[Sidenote °1: R1 162b; R2 127d]
[Sidenote °2: R2 128a]
[Sidenote °3: R1 162c]
1.[°1] Vir gloriosus, et uita sanctissimus abbas, Queranus, ex patre
Boecio, matre Darercha [Darecha R2] ortus fuit. Hic traxit originem de
aquilonali parte Hibernie, Aradensium silicet genere. Diuina quoque
gratia a puerili etate sic ipse illustratus est, ut qualis[°2] foret
futurus luculenter appareret.[°3] Erat [Cras MSS.] enim tanquam
lucerna ardens eximia caritate, ut non solum feruorem pii cordis
et deuocionem erga hominum inopiam releuandam [reuelandam MSS.]
exhiberet; uerum et in creaturum irrationabilium necessitatibus
infatigabilem ostenderet affectum. Et quia tanta lucerna non debuit
sub modio abscondi, ideo a puerili etate cepit miraculorum prod[ig]iis
coruscare.
2. Quum enim equus fili regis terrae illius subita morte periret, ac
de eius casu iuuenis ille multum doleret, apparuit ei in sompnis uir
uultus uenerabili ac rutilentis, qui eum prohibuit tristari pro morte
equi, dicens ei, "Voca" inquit "sanctum puerum Keranum, qui aquam in
os equi tui infundat, frontemque aspergat, et reuiuiscet. Illum quoque
pro resuscitatione eius munere debito dotabis." Cumque regis filius de
sompno euigilasset, misit pro puero Kerano ut ad se ueneret; qui cum
sui presentiam ei exhiberet, atque sompnium scriatim [seruatem _or_
seritatem R1] audiret, secundum quod angelus illum docuit, equum aqua
benedicta aspergens de morte resuscitauit. Viso hoc magno miraculo,
agrum fertilem et amplum rex terrae illius in honore Dei Omnipotentis,
in cuius nomine equus suus est resuscitatus, sancto Kerano contulit.
3. Accidit autem quadam die [q.d. _omitted_, R2] quod mater ipsius
Kerani eum reprehenderet, eo quod mel siluestre, sicut ceteri pueri
suis parentibus ferebant, non portaret. Quod cum dilectus Deo et
hominibus audiret, mentem eleuans ad Puerum illum qui subditus erat
parentibus, aquam de fonte uicino allatam benedixit, in nomine Eius
qui mel potens est producere de petra, et oleum de saxo durissimo; et
mox aqua illa in mel dulcissimum, Deo cooperante, conuertitur, et
sic matri defertur. Hoc mel parentes eius sancto Dermicio diacono,
cognomento Iusto, qui eum baptizauit, transmiserunt.
[Sidenote °4: R1 162d]
[Sidenote °5: R2 128b]
4. Lectis autem a[°4] memorato sancto literarum rudimentis, beatum
Cluayn Hir[°5]ardensem abbatem, discendi causa, adire proposuit. Et
cum opere uellet complere quod animo cepit cogitare, uaccam unam a
parentibus ad uictum sibi postulauit. Sed cum eius peticionem mater
eius non acquiesceret, celestis Pater, qui intimios [_sic_ R1,
intuitos R2] suos quantum mater filium diligit, desiderium dilecti
sui adimplere non distulit. Nam uacca una lactifera, una cum uitulo,
consecuta est eum, acsi a suo pastore minaretur post eum. Qui cum ad
sacrum collegium sancti Fynniani uenisset, gaudium non modicum de eius
aduentu omnes habuerunt. Vacca uero, que secuta est eum, simul
cum uitulo pascebatur, nec ubera materna sine licencia tangere
attemptabat. Keranus eius pascua sic discriminauit atque distinxit, ut
tantum uitulum mater lambe[re]t, nec tamen ei ubera praeberet. Istius
uero uacce in tanta habundancia exubrabat lac, ut xii uiris cotidie
distributum sufficientem copiam uictus praeberet. Sanctus uero
adolescens Keranus, diuine scripture intentus, inter condiscipulos
suos sanctitate ac sapientia, uelut sidus perfulgidus inter alia
[alique R2] sidera, emicabat. Erat uero perfecte caritatis fragrantia
plenus, et moris probitate, et uite sanctimonia, ac humilitatis
dulcedine, presentibus et absentibus gratiosus, honorabilis, et
admirabilis.
