[f. 112v] [Gh]e mine leoue sustren bute [gh]ef neod ow driue [&] ower
meistre hit reade · ne schulen habbe na beast bute cat ane.
Ancre þe haueð ahte · þuncheð bet husewif ase Marthe wes · ne
lihtliche ne mei ha nawt beo Marie marthe suster wið
griðfullnesse [f. 113r] of heorte. for þenne mot ha þenchen of
þe kues foddre · of heorde {5} monne hure ·
[f. 116r] ++[Gh]e mine leoue sustren *bute [gh]ef neod ow driue* ne
schulen habben no best . bute kat one. ancre þet haueð eihte
þuncheð bet husewif ase marthe was . þen ancre . ne none weis ne
mei heo beon marie . *marthe suster * mid griðfulnesse of
heorte. Vor þeonne mot heo þenchen of þe kues foddre and of {5}
heordemonne huire .
[Collations: 1. mine ... sustren _om._ || 2. schule [gh]e C ||
haue || na | nan C || beast B || cat || ane B || þe C ||
3. haues || ahte | achte C || semes || bet{er}e B || as B ||
wes C || þen ancre _om._ B nanes | for `lihtliche oðer´
nanes C || 4. weies || mai || ho | ha C || beo || wið B ||
5. for þenne B || ho | ha C || cuwes C || and _om._ B ||
6a. þe heordes || hure C]
Olhnin þe heiward · wearien hwen he punt hire · [&] [gh]elden þah þe
hearmes. ladlich þing is hit wat crist hwen me makeð i tune man
of ancre ahte. Nu þenne [gh]ef eani mot nedlunge habben hit · loki
[þ/] hit namon ne eili ne ne hearmi · ne [þ/] hire þoht ne beo
nawiht þron ifestnet. ancre ne ah to habben na þing [þ/] utward
drahe hire {10} heorte.
oluhnen þene heiward . warien hwon me punt hire [&] [gh]elden þauh
ðe hermes. wat crist þis is lodlich þing . hwon me [f. 116v] makeð
mone i{n} tune of ancre eihte. Þauh [gh]if eni mot nede habben ku
: loke ðet heo none mo{n}ne ne eilie : ne ne hermie . ne þet hire
þouht ne beo nout þeron i{}uestned. ancre ne ouh nout {10} to
habben no þing þet drawe utward hire heorte.
[Linenote:
8. _me me_ MS.]
[Collations: 6b. Olcne | olchni C || þe B || haiward | haiwart C
|| hwen he B || pundes || 7. [gh]elde B || þah | þach C ||
harmes B || ladli | ladlich C || þing is wat c{ri}st hwen B ||
8. mo{n} || makes B || i{n} tune man | itune man C || ancres B
|| ahte | achte C || Nu þenne _latter deleted_, þah _in margin_
| Nu þach C || [gh]ef C || ani B || 9. nedinge | nedunge C ||
haue || ku] hit B || hit na mo{n} B || eile | eili C || harme |
harmi C || 10. ni || þoht | þocht C || nawt | nawicht C ||
ter{}on | þron C || ifestnet || Anker || ah | ach C || nawt T
_om._ C || 11a. haue || no þing _om._ T || nan C || utward drahe
| utwart dra[gh]e C]
+N+a chaffere ne driue [gh]e · ancre [þ/] is chepilt · [þ/] is · buð
forte sullen efter bi[gh]ete · ha chepeð hire sawle þe chapmon of
helle. þing þah [þ/] ha wurcheð ha mei þurh hire meistres read{;}
for hire neode sullen · hali men sumhwile liueden bi hare
honden.
none cheffare ne driue [gh]e. ancre þet is cheapild .* þe buð for
te sullen efter bi[gh]ete * {12} heo cheapeð hire soule : þe chepmon
of helle. *Þing þah [þ/] ha wurcheð{;} ha mei wel þurh hire
meistres read{;} for hire neode sullen. þah swa dernliche as
ha mei for misliche mon{n}e wordes.*
[Linenote:
12. _[gh]e_ over an erasure.]
[Collations: 11b. Na B || chaffare | cheffere C || 12. Anker ||
chapmon chepilt [[C]] || 13. ho | ha C || cheapes | cheapeð C
|| sawle | saule to C || chapmo{n} | chepmo{n} C]
+N+awt deore dehtren ne wite [gh]e in ower hus of oðer monne {15}
þinges · ne ahte ne claðes · ne boistes · ne chartres · Scoren
ne cyrograffes · ne þe chirch uestemenz · ne þe calices · bute
neode oðer strengðe hit makie{;} oðer muchel eie. Of swuch
witunge is muchel vuel ilumpen ofte siðen.
Ne wite [gh]e {15} nout i{n} oure huse of oðer mo{n}nes þinges . ne
eihte . ne cloðes . ne nout ne vnderuo [gh]e ðe chirche uestimenz
ne þene caliz bute [gh]if * neod oðer* strencðe hit makie : oðer
muchel eie. vor of swuche witunge is i{}kumen muchel `vuel´
oftesiðen.
[Linenote:
19. _vuel_ on margin.]
[Collations: 15. Nawt ne | Naut ne C || [gh]e _om._ C ||
16. owre | ouwer C || hus B || of _om._ B || mon{n}e C || ahte |
achte C || claðes || ne nout ... caliz _om._ C, _then
interlined_ `bute neod ... eie´ || ne ... [gh]e _om._ ||
17. Nawt te chirche uestemenz ne þe chaliz || [gh]if ... oðer
_om._ || 18. stre{n}gðe || make || vor _om._ B || swuch |
swich C || lokinge | witing C || 19a. muchel bifallen | muchel
uuel ilu{m}pen C || vuel _om._ || siðe]
+I+N wið ower wanes ne leote [gh]e namon slepeN · [Gh]ef muchel neod
mid alle makeð breoken ower hus · hwil hit eauer is {20}
ibroken · habbeð þrinne wið ow a wummon of cleane lif deies ant
nihteS.
wiði{n}nen ower woanes : ne lete [gh]e nenne mon slepen. [gh]if
muchel neode mid alle makeð breken {20} ower hus : þeo hwule ðet
hit eu{er} is i broken : loke þet [gh]e habben þeri{n}e mid ou one
wu{m}mon of clene liue . deies [&] nihtes.
[Collations: 19b. Inwið B || owre || wahes | wanes C || lete
[gh]e _bis_ || 20. na wepmo{n} | nan mo{n} C || [gh]ef C ||
muche B || ned | neod C || wið makes B || to breke |
breoken C || 21. owre || þe _om._ B || hwil B || ðet _om._ B ||
eau{er} B || loke þet [gh]e _om._ B || haues | habbeð C ||
ter{}inne | þrinne C || 22. wið ow B || a | an C || cleane lif B
|| daies || nichtes C]
+F+or þi [þ/] wepmen ne seoð ow ne [gh]e ham · wel mei don of ower
clað beo hit hwit beo hit blac bute hit beo unorne · warm [&] wel
iwraht · felles wel itawet · [&] habbeð ase monie as ow to neodeð
to bedde [&] to rugge. {25}
++Uor{}ði þet no mon ne i{}sihð ou . ne [gh]e ne i{}seoð nenne mon :
wel mei don of ower cloðes . beon heo hwite : beon heo blake.
bute þet heo beon unorne [&] warme [&] wel i wrouhte. uelles wel i
tauwed. {25} [&] habbeð ase monie ase ou to neodeð . to bedde and
eke to rugge.
