B. THE OUTER RULE

[f. 112v] [Gh]e mine leoue sustren bute [gh]ef neod ow driue [&] ower

meistre hit reade · ne schulen habbe na beast bute cat ane.

Ancre þe haueð ahte · þuncheð bet husewif ase Marthe wes · ne

lihtliche ne mei ha nawt beo Marie marthe suster wið

griðfullnesse [f. 113r] of heorte. for þenne mot ha þenchen of

þe kues foddre · of heorde {5} monne hure ·

[f. 116r] ++[Gh]e mine leoue sustren *bute [gh]ef neod ow driue* ne

schulen habben no best . bute kat one. ancre þet haueð eihte

þuncheð bet husewif ase marthe was . þen ancre . ne none weis ne

mei heo beon marie . *marthe suster * mid griðfulnesse of

heorte. Vor þeonne mot heo þenchen of þe kues foddre and of {5}

heordemonne huire .

[Collations: 1. mine ... sustren _om._ || 2. schule [gh]e C ||

haue || na | nan C || beast B || cat || ane B || þe C ||

3. haues || ahte | achte C || semes || bet{er}e B || as B ||

wes C || þen ancre _om._ B nanes | for `lihtliche oðer´

nanes C || 4. weies || mai || ho | ha C || beo || wið B ||

5. for þenne B || ho | ha C || cuwes C || and _om._ B ||

6a. þe heordes || hure C]

Olhnin þe heiward · wearien hwen he punt hire · [&] [gh]elden þah þe

hearmes. ladlich þing is hit wat crist hwen me makeð i tune man

of ancre ahte. Nu þenne [gh]ef eani mot nedlunge habben hit · loki

[þ/] hit namon ne eili ne ne hearmi · ne [þ/] hire þoht ne beo

nawiht þron ifestnet. ancre ne ah to habben na þing [þ/] utward

drahe hire {10} heorte.

oluhnen þene heiward . warien hwon me punt hire [&] [gh]elden þauh

ðe hermes. wat crist þis is lodlich þing . hwon me [f. 116v] makeð

mone i{n} tune of ancre eihte. Þauh [gh]if eni mot nede habben ku

: loke ðet heo none mo{n}ne ne eilie : ne ne hermie . ne þet hire

þouht ne beo nout þeron i{}uestned. ancre ne ouh nout {10} to

habben no þing þet drawe utward hire heorte.

[Linenote:

8. _me me_ MS.]

[Collations: 6b. Olcne | olchni C || þe B || haiward | haiwart C

|| hwen he B || pundes || 7. [gh]elde B || þah | þach C ||

harmes B || ladli | ladlich C || þing is wat c{ri}st hwen B ||

8. mo{n} || makes B || i{n} tune man | itune man C || ancres B

|| ahte | achte C || Nu þenne _latter deleted_, þah _in margin_

| Nu þach C || [gh]ef C || ani B || 9. nedinge | nedunge C ||

haue || ku] hit B || hit na mo{n} B || eile | eili C || harme |

harmi C || 10. ni || þoht | þocht C || nawt | nawicht C ||

ter{}on | þron C || ifestnet || Anker || ah | ach C || nawt T

_om._ C || 11a. haue || no þing _om._ T || nan C || utward drahe

| utwart dra[gh]e C]

+N+a chaffere ne driue [gh]e · ancre [þ/] is chepilt · [þ/] is · buð

forte sullen efter bi[gh]ete · ha chepeð hire sawle þe chapmon of

helle. þing þah [þ/] ha wurcheð ha mei þurh hire meistres read{;}

for hire neode sullen · hali men sumhwile liueden bi hare

honden.

none cheffare ne driue [gh]e. ancre þet is cheapild .* þe buð for

te sullen efter bi[gh]ete * {12} heo cheapeð hire soule : þe chepmon

of helle. *Þing þah [þ/] ha wurcheð{;} ha mei wel þurh hire

meistres read{;} for hire neode sullen. þah swa dernliche as

ha mei for misliche mon{n}e wordes.*

[Linenote:

12. _[gh]e_ over an erasure.]

[Collations: 11b. Na B || chaffare | cheffere C || 12. Anker ||

chapmon chepilt [[C]] || 13. ho | ha C || cheapes | cheapeð C

|| sawle | saule to C || chapmo{n} | chepmo{n} C]

+N+awt deore dehtren ne wite [gh]e in ower hus of oðer monne {15}

þinges · ne ahte ne claðes · ne boistes · ne chartres · Scoren

ne cyrograffes · ne þe chirch uestemenz · ne þe calices · bute

neode oðer strengðe hit makie{;} oðer muchel eie. Of swuch

witunge is muchel vuel ilumpen ofte siðen.

Ne wite [gh]e {15} nout i{n} oure huse of oðer mo{n}nes þinges . ne

eihte . ne cloðes . ne nout ne vnderuo [gh]e ðe chirche uestimenz

ne þene caliz bute [gh]if * neod oðer* strencðe hit makie : oðer

muchel eie. vor of swuche witunge is i{}kumen muchel `vuel´

oftesiðen.

[Linenote:

19. _vuel_ on margin.]

[Collations: 15. Nawt ne | Naut ne C || [gh]e _om._ C ||

16. owre | ouwer C || hus B || of _om._ B || mon{n}e C || ahte |

achte C || claðes || ne nout ... caliz _om._ C, _then

interlined_ `bute neod ... eie´ || ne ... [gh]e _om._ ||

17. Nawt te chirche uestemenz ne þe chaliz || [gh]if ... oðer

_om._ || 18. stre{n}gðe || make || vor _om._ B || swuch |

swich C || lokinge | witing C || 19a. muchel bifallen | muchel

uuel ilu{m}pen C || vuel _om._ || siðe]

+I+N wið ower wanes ne leote [gh]e namon slepeN · [Gh]ef muchel neod

mid alle makeð breoken ower hus · hwil hit eauer is {20}

ibroken · habbeð þrinne wið ow a wummon of cleane lif deies ant

nihteS.

wiði{n}nen ower woanes : ne lete [gh]e nenne mon slepen. [gh]if

muchel neode mid alle makeð breken {20} ower hus : þeo hwule ðet

hit eu{er} is i broken : loke þet [gh]e habben þeri{n}e mid ou one

wu{m}mon of clene liue . deies [&] nihtes.

[Collations: 19b. Inwið B || owre || wahes | wanes C || lete

[gh]e _bis_ || 20. na wepmo{n} | nan mo{n} C || [gh]ef C ||

muche B || ned | neod C || wið makes B || to breke |

breoken C || 21. owre || þe _om._ B || hwil B || ðet _om._ B ||

eau{er} B || loke þet [gh]e _om._ B || haues | habbeð C ||

ter{}inne | þrinne C || 22. wið ow B || a | an C || cleane lif B

|| daies || nichtes C]

+F+or þi [þ/] wepmen ne seoð ow ne [gh]e ham · wel mei don of ower

clað beo hit hwit beo hit blac bute hit beo unorne · warm [&] wel

iwraht · felles wel itawet · [&] habbeð ase monie as ow to neodeð

to bedde [&] to rugge. {25}

++Uor{}ði þet no mon ne i{}sihð ou . ne [gh]e ne i{}seoð nenne mon :

wel mei don of ower cloðes . beon heo hwite : beon heo blake.

bute þet heo beon unorne [&] warme [&] wel i wrouhte. uelles wel i

tauwed. {25} [&] habbeð ase monie ase ou to neodeð . to bedde and

eke to rugge.

[Linenote:

23, 24. _welmeidon_ MS.]

[Collations: 23. For B || na nan C || seo | sið C || ow B || ne

iseoð _om_. B || ham | him C || 24. duhen || owre | ouwer C ||

clað B || beo hit hwit beo hit blac bute hit beo B || 25. [&]

_om._ B || warm B || iwraht | iwracht C || felles B || iteawet |

itauwet C || 26. habbes || as ow B || to nedes || eke _om._ B]

+N+est flesch ne schal nan werien linnene clað bute hit beo of

hearde [&] of greate heorden. Stamin habbe hwa{}se wule · hwa{}se

wule beo buten. [Gh]e schulen in an hetter ant igurd liggen · swa

leoðeliche þah [þ/] [gh]e mahen honden put [f. 113v] ten þer{}under.