[Sidenote °6: R1 163a]
5. Vna dierum ad regem quendam, Tuathlum nomine, pro cuiusdam ancille
liberacione intercessurus accessit. Cumque regem deuote pro ea rogaret
[pro ea deuote oraret R2] ac preces famuli Dei quasi deliramenta
sperneret, nouam artem liberacionis eiusdem cogitans, semet ipsum regi
seruiturum pro ipsa decreuit. Veniente autem eo domum in qua puella
molebat, clause iam fores illi patuerunt. Intransque, alterum se
illi[°6] Paulinum episcopum exhibuit. Nec mora, rex illam emancipauit,
et insuper Dei famulo suum indumentum donauit. Quod ille accipiens,
continuo pauperibus distribuit.
[Sidenote °7: R2 128c]
6. Nocte quadam[°7] contigit ut eum doctor egregius Finnianus cum
annona frumenti ad molendinum transmitteret. Regulus uero quidam prope
habitans, quendam de discipulis uiri Dei illuc aduenisse intelligens,
carnes et ceruisiam ei per ministrum destinauit. Cumque illi exenium
tanti uiri presentaret, respondit ipse, "Vt commune" inquit "sit
fratribus, totum in os molendini proice." Quod cum nuncius compleret,
in farinam totum mutatum est. Quo audito, rex uillam in qua manebat
cum omnibus bonis suis in perpetuam dedit illi; sed Keranus suo
condonauit magistro, ibidem enim monasterium postea constructum est.
Panis uero de illa farina factus, uelut caro et ceruisia fratribus
sapiebat et eos sic recreabat.
[Sidenote °8: R1 163b]
[Sidenote °9: R2 128d]
7. Transacto autem temporis spacio, accepta magistri sui licentia
et benedictione, ad sanctum Nynnidum in quadam silua stagni Erny
commorantem properauit. Et cum [cum _omitted_ R2] illuc peruenisset,
cum magno gaudio et caritate non ficta susceptus est. Cumque idem in
moris ac uirtutum disciplina cotidie proficeret, quadam die ad nemora
uicina cum fratribus ad scindenda ligna ut [ut _omitted_ R2] uerus
obediens properauit. Erat enim consuetudo in sacro illo collegio ut
iii monachi cum seniore ad ligna deportanda secundum ordinem temporis
semper irent. Cedentibus uero ceteris ligna, ipse seorsum [deorsum R2]
Deum, secundum quod moris erat sibi, attente orabat. Interea quidam
nefandi latrones, rate ad insulam illam transuecti, in prefatos
fratros irruerunt, atque eos occiderunt, et eorum capita secum
detuler[°8]unt. Keranus uero, dum strepidum soc[i]orum [_sic_]
percucientium non audiret, mirabatur; et propter admiracionem festine
peruenit ad locum ubi eos laborantes reliquit. Viso quoque eo quod de
fratribus actum est [est _omitted_ R2], alta trahit ipse suspiria, et
uehementer contristatus est. Secutus est quoque homisidas [_sic_ R1]
illos e uestigio, atque eos in portu ut suam nauiculam in portu ad
aquam [aquas R2] deducerent desudantes, sed minime hoc facere potentes
[fatentes R1, facientes R2] inuenit; sic uero [sic eis R2] Deus
scapham[°9] eorum terre conglutinauit ut nequaquam eam amouere
potuissent. Et cum uoluntati Cunctipotentis contraire non possent, a
uiro Dei tunc presente [-entem R2] ueniam suppliciter postulant. Qui
memor sui Magistri pro Iudeis eum crucifigentibus orantis, sanctus pro
illis licet indignis preces ad fortem pietatis effudit; et uirtute
orationis eius potiti, ratem suam facillime ad aquam ducere potuerunt.