[Linenote:
23, 24. _welmeidon_ MS.]
[Collations: 23. For B || na nan C || seo | sið C || ow B || ne
iseoð _om_. B || ham | him C || 24. duhen || owre | ouwer C ||
clað B || beo hit hwit beo hit blac bute hit beo B || 25. [&]
_om._ B || warm B || iwraht | iwracht C || felles B || iteawet |
itauwet C || 26. habbes || as ow B || to nedes || eke _om._ B]
+N+est flesch ne schal nan werien linnene clað bute hit beo of
hearde [&] of greate heorden. Stamin habbe hwa{}se wule · hwa{}se
wule beo buten. [Gh]e schulen in an hetter ant igurd liggen · swa
leoðeliche þah [þ/] [gh]e mahen honden put [f. 113v] ten þer{}under.
Nest lich nan ne gurde hire wið na cunne gurdles : bute þurh
schriftes leaue. Ne {30} beore nan irn ne here · ne ilespiles
felles · ne ne beate hire þer{}wið{;} ne wið scurge i{}leadet ·
wið holin ne wið breres · ne biblodgi hire seolf{;} wið{}ute
schriftes leaue · nohwer ne binetli hire · ne ne beate bi{}uoren
· ne na keoruunge ne keorue · ne ne neome ed eanes to luðere
disceplines · te{m}ptaciuns forte acwenchen · ne for na bote {35}
a[gh]ein cundeliche secnesses · nan uncundelich lechecreft ne leue
[gh]e ne ne fondin · wið{}uten ower meistres read{;} leste ow
stonde wurse.
++Nexst fleshe ne schal non werien no linnene cloð bute [gh]if hit
beo of herde and of greate heorden. stamin `habbe´ hwo{}se wule.
and hwo{}se wule mei beon buten. [gh]e schullen liggen in on heater
and i gurd. ne bere [gh]e non iren . ne here . ne [f. 117r]
irspiles felles. {30} ne ne beate`ou´þer mide. ne mid schurge
i{}leðered : ne i{}leaded. ne mid holie . ne mid breres . ne ne
biblodge hire sulf : wið{}uten schriftes leaue . ne ne nime et
enes to ueole disceplines.
[Collations: 27. Nest flesch B || nan B || werie || no _om._
|| nan C || cloð _om._ B || [gh]if _om._ B || 28. harde B ||
heordes || were C || hwa B || wile || 29. and _om._ || hwa B
|| nule{;} beo wið uten || mei beon _om._ C || schuln in |
schulen in C || an B || hatter | hetter C || 30. gurd liggen
| igurd liggen C || were nan irn | beore nan iren C || haire
|| ylespiles B || 31. hire þerwið B || wið B || i leðered ne
_om._ B || ileadet B || ne _om._ B || 32. wið holin | wið
holine C || wið B || ne blodeke | ne bibloðgi C || selue{n}
| seolf C || ute C || schirches || 33a. nine _for_ ne ne ||
neome C || ateanes | ed eanes C || feole B || disciplines |
diciplines C]
+O+wer schon i winter beon meoke · greate [&] warme. I sumer [gh]e
habbeð leaue bearuot gan [&] sitten [&] lihte scheos werieN ·
+H+osen wið ute vampez{;} ligge in hwa{}se likeð · +I+scheoed ne
slepe [gh]e nawt · ne {40} noh wer bute i bedde. Sum wummon
inohreaðe wereð þe brech of here ful wel icnottet · þe
streapeles dun to þe vet ilacet ful feaste · ah eauer is best þe
swete [&] te swote heorte. Me is leou{er}e [þ/] [gh]e þolien wel an
heard word{;} þen an heard here.
ower schon beon greate and warme. Ine sumer [gh]e habbeð leaue
uorto gon and sitten baruot. and hosen wið{}uten uaumpez . and
ligge ine ham : hwo{}so likeð. Su{m} {35} wu{m}on i{}nouh{}reaðe
. wereð þe brech of heare fulwel i{}knotted . and þe strapeles
adun to hire uet. i laced ful ueste.
[Collations: 33b. owre || scheon C || 34. I | In C ||
haue{n} || barefot to Gan [&] sitten | barfot gan [&] sitten C
|| 35. and _om._ B || Hose || uampez | uampeð C || and _om._
B || ham _om_. B || hwa se like | hwase wule C || 36. mon ||
inohraðe | inochraðe C || weres te brec || haire | here C ||
icnotten | icnotted C || and _om._ B || 37a. strapples ||
dun to þe fet B || faste]
[Gh]ef [gh]e muhen beo wimpelles [&] [gh]e wel wullen{;} beoð bi warme
cappen · [&] þer{}uppon hwite oðer blake veiles. {45} Anc{re}n
summe sungið in hare wimplunge{;} na leasse þen leafdis. Ah þah
seið sum [þ/] hit limpeð to euch wummon cundeliche forte werien
wimpel · Nai · wimpel ne heaued clað nowðer ne nempneð hali
writ{;} ah wriheles ane ·
[gh]if [gh]e muwen beon wimpel leas : *[&] [gh]e wel wullen* beoð
bi warme keppen . and þeruppon *oðer hwite oðer* blake ueiles.
*Ancren su{m}me sungið in ha[re] wimlunge na lesse þene lefd[i.]
Sum seið [þ/] hit limped . to e[i] wu{m}mon cu{n}deliche{;} {40}
for{}te weri[en] wimpel. Nai . Wimpel ne hef[ed] nouðer ne nemneð
hali writ{;} ah wriheles of heuet.
[Collations: 37b. _For_ [gh]if ... bi, T _has_ habbes ||
[gh]ef [gh]e mahen (_over_ muchel _del._) beo wimpelles C ||
38. cappes | cappen C || and ... wimlunge _in_ l. 52 _om._ ||
þruppo{n} C || 39. ueilles C]
Ad corinthios · _Mulier uelet caput suu{m}_ · Wummon seið þe
apostle schal wreon hire heaued. wrihen he seið {50} nawt
wimpliN. wrihen ha schal hire scheome · as eue sunfule dohteR ·
i mungunge of þe sunne [þ/] schende us on earst alle · ant nawt
drahe þe wriheles to tiffunge [&] to prude ·
Ad cor[inth.] _M{u}lier uelet cap{ut} suu{m}_. Wu{m}mon seið þe
apostel schal wrihen hi[re] heauet. wrihen he seið naut wimplin.
wrihen ha schal hire scheome as sunfule eue dohte[r{;}] i
mu{n}gunge of þe su{n}ne [þ/] sch[en]de us erst alle [&] naut {45}
drah[en] [þ/] wriheles te tiffung [&] te p{ru}[e].