Nest lich nan ne gurde hire wið na cunne gurdles : bute þurh

schriftes leaue. Ne {30} beore nan irn ne here · ne ilespiles

felles · ne ne beate hire þer{}wið{;} ne wið scurge i{}leadet ·

wið holin ne wið breres · ne biblodgi hire seolf{;} wið{}ute

schriftes leaue · nohwer ne binetli hire · ne ne beate bi{}uoren

· ne na keoruunge ne keorue · ne ne neome ed eanes to luðere

disceplines · te{m}ptaciuns forte acwenchen · ne for na bote {35}

a[gh]ein cundeliche secnesses · nan uncundelich lechecreft ne leue

[gh]e ne ne fondin · wið{}uten ower meistres read{;} leste ow

stonde wurse.

++Nexst fleshe ne schal non werien no linnene cloð bute [gh]if hit

beo of herde and of greate heorden. stamin `habbe´ hwo{}se wule.

and hwo{}se wule mei beon buten. [gh]e schullen liggen in on heater

and i gurd. ne bere [gh]e non iren . ne here . ne [f. 117r]

irspiles felles. {30} ne ne beate`ou´þer mide. ne mid schurge

i{}leðered : ne i{}leaded. ne mid holie . ne mid breres . ne ne

biblodge hire sulf : wið{}uten schriftes leaue . ne ne nime et

enes to ueole disceplines.

[Collations: 27. Nest flesch B || nan B || werie || no _om._

|| nan C || cloð _om._ B || [gh]if _om._ B || 28. harde B ||

heordes || were C || hwa B || wile || 29. and _om._ || hwa B

|| nule{;} beo wið uten || mei beon _om._ C || schuln in |

schulen in C || an B || hatter | hetter C || 30. gurd liggen

| igurd liggen C || were nan irn | beore nan iren C || haire

|| ylespiles B || 31. hire þerwið B || wið B || i leðered ne

_om._ B || ileadet B || ne _om._ B || 32. wið holin | wið

holine C || wið B || ne blodeke | ne bibloðgi C || selue{n}

| seolf C || ute C || schirches || 33a. nine _for_ ne ne ||

neome C || ateanes | ed eanes C || feole B || disciplines |

diciplines C]

+O+wer schon i winter beon meoke · greate [&] warme. I sumer [gh]e

habbeð leaue bearuot gan [&] sitten [&] lihte scheos werieN ·

+H+osen wið ute vampez{;} ligge in hwa{}se likeð · +I+scheoed ne

slepe [gh]e nawt · ne {40} noh wer bute i bedde. Sum wummon

inohreaðe wereð þe brech of here ful wel icnottet · þe

streapeles dun to þe vet ilacet ful feaste · ah eauer is best þe

swete [&] te swote heorte. Me is leou{er}e [þ/] [gh]e þolien wel an

heard word{;} þen an heard here.

ower schon beon greate and warme. Ine sumer [gh]e habbeð leaue

uorto gon and sitten baruot. and hosen wið{}uten uaumpez . and

ligge ine ham : hwo{}so likeð. Su{m} {35} wu{m}on i{}nouh{}reaðe

. wereð þe brech of heare fulwel i{}knotted . and þe strapeles

adun to hire uet. i laced ful ueste.

[Collations: 33b. owre || scheon C || 34. I | In C ||

haue{n} || barefot to Gan [&] sitten | barfot gan [&] sitten C

|| 35. and _om._ B || Hose || uampez | uampeð C || and _om._

B || ham _om_. B || hwa se like | hwase wule C || 36. mon ||

inohraðe | inochraðe C || weres te brec || haire | here C ||

icnotten | icnotted C || and _om._ B || 37a. strapples ||

dun to þe fet B || faste]

[Gh]ef [gh]e muhen beo wimpelles [&] [gh]e wel wullen{;} beoð bi warme

cappen · [&] þer{}uppon hwite oðer blake veiles. {45} Anc{re}n

summe sungið in hare wimplunge{;} na leasse þen leafdis. Ah þah

seið sum [þ/] hit limpeð to euch wummon cundeliche forte werien

wimpel · Nai · wimpel ne heaued clað nowðer ne nempneð hali

writ{;} ah wriheles ane ·

[gh]if [gh]e muwen beon wimpel leas : *[&] [gh]e wel wullen* beoð

bi warme keppen . and þeruppon *oðer hwite oðer* blake ueiles.

*Ancren su{m}me sungið in ha[re] wimlunge na lesse þene lefd[i.]

Sum seið [þ/] hit limped . to e[i] wu{m}mon cu{n}deliche{;} {40}

for{}te weri[en] wimpel. Nai . Wimpel ne hef[ed] nouðer ne nemneð

hali writ{;} ah wriheles of heuet.

[Collations: 37b. _For_ [gh]if ... bi, T _has_ habbes ||

[gh]ef [gh]e mahen (_over_ muchel _del._) beo wimpelles C ||

38. cappes | cappen C || and ... wimlunge _in_ l. 52 _om._ ||

þruppo{n} C || 39. ueilles C]

Ad corinthios · _Mulier uelet caput suu{m}_ · Wummon seið þe

apostle schal wreon hire heaued. wrihen he seið {50} nawt

wimpliN. wrihen ha schal hire scheome · as eue sunfule dohteR ·

i mungunge of þe sunne [þ/] schende us on earst alle · ant nawt

drahe þe wriheles to tiffunge [&] to prude ·

Ad cor[inth.] _M{u}lier uelet cap{ut} suu{m}_. Wu{m}mon seið þe

apostel schal wrihen hi[re] heauet. wrihen he seið naut wimplin.

wrihen ha schal hire scheome as sunfule eue dohte[r{;}] i

mu{n}gunge of þe su{n}ne [þ/] sch[en]de us erst alle [&] naut {45}

drah[en] [þ/] wriheles te tiffung [&] te p{ru}[e].

Eft wule [f. 114r] þe apostle [þ/] wummon wreo i chirche hire neb

[gh]etten · leste uuel þoht arise þurh hire onsihðe · _Et hoc {est}

propt{er} ang{e}los_. hwi þenne {55} þu chirch ancre iwimplet

openest þi neb to wepmonnes ehe{;} to[gh]eines þe sist men{;}

spekeð þe apostle · [gh]ef þu þe ne hudest. ah [gh]ef [þ/] ei þing

wriheð þi neb from monnes ehe · beo hit wah beo hit clað · i wel

i rund windowe · wel mei duhen ancre of oðer wimplunge. To[gh]eines

þe þe þ{us} ne dest{;} spekeð þe apostle nawt to[gh]eines oþre ·

[þ/] {60} hare ahne wah wriheð wið euch{}monnes sihðe. þer

awakenið ofte wake þohtes of · [&] werkes oðerhwileS. Hwa{}se wule

beon isehen{;} þah ha atiffi hire nis nawt muche wunder{;} ah to

godes ehnen ha is lufsumre{;} þe is for þe luue of him{;}

untiffet wið{}uteN.

Eft wule seinte pauel [þ/] wu{m}m[o{n}] wreo i chirche hire neb

[gh]ette leste vuel þoht arise þurh hir[e] on{}sihðe [&] _h{oc}

{est} · p{ro}p{ter} ang[e]los_. Hwi þenne þu chirche ancre al beo

þu iwimplet{;} openest þah þi neb to weopmones ehe . Te [gh]eines

þe. þe isist men spekeð seinte pauel. Ah [gh]ef ei þing {50}

wriheð{;} þi neb fro{m} mo{n}nes ehe{;} beo hit wah beo hit clað

i{}þi p{ar}lures þurl{;} wel mei duhen ancre of oðer wimlu{ng}e.*

Hwo{}se wule beon i{}seien . þauh heo atiffe hire{;} nis nout

muchel wunder . auh to godes eien . heo is lufsumere þet is uor ðe

luue of him{;} untiffed wið{}uten.

[Linenote:

52. _wimlumpe_ MS.]

[Collations: 52. hwa B || 53. wile || isehen | ise[gh]en C ||

of alle þ hire cume{n} to _add_. || þah | þach C || ho | ha

C || atiffen | atifi C || ham | na | nan C || muche B || 54.

Ah | ach C || ehne | echne{n} C || ho | ha C || lufsumer ||

þe is C || for B || 55a. untiffet B]

+R+ing ne broche ne habbe [gh]e · ne gurdel imembret · ne glouen ne

nan swuch {65} þing [þ/] ow ne deh to habben. A meoke surpliz [gh]e

mahen in hat sumer werien.

