89 God whose might on high appears,

Who camest to this world

In human guise,

In this vale of many fears

And sullen tears

Thy great glory hast unfurled

Before our eyes;

90 And thy Son most delicate

By His natural majesty

Of divine birth,

Ah, in blood and wounds prostrate

Is now his state

For our vile infirmity

And little worth.

91 O Thou ruler of the sky,

High God of power divine,

Enduring might,

Who for thy creature, man, to die

Didst not deny

Thy Godhead, and madest Thine

Our mortal plight.

92 And thy daughter, mother, bride,

Noble flower of the skies,

The Virgin blest,

Gentle Dove, when her Son died,

God crucified,

Ah what tears shed by those eyes

Her grief attest.

93 O most precious tears that well

From that virgin heart distilled

One by one,

Flowing at thy sorrow's spell

They those perfect eyes have filled

And still flow on.

94 Who but one of them might have

In it most manifestly

That grief to prove,

Even that woe and suffering grave

Which then overwhelmèd thee

For thy dear love.

95 Fainting then with grief if failed

Thy tears, yet Him they might not fail,

Thy Life, thy Son,

Who unto the Cross was nailed,

Even fresh tears that could avail,

In prayer begun.

96 For far greater woe was His

When He saw thee faint and languish

In thy distress,

More than His own agonies,

And doubled is

All His torture at thy anguish

Measureless.

97 For no words have ever told

No prayer or litany wailed

Such grief and loss:

Our weak thought may not enfold

Nor thee behold

As thou wert when He was nailed

Upon the Cross.

98 For to thee, O lovely face,

Wherein Heaven's beauty shone,

What woe was given

When the Cross on high they place

And thereupon

Nailèd the Son of Heaven,

Even thy Son!

99 Over the crowd's heads on high

He who was ever thy delight

Came to thy sight,

To the Cross nailèd cruelly,

Thou standing by,

Thou the mother of Him who died

There crucified!

100 O frail Queen of Holiness,

Who would not thus weep to see

Thee fainting fall

And lie there all motionless,

Thou patroness

Who dost still uphold and free

The life of all!

101 _St Ambrose._ Thus of yore did Jeremiah

On Mount Sion make lament

In days long spent,

For he knew that the Messiah

Was for our salvation sent.

102 And he mourned the misery

Of ill-starred Jerusalem,

The murderess,

Who should kill unnaturally

Her God born in Bethlehem

Our life to bless.

103 _St Jerome._ O the Holy Lamb to see

Humble amid the wolves' despite,

With mockery fraught,

Condemned to suffer cruelly

Upon the Tree,

And that face, so fair and white,

Thus set at nought!

_St Augustine. (He blesses the table.)_

104 The Eternal Father's blessing rest,

And of the Son, who suffered thus

Even for us,

And of the Spirit holiest,

On thee our guest:

Spirit immortal, Father, Son,

The Three in One.

105 _Church._ Come now, bring water for the hands.

_St Aug._ But thou must wash in tear on tear

Shed for thy past sins' misery,

Most thoroughly,

And then to this fair towel here

Thou mayst draw near,

A towel that is kept for thee

Worked cunningly

106 With finest silk in painlessness

From out the Holy Virgin's veins

That issuèd,

Silk that was spun in bitterness

And dark distress,

And woven with increasing pains

And finishèd.

107 Yet never shall thine eyes be dried:

This pattern sad will ever make

Thy tears downflow,

Such stitches here on either side

Doth it provide

That one's very heart must break

To see such woe.

108 Presented here thou mayest see

With lovely face most natural

--And seeing weep--

Embroiderèd with agony,

O mystery!

God fashioned, who created all,

In human shape.

(_The towel here described is the veronica, which St Augustine takes

from among the dishes and shows to the Soul, and the Mother Church and

the Doctors adore it on their knees, singing _Salve sancta Facies_, and

the Mother Church then says:_)

109 _Church._ Let the first viand be

brought.

_St Jerome._ It was preparèd joylessly

On a sad day,

With no pleasure was it fraught,

With suffering bought,

And its cook was Cruelty,

Eager to slay.