Eft wule [f. 114r] þe apostle [þ/] wummon wreo i chirche hire neb
[gh]etten · leste uuel þoht arise þurh hire onsihðe · _Et hoc {est}
propt{er} ang{e}los_. hwi þenne {55} þu chirch ancre iwimplet
openest þi neb to wepmonnes ehe{;} to[gh]eines þe sist men{;}
spekeð þe apostle · [gh]ef þu þe ne hudest. ah [gh]ef [þ/] ei þing
wriheð þi neb from monnes ehe · beo hit wah beo hit clað · i wel
i rund windowe · wel mei duhen ancre of oðer wimplunge. To[gh]eines
þe þe þ{us} ne dest{;} spekeð þe apostle nawt to[gh]eines oþre ·
[þ/] {60} hare ahne wah wriheð wið euch{}monnes sihðe. þer
awakenið ofte wake þohtes of · [&] werkes oðerhwileS. Hwa{}se wule
beon isehen{;} þah ha atiffi hire nis nawt muche wunder{;} ah to
godes ehnen ha is lufsumre{;} þe is for þe luue of him{;}
untiffet wið{}uteN.
Eft wule seinte pauel [þ/] wu{m}m[o{n}] wreo i chirche hire neb
[gh]ette leste vuel þoht arise þurh hir[e] on{}sihðe [&] _h{oc}
{est} · p{ro}p{ter} ang[e]los_. Hwi þenne þu chirche ancre al beo
þu iwimplet{;} openest þah þi neb to weopmones ehe . Te [gh]eines
þe. þe isist men spekeð seinte pauel. Ah [gh]ef ei þing {50}
wriheð{;} þi neb fro{m} mo{n}nes ehe{;} beo hit wah beo hit clað
i{}þi p{ar}lures þurl{;} wel mei duhen ancre of oðer wimlu{ng}e.*
Hwo{}se wule beon i{}seien . þauh heo atiffe hire{;} nis nout
muchel wunder . auh to godes eien . heo is lufsumere þet is uor ðe
luue of him{;} untiffed wið{}uten.
[Linenote:
52. _wimlumpe_ MS.]
[Collations: 52. hwa B || 53. wile || isehen | ise[gh]en C ||
of alle þ hire cume{n} to _add_. || þah | þach C || ho | ha
C || atiffen | atifi C || ham | na | nan C || muche B || 54.
Ah | ach C || ehne | echne{n} C || ho | ha C || lufsumer ||
þe is C || for B || 55a. untiffet B]
+R+ing ne broche ne habbe [gh]e · ne gurdel imembret · ne glouen ne
nan swuch {65} þing [þ/] ow ne deh to habben. A meoke surpliz [gh]e
mahen in hat sumer werien.
Ring . ne broche nabbe [gh]e . ne gurdel i{}me{m}bred . {55} ne
glouen . ne no swuch þing þet ou . ne deih for{}to habben.
*vnderstondeð . [þ/] of alle þeose þinges nis nan hest ne forbot
for alle ha beoð of þe vttere riwle [þ/] is lute strencðe of{;}
for hwon [þ/] te inre beo wel iwist as ic seide i þe frumðe . {ha}
mei beon ichanget hwer{}se euer ei neod oder eni skile hit askeð
. eft{er} [þ/] ha mei ase {60} þuften . best seruin þe leafdi
riwle.*
[Linenotes:
55. _i menbred_ MS. || 59. _ha_] _&_ MS.]
[Collations: 55b. ni || ni || i membret || 56. ni gloues ||
na | nan C || swich C || ow B || deah || i burð C || for
_om._ B]
+E+auer me is leou{er}e se [gh]e doð greattre werkes. +N+e makie [gh]e
nane purses forte freondin ow wið · bute to þeo [þ/] ower meistre
[gh]eueð ow his leaue · ne huue ne blod{}binde of seolc · ne laz
buten leaue · Ah schapieð [&] seowið [&] mendið chirche claðes · [&]
poure monne hettren. {70} na swuch þing ne schule [gh]e [gh]eouen
wið{}uteN schriftes leaue · namare þen neomen · [þ/] [gh]e ne seggen
hi{m} fore{;} as of oðre þinges · kun oðer cuððe · hu ofte [gh]e
under uengen · hulonge [gh]e edheolden. tendre of cunne limpeð nawt
ancre beonne. A mon wes of religiun · [&] com to him efter help
his fleschliche broðer · [&] he tahte him to his þridde {75}
breðer · þe wes dead biburiet. Þe ondswerede wundrinde · Nai
q{uo}ð he nis he dead? ant ich q{uo}ð þe hali mon [f. 114v] am
dead gasteliche. Na fleschlich freond ne easki me fleschlich
froure. Amices [&] parures · worldliche leafdis mahen inoh wurchen
· ant [gh]ef [gh]e ham makieð{;} ne makie [gh]e þrof na mustreisun ·
veine gloire attreð alle {80} gode þeawes · [&] alle gode werkes.
Criblin ne schal nan of ow for luue ne for hure. Taueles ne
forbeode ich nawt. [Gh]ef sum riueð surpliz oðeR measse kemese{;}
oþre riuunges ne riue ha nawt nomeliche oueregede · bute for
muche neode.
[Linenotes:
75. _to his_] _is_ on erasure. || 76. _breðer_] _er_ on erasure. ||
77. Before _nis_, _d_ erased.]
++Euer me is leouere . so [gh]e don gretture werkes. ne makie none
purses . uorte ureonden ou mide .* bute to þeo [þ/] ower meistre
[gh]eoueð ow his leaue*{;} ne blodbendes of seolke .* ne laz . bute
leaue*{;} auh schepieð and seouweð and amendeð chirche cloðes .
and poure {65} monne cloðes. no þing ne schule [gh]e [gh]iuen :
wið{}uten schriftes leaue.
[Collations: 62. Eauer B || leu{er}e | leoure C || se B ||
gratt{er}e | grett{er}e [[C]] || Ne ... cloðes _in_ l. 66
_om._ || make [gh]e C || nane C || 63. forto freonden ow wið C
|| 64. blod binden of seolc C || 65. Ach schap`i´eð [&] seoweð
[&] mendeð (e _over_ [a.]) C || claðes C || 66. menne hettren C
|| Na | nan || `swuc´ C || [gh]eoue{n} bute [gh]e hauen chirches
leaue || [gh]euen C]
+H+elpeð ow wið ower ahne swinc se forð se [gh]e eauer mahen to
schriden ow seoluen [&] feden [gh]ef {85} neod is · [&] þeo þe ow
seruið. +A+s sein Jerome leareð · ne beo [gh]e neauer longe ne
lihtliche of sum{}þing allunges idel · for anan rihtes þe feond
beot hire his werc þe i godes werc ne swinkeð · [&] tuteleð anan
toward hire. foR hwil he sið hire bisi{;} he þencheð þus · for
nawt ich schulde nu cume neh hire{;} ne mei ha nawt i[gh]emen to
lustni {90} mi lare. Of idelnesse awakeneð muchel flesches
fondunge. _Iniquitas Sodome{;} saturitas panis [&] ocium_ · [þ/] is
· SodomeS cwedschipe com of idelnesse [&] of ful wombe. Irn [þ/] lið
stille gedereð sone rust · weater þe ne stureð nawt{;} readliche
stinkeð.
helpeð mid ower owune swinke so uorð so [gh]e muwen to schruden ou
suluen and *feden [gh]ef neod is* þeo ðet ou serueð . ase seint
ierome lereð : ne beo [gh]e neu{er} idel . uor anonrihtes ðe ueond
beot hire his werc : þet ine godes werke ne wurcheð . and he
tuteleð anonrihtes {70} touward hire. uor þeo hwule [f. 117v]
þet he isihð hire bisi . `he´ þencheð þus . vor nout ich schulde
nu kumen neih hire{;} ne mei heo nout i{}hwulen uorto her`c´nen
mine lore. of idelnesse awakeneð muchel flesshes fondunge .