Ring . ne broche nabbe [gh]e . ne gurdel i{}me{m}bred . {55} ne

glouen . ne no swuch þing þet ou . ne deih for{}to habben.

*vnderstondeð . [þ/] of alle þeose þinges nis nan hest ne forbot

for alle ha beoð of þe vttere riwle [þ/] is lute strencðe of{;}

for hwon [þ/] te inre beo wel iwist as ic seide i þe frumðe . {ha}

mei beon ichanget hwer{}se euer ei neod oder eni skile hit askeð

. eft{er} [þ/] ha mei ase {60} þuften . best seruin þe leafdi

riwle.*

[Linenotes:

55. _i menbred_ MS. || 59. _ha_] _&_ MS.]

[Collations: 55b. ni || ni || i membret || 56. ni gloues ||

na | nan C || swich C || ow B || deah || i burð C || for

_om._ B]

+E+auer me is leou{er}e se [gh]e doð greattre werkes. +N+e makie [gh]e

nane purses forte freondin ow wið · bute to þeo [þ/] ower meistre

[gh]eueð ow his leaue · ne huue ne blod{}binde of seolc · ne laz

buten leaue · Ah schapieð [&] seowið [&] mendið chirche claðes · [&]

poure monne hettren. {70} na swuch þing ne schule [gh]e [gh]eouen

wið{}uteN schriftes leaue · namare þen neomen · [þ/] [gh]e ne seggen

hi{m} fore{;} as of oðre þinges · kun oðer cuððe · hu ofte [gh]e

under uengen · hulonge [gh]e edheolden. tendre of cunne limpeð nawt

ancre beonne. A mon wes of religiun · [&] com to him efter help

his fleschliche broðer · [&] he tahte him to his þridde {75}

breðer · þe wes dead biburiet. Þe ondswerede wundrinde · Nai

q{uo}ð he nis he dead? ant ich q{uo}ð þe hali mon [f. 114v] am

dead gasteliche. Na fleschlich freond ne easki me fleschlich

froure. Amices [&] parures · worldliche leafdis mahen inoh wurchen

· ant [gh]ef [gh]e ham makieð{;} ne makie [gh]e þrof na mustreisun ·

veine gloire attreð alle {80} gode þeawes · [&] alle gode werkes.

Criblin ne schal nan of ow for luue ne for hure. Taueles ne

forbeode ich nawt. [Gh]ef sum riueð surpliz oðeR measse kemese{;}

oþre riuunges ne riue ha nawt nomeliche oueregede · bute for

muche neode.

[Linenotes:

75. _to his_] _is_ on erasure. || 76. _breðer_] _er_ on erasure. ||

77. Before _nis_, _d_ erased.]

++Euer me is leouere . so [gh]e don gretture werkes. ne makie none

purses . uorte ureonden ou mide .* bute to þeo [þ/] ower meistre

[gh]eoueð ow his leaue*{;} ne blodbendes of seolke .* ne laz . bute

leaue*{;} auh schepieð and seouweð and amendeð chirche cloðes .

and poure {65} monne cloðes. no þing ne schule [gh]e [gh]iuen :

wið{}uten schriftes leaue.

[Collations: 62. Eauer B || leu{er}e | leoure C || se B ||

gratt{er}e | grett{er}e [[C]] || Ne ... cloðes _in_ l. 66

_om._ || make [gh]e C || nane C || 63. forto freonden ow wið C

|| 64. blod binden of seolc C || 65. Ach schap`i´eð [&] seoweð

[&] mendeð (e _over_ [a.]) C || claðes C || 66. menne hettren C

|| Na | nan || `swuc´ C || [gh]eoue{n} bute [gh]e hauen chirches

leaue || [gh]euen C]

+H+elpeð ow wið ower ahne swinc se forð se [gh]e eauer mahen to

schriden ow seoluen [&] feden [gh]ef {85} neod is · [&] þeo þe ow

seruið. +A+s sein Jerome leareð · ne beo [gh]e neauer longe ne

lihtliche of sum{}þing allunges idel · for anan rihtes þe feond

beot hire his werc þe i godes werc ne swinkeð · [&] tuteleð anan

toward hire. foR hwil he sið hire bisi{;} he þencheð þus · for

nawt ich schulde nu cume neh hire{;} ne mei ha nawt i[gh]emen to

lustni {90} mi lare. Of idelnesse awakeneð muchel flesches

fondunge. _Iniquitas Sodome{;} saturitas panis [&] ocium_ · [þ/] is

· SodomeS cwedschipe com of idelnesse [&] of ful wombe. Irn [þ/] lið

stille gedereð sone rust · weater þe ne stureð nawt{;} readliche

stinkeð.

helpeð mid ower owune swinke so uorð so [gh]e muwen to schruden ou

suluen and *feden [gh]ef neod is* þeo ðet ou serueð . ase seint

ierome lereð : ne beo [gh]e neu{er} idel . uor anonrihtes ðe ueond

beot hire his werc : þet ine godes werke ne wurcheð . and he

tuteleð anonrihtes {70} touward hire. uor þeo hwule [f. 117v]

þet he isihð hire bisi . `he´ þencheð þus . vor nout ich schulde

nu kumen neih hire{;} ne mei heo nout i{}hwulen uorto her`c´nen

mine lore. of idelnesse awakeneð muchel flesshes fondunge .

_Iniq{ui}tas sodome . sat{ur}itas panis [&] ociu{m}_. þet is. al

sodomes cweadschipe kom of idelnesse : [&] of ful {75} wombe. Iren

þet lið stille{;} gedereð sone rust . and water þet ne stureð

nout readliche stinkeð.

[Collations: 67. Helpes || wið B || owre || ahne | achne C ||

swinc | swinch C || se forð se B || muhen | much[gh]en C ||

68. ow seluen | ow seoluen C || ta [þ/] ow serue{n} | ow

seruið C || As B || sein || 69. leares | leareð C || neau{er} B

|| `allu{n}ge´ idel `[&] se forð as [gh]e mahen´ C || for B ||

ananrihtes | ananrichtes C || te || feond | feont C || bedes. ||

70. þe C || i | in C || werc B || swinkes | swinkeð C || he

_om._ B || tuteles | anan B || 71. toward | towart C || for hwil

he B || seos | sið C || 72. he þe swike þenches t{us} || for B

|| noht | naut C || ischulde nu cume to hire | cumen nu nech

hire C || mai || 73. ho | ha C || nawt | naut C || [gh]eme nu |

i[gh]emen C || to B || lustne{n} mi | lustin min C || lare B ||

wakene{n} || 74. muchele || flesches B || fondinges || 75. al

_om._ B || sodome || cwedschipe C || com B || 76. wambe || Irn

[þ/] lis || Gederes || muche C || and _om._ B || 77a. stures ||

nawt | naut C || raðliche | readiliche C || stinkes]

+A+ncre ne schal nawt forwurðe scolmeistre · ne turnen ancre

husto {95} childrene scole · hire meiden mei learen sum oðer

meiden · [þ/] were pliht of to leornin among{e} wepmen · oðer

bimong gromes. ah ancre ne ah to [gh]emen bute godd ane · þah bi

hire meistres read ha mei sum rihten [&] helpen to learen.

ancre ne schal nout forwurðen scolme`i´stre : ne turnen hire

ancre hus{;} to childrene scole. hire meiden mei þauh techen

su{m} lutel meiden. þet were dute of forto leornen among gromes

. auh ancre ne ouh forto [gh]emen bute god one. *þah {80} bi hire

meistres read{;} ha mei su{m} rihten [&] helpe te leren.*

[Collations: 77b. [gh]e ne schule sende lettres. | Ne underfo

lettres bute leaue C || nawt | naut C || forwurðe B ||

scolemeister || scol _above erasure_ C || 78. hire _om._ B ||

ancres || childre`ne´ schole C || Hire ... leren _in l._ 81

_om._ || 79. þauh _om._ C || learen C || lute C || of{;} to C ||

80. bimong gremes C || Ach C || nach to [gh]eme C || ane C]

[Gh]e ne schulen senden leattres · ne underuon leattres · ne writen

bute leaue. [Gh]e schulen beon i doddet · {100} oðer [gh]ef [gh]e wulleð

ischauen fowr siðen i þe [gh]er · to lihtin ower heaued · beo bi þe

her ieueset{;} [f. 115r] hwa{}se swa is leouere · ant as ofte

ileten blod [&] [gh]ef neod iS{;} oftre · Þe mei beo þer buten{;} ich

hit mei wel þolien. Hwen [gh]e beoð ilete blod{;} [gh]e ne schule don

na þing þe þreo dahes [þ/] ow greueð · ah talkið to ower {105}

meidnes · [&] wið þeawfule talen schurteð ow to{}gederes. [Gh]e maheN

swa don ofte hwen ow þuncheð heuie{;} oðer beoð for sum

worltlich þing sare oðer seke · þah euch worltlich froure is

unwurðe to ancre.