110 With seasoning of tears and shame

Must this course by thee be eaten,

Sorrowfully,

Since the Messiah's holy frame,

Pure, free from blame,

Cruelly was scourged and beaten

For love of thee.

(_The viand so described consists of the scourge which at this stage is

taken from the dishes and presented to the Soul and all kneel and adore,

singing _Ave flagellum_; and Jerome then says:_)

111 _St Jerome._ This second viand of noble worth,

This delicacy,

Must be slowly eaten by thee

In contemplation

Of what the Lord of all the earth

In agony

Sufferèd for thy salvation.

112 This new torture suddenly

He allowed to reach His brain,

That so thy wit

And sense might be restored to thee,

That perished from thee utterly,

Yea that thou Paradise mightst gain

Endured He it.

(_This second viand so described is the crown of thorns, and at this

stage they take it from the plates, and kneeling the holy Doctors

sing _Ave corona spinarum_ and afterwards the Mother Church says:_)

113 _Church._ Another bring in the same strain.

_St Jerome._ This third viand that is brought to thee

Was prepared thrice

In places three, in each with gain

Of subtler pain,

With the wood of the Holy Tree,

Wood of great price.

114 It must be eaten sorrowfully,

Since the Virgin glorious

Saw it garnished,

Her treasure nailèd cruelly

Then did she see,

And her pearl most precious

Pierced and tarnished.

(_At this station St Augustine brings the nails and all kneel and adore

them, singing _Dulce lignum, dulcis clavus_, and when the adoration is

ended the Angel says to the Soul:_)

115 _Angel._ These trappings must thou

lay aside,

This new fare cannot, thou must know,

Be eaten thus:

By them are men's souls vilified

And in their pride

Puffed up with overweening show

Presumptuous.

(_The Soul casts off the dress and jewels that the enemy gave her._)

116 _St Augustine._ O soul, well counselled! well bestowed

To each what is of each by right,

And earth to earth:

Now shalt thou speed along thy road,

Free of this load,

Faring by faith from this stern fight

Victorious forth.

117 _Church._ To the last course I thee

invite.

_St Jerome._ This fourth viand is of a kind

So seasonèd,

It is of value infinite,

Most exquisite,

Prepared by the Divine mind

And perfected:

118 Entrusted first in mystery

To a holy virgin came from Heaven

This secret thing,

Encompassed by divinity

And sanctity,

Then to the Eternal Father given

As offering.

(_St Jerome presents to the Soul a Crucifix, which he takes from among

the dishes, and the Doctors adore it, singing _Domine Jesu Christe_, and

afterwards the Soul says:_)

119 _Soul._ With what heart and mind contrite

May I praise Thee sadly now

Who am nought,

Seeing Thee, God infinite,

To such plight

Of suffering and sorrow bow,

By my sin brought!

120 Lord, how art Thou crushed and broken,

Thou, the Son of God, to die!

And Thy death

By whom ordered, by what token

The word spoken

Thee to judge and crucify,

Who gav'st us breath?

121 _St Aug._ For the fruit to end this feast,

On the altar given thee thus

Lovingly,

To the orchard go we all in quest,

Where lies at rest

The Redeemer, He who died for us

And set us free.

(_And all with the Soul, singing _Te deum laudamus_, went to adore the

tomb._)

LAVS DEO.

EXHORTAÇÃO DA GUERRA

_Exhortação da Guerra[154]._

_Interlocutores_: ¶ Nigromante, ZEBRON, DANOR, Diabos, POLICENA,

PANTASILEA, ARCHILES, ANIBAL, EYTOR, CEPIAM.

_A Tragicomedia seguinte seu nome he Exortação da guerra. Foi

representada ao muyto alto & nobre Rey dom Manoel o primeyro em Portugal

deste nome na sua cidade de Lixboa na partida pera Azamor do illustre &

muy magnifico senhor dõ Gemes Duque de Bargança & de Guimarães, &c. Era

de M.D.xiiij annos._

¶ _Entra primeyramente hum clerigo nigromante & diz:_

CL. Famosos & esclarecidos

principes mui preciosos,

na terra vitoriosos

& no ceo muyto queridos,

5 sou clerigo natural

de Portugal,

venho da coua Sebila

onde se esmera & estila

a sotileza infernal.