_Iniq{ui}tas sodome . sat{ur}itas panis [&] ociu{m}_. þet is. al
sodomes cweadschipe kom of idelnesse : [&] of ful {75} wombe. Iren
þet lið stille{;} gedereð sone rust . and water þet ne stureð
nout readliche stinkeð.
[Collations: 67. Helpes || wið B || owre || ahne | achne C ||
swinc | swinch C || se forð se B || muhen | much[gh]en C ||
68. ow seluen | ow seoluen C || ta [þ/] ow serue{n} | ow
seruið C || As B || sein || 69. leares | leareð C || neau{er} B
|| `allu{n}ge´ idel `[&] se forð as [gh]e mahen´ C || for B ||
ananrihtes | ananrichtes C || te || feond | feont C || bedes. ||
70. þe C || i | in C || werc B || swinkes | swinkeð C || he
_om._ B || tuteles | anan B || 71. toward | towart C || for hwil
he B || seos | sið C || 72. he þe swike þenches t{us} || for B
|| noht | naut C || ischulde nu cume to hire | cumen nu nech
hire C || mai || 73. ho | ha C || nawt | naut C || [gh]eme nu |
i[gh]emen C || to B || lustne{n} mi | lustin min C || lare B ||
wakene{n} || 74. muchele || flesches B || fondinges || 75. al
_om._ B || sodome || cwedschipe C || com B || 76. wambe || Irn
[þ/] lis || Gederes || muche C || and _om._ B || 77a. stures ||
nawt | naut C || raðliche | readiliche C || stinkes]
+A+ncre ne schal nawt forwurðe scolmeistre · ne turnen ancre
husto {95} childrene scole · hire meiden mei learen sum oðer
meiden · [þ/] were pliht of to leornin among{e} wepmen · oðer
bimong gromes. ah ancre ne ah to [gh]emen bute godd ane · þah bi
hire meistres read ha mei sum rihten [&] helpen to learen.
ancre ne schal nout forwurðen scolme`i´stre : ne turnen hire
ancre hus{;} to childrene scole. hire meiden mei þauh techen
su{m} lutel meiden. þet were dute of forto leornen among gromes
. auh ancre ne ouh forto [gh]emen bute god one. *þah {80} bi hire
meistres read{;} ha mei su{m} rihten [&] helpe te leren.*
[Collations: 77b. [gh]e ne schule sende lettres. | Ne underfo
lettres bute leaue C || nawt | naut C || forwurðe B ||
scolemeister || scol _above erasure_ C || 78. hire _om._ B ||
ancres || childre`ne´ schole C || Hire ... leren _in l._ 81
_om._ || 79. þauh _om._ C || learen C || lute C || of{;} to C ||
80. bimong gremes C || Ach C || nach to [gh]eme C || ane C]
[Gh]e ne schulen senden leattres · ne underuon leattres · ne writen
bute leaue. [Gh]e schulen beon i doddet · {100} oðer [gh]ef [gh]e wulleð
ischauen fowr siðen i þe [gh]er · to lihtin ower heaued · beo bi þe
her ieueset{;} [f. 115r] hwa{}se swa is leouere · ant as ofte
ileten blod [&] [gh]ef neod iS{;} oftre · Þe mei beo þer buten{;} ich
hit mei wel þolien. Hwen [gh]e beoð ilete blod{;} [gh]e ne schule don
na þing þe þreo dahes [þ/] ow greueð · ah talkið to ower {105}
meidnes · [&] wið þeawfule talen schurteð ow to{}gederes. [Gh]e maheN
swa don ofte hwen ow þuncheð heuie{;} oðer beoð for sum
worltlich þing sare oðer seke · þah euch worltlich froure is
unwurðe to ancre.
[Linenote:
104. After _beoð_, _al greiðe_ struck out.]
++[Gh]e ne schulen senden lettres . ne underuon lettres . ne
writen : buten leaue. [gh]e schulen beon i{}dodded four siðen iðe
[gh]ere : uorto lihten ower heaued. *oðer [gh]ef [gh]e wulled
ischauen. hwa se wule ieveset. ah ha mot te oft{er}e weschen [&]
kemben hire heauet*{;} and ase ofte ileten {85} blod . and oftere
[gh]if neod is . and hwo so mei beon þer wið uten{;} ich hit mei
wel i þolien. hwon [gh]e beoð i{}leten blod . [gh]e ne schulen don
no þing þeo þreo dawes{;} þet ou greue . auh talkeð mid ower
meidenes. and mid þeaufule talen : schurteð ou to gederes. [gh]e
muwen don so ofte : hwon ou þuncheð heuie . oðer beoð uor sume
worldliche þinge {90} sorie : oðer seke.
[Collations: 82. und{er}fon || bute || 83. schule C || beo ||
idoddet C || iþ{e} [gh]er fiftene siðe || [gh]er C uorto ...
heauet _in l. 85 om._ || to lichten ower heauet C || 85. [&]
fowr siðe ilet{en} | [&] as ofte ilete blod | `[&] [gh]ef neod
is oftere´ C || 86. oftre || ned || and ... þolien _om._ C ||
Hwa se mai wel beo wið ute{n}: ich hit mai þolie{n} || 87. Hwon
... blod _om._ C || Hwe{n} || arn schule C do þreo daies na
þi{n}g [þ/] ow greues || don `þeo´ þreo da[gh]es nan þing [þ/]
ow greueð C || 88. Ah ach C || talkes || to B || owre seruant |
ower meidnes C || 89. wið B || þeawfule | þeufule C || tales:
schurtes ow | schurtið C || muhen | mu[gh]e C || swa don ofte
hwen ow B || 90. þu{n}ches || heui C || arn || for sum B ||
worldlich C || þing B || 91a. sari B]
+S+wa wisliche witeð ow in ower blodletunge{;} [&] haldeð ow i
swuch reste{;} [þ/] [gh]e longe þreft{er} mahen i godes seruise þe
monluker swinken · {110} ant alswa hwen [gh]e feleð eani secnesse.
Muchel sotschipe hit is leosen for an dei{;} tene oðer tweolue.
+V+esscheð ow hwer{}se neod is as ofte as [gh]e wulleð ·
So wisliche witeð ou i{n} our blod{}letunge : and holdeð ou ine
swuche reste . þet [gh]e longe þer efter muwen ine godes seruise þe
monluker swinken . and also hwon [gh]e i{}ueleð eni secnesse . vor
muchel sotschipe hit is. uorto [f. 118r] uorleosen uor one deie .
tene oðer tweolue. Wassheð ou hwar se [gh]e habbeð neode : ase ofte
{95} ase [gh]e wulleð.