[Linenote:

104. After _beoð_, _al greiðe_ struck out.]

++[Gh]e ne schulen senden lettres . ne underuon lettres . ne

writen : buten leaue. [gh]e schulen beon i{}dodded four siðen iðe

[gh]ere : uorto lihten ower heaued. *oðer [gh]ef [gh]e wulled

ischauen. hwa se wule ieveset. ah ha mot te oft{er}e weschen [&]

kemben hire heauet*{;} and ase ofte ileten {85} blod . and oftere

[gh]if neod is . and hwo so mei beon þer wið uten{;} ich hit mei

wel i þolien. hwon [gh]e beoð i{}leten blod . [gh]e ne schulen don

no þing þeo þreo dawes{;} þet ou greue . auh talkeð mid ower

meidenes. and mid þeaufule talen : schurteð ou to gederes. [gh]e

muwen don so ofte : hwon ou þuncheð heuie . oðer beoð uor sume

worldliche þinge {90} sorie : oðer seke.

[Collations: 82. und{er}fon || bute || 83. schule C || beo ||

idoddet C || iþ{e} [gh]er fiftene siðe || [gh]er C uorto ...

heauet _in l. 85 om._ || to lichten ower heauet C || 85. [&]

fowr siðe ilet{en} | [&] as ofte ilete blod | `[&] [gh]ef neod

is oftere´ C || 86. oftre || ned || and ... þolien _om._ C ||

Hwa se mai wel beo wið ute{n}: ich hit mai þolie{n} || 87. Hwon

... blod _om._ C || Hwe{n} || arn schule C do þreo daies na

þi{n}g [þ/] ow greues || don `þeo´ þreo da[gh]es nan þing [þ/]

ow greueð C || 88. Ah ach C || talkes || to B || owre seruant |

ower meidnes C || 89. wið B || þeawfule | þeufule C || tales:

schurtes ow | schurtið C || muhen | mu[gh]e C || swa don ofte

hwen ow B || 90. þu{n}ches || heui C || arn || for sum B ||

worldlich C || þing B || 91a. sari B]

+S+wa wisliche witeð ow in ower blodletunge{;} [&] haldeð ow i

swuch reste{;} [þ/] [gh]e longe þreft{er} mahen i godes seruise þe

monluker swinken · {110} ant alswa hwen [gh]e feleð eani secnesse.

Muchel sotschipe hit is leosen for an dei{;} tene oðer tweolue.

+V+esscheð ow hwer{}se neod is as ofte as [gh]e wulleð ·

So wisliche witeð ou i{n} our blod{}letunge : and holdeð ou ine

swuche reste . þet [gh]e longe þer efter muwen ine godes seruise þe

monluker swinken . and also hwon [gh]e i{}ueleð eni secnesse . vor

muchel sotschipe hit is. uorto [f. 118r] uorleosen uor one deie .

tene oðer tweolue. Wassheð ou hwar se [gh]e habbeð neode : ase ofte

{95} ase [gh]e wulleð.

[Collations: 91b. Swa B wislich C || wites || Of ower

blodletunge _in marg._ C || ow B || owre | ower C || blodletinge

|| 92. haldes | haldeð C || ow B || iswuch | in swich C || rest

|| þraft{er} | þreft{er} C || muhen | mu[gh]en C || ine _om._ C

|| i{}godes || 93. þe _om._ C || wurchen C || alswa | alse C ||

hwen B || felen | feleð C || ani B || 94. vor _om._ B || muche B

|| sotchipe C || uorto _om._ C || to lose | leosen C || for an B

|| dai | dei C || 95. twelue | twe[o.]lue C || Vas _del._

wasches _in marg._ wescheð C || ow B || hwer B || ned is | neod

is C || as B || 96. as B || wiln | wull{et} C || Ouwer meidnes

riwle _in marg._ C]

[[96. wull{et} C _corrected in Notes from "wulh"_]]

[&] ower oþre þinges. Nes neauer fulðe godd leof · þah pou{er}te

[&] unorneschipe beon him licwurðe. +V+Nderstondeð eauer of alle

þeose þinges · [þ/] nan nis heast ne forbod [þ/] {115} beoð of þe

uttre riwle · þet is lute strengðe of. for hwon [þ/] te inre beo

wel iwist as ich seide i þe frumðe · þeos mei beon ichanget

hwer{}se eani neod oðer eani skile hit easkeð · efter [þ/] ha best

mei þe leafdi riwle seruin as hire eadmode þuften · ah

sikerliche wið{}uten hire þe leafdi feareð to wundre.

[Linenote:

120. _towundre_ MS.]

[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]

+A+ncre þe naueð nawt neh {120} honde hire fode{;} beoð bisie

twa wummen. An eauer þe leaue ed hame{;} an oþer þe wende ut ·

hwenne driueð neod · [&] þeo beo ful unorne wið{}uten euch

tiffunge · oðer a lutel þuftene{;} oðer of feier ealde. Bi þe

wei as ha geað{;} ga singinde hire beoden · ne ne halde na tale

wið mon ne wið wummon · ne sitte ne ne stonde · bute [þ/] {125}

leaste þet ha eauer mei ear þen ha ham cume. Nohwider elles ne

ga [f. 115v] heo bute þider as me send hire · wið{}ute leaue ·

ne ne eote ha ne ne drinke ute ·

++Ancre þet naueð nout neih honde hire uode : beoð bisie two

wu{m}men . on ðet bi{}leaue eu{er} ethom . an oðer þet wende ut

hwon hit is neod . and þeo beo ful unorne *oðer a lute þuhten*

oðer of feir elde and biðe weie ase heo geð . go singinde hire

beoden . {100} ne ne holde heo nout none tale mid mon ne mid

wu{m}mon . ne ne sitte ne ne stonde bute þet leste þet heo mei

er þen heo kume hom. nouhwuder elles ne go heo{;} bute þider ase

me sent hire. wið{}ute leaue : ne ete heo ne ne drinke ute.

[Linenote:

102. After _mei_ erasure of one letter.]

[Collations: 97. Anker || þe C || naues || nawt | naut C || neh

hond | nech hont C || fode B || beos || bisi || twa wimmen B ||

98. an B || þe C || leaue eau{er} _with erasure of two letters

before_ || eauer leaue C || at hame | ed hame C || þe C || 99.

hwen B || ned driues | neod driueð C || tat || 100. of _om._ ||

fei[gh]er C || ealde B || and _om._ B || wei || as B || ho Gas |

ha geað C || Ga B || seiende | segginde C || beodes || 101. Ni

ne || halde B || heo nout _om._ B || na | nan C || wið B || wið

B || ni sitte ne stonde | Ne sitten ne stonden C || 102. þe B ||

leaste || ho | ha C || ear B || þenne C || ho | ha C || ham cume

B || 103. Nohwider | Nochwder C || ga B || heo _om._ || ha C ||

as B || mo{n} sendes || 104a. eote C || ho | ha C]

Þe oþer beo eauer inne · ne wið{}ute þe [gh]eten : ne ga wið{}ute

leaue. Ba beon obedient to hare dame in alle þing · bute i sunne

ane · na þing nabben þet heo hit nute · ne underuo na {130} þing

· ne ne [gh]eoue nowðer{;} wið{}uten hire leaue. Na mon ne leote [gh]e

in · ne þe [gh]ung{re} ne speoke wið namon bute leaue · ne ga ha

nawt ut of tune : wið{}uten siker fere · [gh]ef hit swa mei beon{;}

ne ne ligge ute. [gh]ef heo ne con oboke{;} segge bi pa{te}r

n{ost}res · ant bi auez hire ures · [&] wurche [þ/] me hat hire wið

ute gruchu{n}ge. habbe eauer hire {135} earen opene toward hire

dame.

