρετίθεντο τα διάφορα κρέατα και εις το τέλος τα
τραγήματα.
55} Εις το μέγαρον του Αρισταινέτου η ευγενής Κλεανθίς ανετράφη ως
βασίλισσα με επιμέλειαν, εξέχουσα μεταξύ όλων των άλλων παρθένων,
ωραιοτέρα της Αφροδίτης και της Ελένης ομού. Χαίρε δε και συ,
γαμβρέ, πρώτε μεταξύ των ομηλίκων σου, ωραιότερε του Νιρέως και του
υιού της Θέτιδος. Ημείς δε πολλάκις θα σας ψάλλωμεν τον επιθαλάμιον
τούτον ύμνον, ευχόμενοι διά την ευτυχίαν και των δύο.
56} Διότι οι στίχοι του Ιστιαίου ήσαν απομιμήσεις και αναμίξεις
στίχων διαφόρων ποιητών.
57} Παρωδία Ομηρικού στίχου. Κ' εκείνον μεν απέτυχε . . .
58} Μεταξύ των δογμάτων των Στωικών ήτο και η περιφρόνησις διαφόρων
δεινών, εν οις και ο πόνος, τα οποία διά τούτο απεκάλουν αδιάφορα.
Ως δε διηγείται ο Κικέρων, Ποσειδώνιος ο Απαμεύς παθών εξ
αρθρίτιδος ανεφώνει• Δεν θα με καταφέρεις, πόνε, να ομολογήσω ότι
είσαι κακόν.
59} Την εσπέραν του γάμου ο γαμβρός ωδήγει την νύμφην επί οχήματος,
επί του οποίου ήτο κατεσκευασμένη μικρά κλίνη και επ' αυτής η νύμφη
ήτο κατακεκλιμένη. Οι φίλοι και οι ομήλικοι του γαμβρού συνώδευον
κρατούντες δάδας και άδοντες.
60} Του Ευριπίδου.
61} Ανεξερεύνητοι των θεών αι βουλαί• εις πολλά οι θεοί δίδουν
ανέλπιστον έκβασιν και τα προσδοκώμενα δεν πραγματοποιούνται. Ευρ.
«Άλκηστις» τέλος.
62} Παρωδία στίχων του Ευριπίδου εκ διαφόρων μερών ειλημμένων.
Όμοια, παρωδίαι του Ομήρου και του Ευριπίδου είνε τα επόμενα, τα
οποία εις την μετάφρασιν αποδίδονται με κάποιον ρυθμόν.
63} Πώλος και Αριστόδημος, περίφημοι τραγικοί ηθοποιοί, οίτινες
συνήθως υπεδύοντο θεών πρόσωπα.
64} Κανείς εκ των θεών, θηλυκός ή αρσενικός, ας μη λείψη ούτε εκ
των ποταμών κανείς, ούτε εκ των νυμφών, αλλ' εις του Διός τα
ανάκτορα να έλθετε όλοι, όσοι λαμβάνετε μέρος εις τας εκατόμβας και
όσοι ανήκετε εις την μέσην ή την κατωτάτην τάξιν και αφανείς
κάθεσθε παρά τους βωμούς και απολαμβάνετε την κνίσαν των θυσιών.
65} Βενδίς, θεότης της Θράκης. Ο Μίθρης ή Μίθρας ήτο θεός των
Περσών, ο δε Μην των Φρυγών.
66} Η τρίτη τάξις των Αθηναίων πολιτών.
67} Η πλουσιωτέρα τάξις των Αθηναίων.
68} Άκουε, σίγα, μη τάραττε.
69} Δηλαδή των δώδεκα θεών. Παρωδία του κηρύγματος των επικλησιών
του δήμου των Αθηναίων, κατά τας οποίας εκαλούντο να λάβουν τον
λόγον οι «υπέρ τα πεντήκοντα γεγονότες».
70} Ο Μώμος αρχίζει με τον Ομηρικόν στίχον: «αλλ' ημείς μεν πάντες
ύδωρ και γαία γένοισθε».
71} Τον Ηρακλήν.
72} Ο Μητρόδωρος ήτο πυρωνιστής φιλόσοφος Χίος, ο οποίος συνώψιζε
την διδασκαλίαν του εις το εξής αξίωμα : «Δεν γνωρίζομεν τίποτε και
δεν γνωρίζομεν μάλιστα εάν δεν γνωρίζωμεν τίποτε».