[Collations: 91b. Swa B wislich C || wites || Of ower
blodletunge _in marg._ C || ow B || owre | ower C || blodletinge
|| 92. haldes | haldeð C || ow B || iswuch | in swich C || rest
|| þraft{er} | þreft{er} C || muhen | mu[gh]en C || ine _om._ C
|| i{}godes || 93. þe _om._ C || wurchen C || alswa | alse C ||
hwen B || felen | feleð C || ani B || 94. vor _om._ B || muche B
|| sotchipe C || uorto _om._ C || to lose | leosen C || for an B
|| dai | dei C || 95. twelue | twe[o.]lue C || Vas _del._
wasches _in marg._ wescheð C || ow B || hwer B || ned is | neod
is C || as B || 96. as B || wiln | wull{et} C || Ouwer meidnes
riwle _in marg._ C]
[[96. wull{et} C _corrected in Notes from "wulh"_]]
[&] ower oþre þinges. Nes neauer fulðe godd leof · þah pou{er}te
[&] unorneschipe beon him licwurðe. +V+Nderstondeð eauer of alle
þeose þinges · [þ/] nan nis heast ne forbod [þ/] {115} beoð of þe
uttre riwle · þet is lute strengðe of. for hwon [þ/] te inre beo
wel iwist as ich seide i þe frumðe · þeos mei beon ichanget
hwer{}se eani neod oðer eani skile hit easkeð · efter [þ/] ha best
mei þe leafdi riwle seruin as hire eadmode þuften · ah
sikerliche wið{}uten hire þe leafdi feareð to wundre.
[Linenote:
120. _towundre_ MS.]
[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]
+A+ncre þe naueð nawt neh {120} honde hire fode{;} beoð bisie
twa wummen. An eauer þe leaue ed hame{;} an oþer þe wende ut ·
hwenne driueð neod · [&] þeo beo ful unorne wið{}uten euch
tiffunge · oðer a lutel þuftene{;} oðer of feier ealde. Bi þe
wei as ha geað{;} ga singinde hire beoden · ne ne halde na tale
wið mon ne wið wummon · ne sitte ne ne stonde · bute [þ/] {125}
leaste þet ha eauer mei ear þen ha ham cume. Nohwider elles ne
ga [f. 115v] heo bute þider as me send hire · wið{}ute leaue ·
ne ne eote ha ne ne drinke ute ·
++Ancre þet naueð nout neih honde hire uode : beoð bisie two
wu{m}men . on ðet bi{}leaue eu{er} ethom . an oðer þet wende ut
hwon hit is neod . and þeo beo ful unorne *oðer a lute þuhten*
oðer of feir elde and biðe weie ase heo geð . go singinde hire
beoden . {100} ne ne holde heo nout none tale mid mon ne mid
wu{m}mon . ne ne sitte ne ne stonde bute þet leste þet heo mei
er þen heo kume hom. nouhwuder elles ne go heo{;} bute þider ase
me sent hire. wið{}ute leaue : ne ete heo ne ne drinke ute.
[Linenote:
102. After _mei_ erasure of one letter.]
[Collations: 97. Anker || þe C || naues || nawt | naut C || neh
hond | nech hont C || fode B || beos || bisi || twa wimmen B ||
98. an B || þe C || leaue eau{er} _with erasure of two letters
before_ || eauer leaue C || at hame | ed hame C || þe C || 99.
hwen B || ned driues | neod driueð C || tat || 100. of _om._ ||
fei[gh]er C || ealde B || and _om._ B || wei || as B || ho Gas |
ha geað C || Ga B || seiende | segginde C || beodes || 101. Ni
ne || halde B || heo nout _om._ B || na | nan C || wið B || wið
B || ni sitte ne stonde | Ne sitten ne stonden C || 102. þe B ||
leaste || ho | ha C || ear B || þenne C || ho | ha C || ham cume
B || 103. Nohwider | Nochwder C || ga B || heo _om._ || ha C ||
as B || mo{n} sendes || 104a. eote C || ho | ha C]
Þe oþer beo eauer inne · ne wið{}ute þe [gh]eten : ne ga wið{}ute
leaue. Ba beon obedient to hare dame in alle þing · bute i sunne
ane · na þing nabben þet heo hit nute · ne underuo na {130} þing
· ne ne [gh]eoue nowðer{;} wið{}uten hire leaue. Na mon ne leote [gh]e
in · ne þe [gh]ung{re} ne speoke wið namon bute leaue · ne ga ha
nawt ut of tune : wið{}uten siker fere · [gh]ef hit swa mei beon{;}
ne ne ligge ute. [gh]ef heo ne con oboke{;} segge bi pa{te}r
n{ost}res · ant bi auez hire ures · [&] wurche [þ/] me hat hire wið
ute gruchu{n}ge. habbe eauer hire {135} earen opene toward hire
dame.
þe oðer beo eu{er} i{n}ne . ne wið{}ute þe [gh]eate ne go heo nout
wið{}ute leaue. boðe beon obedient to hore {105} dame i{n} alle
þinges{;} bute ine s[-u]nne one. no þing nabben heo{;} þet hore
dame hit nute . ne ne underuon no þing . ne ne [gh]iuen wið{}uten
hire leaue. Nenne mon ne leten heo in . ne ðe [gh]ungre ne speke
mid none monne : bute leaue . ne ne go nout ut of tune .
wið{}uten siker uere . ne ne ligge ute. [gh]if heo ne con o boke :
sigge bi p{ate}r n{ostr}es {110} and bi auez hire vres . and
wurche þet me hat hire wið{}uten grucchunge. habbe euer hire
earen opene touward hire dame.
[Collations: 104b. eauer B || 105. [gh]ate | [gh]ete C || ga B
|| heo _om._ | ha C || nout _om._ B || Baðe | ba C || hare C ||
106. þing B || in B || ane B || Na | Nan C || heo _om._ || 107.
ho | heo C _for_ hore dame || ni vnderfo | Ne underuo C || na |
nan C || [gh]iue | [gh]eouen C || _add_ nowðer | nouðer C ||
108. leue || Na | Nan C || heo _om._ B || ni || ðe [gh]ungre
_om._ C || speoken C || mid none monne _om._ C || wið na
wepmo{n} || 109. wið ute B || leue || Ne ga B || noht | naut C
|| 110. fere B || [gh]ef C || ho | ha C || on C || segge B ||
111. auees C || wurche [&] do hwat C || mo{n} bides || wið{}ute
|| grucchinge B || 112a. eau{er} B || eares || toward | towart C
|| lafdi]
Nowðer of þe wummen ne beore from hare dame · ne ne bringe to
hire nane idele talen{;} ne neowe tidinges · ne bitweonen ham
seolf{;} ne singen ne ne speoken na ne worldliche spechen · ne
lahhen swa ne pleien{;} þet ei mon [þ/] hit sehe{;} mahte hit to
uuel turnen. Ouer alle þinges leasunges [&] luðere wordes {140}
heatien. hare her beo icoruen · hare heaued clað sitte lahe ·
eiðer ligge ane. Hare cop beo hehe isticchet · [&] bute broche.
na{}mon ne seo ham unleppet ne open heaued. lah locunge habben.