10 E venho muy copioso

magico & nigromante,

feyticeyro muy galante,

astrologo bem auondoso.

Tantas artes diabris

15 saber quis

que o mais forte diabo

darey preso polo rabo

ao iffante Dom Luis.

Sey modos dencantamentos

20 quaes nunca soube ninguem,

artes para querer bem,

remedios a pensamentos.

Farey de hum coraçam duro

mais que muro

25 como brando leytoayro,

e farei polo contrayro

que seja sempre seguro.

Sou muy grande encantador,

faço grandes marauilhas,

30 as diabolicas sillas

sam todas em meu favor:

farey cousas impossiveis

muy terribeis,

milagres muy euidentes

35 que he pera pasmar as gentes,

visiueis & invisiueis.

Farey que hũa dama esquiua

por mais çafara que seja

quando o galante a veja

40 que ella folgue de ser viua;

farey a dous namorados

mui penados

questem cada hum per si,

& cousas farey aqui

45 que estareis marauilhados.

Farey por meo vintem

que hũa dama muito fea

que de noyte sem candea

nam pareça mal nem bem;

50 e outra fermosa & bella

como estrella

farey por sino forçado

que qualquer homem hõrrado

nam lhe pesasse um ella.

55 Faruos ey mais pera verdes,

por esconjuro perfeyto,

que caseis todos a eyto

o milhor que vos poderdes;

e farey da noite dia

60 per pura nigromanciia

se o sol alumear,

& farey yr polo ar

toda a van fantesia.

Faruos ey todos dormir

65 em quanto o sono vos durar

& faruos ey acordar

sem a terra vos sentir;

e farey hum namorado

bem penado

70 se amar bem de verdade

que lhe dure essa vontade

atee ter outro cuydado.

Faruos ey que desejeis

cousas que estão por fazer,

75 e faruos ey receber

na hora que vos desposeis,

e farey que esta cidade

estee pedra sobre pedra,

e farey que quem nam medra

80 nunca t̃e prosperidade.

Farey per magicas rasas

chuuas tam desatinadas

que estem as telhas deytadas

pelos telhados das casas;

85 e farey a torre da See,

assi grande como he,

per graça da sua clima

que tenha o alicesse ao pee

& as ameas em cima.

90 Nam me quero mais gabar.

Nome de San Cebriam

esconjurote Satam.

Senhores não espantar!

Zeet zeberet zerregud zebet

95 oo filui soter

rehe zezegot relinzet

oo filui soter

oo chaues das profundezas

abri os porros da terra!

100 Princepe[*] da eterna treua

pareçam tuas grandezas!

conjurote Satanas,

onde estaas,

polo bafo dos dragões,

105 pola ira dos liões,

polo valle de Jurafas.

Polo fumo peçonhento

que sae da tua cadeyra

e pola ardente fugueyra,

110 polo lago do tormento

esconjurote Satam,

de coraçam,

zezegot seluece soter,

conjurote, Lucifer,

115 que ouças minha oraçam.

Polas neuoas ardentes

que estam nas tuas moradas,

pollas poças pouoadas

de bibaras & serpentes,

120 e pello amargo tormento

muy sem tento

que daas aos encacerados,

pollos grytos dos danados

que nunca cessam momento:

125 conjurote, Berzebu,

pola ceguidade Hebrayca

e polla malicia Judayca,

com a qual te alegras tu,

rezeegut Linteser

130 zamzorep tisal

siroofee nafezeri.

_Vêm os diabos Zebron & Danor & diz Zebron:_

_Z._ Que has tu, escomungado?

_C._ Oo yrmãos, venhaes embora!

_D._ Que nos queres tu agora?

135 _C._ Que me façaes hum mandado.

_Z._ Polo altar de Satam,

dom vilam.