þe oðer beo eu{er} i{n}ne . ne wið{}ute þe [gh]eate ne go heo nout

wið{}ute leaue. boðe beon obedient to hore {105} dame i{n} alle

þinges{;} bute ine s[-u]nne one. no þing nabben heo{;} þet hore

dame hit nute . ne ne underuon no þing . ne ne [gh]iuen wið{}uten

hire leaue. Nenne mon ne leten heo in . ne ðe [gh]ungre ne speke

mid none monne : bute leaue . ne ne go nout ut of tune .

wið{}uten siker uere . ne ne ligge ute. [gh]if heo ne con o boke :

sigge bi p{ate}r n{ostr}es {110} and bi auez hire vres . and

wurche þet me hat hire wið{}uten grucchunge. habbe euer hire

earen opene touward hire dame.

[Collations: 104b. eauer B || 105. [gh]ate | [gh]ete C || ga B

|| heo _om._ | ha C || nout _om._ B || Baðe | ba C || hare C ||

106. þing B || in B || ane B || Na | Nan C || heo _om._ || 107.

ho | heo C _for_ hore dame || ni vnderfo | Ne underuo C || na |

nan C || [gh]iue | [gh]eouen C || _add_ nowðer | nouðer C ||

108. leue || Na | Nan C || heo _om._ B || ni || ðe [gh]ungre

_om._ C || speoken C || mid none monne _om._ C || wið na

wepmo{n} || 109. wið ute B || leue || Ne ga B || noht | naut C

|| 110. fere B || [gh]ef C || ho | ha C || on C || segge B ||

111. auees C || wurche [&] do hwat C || mo{n} bides || wið{}ute

|| grucchinge B || 112a. eau{er} B || eares || toward | towart C

|| lafdi]

Nowðer of þe wummen ne beore from hare dame · ne ne bringe to

hire nane idele talen{;} ne neowe tidinges · ne bitweonen ham

seolf{;} ne singen ne ne speoken na ne worldliche spechen · ne

lahhen swa ne pleien{;} þet ei mon [þ/] hit sehe{;} mahte hit to

uuel turnen. Ouer alle þinges leasunges [&] luðere wordes {140}

heatien. hare her beo icoruen · hare heaued clað sitte lahe ·

eiðer ligge ane. Hare cop beo hehe isticchet · [&] bute broche.

na{}mon ne seo ham unleppet ne open heaued. lah locunge habben.

[Linenote:

141. _la[h.]he_ MS.]

nouðer of ðe wu{m}men ne beren urom hore dame . ne ne bringen to

hire . none idele talen : ne neowe tiþinges . ne bitweonen ha{m}

sulf ne singen . ne ne speken none worldliche spechen . ne

lauhwen ne ne pleien so ðet {115} ei mon þet hit iseie . muhte

[f. 118v] hit to v`u´el t{ur}nen. ou{er} alle þing leasunge and

luðere wordes . hatien. Hore her beo i{}koruen . hore heuedcloð

sitte lowe. eiðer ligge one. Hore hesmel beo heie istihd{;} al

wið{}ute broche. no mon ne i{}seo ham unweawed . ne open heaued.

*Inwið þe wanes ha muhe werie scapeloris hwen mantel {120} ham

heuegeð . ute{;} gan i{}mantlet þe heauet i{}hudeket.* louh

lokunge habben.

[Collations: 112b. Nowðer || 113. of þe wummen _om._ C || of þe

familiers ne beo fra{m} hire lafdi ni ni bringe nowðer || ne

beore ne ne bringe to heore dame C || none _om._ B || 114. tales

|| newe || tidinges C || bitwenen B || self | seolf C || ne ne

singen C || ni ne speken | ne ne speoken ham seolf C || 115.

none _om._ C || nane speches || lahhen swa ne pleien [þ/] |

lach[gh]en swa ne plei[gh]en [þ/] C || 116. ani || sehe |

sech[gh]e C || mihte | machte C || hit _om._ C || turnen hit ||

117. þi{n}ge || leasinges | leasing C || uuele C || hare C ||

beon C || icoruen B || 118. hore ... i hudeket _om._ || hare C

|| clað C || lach[gh]e C || ane C || hare cop beo hech[gh]e

isticched C || 119. al _om._ C || na C || seo C || unlepped C]

Heo ne schulen cussen na{}mon · ne cuðmon ne cunnes mon · ne for

na cuððe cluppen · ne weschen hare heaued · ne lokin feaste o na

mon{;} ne toggin {145} wið ne pleien. Hare weden beon of swuch

schape · [&] al hare aturn swuch{;} þet hit beo edscene hwerto ha

beoð iturnde. Hare lates lokin warliche · [þ/] nan ne mahe edwiten

ham{;} in hus ne ut of hus. On alle wise forbeoren to wreaðen

hare dame · [&] as ofte as heo hit doð{;} ear ha drinken oþer

eoten{;} makien [f. 116r] hare venie · o cneon {150} dun biuoren

hire [&] seggen · mea culpa · [&] underuon þe penitence [þ/] ha leið

up{}on hire lutinde hire lahe.

heo ne schulen cussen nenne mon .* ne cuð{}mon ne cunes mo{n} .

ne for nan cuððe cluppen* ne uor luue cluppen . ne kuð ne unkuð

. ne wasshen hore heaued . ne loken ueste o none monne . ne

toggen mid him{;} ne pleien. hore weaden beon of swuche scheape

{125} [&] alle hore aturn swuch{;} þet hit beo eðcene hwarto heo

beoð i{}turnde. hore lates loken warliche . þet non ne edwite

ham ne ine huse ne ut of huse. on alle wise uorberen to wreððen

hore dame . and ase ofte ase heo hit doð er heo drinken oðer

eten . makien hore uenie akneon adun to þer eorðe biuoren hire :

[&] sigge _mea culpa_ . and underuon {130} ðe penitence : ðet heo

leið upon hire lutende hire louwe.

[Linenote:

122. _cuð_ corr. out of _enð_.]

[Collations: 121. Lah lokinge | Lach locunge C || 122. Eiðer

ligge ane _add._ || ho | ha C || schulen _om._ C || schule ||

cusse B || na | nan C || cu{n}nes || 123. ni || na || ne uor ...

unkuð _om._ B || 124. ne ... heaued _om._ | nene weschen hare C

|| Ni || loke B || faste || o na | on an C || mo{n} B || 125.

toggle | toggi C || wið B || him _om._ B || plei[gh]en C || Hare

B || wede | weden C || beo || swuch | swich C || schape B ||

126. al || [&] of swic aturn [þ/] `hit´ C || eðscene | edsene C

|| hwerto B || ho | ha C || beon B || 127. Hare B || werliche C

|| nan B || etwite _over_ wite _del._ C || ne _om._ B || i{n}

hus B || 128. hus || forbeoren B || wradðen | wraððen C || hare

C || as B || 129. as B || ho | ha C || don || ear || ho | ha C

|| eoten C || Maken C || hire B || o cneos | acneon C || 130.

dun || to þer eorðe _om._ B || bifore | biforen C || segge{n} B

|| vnd{er} fo || 131a. penitance C || ho | ha C || leis || ha{m}

B || lutinde C || lahe | lach[gh]e C]

Þe ancre þrefter neauer mare [þ/] ilke gult ne upbreide for na

wreaððe · bute [gh]ef ha eft sone falle i [þ/] ilke · ah do hit

allunge ut of hire heorte. [Gh]ef ei strif ariseð bitweone þe

wummen{;} þe ancre makie eiðer to makien oþer venie o cneon to

þer {155} eorðe · [&] eiðer rihte up oþer{;} [&] cussen on ende ·

ant te ancre legge on eiðer{;} sum penitence · mare up o þe ilke

þe greatluker gulte. Þis is a þing witen ha wel [þ/] is gode

leouest{;} Sahtnesse [&] some · [&] te feond laðest · for{}þi he is

eauer umben to arearen sum leaððe.

þe ancre neu{er} more þer efter þene ilke gult ne upb[r]eide

hire : uor none wreððe . bute [gh]if heo eft sone ualle iðet ilke .

auh do hit allunge ut of hire heorte. and [gh]if eni strif ariseð

bitweonen ðe wu{m}men{;} ðe ancre makie eiðer of ha{m} to makien

oðer venie akneon to ðer eorðe . and {135} eiðer rihte up oðer :

[&] kussen ha{m} on ende . and þe ancre legge on eiðer su{m}

penitence. More upon þeo ilke : ðet gretluker haueð agult. þis is

o þing wute `[gh]e´ [f. 119r] wel to soðe ðet is gode leouest{;}

seih[t]nesse [&] some. [&] þe ueonde loðest. and for{}þi he is

eu{er} umbe to arearen sume wreððe.