[Linenote:
141. _la[h.]he_ MS.]
nouðer of ðe wu{m}men ne beren urom hore dame . ne ne bringen to
hire . none idele talen : ne neowe tiþinges . ne bitweonen ha{m}
sulf ne singen . ne ne speken none worldliche spechen . ne
lauhwen ne ne pleien so ðet {115} ei mon þet hit iseie . muhte
[f. 118v] hit to v`u´el t{ur}nen. ou{er} alle þing leasunge and
luðere wordes . hatien. Hore her beo i{}koruen . hore heuedcloð
sitte lowe. eiðer ligge one. Hore hesmel beo heie istihd{;} al
wið{}ute broche. no mon ne i{}seo ham unweawed . ne open heaued.
*Inwið þe wanes ha muhe werie scapeloris hwen mantel {120} ham
heuegeð . ute{;} gan i{}mantlet þe heauet i{}hudeket.* louh
lokunge habben.
[Collations: 112b. Nowðer || 113. of þe wummen _om._ C || of þe
familiers ne beo fra{m} hire lafdi ni ni bringe nowðer || ne
beore ne ne bringe to heore dame C || none _om._ B || 114. tales
|| newe || tidinges C || bitwenen B || self | seolf C || ne ne
singen C || ni ne speken | ne ne speoken ham seolf C || 115.
none _om._ C || nane speches || lahhen swa ne pleien [þ/] |
lach[gh]en swa ne plei[gh]en [þ/] C || 116. ani || sehe |
sech[gh]e C || mihte | machte C || hit _om._ C || turnen hit ||
117. þi{n}ge || leasinges | leasing C || uuele C || hare C ||
beon C || icoruen B || 118. hore ... i hudeket _om._ || hare C
|| clað C || lach[gh]e C || ane C || hare cop beo hech[gh]e
isticched C || 119. al _om._ C || na C || seo C || unlepped C]
Heo ne schulen cussen na{}mon · ne cuðmon ne cunnes mon · ne for
na cuððe cluppen · ne weschen hare heaued · ne lokin feaste o na
mon{;} ne toggin {145} wið ne pleien. Hare weden beon of swuch
schape · [&] al hare aturn swuch{;} þet hit beo edscene hwerto ha
beoð iturnde. Hare lates lokin warliche · [þ/] nan ne mahe edwiten
ham{;} in hus ne ut of hus. On alle wise forbeoren to wreaðen
hare dame · [&] as ofte as heo hit doð{;} ear ha drinken oþer
eoten{;} makien [f. 116r] hare venie · o cneon {150} dun biuoren
hire [&] seggen · mea culpa · [&] underuon þe penitence [þ/] ha leið
up{}on hire lutinde hire lahe.
heo ne schulen cussen nenne mon .* ne cuð{}mon ne cunes mo{n} .
ne for nan cuððe cluppen* ne uor luue cluppen . ne kuð ne unkuð
. ne wasshen hore heaued . ne loken ueste o none monne . ne
toggen mid him{;} ne pleien. hore weaden beon of swuche scheape
{125} [&] alle hore aturn swuch{;} þet hit beo eðcene hwarto heo
beoð i{}turnde. hore lates loken warliche . þet non ne edwite
ham ne ine huse ne ut of huse. on alle wise uorberen to wreððen
hore dame . and ase ofte ase heo hit doð er heo drinken oðer
eten . makien hore uenie akneon adun to þer eorðe biuoren hire :
[&] sigge _mea culpa_ . and underuon {130} ðe penitence : ðet heo
leið upon hire lutende hire louwe.
[Linenote:
122. _cuð_ corr. out of _enð_.]
[Collations: 121. Lah lokinge | Lach locunge C || 122. Eiðer
ligge ane _add._ || ho | ha C || schulen _om._ C || schule ||
cusse B || na | nan C || cu{n}nes || 123. ni || na || ne uor ...
unkuð _om._ B || 124. ne ... heaued _om._ | nene weschen hare C
|| Ni || loke B || faste || o na | on an C || mo{n} B || 125.
toggle | toggi C || wið B || him _om._ B || plei[gh]en C || Hare
B || wede | weden C || beo || swuch | swich C || schape B ||
126. al || [&] of swic aturn [þ/] `hit´ C || eðscene | edsene C
|| hwerto B || ho | ha C || beon B || 127. Hare B || werliche C
|| nan B || etwite _over_ wite _del._ C || ne _om._ B || i{n}
hus B || 128. hus || forbeoren B || wradðen | wraððen C || hare
C || as B || 129. as B || ho | ha C || don || ear || ho | ha C
|| eoten C || Maken C || hire B || o cneos | acneon C || 130.
dun || to þer eorðe _om._ B || bifore | biforen C || segge{n} B
|| vnd{er} fo || 131a. penitance C || ho | ha C || leis || ha{m}
B || lutinde C || lahe | lach[gh]e C]
Þe ancre þrefter neauer mare [þ/] ilke gult ne upbreide for na
wreaððe · bute [gh]ef ha eft sone falle i [þ/] ilke · ah do hit
allunge ut of hire heorte. [Gh]ef ei strif ariseð bitweone þe
wummen{;} þe ancre makie eiðer to makien oþer venie o cneon to
þer {155} eorðe · [&] eiðer rihte up oþer{;} [&] cussen on ende ·
ant te ancre legge on eiðer{;} sum penitence · mare up o þe ilke
þe greatluker gulte. Þis is a þing witen ha wel [þ/] is gode
leouest{;} Sahtnesse [&] some · [&] te feond laðest · for{}þi he is
eauer umben to arearen sum leaððe.
þe ancre neu{er} more þer efter þene ilke gult ne upb[r]eide
hire : uor none wreððe . bute [gh]if heo eft sone ualle iðet ilke .
auh do hit allunge ut of hire heorte. and [gh]if eni strif ariseð
bitweonen ðe wu{m}men{;} ðe ancre makie eiðer of ha{m} to makien
oðer venie akneon to ðer eorðe . and {135} eiðer rihte up oðer :
[&] kussen ha{m} on ende . and þe ancre legge on eiðer su{m}
penitence. More upon þeo ilke : ðet gretluker haueð agult. þis is
o þing wute `[gh]e´ [f. 119r] wel to soðe ðet is gode leouest{;}
seih[t]nesse [&] some. [&] þe ueonde loðest. and for{}þi he is
eu{er} umbe to arearen sume wreððe.
[Linenote:
138. _[gh]e_ added in margin.]