_D._ Tomoo por essas gadelhas

& cortemoslhe as orelhas,

140 que este clerigo he ladram.

_C._ Manos, nam me façaes mal,

Compadres, primos, amigos!

_Z._ Não te temos em dous figos.

_C._ Como vay a Belial?

145 sua corte estaa em paz?

_D._ Dalhe aramaa hum bofete,

crismemos este rapaz

& chamemoslhe Zopete.

_C._ Ora fallemos de siso:

150 estais todos de saude?

_Z._ Fideputa, meo almude,

que t̃es tu de ver com isso?

_C._ Minhas potencias relaxo

& me abaxo,

155 falayme doutra maneyra.

_D._ Sois bispo vos da Landeyra

ou vigayro no Cartaxo?

_Z._ He Cura do Lumear,

sochantre da Mealhada,

160 acipreste de canada,

bebe sem desfolegar.

_D._ É capelão terrantees,

bom Ingres,

patriarca em Ribatejo

165 beberaa sobre hum cangrejo

as guelas dũ Frances.

_Z._ Danor, dime, he Cardeal

Darruda ou de Caparica?

_D._ Nenhũa cousa lhe fica

170 senam sempre o vaso tal,

tem um grande Arcebispado

muito honrrado

junto da pedra da estrema

onda põe a diadema

175 & a mitra o tal prelado.

Ladram, sabes o Seyxal

& Almada & pereli?

Oo fideputa alfaqui

albardeyro do Tojal.

180 _C._ Diabos, quereis fazer

o que eu quiser

por bem ou de outra feyçam?

_D._ Oo fideputa ladram

auemoste dobedecer.

185 _C._ Ora eu vos mando & remando

pollas virtudes dos ceos

polla potencia de Deos,

em cujo seruiço ando,

conjurouos da sua parte

190 sem mais arte

que façais o que eu mandar

polla terra & pollo ar,

aqui & em toda a parte.

_Z._ Como te vai com as terças?

195 É viuo aquelle alifante

que foy a Roma tão galante?

_D._ Amargamte a ti estas verças?

_C._ Esconjurote, Danor,

por amor de sam Paulo

200 e de sam Polo.

_Z._ Tu não tens nenhum miolo.

_C._ Eu vos farey vir a dor.

Por esta madre de Deos

de tão alta dinidade,

205 & polla sua humildade,

com que abrio os altos ceos,

polas veas virginaes

emperiaes

de que Christo foi humanado.

210 _Z._ Que queres, escomungado?

Mandanos, nam digas mais.

_C._ Minha merce mãda & ordena

que tragais logo essas horas

diante destas senhoras

215 a Troyana Policena

muyto bem atauiada

& concertada,

assi linda como era.

_D._ Quanta pancada te dera

220 se pudera,

mas t̃esma força quebrada.

_C._ Venha por mar ou por terra

logo muyto sem referta.

_Z._ E a terça da offerta

225 tambem pagas pera a guerra?

_C._ Trazei logo a Policena

muy sem pena

com sua festa diante.

_Z._ Inda yraa outro alifante:

230 pagaraas quarto & vintena.

_Vem Policena & diz:_

_P._ Eu que venho aqui fazer?

Oo que gran pena me destes

pois por força me trouxestes

a um nouo padecer:

235 que quem viue sem ventura,

em gram tristura

ver prazeres lhee mais morte.

Oo belenissima corte,

senhora da fermosura!

240 Nam foy o paço Troyano

dino de vosso primor:

vejo hum Priamo mayor

hum Cesar muy soberano,

outra Ecuba mais alta,

245 mui sem falta,

em poderosa, doce, humana,

a quem por Febo & Diana

cada vez Deos mais esmalta.

E vos, Principe excelente,

250 dayme aluisaras liberais,

que vossas mostras são tais

que todo mundo he contente,

e aos planetas dos ceos

mandou Deos

255 que vos dessem tais fauores

que em grandeza sejais vos

prima dos antecessores.

Por vos, mui fermosa flor,

Iffante Dona Isabel

260 Foram juntos em torpel

por mandando do senhor

o ceo & sua companhia

& julgou Jupiter juiz

que fosseis Emperatriz

265 de Castella & Alemanha.