Pro munere uero huius beneficii, optinuit a latronibus capita suorum
fratrum. Acceptis uero hiis, ad locum ubi corpora iacuerant deueniens,
Deum deuote rogauit ut omnipotenciam suam in seruorum suorum
resuscitatione hac uite ostenderet. Mirum quoque est quod narro, sed
ueritate facti euidentissimum; capita corporibus coaptauit, ut illos
uirtute sacre orationis ad uitam reuocauit, immo quod uerius est,
reuocari meruit. Hii quoque sic mirabiliter resuscitati, ligna secum
ad monasterium transuexerunt. Quam diu tamen uixerant [_sic_],
cicatrices uulnerium in collis suis portauerunt.
[Sidenote °10: R1 163c]
8. Alio tempore cum peccora parentum in quodam loco custodiret, uacca
una peperit coram eo uitulum. Veniens uero imacie omnino confectus
[canis][1] cupiens de hiis que cum uitulo cadunt de uentro matris
[uentrem suum][2] implere, stetit coram pio pastore. Cui ait "Commede,
miser, uitulum istum, quia multum eo indi[°10]ges." Canis uero iussa
Querani complens, usque ad ossa uitulum commedit. Redeunti uero
Querano cum uaccis ad domum, illa ad memoriam reducens uitulum
mugiendo huc illucque discurrebat. Causam uero mugitus cognoscens
mater Querani, cum indignatione puero ait "Redde uitulum, Quirane,
etsi igne sit combustus uel aqua submersus." At ille iussis maternis
parens, ad locum ubi uitulus erat commestus accedens, ossa eius
collegit et uitulum resuscitauit.
[Sidenote °11: R2 129a]
9. Quodam tempore, transeunte eo per uiam, quidam mali[°11]gno spiritu
uexati canem ferocissimum excitauerunt ut sibi[3] [_sic_] noceret. Sed
confidens in Domino suo Queranus scuto deuote orationis se muniuit,
ac dixit "Ne tradas bestis [_sic_ R1, bestiis R2] animas confitentium
tibi, Domine." Et mox canis ille mortuus est.
10. Alio tempore solo eo in insula illa relicto, pauperem quendam
audiuit in portu ignem sibi dari rogantem. Erat enim iam frigidum
tempus; sed ratem non habuit ut pauperis peticioni, licet multum
desideraret, satisfaceret. Et quia caritas omnia sustinet, ticionem
ardentem in stagnum proiecit, et feruore [-rem MSS.] dilectionis
mittentis in aquis preualente [preualens MSS.] ad pauperem usque
peruenit.
[Sidenote °12: R1 163d]
11. Aliquandiu uero ibidem moratus homo Dei, cum licencia Nynnidi ad
sanctum Endeum Arnensem abbatem properauit; qui in aduentu eius non
modica perfundebatur leticia. Nocte uero quadam sompniauit se
uidisse iuxta ripam magni fluminis Synan arborem magnam frondosam et
fructiferam que totam obumbrauit Hyberniam. Quod sompnium beato Edeo
indicauit crastina die [die _omitted_ R2]. Sed et ipse Endeus eandem
uisionem ea nocte [e.n. _omitted_ R2][°12] se uidisse attestatus est,
quam uisionem sanctus Endeus interpretatus: "Arbor" inquit "illa tu
es, qui coram Deo et hominibus magnus eris, et per totam Hiberniam
honorabilis, propter quod et tui adiutorii et gracie umbra a demoniis
et aliis periculis protegetur uelut sub umbra arboris salutifere;
plurimisque prope ac procul tuorum fructus operum subuenient. Igitur
secundum Dei imperium qui reuelat secreta, ad praeostensum accede
locum, et ibi habita secundum graciam a Deo tibi datam." Confortatus
ex huius uisionis interpretacione, paruit uerus obediens iussioni
Sancti Endei patris sui spiritualis.