73} Πόλις της Ευβοίας, εις την οποίαν υπήρχε ναός του Ποσειδώνος.
74} Το έμμετρον κείμενον του χρησμού είνε ούτω συντεθειμένον, ώστε
να είνε ακατανόητον και γελοίον προς διακωμώδησιν της ασαφείας των
αληθινών χρησμών.
είμεθα γαϊδούρια και μουλάρια ξέστρωτα που δεν έχομεν ούτε μιας
ακρίδας μυαλό.
75} «Σιγή εφ' ημείων, ίνα μη Δαμίς γε πύθηται». Εκ της Ιλιάδος.
76} Η Αθηνά ήτο η προστάτις θεά των Αθηνών και οι Αθηναίοι την
εσέβοντο εξαιρετικώς. Αφού δε ο Τιμοκλής ωρκίσθη εις την Αθηνάν, ο
Δάμις δεν τολμά ν' αντιτείνη εις τοιούτον όρκον, δι' ο και λέγει
ότι ο Τιμοκλής ενίκησε με τον όρκον τούτον.
77} Τουτί μεν υπομόχθηρον, άλλο μοι λέγε.
78} Προς την Λητώ δε αντέστη ισχυρώς ο Ερμής.
79} Βλέπεις τον υψηλόν και άπειρον αιθέρα, όστις εις τας υγράς του
αγκάλας περιβάλλει την γην; Τούτον νόμιζε Δία, τούτον θεώρει θεόν.
80} Ο Ζευς, τι είνε ο Ζευς; Διότι μόνον εξ ονόματος τον γνωρίζω.
81} Ο Φάλης ήτο ο θεός της γονιμότητος και παρίστατο διά του φαλού.
82} Ανθρωποθυσίας. Ίδε τόμ. Α'. σελ. 109.
83} Κτυπά αδιακρίτως ενόχους τε και μη. Εκ της «Ιλιάδος».
84} Η φιγούρα του πλοίου. Παράβαλλε «Πλοίον ή ευχαί» τόμ. 1 σελ. 27
υποσημ. 2.
85} Στίχος του Μενάνδρου : Ουδέν κακόν παθαίνεις εκ της ύβρεως, την
οποίαν δεν αποδέχεσαι.
86} Ο τίτλος του κειμένου είνε «Βίων πράσις». Η λέξις «βίος» επί
του προκειμένου σημαίνει τον τρόπον του ζην κατά τα διάφορα
φιλοσοφικά συστήματα. «Οι από του βίου» ελέγοντο οι φιλόσοφοι.
87} Ο Πυθαγόρας ομιλεί εις το κείμενον την Ιονικήν διάλεκτον.
88} Ο υιός του Κροίσου ήτο άλαλος.
89} Αντί να παραθέτη απλώς τους αριθμούς, ο Πυθαγόρας τους
προσέθετε:
Το τέλειον τούτο τρίγωνον είνε πρόβλημα του ισοσκελούς τριγώνου, το
οποίον εύρεν ο Πυθαγόρας και το παρίστα κατά τον εξής τρόπον:
1 .
2 . .
3 . . .
4 . . . .
__
10
Ο δε σχετικός όρκος ήτο ο εξής: «Ορκίζομαι εις εκείνον όστις δίδει
εις την ημετέραν ψυχήν την τετράδα, την πηγήν των αρχών της αιωνίας
φύσεως». Κατά τους Πυθαγορικούς ο αριθμός τέσσαρα ήτο το σύμβολον
των τεσσάρων στοιχείων.
90} Διότι είνε σκοτεινοί.
91} Οι αρχαίοι έγραφον επί του ενός μέρους των μακρών περγαμηνών,
αίτινες απετέλουν τα βιβλία των. Οι Κυνικοί όμως φαίνεται ότι
μετεχειρίζοντο βιβλία των οποίων αι περγαμηναί ήσαν ολόγραφοι.
92} Ιππόλυτος: «Η μεν γλώσσα ομώμωκεν, η δε φρην ανώμοτο». Ο
Διογένης αναστρέφει την φράσιν.
93} Ο Διογένης υπήρξεν αργυραμοιβός εις την Σινώπην. Παράβ. «Δις
κατηγορούμενος».