Senhor Iffante Dom Fernãdo,

vosso sino he de prudencia,

Mercurio per excelencia

fauorece vosso bando,

270 sereis rico & prosperado

e descansado,

sem cuydado & sem fadiga,

& sem guerra & sem briga:

isto vos estaa guardado.

275 Iffante Dona Breatiz,

vos sois dos sinos julgada

que aueis de ser casada

nas partes de flor de lis:

mais bem do que vos cuydais,

280 muyto mais,

vos tem o mundo guardado.

Perdey, senhores, cuydado

pois com Deos tanto priuais.

_C._ Que dizeis vos destas rosas,

285 deste val de fermosura?

_P._ Tal fora minha ventura

como ellas sam de fermosas!

Oo que corte tam lozida

& guarnecida

290 de lindezas para olhar!

quem me pudera ficar

nesta gloriosa vida!

_D._ Nesta vida! la acharaas.

_P._ Quem me trouxe a este fado?

295 _D._ Esse zote escomungado

te trouxe aqui onde estaas.

Perguntalhe que te quer

para ver.

_P._ Homem, a que me trouxeste?

300 _C._ Quee? ainda agora vieste

e has me de responder!

Declara a estes senhores,

pois foste damor ferida,

qual achaste nesta vida

305 que é a moor dor das dores,

e se as penas infernaes

se sam aas do amor yguaes,

ou se dam la mais tormentos

dos que ca dam pensamentos

310 e as penas que nos daes.

_P._ Muyto triste padecer

no inferno sinto eu

mas a dor que o amor me deu

nunca a mais pude esqueecer.

315 _C._ Que manhas, que gentileza

ha de ter o bom galante?

_P._ A primeyra he ser constante,

fundado todo em firmeza;

nobre, secreto, calado,

320 soffrido em ser desdañado,

sempre aberto o coração

pera receber payxão

mas nam pera ser mudado.

Ha de ser mui liberal,

325 todo fundado em franqueza,

esta he a mor gentileza

do amante natural:

porque é tam desuiada

ser o escasso namorado

330 como estar fogo em geada

ou hũa cousa pintada

ser o mesmo encorporado.

Ha de ser o seu comer

dous bocados suspirando

335 & dormir meo velando

sem de todo adormecer.

Ha de ter muy doces modos,

humano, cortessa todos,

seruir sem esperar della,

340 que quem ama com cautela

não segue a t̃eçam dos Godos.

_C._ Qual he a cousa principal

porque deue ser amado?

_P._ Que seja mui esforçado,

345 isto he o que mais lhe val.

Porque hum velho dioso,

feo e muyto tossegoso,

se na guerra tem boa fama

com a mais fermosa dama

350 merece de ser ditoso.

Senhores guerreyros, guerreyros!

& vos senhoras guerreyras

bandeyras & não gorgueyras

lauray pera os caualeyros.

355 Que assi nas guerras Troyãs

eu mesma & minhas irmaãs

teciamos os estandartes

bordados de todas partes

com diuisas mui loucaãs.

360 Com cantares e alegrias

dauamos nossos colares

e nossas joias a pares

per essas capitanias.

Renegay dos desfiados

365 & dos pontos enleuados

destruase aquella terra

dos perros arrenegados.

Oo quem vio Pantasileea

com quarenta mil donzellas,

370 armadas como as estrellas

no campo de Palomea.

_C._ Venha aqui: trazeyma ca.

_Z._ Deyxanos yeramaa.

_C._ Ora sus, questais fazendo?

375 _D._ O' diabo que teu encomendo

& quem tal poder te daa.

_Entra Pantiselea e diz:_

_P._ Que quereis e esta chorosa

rainha Pantasilea,

aa penada, triste, fea,

380 pera corte tam fermosa?

Porque me quereis vos ver

diante vosso poder,

rey das grandes marauilhas

que com pequenas quadrilhas

385 venceis quem quereis vencer?