[Collations: 131b. anker || 132. þilke gult neau{er} mare þr
aft{er} | þer efter neau{er} mare þilke gult C || hire
_om._ B || for B || na | nan C || 133. wraððe B || [gh]ef C ||
ho | ha C || sones falle B || i þat ilke | i þilke C || Ah |
Ach C || 134. and _om._ B || [gh]ef C || ani B || rises ||
bitwene{n} ham utewið{;} | bitwene þe wi{m}men C || þe anker ||
135. make B || of ham _om._ B || make B || þe oðer C ||
o cneos | o cneon C || dun to þe | to þe C || 136. richte C ||
cussen on B || te anker leie || 137. penitance C || Mare B || up
o [þ/] ilke | up on þilke C || þe C || greatluker || gulte B ||
138. is _om._ C || a | an C || wite{n} B || ho | ha C || to soðe
_om._ B || godd | god C || leuest || 139. sahtnesse | sachtnesse
C || somentale || te feond | þe feont C || laðest B || and _om._
B || eau{er} umben B || 140a. reare | arere C || su{m} laððe B]
Nu sið þe sweoke wel · [þ/] hwen fur is wel o brune{;} [&] me wule
[þ/] hit aga{;} {160} me sundreð þe brondes · [&] he deð {n}ond [þ/]
ilke. luue is ih{es}u c{ri}stes fur · [þ/] he wule [þ/] bleasie aa i
þin heorte · ant te deouel blaweð forte puffen hit ut. Hwen his
blawunge ne geineð nawt · he bringeð up sum uuel word · oðer sum
oþer nohtunge · hwer þurh ha to hurten eiðer fro{m}mard oþer · [&]
te hali gastes fuR cwencheð hwen þe {165} brondes þurh wreaððe
beoð isundret. forþi halden ham i luue feaste to gederes · Ant
ne beo ha{m} nawt of hwen þe feond blawe · nomeliche [gh]ef monie
beon iueietsomet{;} [&] wel wið luue ontende.
[Linenote:
161. _hond_ MS.]
nu isihð ðe deouel wel ðet hwon þet fur {140} is wel o brune . [&]
me wule ðet hit go ut : me sundreð ðe brondes . and he deð `also´
onond þet ilke. luue is ih{es}u cristes fur þet he wule ðet
blasie i{n} vre heorte . and þe deouel bloweð forto puffen hit
ut . and hwon his blowinge ne geineð nout : þeonne bringeð he up
su{m} luðer word . oðer su{m} oþer nouhtunge : hwar þuruh heo to
hurteð eiðer {145} uro{m}mard oðer{;} and þe holi gostes fur{;}
acwencheð hwon ðe brondes þuruh wreððe{;} beoð i{}sundred. and
for{}þi holden ha{m} ine luue ueste to{}gederes . and ne beo
ha{m} nout of{;} hwon ðe ueond blowe . and nomeliche [gh]if monie
beoð i ueied somed{;} and wel mid luue ontende.
[Collations: 140b. seos | sið C || te swike | þe sweoke C ||
hwe{n} fur B || 141. onbrune C || mo{n} wile || Ga B || mon
sundres te || brendes C || 142. dos hond to [þ/] ilke | deð [þ/]
ilke C || fuir || wile || 143. owre || te || blawes | blaweð C
|| 144. and _om._ B || hwe{n} B || blast | blawunge C || Geines
|| nawt | naut C || þeonne _om._ B || he bringes | he bringeð C
|| 145. luðer _om._ || hwat | nochtunge C || hwer B || þurh |
þurch C || ho | ha C || hurren B || 146. framward |
fro{m}mart C || te || hali gastes B || cwenches | cwencheð C ||
hwe{n} || 147. þurh | þurch C || wraððe B || beo{n} isundret ||
and _om._ B || halde | halden C || iluue | inluue C || faste |
feste C || 148. nawt | naut C || hwe{n} B || feo{n}d | feont C
|| blawe B || and _om._ B || 149. nomeli || [gh]ef C || beon B
|| ifest to Gedere || iuei[gh]et somet C || wel _om._ || wið B
|| ontendet]
Þah þe ancre on hire meidnes for openliche gultes legge
penitence{;} to þe preost noðeleater schriuen ham hwen neod is ·
ah eauer þah wið leaue. [Gh]ef ha {170} ne cunnen nawt þe mete
g{ra}ceS · seggen in hare stude{;} p{ate}r n{oste}r biuoren{;} [&]
aue Maria · [&] eft{er} mete alswa · ant a Credo mare · [&] segge
þ{us} on ende · feader · Sune · hali gast al mihti godd · [gh]eoue
ure dame his g{ra}ce · [f. 116v] se lengre se mare · [&] leue hire
[&] us ba neomen god ende · for{}[gh]elde alle þe us god doð · [&]
milci hare sawle þe us god {175} idon habbeð · hare sawle [&] alle
cristene sawleS.
Þauh ðe ancre on hire meidenes uor openliche gultes . legge
penitence {150} neu{er} ðe later to ðe preoste schriuen ha{m}
ofte . auh eu{er} þauh mid leaue. and [gh]if heo ne kunnen nout ðe
mete graces : siggen i{n} hore stude{;} p{ate}r . n{oste}r . [&]
aue maria biuoren mete . and efter mete also . [&] credo moare .
and siggen þus on ende . veder [&] sune [&] holi gost . [&] on
almihti god{;} he [gh]iue ure dame his grace{;} so lengre so more
. {155} [&] leue hire [&] us boðe nimen god endinge . [&]
for[gh]elde alle ðet us god doð . [&] milce hore soulen : þet us
god i don habbeð . hore soulen [&] alle cristene soulen. am{en}.
[Collations: 150. Þah | þach C || þe _om._ || anker || seruanz
|| for B || Giltes || leie || penitance C || 151. to p{re}ost
no ðe lat{er}e | to þe preost no ðe latere C || Ah | Ach C ||
eau{er} B || þah | þach C || wið B || 152. and _om._ B || [gh]ef
C || ho | ha C || cunen noht | cunne naut C || te || seggen B ||
hare C || 153. studen C || Pat{er} n{oste}r biforen | p{ate}r
n{oste}r biuoren C || maria. Aft{er} mete alswa | marie. eft{er}
mete alse C || 154. a crede C || mare B || seggen | segge C ||
fader sune B || [&] _om._ || hali gast B || 155. [&] _om._ B ||
an B || almichtin C || godd || he _om._ B || [gh]eoue C ||
lauedi || se B || se mare B || 156. baðe | ba C || nime | neome
C || ende B || [&] _om._ B || þe C || 157. don || heore C ||
sawle | saule C || [&] [þ/] us | þe us C || haue{n} || hore
soulen _om._ C || sawle || 158a. sawle | saule C || am{en} _om._
B]
+B+itweone mel ne gruchesi [gh]e nawt · nowðer frut ne oðerhwet{;}
ne drinken bute leaue . [&] te leaue beo liht in al [þ/] nis sunne.
Ed te mete na word · oðer lut{;} [&] teo stille. Alswa efter þe
ancre complie · aþet p{ri}me · ne don na þing ne seggen{;}
hweR{}þurh hire silence mahe {180} beon isturbet.
[Linenote:
177. _gruchesi_] _ch_ on an erasure.]
Bitweonen mele ne gruselie [gh]e nout . nouðer frut{;} `ne´
oðerhwat . ne `ne´ drinken wið{}uten leaue . [f. 119v] auh þe
leaue beo liht i{n} alle þeo þinges{;} þer nis sunne. Ette mete
{160} no word . oðer lut . [&] þeo beon stille. also efter ðe
ancre cu{m}plie uort midmorwen . ne don no þing . ne ne siggen .
hwar þuruh hire silence muwe beon i{}sturbed.