94} Ο Αρίστιππος, αρχηγός της Σχολής, των Κυρηναϊκών, υπήρξε
μαθητής του Σωκράτους, όπως δε ούτος, περιωρίσθη μόνον εις την
ηθικήν και παρημέλησε την φυσικήν, προς την οποίαν έτρεφε μεγάλην
περιφρόνησιν. Αλλά διέστρεψε την ηθικήν του διδασκάλου του διά των
μαθημάτων της ακολασίας και της αυτοκτονίας, τα οποία έδιδε. Κατά
τον Αρίστιππον, η υπέρτατη ευτυχία συνίστατο εις τας απολαύσεις των
αισθήσεων. Επωνομάσθη δε ρήτωρ του θανάτου, διότι εδίδασκε τους
μαθητάς του ν' αυτοκτονούν άμα ησθάνοντο την ελαχίστην απογοήτευσιν
εις την ζωήν. Η θυγάτηρ του Αρήτη τον διεδέχθη εις την αρχηγίαν της
Σχολής του.
95} Το παιγνίδι της δάμας.
96} Υπαινίσσεται τα λεγόμενα υπό του Αλκιβιάδου εις το «Συμπόσιον»
του Πλάτωνος.
97} Συνήθης όρκος του Σωκράτους.
98} Ήτο μαθητής και φίλος του Πλάτωνος,
99} Κατά τους χρόνους του Λουκιανού η Στωική φιλοσοφία εξετιμάτο
μεγάλως και κατ' αυτής η σάτυρα του Λουκιανού αποτοξεύει συχνότερα
και σφοδρότερα τα βέλη της.
100} Το δόγμα τούτο της Στωικής φιλοσοφίας περιέχεται εις το πρώτον
αξίωμα του εγχειριδίου του Επικτήτου.
101} Εκτός του Λουκιανού και οι άλλοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν
τον συλλογισμόν του κροκοδείλου, χωρίς όμως και να δίδουν την
εξήγησίν του.
102} Δεν γνωρίζομεν επίσης σαφή πράγματα περί του θεριστικού και
του κυριεύοντος συλλογισμού, των οποίων παραδείγματα αναφέρει ο
Διογένης ο Λαέρτιος εις τον βίον του Ζήνωνος και του Χρυσίππου.
103} Ως εκ ποοηγουμένων γνωρίζομεν, οι Στωικοί ετοποθέτουν την
αρετήν εις την κορυφήν όρους αποκρήμνου εις το οποίον έφερεν οδός
δύσβατος. Η ιδέα δε αύτη ήτο του Ησιόδου.
104} Ο Χρύσιππος, κατά τον Διογένην τον Λαέρτιον, έγραψε 311 τόμους
περί διαλεκτικής, εκτός δε τούτων πολυάριθμα άλλα συγγράμματα,
πλήρη ξένων περικοπών και σχολίων, τα οποία απετέλουν τα δύο τρίτα
και πλέον του όλου συγγράμματος. Εις μίαν εκ των πραγματειών τούτων
κατεχώρισεν ολόκληρον την Μήδειαν του Ευριπίδου• μίαν δε ημέραν είς
των μαθητών του, ο οποίος εκράτει το βιβλίον εκείνο, ερωτηθείς τι
βιβλίον ήτο, απήντησεν• Η «Μήδεια» του Χρυσίππου. Ο Σενέκας ομιλεί
μετά πολλής περιφρονήσεως περί των έργων του Χρυσίππου• τα
χαρακτηρίζει ως επιπόλαια, και τα παρομοιάζει με ξίφος το οποίον
λυγίζει αντί να διατρυπά.
Ο Χρύσιππος είχε γράψη βιβλίον περί σολοικισμών και αδοκίμων
λέξεων, εκ των οποίων ανέφερε μέγαν αριθμόν. Αλλ' οι Στωικοί ολίγον
εφρόντιζον διά την καθαρότητα της γλώσσης και την ακρίβειαν του
ύφους.
105} Όνομα περιφήμου τινός τοκογλύφου, το οποίον κατόπιν απεδίδετο
εις όλους τους τοκογλύφους, όπως το όνομα του Ίρα απεδίδετο εις
όλους τους αθλίους και επαίτας.
106} Ο Λουκιανός μεταχειρίζεται την λέξιν ονησιφόρα (ωφέλιμα), διά
να γίνη λογοπαίγνιον με όσα προηγουμένως λέγονται περί του όνου.
