Buiten--de slagregen stroomde uit de donkere lucht--krioelden in
de portiek van het Theater de duizenden. De portiek, een vierkante,
overdekte zuilenhal, voegde zich tegen de rechte achterzijde aan van
het Theater. En om den dominus stond er zijn grex--zij waren door
de deuren van het proscænium in de portiek gekomen--en de dominus,
de vuisten gebald, snikte er als een kind, terwijl een vloed van
woorden hem de lippen ontwelde. Om hem stonden Lentulus, Thymele,
Latinus, Gymnazium; Cosmus kwam aan....
Zij poogden hem te bedaren, angstig ziende om zich heen.
--Het kàn me niet schelen! snikte, met woedende oogen, de dominus
los. Laàt de verklikkers het hooren! Heb ik niet altijd tact gehad
en beleefdheid betracht met alle officieele persoonlijkheden? In
Antiochië, in Klein-Azië, in Neapolis, waar we ook maar zijn
geweest? Maar nooit, hooren jullie, noòit en nèrgens heb ik zoo een
kunstverkrachting moeten slikken! Ik bereid alles met zorg voor: de
Hymne en Attis' Dans.... was dat bijna niet zuiver Grieksch? Kunnen
wij iets beters doen dan, wat zuiver Grieksch is, benaderen? De
Bacchides.... was dat niet een volmaaktheid, zoû het ten minste niet
een volmaaktheid zijn geweest, als de paraziet niet zijn bokkepruik
op had gezet....?
--En dat, met zijn parazietmasker al voor, dominus! schertste Latinus.
--En het was een mooi masker, prees Thymele. Met dat begeerige eène
oog en die gulzige benedenlip: heusch, je hebt moòie maskers!
--Mijn senex-maskers zijn ook heel mooi, wierp de dominus in het
midden; maar wat ik zeggen wilde....
Het krioelde nu dicht om hem heen.
--Wat hebben Thymele en Latinus niet van dien ouden "Koffer"
gemaakt! Goden, het vervelende ding, dat ze àltijd weêr willen
zien! En hoe heb ik het toch weêr gemonteerd en hoe hebben Thymele en
Latinus het niet gedanst! Het was iets nieuws zoo als we het gaven:
alleen die koffer zelve, was prachtig van kleur en lijn: het was een
Grieksche koffer, maar grooter natuurlijk, heel groot. Het was kùnst
en de tusschen-atellanæ, heb ik die ook niet....
--Mooi gegeven, dominus! riepen ze allen uit. Pappus en Maccus en de
drie dikbuikige kraamgodinnen!
--Heb ik van Laureolus niet alles gemaakt wat er van zoo een kijkstuk
te maken was??
--Ik heb, troostte hem Lentulus; nooit den Laureolus in zoo mooi
choragium gemimeerd als van daag, dominus....
--Choragium? Het is àlles van het Theater, van de ædilen, maar heb ik
niet gekòzen, die woeste landschappen zoo opgesteld, die schipbreuk met
den storm aangewezen en dien dans van de geesten zoò doen uitvoeren?
--Je hebt me alleen van een te hoogen toren laten springen, dominus,
zei Lentulus. Ik dacht waarachtig, dat ik mijn nek zoû breken.... En
vooral, dat ik geen bloed zoû kunnen spugen.... En dàt moet toch,
hè....
--Je toren moèt hoog zijn, zei de dominus. O, denk niet, dat
ik je voor mijn pleizier je sprong doen laat van uit het afdak
over de scæna! Mij persoonlijk, is het Theater het liefst als
tooneel en niet als gymnazium. Maar een arena hoeft het nog niet
te worden. En dàt is het geworden, van daag! Met dien beer! Met die
verschrikkelijkheid. Met die kruisiging en dien àfschuw van dien half
verslonden, rood druipenden moordenaar....
--Die misschien geen moordenaar is.... fluisterde Cosmus.
--Neen, die geen moordenaar is, fluisterde Gymnazium. Ze zeggen....
--Dat de dièf de moordenaar is van Nigrina.... zei Cosmus.
--Dat kan me niet schelen, weerde de dominus woest af. Wat mij buiten
mezelven maakt, is de kùnstverkrachting.... Het was een schandaal!
--Daar gaat de beer! wees de danseres.
De beer ging er gemuilband langs de portiek, aan kettingen gehouden
door zijn bestiariï. Hij waggelde onverschillig den stortregen
door, onbewust, dat hij de kunst had verkracht, aan het slot van
Laureolus. Andere beesten volgden hem: de geiten en bokken der
atellanæ, met hunne bezitters.
--En hier ben ik op mijn ezel! zei Nilus, die de gladiatoren verlaten
had, om zijn ezel te halen. Het arme dier! Het is kletsnat.
En hij poogde met zijn reeds natten mantel zijn natten ezel droog te
wrijven onder de portiek.
Cecilius kwam met Colosseros en de andere gladiatoren, Murrhinus,
Triumfus, Priscus, Verus.
--Bij Apollo!! kreet de dominus. Waar is Cecilianus?? Is er een
òngeluk met hem gebeurd?!