[Sidenote °13: R2 129b]
12. Et profectus in uiam inuenit quendam pauperem in itinere cui ab eo
eleemosinam petenti casulam suam tribuit. Cumque ad insulam Cathaci
uenisset, beatus Senanus aduentum eius, Spiritu reuelante, didicit;
eique obuiam ueniens quasi subridendo ait, "Nonne presbitero pudor est
absque casula incedere?" Senanus enim in spiritu nouit quomodo ipse
pauperi eam dedit. Et ideo cum ca[°13]sula ei occurreret. Et ait
Keranus, "Senior" inquit "meus sub uestimento suo casulam mihi
aufert."
[Sidenote °14: R1 164a]
13. Quam cum accepisset et gracias datori egisset, pro sancta
colloquia ad cellam fratris sui Luctigernni [-gerimi R2] peruenit, ubi
et alius frater eius Odranus [Ordanus R2] nomine erat. Ibi aliquanto
tempore moram traxit ac magister hospicium fuit. Die uero quadam eo
sub diuo legente in cimitherio, hospites ex improuise uenerunt, quos,
librum oblitus apertum, ad hospicium adduxit; eorumque pedes
deuote lauit, et cetera que eis necessaria erant propter Christum
ministrauit. Interea cum nocturne adessent tenebre, grandis facta est
pluuia. Sed Ille qui uellus Gedeonis ir[°14]rorauit, at praeterea a
rore intactum custodiuit, librum sancti Kerani sic ab ingruentibus
aquis licet apertum [aquis hoc apertum R2] reserauit quod nec una
gutta super eum cecidit.
14. Monasterio in quo tunc uir Dei morabatur, erat quaedam insula
uicina, quam seculares quidam inhabitabant, quorum tumultus uiros
Dei multum molestabat. Vnde contigit ut beatus Keranus, eorum
inquietacione compulsus, ad stagnum accederet, et orationi se totum
dans, elongationem illorum uexancium seruos Dei perueniuit. Cum enim
ab oratione cessaret, ecce subito insula cum stagno et habitatoribus
in remotum locum secessit, ut ullatenus [nullatenus R2] habitatores
eius eius [_sic_ MSS.] amicos Altissimi possent turbare. In Eius
enim nomine hoc miraculum factum est qui Sodomam propter peccatum
inhabitancium subuertit ac igne succendit. Adhuc extant signa illius
stagni, ubi ante erat.
[Sidenote °15: R2 129c]
[Sidenote °16: R1 164b]
15. Vir Dei, cum in usum [usus MSS.] pauperum bona monasterii
distribueret, fratres super hoc conquirentes ad ipsum temere
accedentes, dixerunt, "Discede," inquierunt "a nobis, simul enim
cohabitare non possumus." Quibus ipse acquiesce[n]s, et uale in Domino
faciens, ad insulam quandam se transtulit [a. i. s. t. q. R2] nomine
Anginam; in qua insula fundato monasterio, multi undique properantes
fama sanctitatis eius eos attrahente[°15] seruicium Dei mancipauerunt.
Sub stricta instruens regula, uultu et habitu, sermone et uita, se eis
in exemplum exhibuit. Erat enim tanquam aquila prouocans ad uolandam
pullos suos quantum ad contemplacionis sublimitatem; sed fraterna
humilitate sicut minus [unus R2] ex eis uiuebat. Erat enim in
spiritualibus meditacionibus suspensus ad supera; infirma tum
imbecillitate sic condescendebat ut quasi uideretur se inclinare
ad infima. Ipse quoque fide erat perfectus, caritate feruidus, spe
gaude[n]s, corde mitis, ore affabilis,[°16] paciens et longanimis,
hospitalitate erat humanus, in operibus pietatis semper assiduus,
benignus, mansuetus, pacificus, sobrius, et quietus. Et ut multa
breui concludam sermone, omnium uirtutum erat ornatus decore. Hiis
et huiuscemodi sollicitum impendens studium Marie contemplacioni ac
Marthe erga temporalium dispensacionem ordinata succasione [succisione
R2] adimplebat officium. Nec potuit talis ac tante lucerne lumen sub
modio abscondi, sed circumquoque gracie sue splendore diffuso mundum
copiose illuminauerat irradiauit lumine.