[Linenote:

138. _[gh]e_ added in margin.]

[Collations: 131b. anker || 132. þilke gult neau{er} mare þr

aft{er} | þer efter neau{er} mare þilke gult C || hire

_om._ B || for B || na | nan C || 133. wraððe B || [gh]ef C ||

ho | ha C || sones falle B || i þat ilke | i þilke C || Ah |

Ach C || 134. and _om._ B || [gh]ef C || ani B || rises ||

bitwene{n} ham utewið{;} | bitwene þe wi{m}men C || þe anker ||

135. make B || of ham _om._ B || make B || þe oðer C ||

o cneos | o cneon C || dun to þe | to þe C || 136. richte C ||

cussen on B || te anker leie || 137. penitance C || Mare B || up

o [þ/] ilke | up on þilke C || þe C || greatluker || gulte B ||

138. is _om._ C || a | an C || wite{n} B || ho | ha C || to soðe

_om._ B || godd | god C || leuest || 139. sahtnesse | sachtnesse

C || somentale || te feond | þe feont C || laðest B || and _om._

B || eau{er} umben B || 140a. reare | arere C || su{m} laððe B]

Nu sið þe sweoke wel · [þ/] hwen fur is wel o brune{;} [&] me wule

[þ/] hit aga{;} {160} me sundreð þe brondes · [&] he deð {n}ond [þ/]

ilke. luue is ih{es}u c{ri}stes fur · [þ/] he wule [þ/] bleasie aa i

þin heorte · ant te deouel blaweð forte puffen hit ut. Hwen his

blawunge ne geineð nawt · he bringeð up sum uuel word · oðer sum

oþer nohtunge · hwer þurh ha to hurten eiðer fro{m}mard oþer · [&]

te hali gastes fuR cwencheð hwen þe {165} brondes þurh wreaððe

beoð isundret. forþi halden ham i luue feaste to gederes · Ant

ne beo ha{m} nawt of hwen þe feond blawe · nomeliche [gh]ef monie

beon iueietsomet{;} [&] wel wið luue ontende.

[Linenote:

161. _hond_ MS.]

nu isihð ðe deouel wel ðet hwon þet fur {140} is wel o brune . [&]

me wule ðet hit go ut : me sundreð ðe brondes . and he deð `also´

onond þet ilke. luue is ih{es}u cristes fur þet he wule ðet

blasie i{n} vre heorte . and þe deouel bloweð forto puffen hit

ut . and hwon his blowinge ne geineð nout : þeonne bringeð he up

su{m} luðer word . oðer su{m} oþer nouhtunge : hwar þuruh heo to

hurteð eiðer {145} uro{m}mard oðer{;} and þe holi gostes fur{;}

acwencheð hwon ðe brondes þuruh wreððe{;} beoð i{}sundred. and

for{}þi holden ha{m} ine luue ueste to{}gederes . and ne beo

ha{m} nout of{;} hwon ðe ueond blowe . and nomeliche [gh]if monie

beoð i ueied somed{;} and wel mid luue ontende.

[Collations: 140b. seos | sið C || te swike | þe sweoke C ||

hwe{n} fur B || 141. onbrune C || mo{n} wile || Ga B || mon

sundres te || brendes C || 142. dos hond to [þ/] ilke | deð [þ/]

ilke C || fuir || wile || 143. owre || te || blawes | blaweð C

|| 144. and _om._ B || hwe{n} B || blast | blawunge C || Geines

|| nawt | naut C || þeonne _om._ B || he bringes | he bringeð C

|| 145. luðer _om._ || hwat | nochtunge C || hwer B || þurh |

þurch C || ho | ha C || hurren B || 146. framward |

fro{m}mart C || te || hali gastes B || cwenches | cwencheð C ||

hwe{n} || 147. þurh | þurch C || wraððe B || beo{n} isundret ||

and _om._ B || halde | halden C || iluue | inluue C || faste |

feste C || 148. nawt | naut C || hwe{n} B || feo{n}d | feont C

|| blawe B || and _om._ B || 149. nomeli || [gh]ef C || beon B

|| ifest to Gedere || iuei[gh]et somet C || wel _om._ || wið B

|| ontendet]

Þah þe ancre on hire meidnes for openliche gultes legge

penitence{;} to þe preost noðeleater schriuen ham hwen neod is ·

ah eauer þah wið leaue. [Gh]ef ha {170} ne cunnen nawt þe mete

g{ra}ceS · seggen in hare stude{;} p{ate}r n{oste}r biuoren{;} [&]

aue Maria · [&] eft{er} mete alswa · ant a Credo mare · [&] segge

þ{us} on ende · feader · Sune · hali gast al mihti godd · [gh]eoue

ure dame his g{ra}ce · [f. 116v] se lengre se mare · [&] leue hire

[&] us ba neomen god ende · for{}[gh]elde alle þe us god doð · [&]

milci hare sawle þe us god {175} idon habbeð · hare sawle [&] alle

cristene sawleS.

Þauh ðe ancre on hire meidenes uor openliche gultes . legge

penitence {150} neu{er} ðe later to ðe preoste schriuen ha{m}

ofte . auh eu{er} þauh mid leaue. and [gh]if heo ne kunnen nout ðe

mete graces : siggen i{n} hore stude{;} p{ate}r . n{oste}r . [&]

aue maria biuoren mete . and efter mete also . [&] credo moare .

and siggen þus on ende . veder [&] sune [&] holi gost . [&] on

almihti god{;} he [gh]iue ure dame his grace{;} so lengre so more

. {155} [&] leue hire [&] us boðe nimen god endinge . [&]

for[gh]elde alle ðet us god doð . [&] milce hore soulen : þet us

god i don habbeð . hore soulen [&] alle cristene soulen. am{en}.

[Collations: 150. Þah | þach C || þe _om._ || anker || seruanz

|| for B || Giltes || leie || penitance C || 151. to p{re}ost

no ðe lat{er}e | to þe preost no ðe latere C || Ah | Ach C ||

eau{er} B || þah | þach C || wið B || 152. and _om._ B || [gh]ef

C || ho | ha C || cunen noht | cunne naut C || te || seggen B ||

hare C || 153. studen C || Pat{er} n{oste}r biforen | p{ate}r

n{oste}r biuoren C || maria. Aft{er} mete alswa | marie. eft{er}

mete alse C || 154. a crede C || mare B || seggen | segge C ||

fader sune B || [&] _om._ || hali gast B || 155. [&] _om._ B ||

an B || almichtin C || godd || he _om._ B || [gh]eoue C ||

lauedi || se B || se mare B || 156. baðe | ba C || nime | neome

C || ende B || [&] _om._ B || þe C || 157. don || heore C ||

sawle | saule C || [&] [þ/] us | þe us C || haue{n} || hore

soulen _om._ C || sawle || 158a. sawle | saule C || am{en} _om._

B]

+B+itweone mel ne gruchesi [gh]e nawt · nowðer frut ne oðerhwet{;}

ne drinken bute leaue . [&] te leaue beo liht in al [þ/] nis sunne.

Ed te mete na word · oðer lut{;} [&] teo stille. Alswa efter þe

ancre complie · aþet p{ri}me · ne don na þing ne seggen{;}

hweR{}þurh hire silence mahe {180} beon isturbet.

[Linenote:

177. _gruchesi_] _ch_ on an erasure.]

Bitweonen mele ne gruselie [gh]e nout . nouðer frut{;} `ne´

oðerhwat . ne `ne´ drinken wið{}uten leaue . [f. 119v] auh þe

leaue beo liht i{n} alle þeo þinges{;} þer nis sunne. Ette mete

{160} no word . oðer lut . [&] þeo beon stille. also efter ðe

ancre cu{m}plie uort midmorwen . ne don no þing . ne ne siggen .

hwar þuruh hire silence muwe beon i{}sturbed.

[Collations: 158b. Bitwene B || meal | mel C || gruse | gruuesi

C || [gh]e _om._ C || nawt | naut C || 159. nowðer | nouðer C ||

fruit || oðer hwet C || ni | ne C || drinke || bute B || 160.