Want Cecilius' gezicht stond droevig en was betraand....
--Neen, dominus, stelde Colosseros gerust. Hij is flauw gevallen en
Carpoforus draagt hem....
--Hij is flauw gevallen....
--Toen hij den beer....
--"Laureolus" zag verslinden, legden de gladiatoren uit.
--Maar niet mij! kluchtigde Lentulus.
--Daar komen ze! zei Thymele.
Carpoforus droeg Cecilianus aan. Hij toefde, heel langzaam, nog buiten
de portiek. Want hij dacht:
--.... Als Cecilianus zijn oogen op slaat voór ik de portiek met hem
binnen ga, zal ik morgen den Numidischen Leeuw overwinnen. Als hij zijn
oogen opslaat in de portiek, zal ik.... het afleggen tegen den Leeuw.
En daarom talmde hij, talmde hij, in den stortregen, in zijn arm
den knaap, als een kind, wiens blonde hoofd lag op het breede,
harde kussen van zijn Herkulischen schouder.... Daarom talmde hij,
om Fortuna en zich een kans te geven.
Cecilianus zuchtte op, opende de oogen.
--O, lief kind! Zoete jongen!! mompelde de Jager hartstochtelijk en
hij drukte Cecilianus in vervoering tegen zich aan.
Hij verhaastte zijn pas, kwam tusschen de anderen in de portiek.
--Ik breng je je Bacchis, de Reizigster, dominus! juichte bulderend
Carpoforus.
--Ik ben zoo nat! zei onbehagelijk Cecilianus, dien de Jager zette op
den grond. Cecilius wikkelde hem in de lacerna, die de edele Plinius
hun had gelaten.
--.... Maar dàt zeg ik jullie, bulderde de dominus plotseling los.
--.... Dominus....!
--.... Dominus....!
--.... Pas toch op: de verklikkers....!
--.... Dat ik morgen nièt de Bacchides geef....
--.... Hè, dominus!
--.... dominus!! riepen de tweelingen, te leur gesteld.
--Neen! bulderde de dominus. De Hymne, dat kan niet anders--maar
de Bacchides weêr geven op die zelfde planken, waar nu nog ligt het
bloed van een werkelijken misdadiger....
--.... Als die maar een misdadiger wàs.... fluisterde het rondom.
--.... dat doè ik niet! betuigde de dominus. Ik geef morgen de
Menæchmi!
--En de titulus? zei plotseling Martialis, die was aangekomen en den
dominus had gehoord.
--Kàn me niet schelen, schreeuwde de dominus.
--En wie speelt Erotium, in de Menæchmi? vroeg Cecilius. Cecilianus?
--Neen jij, mopperde de dominus.
--Laat Cecilius maar Erotium spelen, dominus, zei Cecilianus. En
Clarus de matrona.... Want dáar heb ik geen lust in.
--Neen, dominus, laat Cecilianus maar Erotium spelen! wedijverde
Cecilius in beminnelijkheid. Maar Clarus wel de matrona....
--Ach, zei Cecilianus; die is toch zoo een matrona-jongen.... Net
een oud wijf, fluisterde hij zijn broertje in.
--Cecilius speelt Erotium, besliste de dominus.
--Vrienden! zei Nilus. Het is niet om mijn zaak aan te prijzen maar
hebben jullie geen honger? Ik heb van morgen voor dag en dauw al
gekokereld met moeder voor jullie....
--En wij.... wij hebben nièt gekookt, zeiden Matta, Prisca en Flacca,
Taurus' meiden, die met den leno en de Alexandrijnsche aan kwamen.
--Ik heb een heerlijk moretum klaar staan, hèt gerecht voor de
Megalezia! verlokte Nilus.
--Nilus! zei de dominus. Dan gaan we allen met je meê. Paraziet,
hoor eens....
De "paraziet", fijntjes geknepen zijn in het leven matigen, dunnen
mond, gehoorzaamde.
--We spelen morgen de Menæchmi.
--Goed, dominus....
--Hoor je, senex-Eén?
--Ja, dominus.... De heilige "Bacchides" zouden op die bloedgedrenkte
planken worden ontwijd.... Eerst maar de Menæchmi om ze rein te
wasschen.
--Paraziet, ging de dominus voort, terwijl allen lachten om den
senex. Je hebt slecht gespeeld van daag.
--Ja, dominus....
--Ik zoû je door Silus en Afer moeten laten geeselen, dat de vellen
er af vlogen.
--Laten kruisigen, dominus, zei de "paraziet"; en dan laten verslinden
door een beer.
--Maar niet op de zelfde planken, waar de heilige "Bacchides" zijn
vertoond, treiterde de senex.
--Jij hadt maar....!
--Ja, jij hadt maar....!! vielen Cecilius en Cecilianus in.
--Een prachtige rol in die "Bacchides"!
--In die heilige "Bacchides"!
--Paraziet, zei de dominus; ik zal je niet laten geeselen.
--Neen, dominus, zei de "paraziet".
--Op éen voorwaarde.
--Ja, dominus....