16. Erat nihilominus prophecie spiritu inspiratus, quam ex
precedentibus et subsequentibus patet exemplis. Quadam namque die uox
cuiusdam nauigium postulantis aures ei[us] pulsauerat. Tunc ait
ad fratres; "Vocem," inquit "eius audio quem Deus uobis preficiet
abbatem; euntes ergo ipsum adducite." Illi itaque properauerunt, atque
ad portum peruenientes quendam adolescentulum illiteratum inuenirent.
Quem negligentes adducere ad sanctum uirum reuersi neminem nisi
adolescentulum illiteratum qui profugus in siluis errabat se inuenisse
asseruerunt. Sanctus autem Queranus ait; "Adducite" inquit "illum,
et nolite futurum pastorem uestrum despicere." Qui adductus Dei
inspiracione et sancti uiri instructione religionis habitum suscepit,
et per modum literas didicit. Ipse est enim sanctus Oenius, uir uite
uenerabilis: et, sicut sanctus ante predixit, fratribus per modum
prefuit.
[Sidenote °17: R2 129d]
[Sidenote °18: R1 164c]
17. Elapso denique tempore, quidam uir sanctus nomine Dompnanus,[°17]
Mumoniensis genere, ad uirum Dei uisitandum peruenit. Cumque ab eo
sanctus Keranus causam aduentus scicitaretur, respondit se uelle locum
habere in quo Dominum [habere in Deo R2] secure posset seruire. Sanctus
uero Keranus, non que sua[°18] [supra R2] sed que Ihesu Christi querens
ait "Hic" inquit "inhabita, et ego Deo duce locum habitandi alibi
queram." Denique sacro eum comitante [conm. MSS.] conuentu ad locum eius
a Deo premonstratum profectus est, in quo celebri ac famoso monasterio
constructo quod hodie Cluaynensis [Claynensis R2] appellatur ciuitas
insignium miraculorum luce ipse, tanquam sol mundum istum ita
illuminauit.
18. De quorum miraculorum multitudine quedam hic subnectemus. Quodam
tempore dum fratres in messe laborantes sitis periculo grauarentur,
miserunt ad sanctum patrem Queranum ut aque [aqua MSS.] beneficio
refocillarentur. Quibus per ministros ipse ait: "Vnum" inquit "de duobus
eligite; aut aqua nunc uos recreati, aut hic post uos habitaturos rebus
mundanis beneficiari." At illi respondentes dixerunt "Eligimus,"
inquiunt "ut illi qui post nos ueniunt in bonis temporalibus habundent,
et nos tollerantie mercedem in celis habeamus." Et sic futurorum spe
gaudentes, a potu abstinuerunt, licet multum indigentes. Vespero uero
illis domum redeuntibus, pius pater, laborancium lassitudinem
compaciens, uas aqua plenum benedixit, et iam sanctum miraculum in Chana
Galilee renoua[n]s, in optimum uinum transmutauit aquam. Quo uino siti
deficientes recreati sunt, et in fide insoliti miraculi ostensione
recreati laudes omnipotenti Dei dederunt. Huius enim uini miraculosi
sapor solito graciosior erat, et odor in propinatoris pollice quamdiu
suruixit redoleuit.
[Sidenote °19: R1 164d]
[Sidenote °20: R2 130a]
19. Die quadam cum in uia incederet, nephandissimi latrones eum
comprehendentes, caput beati uiri radere ceperunt. Set quod
peruersitas hominis delere uoluit, diuina pietas ad magni mirac[u]li
ostensionem conuertit. Rassorum enim capillorum loco alii statim
capilli cresceba[n]t.[°19] Quo miraculo latrones perculsi,[°20] ad
ueritatis semitam sunt conuersi, ac deinceps diuine milicie sub tanto
duce seruientes, in sancta conuersacione uitam finierunt.