Se eu, senhor, forra me vira,

do inferno solta agora,

e fora de mi senhora,

meu senhor, eu vos seruira,

390 empregara bem meus dias

em vossas capitanias,

& minha frecha dourada

fora bem auenturada

& nam nas guerras vazias.

395 Oo famoso Portugal

conhece teu bem profundo,

pois atee o Polo segundo

chega o teu poder real.

Auante, auante, senhores,

400 pois que com grandes favores

todo o ceo vos fauorece:

el Rey de Fez esmorece,

& Marrocos daa clamores.

Oo deixay de edificar

405 tantas camaras dobradas

Muy pintadas & douradas.

Que he gastar sem prestar.

Alabardas, alabardas!

espingardas, espingardas!

410 Nam queyrais ser Genoeses

senam muyto Portugueses

& morar em casas pardas.

Cobray fama de ferozes,

nam de ricos, que he perigosa,

415 douray a patria vossa

com mais nozes que as vozes.

Auante, auante Lisboa!

que por todo mundo soa

tua prospera fortuna:

420 pois que fortuna temfuna

faze sempre de pessoa.

Archiles, que foy daqui

de perto desta cidade,

chamay-o: diraa a verdade

425 se não quereis crer a mi.

_C._ Ora sus, sus digo eu.

_Z._ Este clerigo he sandeu.

Onde estou que o nam crismo!

oo fideputa judeu

430 queres vazar o abismo?

_Vem Archiles & diz:_

_A._ Quando Jupiter estaua

em toda sua fortaleza

& seu gran poder reynaua

& seu braço dominaua

435 os cursos da natureza;

quando Martes influya

seus rayos de vencimento

& suas forças repartia;

quando Saturno dormia

440 com todo seu firmamento;

e quando o Sol mais lozia

& seus rayos apuraua

& a Lũa aparecia

mais clara que o meo dia;

445 & quando Venus cãtaua,

e quando Mercurio estaua

mais pronto em dar sapiencia;

& quando o ceo se alegraua

& o mar mais manso estaua

450 & os ventos em clemencia;

e quando os sinos estauam

com mais gloria & alegria

& os poolos senfeytauam

& as nuũes se tirauam

445 & a luz resplandecia;

e quando a alegria vera

foy em todas naturezas,

nesse dia, mes & era

quando tudo isto era

460 naceram vossas altezas.

Eu Archiles fuy criado

nesta terra muytos dias

& sam bem auenturado

ver este reyno exalçado

465 & honrrado por tantas vias.

Oo nobres seus naturaes,

por Deos nam vos descudees,

lembreuos que triumphaes;

oo prelados, nam dormais!

470 clerigos, nam murmureis!

Quando Roma a todas velas

conquistaua toda a terra

todas, donas & donzelas,

dauam suas joyas belas

475 pera manter os da guerra.

Oo pastores da Ygreja

moura a ceyta de Mafoma,

ajuday a tal peleja

que açoutados vos veja

480 sem apelar pera Roma.

Deueis devender as taças,

empenhar os breuiayros,

fazer vasos de cabaças

& comer pão & rabaças

485 por vencer vossos contrayros.

_Z._ Assi, assi, aramaa!

dom zote, que te parece?

_C._ E a mi que se me daa?

quem de seu renda nam ha

490 as terças pouco lhe empece.

_A._ Se viesse aqui Anibal

e Eytor e Cepiam

vereis o que vos diram

das cousas de Portugal

495 com verdade & com razam.

_C._ Sus Danor, e tu Zebram:

venham todos tres aqui.

_D._ Fideputa, rapaz, cam,

perro, clerigo, ladram!

500 _Z._ Mao pesar vejeu de ti.

_Vem Anibal, Eytor, Cepiam & diz Anibal:_

_A._ Que cousa tam escusada

he agora aqui Anibal,

que vossa corte he afamada

per todo mundo em geral.

505 _E._ Nem Eytor nam faz mister.

_C._ Nem tampouco Cepiam.

_A._ Deueis, senhores, esperar

em Deos que vos ha de dar

toda Africa na vossa mão.