--Dat je morgen zóo goed als je kunt je rol in de Menæchmi speelt.
--Ik beloof het je, dominus.
--En overmorgen? vroegen de jongens.
--De Bacchides weêr, zeide de dominus.
--Dan zijn de planken schoon gewasschen door de Menæchmi, treiterde
de senex.
--Vooruit dan, vrienden! riep Nilus. Gaat iedereen meê, avondmalen?
--Ja, ja, ja, ja! riepen allen; Lentulus, Latinus, Thymele,
Gymnazium....
Cosmus maakte zich uit de voeten: hij was de geùrwerker, de
beroemde, van den Vicus Tuscus.... Hij ging avondmalen met Tryfo,
den boekhandelaar en de zijdeverkoopers en de goudsmeden....
--Wie mag ik mijn ezel bieden? noodde Nilus. Kom, wie wil er op mijn
ezel zitten?
--Alexa! Alexandra!! riepen de meiden van Taurus.
--Neen, zei Nilus' moeder. Ik ben niet moê.
--Cecilianus, zei Thymele; het lieve ventje is flauw gevallen!
--Ach wat! riep Cecilianus. Ik ben weêr beter. Het was alleen maar
éven om dien beer. Ik wil niet op den ezel. Thymele, ga jij er op!
--Ja, Thymele! moest Cecilius na komen. Ga jij op den ezel zitten!
--Neen, zei Thymele; ik loop wel graag na gedanst te hebben: dàt
houdt juist mijn lange beenen lenig.
--Nou, zei de voormalige, Gymnazium; als Alexa niet op den ezel
wil.... ze is even zoo dik als ik....
--Alexa is dikker, zei Colosseros.
--Ze zijn even dik, meenden Murrhinus en Triumfus. Ja, ze zijn
even dik!
--Meten! riep Carpoforus.
--Neen, weerde Nilus' moeder af. Ik ben immers veel dikker dan
Gymnazium.
--Nou.... zei Gymnazium. Als dat dan alles zoo is.... dan zit ik wel
graag op den ezel.
--Wachten we nog, tot de regen op houdt.... ried de dominus aan.
--Het druppelt alleen nog maar wat, zei Cecilius.
--.... Ja, zei Cecilianus, hand buiten de portiek; het druppelt alleen
nog maar wat.
--Vooruit dan, spoorde Nilus aan. Gymnazium op den ezel!
--Gymnazium op den ezel! klonk het van alle kant.
Gymnazium, door Nilus geholpen, geheschen, poogde zich op den ezel
te zetten, Amazone-gelijk.
--Ik glij er af!! riep Gymnazium.
--Schrijlings dan! rieden de gladiatoren.
--Ik kan niet! riep Gymnazium.
De gladiatoren kwamen te hulp. Links en rechts grepen zij een been
van Gymnazium en heschen zij haar schrijlings er op.
--Heu, jongens! riep de voormalige. Is dat trekken en pakken en ruw
zijn! Ik kon jullie moeder wel zijn.
--Gaan we! noodde Nilus.
--Vooruit! Vooruit! riepen allen.
Zij gingen. Het regende nauwlijks meer.
--Kan je loopen, mannetje? vroeg de Jager teeder tot Cecilianus,
die geluk hem zoû aanbrengen, morgen, in het Colosseum, als hij den
Leeuw moest bekampen.
--Jawel....
--Zit je niet liever op mijn schouders?
--Ja! O ja! Op je schouders! Paardje rijden! juichte Cecilianus.
--Jij op mijn schouders? vroeg Colosseros aan Cecilius.
--Ja, ja! wilde Cecilius wel. Als Cecilianus op zijn schouders zit,
wil ik wel op jou schouders zitten!
--Vooruit dan!
De gladiatoren bukten, vuisten op knie. De jongens sprongen op
hun ruggen. De ezel ging voor, met Gymnazium, Nilus en Alexa ter
zijde. Volgden Taurus en de meiden. Volgde de geheele grex, met
Latinus, Thymele, Lentulus, de "beroemde" gasten, joviaal met zelfs
de minsten van den troep. Hosten ter zij van den stoet Carpoforus
met Cecilianus, Colosseros met Cecilius op zijn nek. De jongens
schreeuwden, van pleizier, als kinderen. Volgden de andere gladiatoren.
Allen gingen moretum eten bij Nilus; hèt gerecht van de Megalezia:
wijnruit en kaas, met knoflook doorgeurd: de heerlijke koude schaal!
Martialis, alleen, zag hen bijna weemoedig na. Hij had meê willen
gaan. Maar zij vergaten hem te nooden en daarbij, hij werd bij den
Keizer verwacht. Naar huis, om zich te verkleeden? Heelemaal naar
Nomentum, te voet? Om in plaats van dit eene rare, natte toga-tje,
een ander, even raar, hoewel dan toch wat droger, om te doen!
Neen, dat zoû hij maar niet. En, door de modder, plaste hij,
eenzaam, door de nog regenstroomende modderstraten der Theater-
en portiekenwijk, naar het Palatium, om den Keizer te verstrooien.