20. Alio tempore bonus pastor peccora pascens, tres pauperes ei
occurrerunt. Quorum primo capam, secundo pallium, tercio tunicam
contulit [secundo tunicam, tercio pallium eius tulit, R2]. Abeuntibus
uero illis, uiri quidam, secularis uite professores, aduenierunt. A
quibus quoniam uestimentorum expertum se uideri erubuit, adiutor in
opportunitatibus Dominus aqua eum circumdedit adeo, quod preter
caput nullum membrum illi uidere potuerunt. Sed postquam hii uiri
transierunt, aqua ilia mox disparuit [desperauit MSS.].
21. Elapso post hoc tempore, quidam satellites diabuli uirum quendam
iuxta monasterium eius commorantem interficere conabantur. Quem beato
uiro pro eo orante Deus mirabiliter eripuit. Illi [illium MSS.] enim
eundem uirum iugulantes statuam quandam lapideam percuciebant. Quo
tandem percepto, latrones corde compuncti, ad pastorem animarum
Queranum properant, culpam humiliter recognoscunt, atque uite sue
emendato calle, sub iugo Christi usque ad mortem fideliter seruierunt.
[Sidenote °21: R2 165a]
22. Hiis atque aliis perplurimis gloriosissimus Christi miles tamquam
luminare quod diei presidet fulgens, ad occasum naturalis cursus
deueniens correptus infirmitate graui appropinquiuit. Sed quia qui
perseuauerit usque in finem his salus erit, ideo athleta Christi, non
solum se in bello huius certaminis confortans, uerum et animos ad
uincendum inuitans, lapidem quo capiti supposito soporis modicum
corpori hactenus indulgebat, humeris etiam fecit subponi; sanctamque
eleuans manum fratres benedixit et uiatici salutaris perceptione
munitus, spiritum celo reddidit. Exiens enim beata illa anima de
corpore, chori angelorum [angelorum _omitted_ R2] cum ympnis et
canticis[°21] illam in Dei gloriam assumpserunt.
[Sidenote °22: R2 130b]
23. Beatissimus quoque abbas Christi Columba, audito sancti Kerani
obitu, egregium de ipso composuit ympnum: eumque ad [de MSS.]
Cluaynense secum detulit monasterium, ubi prout decuit hospicio
honorifice susceptus est. Ympnum uero abbas qui tunc preerat,
ceterique qui eum audierant, multis et ma[°22]gnis laudibus
extulerunt. Discedens autem inde Sanctus Columba, de sacro sancti
Kerani sepulchro humum secum detulit, sciens in spiritu quam utile hoc
foret contra futura pelagi pericula. In parte enim maris que tendit
uersus Iense monasterium, est maximum transeuntibus periculum, tum
propter fluminum impetuositatem, tum propter maris angustiam, itaque
naues circumuoluuntur, atque in rota mouentur; ac frequenter sic
submerguntur. Scille enim atque Caribdi merito asi[mi]latur, uelim
periculositate perfecta tristique [-teque MSS.] nautis malum ibi
subministratur. Ad hoc eurippum ipsi peruenientes, repentino ceperunt
in eum delabi cursu; quumque nil preter mortem [Quumque uelut propter
mortem R2] sperantes, et quia iam quasi tetris essent abyssi faucibus
deuorandi, tunc sanctus Columba prefati pulueris de tumba beati Kerani
assumpti aliquid assumens, mare in ipsum immisit. Res mira ac nimium
stupenda tunc accidit; dicto [uicto MSS.] namque cicius tempestas illa
seua cessauit ac transitum eis tranquillum administrauit. Vere iusti
in perpetuum uiuunt; cum quibus beatus Queranus corregnat, cuius
sepulchri terra uel puluis mare sedauit [cedauit MSS.], corda
trepidancium in fide solidauit, et ad bonum operandum irrigauit.
Beatus ergo Keranus non solum uiuit Deo, cui inseperabiliter adheret,
uerum et hominibus quibus beneficia oportuno tempore impendit.