107} Εννοεί τον Πύρρωνα, του οποίου το όνομα μεταβάλλει, ούτως ώστε
να γίνη δουλικόν όνομα, διότι το όνομα Πυρρίας ήτο σύνηθες όνομα
δούλων.
108} Την αλήθειαν.
109} Επέχω περί τούτου και διασκέπτομαι. Τούτο ήτο και το κύριον
αξίωμα της φιλοσοφίας των Πυρρωνιστών.
110} Ούτως ώστε η πήρα να συντρέχη την πήραν και αι ράβδοι τας
ράβδους. Παρωδία στίχου της Ιλιάδος.
111} Είσθε σοφοί άνδρες, και πρέπει ο θυμός σας να είνε αχαλίνωτος.
Παρωδία επίσης Ομηρικού στίχου.
112} Να κατασπαραχθή αφού λιθοβολιθή και κατ' αυτόν τον τρόπον ν'
αποθάνη.
113} Ότι δεν τηρούνται συνθήκαι μεταξύ ανθρώπων και θηρίων.
114} Μη φονεύετε άνθρωπον αγαθόν, αλλά δεχθήτε λίτρα διά την ζωήν
του, χαλκόν και χρυσόν, τα οποία κατ' εξοχήν αγαπούν οι σοφοί.
115} Μη φαντάζεσαι, υβριστά, αφού έπεσες εις τα χέρια μας, ότι θα
διαφύγης, επειδή υπεσχέθης χρυσόν.
116} Μη φονεύης, διότι δεν πρέπει να φονεύεται ο ικετεύων.
117} Δεν πρέπει οι κακοποιοί να πληρώνωνται με το αυτό νόμισμα;
118} Ιδέ «Ψευδολογιστήν» τόμος Γ' σελίς 154.
119} θα φορέσης χιτώνα από λίθους, διά να τιμωρηθής δι' όσα κακά
έπραξες.
120} Ο Άρατος, καίτοι ήτο εκ των Σολών της Κιλικίας, διεκρίθη ως
Έλλην φιλόσοφος και συγγραφεύς των «Φαινομένων». Εκ της αυτής
πόλεως ησαν οι φιλόσοφοι Κράτων και Χρύσιππος. Ο Ζήνων, ο ιδρυτής
της Στωικής φιλοσοφίας, ήτο Κύπριος εκ Κιλίου. Ο Αριστοτέλης ήτο εκ
Σταγείρων, ο δε Δημόκριτος και ο Πρωταγόρας ήσαν Αβδηρίται. Το ότι
δεν ήσαν εκ της κυρίως Ελλάδος δεν ηλάττωνε την υπόληψιν την οποίαν
είχον μεταξύ των Ελλήνων ως σοφοί.
121} Ο Λουκιανός σκώπτει τον Πλάτωνα δια τους άγαν εμφαντικούς
λόγους τους οποίους μεταχειρίζεται εις τον «Φαίδρον».
122} Ευριπ. «Φοίνισσαι» : —Ω πάνσεπτη Νίκη, μείνε πλησίον μου καθ'
όλην μου την ζωήν και μη παύσης να με στεφανώνης.
123} Ως έπαθλον δε θα χρησιμεύσουν δύο τάλαντα χρυσού, τα οποία θα
δώσωμεν εις εκείνον όστις θ' αναδειχθή ο περισσότερον φιλόνεικος.
Παρωδία Ομηρικών στίχων.
124} Όσα φύλλα και άνθη φέρει η άνοιξις.
125} Εις το Πρυτανείον, ως γνωστόν, ετρέφοντο δωρεάν, όσοι είχον
προσφέρη εξαιρετικάς υπηρεσίας εις την πατρίδα. Όταν δε ο Σωκράτης
εδικάζετο είπεν ότι, αντί να καταδικασθή εις θάνατον, έπρεπε να
οδηγηθή εις το Πρυτανείον.
126} Χρυσόφα ή ξόφα.
127} Ο Λουκιανός παίζει με την λέξιν αφύαι (μαρίδες) και λέγει• «Νή
Νι' αφυέστατοί γε».
128} Προλαλιά.
129} Ως εκ των προηγουμένων γνωρίζομεν οι λαμβάνοντες μέρος εις
τους αγώνας χωρίς να είνε άξιοι ν' αγωνισθούν, παρεδίδοντο εις τους
μαστιγοφόρους. Ομοίως και οι κακοί υποκριταί.