[&] te | [&] þe C || licht C || al [þ/] nis B || At te | ed þe C

|| na | nan C || 161. [&] ta stille | [&] þeo stille C || Alswa

B || aft{er} ancres B || aðet p{ri}me | oðet prime C || 162. ni

do þi{n}g ne segge | ne don nan þing ne seggen C || hwer þurh |

hwar þurch C || 163a. muhe | mu[gh]e C || beo dest{ur}bet | beon

to sturbed C]

+N+an ancre seruant ne ahte bi rihte to easkin iset hure · bute

mete [&] hure [þ/] ha mei flutte bi{;} ant godes milce. Ne mis{}leue

nan godd{;} hwet{}se tide of þe ancre · [þ/] he hire trukie. þe

meidnes wið{}uten [gh]ef ha seruið þe ancre alswa as ha ahen · hare

hure schal beon þe hehe blisse of heouene. Hwa{}se haueð ehe of

hope toward {185} se heh bure{;} gleadliche wule ha seruui [&]

lihtliche alle wa · [&] alle teone þolien. wið eise [&] wið este ne

buð me nawt bliSSe.

non ancre seruant ne ouhte mid rihte uorto asken i{}sette

huire{;} bute mete [&] cloð : þet heo mei vlutten bi . [&] godes

milce. ne mis{}leue no{n} god{;} hwat so bitide of ðe ancre :

{165} þet he hire trukie. Þe meidenes wið{}uten [gh]if heo serueð

ðe ancre also ase heo owen{;} hore hure schal beon ðe eche

blisse of heouene. hwo{}so haueð eie hope touward so heie hure :

gledliche wule heo seruen [&] lihtliche alle wo and alle teone

þolien. Mid eise ne mid este{;} ne kumeð me nout toþer heouene.

{170}

[Collations: 163b. Nan B || ancres seruante || ah | achte C ||

bi B || 164. richte C || to B || iset hure B || ant C || clað B

|| ho | ha C || mai || flutte B || 165. nan B || godd || hwet C

|| se tide B || anker || 166. _over_ trukie faile C || þeo [þ/]

arn wið{}ute{n} || meidnes C || [gh]ef C || ho | ha C ||

serue{n} | seruið C || anker || 167. alswa as B || hom ahen | ha

ach[gh]en C || hare C || beo || 168. Hwa se B || haues || ehe of

| e[gh]e of C || toward | towart C || se B || heh | hech C ||

gladli wile || ho | ha C || seruin C || 169. lichtliche C || wa

B || tene || wið B || este ne C || wið B || eise C || 170. bueð

mon nawt blisse | buð me naut blisse C]

++[Gh]e ancres ahen þis leaste stucche reden to ower wummen euche

wike eanes · aþet ha hit cunnen. Ant muche neod is [þ/] [gh]e neomen

to ham muche [gh]eme · for [gh]e mahen muchel beon þurh ham i{}godet ·

[&] {190} iwurset. On oðer half [gh]ef þet ha sungið þurh ower

[gh]emeles{;} [gh]e schule beo bicleopet þrof biuore þe hehe deme · [&]

for{}þi as ow is muche neod · [&] ham [gh]et mare{;} [gh]eornliche

leareð ham to halden hare riwle · ba for ow [&] for ham seolf{;}

liðeliche [&] luueliche · for swuch ah wummone lare to beonne ·

luuelich [&] liðe · [&] selthwenne sturne.

++[Gh]e ancren owen þis lutle laste stucchen reden to our wu{m}men

eu{er}iche wike enes uort ðet heo hit kunnen. and muche neod is ou

beoðe : ðet [gh]e nimen to ha{m} gode [gh]eme . vor [gh]e muwen

muchel þuruh ha{m} beon i{}goded. and i{}wursed on oðer halue.

[gh]if heo sunegeð þuruh ower [gh]emeleaste{;} [gh]e schulen beon

bicleoped þer{}of biuoren þe {175} heie demare . and for{}þi ase

ou is muche neod . [&] ha{m} is [gh]ete more{;} [gh]eorneliche

techeð ha{m} to holden hore riulen . boðe uor ou : [&] for ha{m}

suluen . liðeliche þauh [&] luueliche{;} uor swuch ouh wu{m}mone

lore to beon . luuelich and liðe and seldwhonne sturne.

[Linenote:

173. After _gode [d.][e.]_ MS.]

[Collations: 171. ancres B || ahen | ach[gh]e C || laste lutle B

|| stucche | stuche C || rede || owre | ower C || seruanz ||

172. euche | uche C || eanes B || til [þ/] ho | oðet `til´ ha C

|| cunne{n} B || ned || is [þ/] [gh]e B || 173. neomen C || to

ham nimen || god || muche C || for B || muhen | mughe C ||

muchel _om._ C || muche || þurh B || 174. hom beo || igodet B ||

wursnet. | iwurset. C || On B || half B || [gh]ef C || ho | ha C

|| suneheþ | sungeð C || 175. þurh | þurch C || owre ||

[gh]emeles | [gh]emeles`chipe´ C || schule beo bicleopet || þrof

| þref C || bifore | biforen C || 176. hehe | hech[gh]e C ||

deme | dom C || and _om._ B || as B || ow B || ned || hom | heom

C || is _om._ B || [gh]ette | [gh]et C || mare B || 177.

[gh]eornliche || leares | leareð C || halde{n} hare B || riwle |

riuwlen C || baðe | ba`þe´ C || for ow B || 178. seolf B || þauh

_om._ B || luuelice C || for B || swich C || ah | ach C ||

wu{m}mones lare B || of religiun _add._ || 179a. _second_ and

_om._ C || seldscene | selthwenne C]

Ba is riht [þ/] ha {195} ow dreden [&] luuien · ant þah [þ/] ter beo

eauer mare of luue{;} þen of drede · þenne schal hit wel fearen

· Me schal healden eoli [&] win ba i wunden efter godes lare · ah

mare of softe eoli{;} þen of [f. 117r] bitinde win . [þ/] is Mare

of liðe wordes{;} þen of suhinde · for þer of kimeð þinge

best{;} [þ/] is luue eie. lihtliche [&] sweteliche foR[gh]eoued {200}

ham hare gultes · hwen ha ham icnaweð [&] bihateð bote.

Boðe hit is riht þet heo ou [f. 120r] dreden [&] luuien . auh þet

ðer beo . more eu{er} {180} of luue : þen of drede. þeonne schal

hit wel uaren. Me schal helden eoli and win beoðe i{}ne wunden,

efter godere lore . auh more of þe softe eolie{;} þen of þe

bitinde wine . þet is . more of liðe wordes : þen of suwinde .

vor þerof kumeð þinge best{;} þet is luue{}eie. lihtliche [&]

sweteliche uor[gh]iueð ha{m} hore gultes : hwon heo ha{m} iknoweð

and {185} bihoteð bote.

[Collations: 179b. Baðe | ba`þe´ C || hit _om._ B || richt C ||

180. ho | he _corr. out of_ ha C || ow B || ah | ach C || ter ||

eau{er} mare | mare eau{er} C || 181. of þe || þe{n}ne B ||

fare{n} B || Mo{n} || heolde || 182. baðe | ba C || i{n} B ||

wundes | wundesi _erasure of two letters_ C || aft{er} || godes

lare B || Ah | Ach C || mare B || þe _om._ B || 183. eoli B ||

þenne C || þe _om._ B || bitende || win B || ma | ma`re´ C ||

þenne C || 184. suhiende | sturne C || for B || cumes | kimeð C

|| Lichtliche C || 185. swetelich || for [gh]iues | for[gh]eoueð

C || hare C || hwen B || ho | ha C || arn cnawe | icnaweð C ||

186. bihaten | bihateð]

+A+se forð as [gh]e mahen of mete [&] of claðes · [&] of oþre þinges

þet neode of flesch easkeð{;} beoð large toward ham{;} þah [gh]e

nearowe beon [&] hearde to ow seoluen. Swa deð þe wel blaweð{;}

went te nearewe of þe horn to his ahne muð{;} ant utward [þ/]

wide. Ant [gh]e don alswa as [gh]e wulleð [þ/] {205} ower beoden bemin

wel [&] dremen{;} i drihtines earen · nawt ane to ower ahnes{;} ah

to alle folkes heale · as ure lau{er}d leue þurh þe g{ra}ce of

him seolf [þ/] hit swa mote ameN.