510 Africa foi de Christãos,

Mouros vola tem roubada:

Capitães, pondelhas mãos,

que vos vireis mais louçãos

com famosa nomeada.

515 Oo senhoras Portuguesas,

gastay pedras preciosas,

donas, donzelas, duquesas,

que as taes guerras & empresas

sam propriamente vossas.

520 É guerra de deuaçam

por honrra de vossa terra,

commettida com rezam,

formada com descriçam

contra aquella gente perra.

525 Fazey contas de bugalhos,

& perlas de camarinhas,

firmaes de cabeças dalhos;

isto si, senhoras minhas,

& esses que tendes daylhos.

530 Oo ̃q nam honrram vestidos

nem muy ricos atauios

mas os feytos nobrecidos,

nam briaes douro tecidos

com trepas de desuarios:

535 dayos pera capacetes.

& vos, priores honrrados,

reparti os Priorados

a soyços & soldados,

_& centum pro vno accipietis_.

540 A renda que apanhais

o milhor que vos podeis

nas ygrejas nam gastais,

aos proues pouca dais,

eu nam sey que lhe fazeis.

545 Day a terça do que ouuerdes

pera Africa conquistar

com mais prazer que poderdes,

que quanto menos tiuerdes

menos tereis que guardar.

550 Oo senhores cidadãos

Fidalgos & regedores

escutay os atambores

com ouuidos de Christãos!

E a gente popular

555 auante! nam refusar!

Ponde a vida & a fazenda,

porque pera tal contenda

ninguem deue recear.

_Todas estas figuras se ordenaram em caracol & a vozes cantaram &

representaram o que se segue, cantando todos:_

Ta la la la lam, ta la la la lam.

560 _A._ Auante, auante! senhores!

que na guerra com razam

anda Deos de capitam.

_Cãtã._ Ta la la la lam, ta la la la lam.

_A._ Guerra, guerra, todo estado!

565 guerra, guerra muy cruel!

que o gran Rey Dom Manoel

contra Mouros estaa viado.

Tem promettido & jurado

dentro no seu coraçam

570 que poucos lhescaparão.

_Cãtã._ Ta la la la lam, ta la la la lam.

_Anfalado._ Sua Alteza detremina

por acrescentar a fee

fazer da Mesquita See

575 em Fez por graça diuina.

Guerra, guerra muy contina

he sua grande tençam.

_Cãtã._ Ta la la la lam, ta la la la lam.

_A._ Este Rey tam excelente,

580 muyto bem afortunado,

tem o mundo rodeado

doriente ao Ponente:

Deos mui alto, omnipotente,

o seu real coraçam

585 tem posto na sua mão.

_Cãtã._ Ta la la la lam, ta la la la lam.

_E com esta soyça se sayram e fenece a susodita Tragicomedia._

NOTES:

0. _Era de M.D.xiiij_ A. 1513 C, D, E.

25. _leituairo_ C.

100. _Princepes_ A.

117. _estan_ A.

118. _pocas_ A.

119. _viboras_ C.

131. _Lisó fé_ C.

148. _zobete_ C.

167. _Cardial_ C.

221. _tens-me a_ C.

238. _bellenissima_ C.

260. _tropel_ C.

346. _idoso_ C.

347. _muito socegado_ C.

375. _Ó Diabo qu'eu t'encommendo_ C.

515. _senhores Portugueses_ A.

FOOTNOTES:

[154] This play was omitted in B.

ENGLISH TRANSLATION:

_Exhortation to War._

_Dramatis personae_: A necromancer, ZEBRON and DANOR, devils, POLYXENA,

PENTHESILEA, ACHILLES, HANNIBAL, HECTOR, SCIPIO.

_The following tragicomedy is called Exhortation to War. It was played

before the very high and noble King Dom Manuel I of Portugal in his city

of Lisbon on the departure for Azamor of the illustrious and very

magnificent Lord Dom James, Duke of Braganza, Guimarães, etc., in the

year 1513._

¶ _A necromancer priest first enters and says:_

Four Plays of Gil Vicente · 第 7 / 15 段