++Se uorð ase [gh]e muwen of drunch and of mete and of cloð and of

oðer þinges þet neode of fleshe askeð : beoð large touward ha{m} :

þauh [gh]e ðe neruwure beon and te herdure to ou suluen . vor so

deð þe wel bloweð . went þene neruwure ende of þe horne to his

owune {190} muðe . [&] utward þene wide. and [gh]e don also . ase

[gh]e wulleð þet ower beoden bemen [&] dreamen wel : ine drihtenes

earen . and nout one to ower ones{;} auh to alle uolkes heale .

ase ure lou{er}d leue þuruh ðe grace of hi{m}sulf . þet hit so

mote beon. am{en}.

[Collations: 187. Ase | Alse C || forð as B || muhen | mu[gh]en

C || baðe _add._ || drinch || of drunch and _om._ C || and

_after_ mete _om._ || claðes B || 188. oðre C || þi{n}g || ned

|| flesch | fles C || askes || beos || toward B || 189. þah |

þach C || ðe _om._ B || narewe beon [&] harde to ow seolue{n} B

|| vor _om._ || `for´ C || Swa | swa C || dos || 190. [þ/] ||

blawes | blaweð C || wendes || te | þe C || narewe || ende _om._

|| `ende´ C || horn B || toward || ahne | achne C || 191. muð B

|| te | þe C || do alswa as B || wiln | wull{et} C || owre

beodes || 192. beme{n} wel [&] B || i drihtines | i{n}

drichtines C || eare || and _om._ B || Nawt | naut C || ane B ||

193. owre || anres | a`u´nes C || Ah | ach C || folkes B || as B

|| lau{er}d B || þurh | þurch C || 194. hi{m}self | him seolf C

|| swa mote B || beon. am{en} _om._ B]

[[191. wull{et} C _corrected in Notes from "wull"_]]

[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]

+H+wen ower sustres meidnes cumeð to ow to froure{;} cumeð to

ham to þe þurl{;} earunder [&] ouerunder · eanes oðer twien · [&]

gað a[gh]ein sone{;} to ower note gastelich · {210} ne biuore

Complie ne sitte [gh]e nawt for ham ouer riht time · swa [þ/] hare

cume beo na lure of ower religiun{;} ah gastelich bi[gh]ete. [gh]ef

þer is eani word iseid [þ/] mahte hurten heorte{;} ne beo hit nawt

iboren ut{;} ne ibroht to oþer ancre{;} [þ/] is eð hurte. To him

hit schal beon iseid{;} þe lokeð ham alle. Twa niht is inoh [þ/]

ei beo edhalden · ant [þ/] beo {215} ful seldene · ne for heom ne

breoke silence ed te mete{;} ne for blodletunge · bute [gh]ef sum

muche god oðer neod hit makie. Þe ancre ne hire meiden ne

plohien `nane´ worldliche gomenes ed te þurle · ne ne ticki

to{}gederes · foR ase seið seint Beornard. vnwurðe þing is to

euch gastelich mon · [&] nomeliche to ancre{;} euch swuch

fleschlich {220} froure · [&] hit binimeð gastelich [þ/] is wið{}ute

met utnume murhðe · [&] [þ/] is uuel change as is iseid þruppe.

[Linenote:

191. _[gh]ef_ above _þurh_ deleted.]

[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]

++Of þis boc redeð hwen [gh]e beoð eise euche dei{;} leasse oðer

mare. Jch hopie [þ/] hit [f. 117v] schal beon ow [gh]ef [gh]e hit

redeð ofte{;} swiðe biheue{;} þurh godes muchele grace · elles ich

hefde uuele bitohe {225} mi muchele hwile. Me were leou{er}e godd

hit wite do me toward rome{;} þen forte biginnen hit eft forte

donne. [Gh]ef [gh]e findeð [þ/] [gh]e doð alswa as [gh]e redeð{;}

þonckið godd [gh]eorne · [gh]ef [gh]e ne doð nawt{;} biddeð godes

are · [&] beoð umben þeronuuen [þ/] [gh]e hit bet halden efter ower

mihte. {230}

[Linenote:

225. _godes_] _d_ corr. out of _g_ MS.]

++O þisse boc redeð eu{er}iche deie : hwon [gh]e beoð eise .

eu{er}iche deie {195} lesse oðer more. uor ich hopie þet hit

schal beon ou [gh]if [gh]e hit redeð ofte : swuðe biheue þuruh

godes grace . and elles ich heuede vuele bitowen muchel of mine

hwule. God hit wot me were leouere uorto don me touward rome{;}

þen uorto biginnen hit eft forto donne. and [gh]if [gh]e iuindeð

þet [gh]e doð also ase [gh]e redeð{;} þonkeð god [gh]eorne . {200}

and [gh]if [gh]e ne doð nout{;} biddeð godes ore . [f. 120v] and

beoð umbe þer abuten : þet [gh]e hit bet hol holden : efter ower

mihte.

[Collations: 195. Of C || þis B || redes || eu{er}iche deie

_om._ B || hwe{n} B || arn || aise C || euche dai | uchedei C ||

196. mare B || uor _om._ B || þet _om._ || ow B || [gh]ef C ||

197. hit _add._ B || reden || swiðe B || biheoue || þurh B ||

`godes´ C || and _om._ B || hafde | hefde C || 198. bitohen |

bitoch[gh]en uuele C || muche hwile B || God ... wot _om._ B ||

leu{er}e | leoure C || deu le set _add._ B || 199. to do B ||

toward | towart C || for to | for te C || 200. and _om._ B ||

[gh]ef C || finde{n} | findeð C || don alswa as B || rede{n}.

þonkes godd || 201. and _om._ B || [gh]ef C || don || nawt |

naut C || biddes godd || are B || beos || umbe{n} B || 202a. þer

onuuen | þer an ouen C || hit bett{er}e halde{n} | hit halden C

|| aft{er} owre mihte | eft{er} ower michte C]

++Feader · Sune · hali gast · an almihti godd wite ow in hiS warde ·

he gleadie ow [&] frouri ow mine leoue sustren · ant for al [þ/]

[gh]e for him dreheð [&] dreaieð · ne [gh]eoue ow neauer leasse ·

þen al{}to{}gedere him seoluen · Beo he aa iheiet from world in{}to

worlde aa on ecnesse · AMeN.

Veder and sune and holi gost . and on almihti god : he wite ou in

his warde. he gledie ou and froure ou{;} mine leoue sustren. and

for al þet [gh]e uor him drieð and suffreð . he ne [gh]iue ou

neu{er} lesse huire þen {205} alto gedere him suluen. he beo

eu{er} i{}heid from worlde to worlde . eu{er} on ecchenesse. amen.

[Collations: 202b. Fad{er} sune. haligast an B || 203. almichti

C || godd || he _om._ B || ow B || 204. gladie || ow B || frouri

C || ow B || leue sustre || 205. for B || drehen oðer drehden |

dre[gh]eð [&] drei[gh]eð C || he _om._ B || ni [gh]iue | Ne

[gh]eoue C || ow B || neau{er} B || lasse || hure C || 206.

selue{n} | seoluen C || Beo he B || ai ihehet | eau{er}

ihech[gh]et C || fra{m} || into B || 207. a on ecnesse | `a on

echnesse´ C]

+A+se ofte aS [gh]e habbeð ired eawiht her on{;} greteð þe

leafdi {235} wið aN aue{;} for him [þ/] swonc her{}abuten · Jnoh

meaðful ich am þe bidde se lutel · ¶ Explicit · +J+þench o þi

writere i{}þine beoden sum chearre{;} ne beo hit ne se lutel.

Hit turneð þe to gode{;} [þ/] tu bidest for oþre.

ase ofte ase [gh]e readeð out o þisse boc{;} greteð þe lefdi mid

one aue marie uor him ðet makede þeos riwle . and for hi{m} þet

hire wrot and swonc her abuten. Inouh meðful ich am{;} þet bidde

so lutel. {210}

[Collations: 208. As C | as B || hauen red | habbeð ired C ||

oht o þis boc | eawet þron C || Gretes ure || lauedi | lafdi C

|| wið an B || 209. marie _om._ B || for B || [þ/] swanc her

abute{n}. | þe swong her abute{n}. C || 210. Inouh ... lutel

_om._ || `Jnoh meðful ic am þe bidde se lutel´ C]

Selections from Early Middle English, 1130-1250. Part 1: Texts · 第 28 / 50 题