[Collations: 158b. Bitwene B || meal | mel C || gruse | gruuesi
C || [gh]e _om._ C || nawt | naut C || 159. nowðer | nouðer C ||
fruit || oðer hwet C || ni | ne C || drinke || bute B || 160.
[&] te | [&] þe C || licht C || al [þ/] nis B || At te | ed þe C
|| na | nan C || 161. [&] ta stille | [&] þeo stille C || Alswa
B || aft{er} ancres B || aðet p{ri}me | oðet prime C || 162. ni
do þi{n}g ne segge | ne don nan þing ne seggen C || hwer þurh |
hwar þurch C || 163a. muhe | mu[gh]e C || beo dest{ur}bet | beon
to sturbed C]
+N+an ancre seruant ne ahte bi rihte to easkin iset hure · bute
mete [&] hure [þ/] ha mei flutte bi{;} ant godes milce. Ne mis{}leue
nan godd{;} hwet{}se tide of þe ancre · [þ/] he hire trukie. þe
meidnes wið{}uten [gh]ef ha seruið þe ancre alswa as ha ahen · hare
hure schal beon þe hehe blisse of heouene. Hwa{}se haueð ehe of
hope toward {185} se heh bure{;} gleadliche wule ha seruui [&]
lihtliche alle wa · [&] alle teone þolien. wið eise [&] wið este ne
buð me nawt bliSSe.
non ancre seruant ne ouhte mid rihte uorto asken i{}sette
huire{;} bute mete [&] cloð : þet heo mei vlutten bi . [&] godes
milce. ne mis{}leue no{n} god{;} hwat so bitide of ðe ancre :
{165} þet he hire trukie. Þe meidenes wið{}uten [gh]if heo serueð
ðe ancre also ase heo owen{;} hore hure schal beon ðe eche
blisse of heouene. hwo{}so haueð eie hope touward so heie hure :
gledliche wule heo seruen [&] lihtliche alle wo and alle teone
þolien. Mid eise ne mid este{;} ne kumeð me nout toþer heouene.
{170}
[Collations: 163b. Nan B || ancres seruante || ah | achte C ||
bi B || 164. richte C || to B || iset hure B || ant C || clað B
|| ho | ha C || mai || flutte B || 165. nan B || godd || hwet C
|| se tide B || anker || 166. _over_ trukie faile C || þeo [þ/]
arn wið{}ute{n} || meidnes C || [gh]ef C || ho | ha C ||
serue{n} | seruið C || anker || 167. alswa as B || hom ahen | ha
ach[gh]en C || hare C || beo || 168. Hwa se B || haues || ehe of
| e[gh]e of C || toward | towart C || se B || heh | hech C ||
gladli wile || ho | ha C || seruin C || 169. lichtliche C || wa
B || tene || wið B || este ne C || wið B || eise C || 170. bueð
mon nawt blisse | buð me naut blisse C]
++[Gh]e ancres ahen þis leaste stucche reden to ower wummen euche
wike eanes · aþet ha hit cunnen. Ant muche neod is [þ/] [gh]e neomen
to ham muche [gh]eme · for [gh]e mahen muchel beon þurh ham i{}godet ·
[&] {190} iwurset. On oðer half [gh]ef þet ha sungið þurh ower
[gh]emeles{;} [gh]e schule beo bicleopet þrof biuore þe hehe deme · [&]
for{}þi as ow is muche neod · [&] ham [gh]et mare{;} [gh]eornliche
leareð ham to halden hare riwle · ba for ow [&] for ham seolf{;}
liðeliche [&] luueliche · for swuch ah wummone lare to beonne ·
luuelich [&] liðe · [&] selthwenne sturne.
++[Gh]e ancren owen þis lutle laste stucchen reden to our wu{m}men
eu{er}iche wike enes uort ðet heo hit kunnen. and muche neod is ou
beoðe : ðet [gh]e nimen to ha{m} gode [gh]eme . vor [gh]e muwen
muchel þuruh ha{m} beon i{}goded. and i{}wursed on oðer halue.
[gh]if heo sunegeð þuruh ower [gh]emeleaste{;} [gh]e schulen beon
bicleoped þer{}of biuoren þe {175} heie demare . and for{}þi ase
ou is muche neod . [&] ha{m} is [gh]ete more{;} [gh]eorneliche
techeð ha{m} to holden hore riulen . boðe uor ou : [&] for ha{m}
suluen . liðeliche þauh [&] luueliche{;} uor swuch ouh wu{m}mone
lore to beon . luuelich and liðe and seldwhonne sturne.
[Linenote:
173. After _gode [d.][e.]_ MS.]
[Collations: 171. ancres B || ahen | ach[gh]e C || laste lutle B
|| stucche | stuche C || rede || owre | ower C || seruanz ||
172. euche | uche C || eanes B || til [þ/] ho | oðet `til´ ha C
|| cunne{n} B || ned || is [þ/] [gh]e B || 173. neomen C || to
ham nimen || god || muche C || for B || muhen | mughe C ||
muchel _om._ C || muche || þurh B || 174. hom beo || igodet B ||
wursnet. | iwurset. C || On B || half B || [gh]ef C || ho | ha C
|| suneheþ | sungeð C || 175. þurh | þurch C || owre ||
[gh]emeles | [gh]emeles`chipe´ C || schule beo bicleopet || þrof
| þref C || bifore | biforen C || 176. hehe | hech[gh]e C ||
deme | dom C || and _om._ B || as B || ow B || ned || hom | heom
C || is _om._ B || [gh]ette | [gh]et C || mare B || 177.
[gh]eornliche || leares | leareð C || halde{n} hare B || riwle |
riuwlen C || baðe | ba`þe´ C || for ow B || 178. seolf B || þauh
_om._ B || luuelice C || for B || swich C || ah | ach C ||
wu{m}mones lare B || of religiun _add._ || 179a. _second_ and
_om._ C || seldscene | selthwenne C]
Ba is riht [þ/] ha {195} ow dreden [&] luuien · ant þah [þ/] ter beo
eauer mare of luue{;} þen of drede · þenne schal hit wel fearen
· Me schal healden eoli [&] win ba i wunden efter godes lare · ah
mare of softe eoli{;} þen of [f. 117r] bitinde win . [þ/] is Mare
of liðe wordes{;} þen of suhinde · for þer of kimeð þinge
best{;} [þ/] is luue eie. lihtliche [&] sweteliche foR[gh]eoued {200}
ham hare gultes · hwen ha ham icnaweð [&] bihateð bote.
Boðe hit is riht þet heo ou [f. 120r] dreden [&] luuien . auh þet
ðer beo . more eu{er} {180} of luue : þen of drede. þeonne schal
hit wel uaren. Me schal helden eoli and win beoðe i{}ne wunden,
efter godere lore . auh more of þe softe eolie{;} þen of þe
bitinde wine . þet is . more of liðe wordes : þen of suwinde .
vor þerof kumeð þinge best{;} þet is luue{}eie. lihtliche [&]
sweteliche uor[gh]iueð ha{m} hore gultes : hwon heo ha{m} iknoweð
and {185} bihoteð bote.
[Collations: 179b. Baðe | ba`þe´ C || hit _om._ B || richt C ||
180. ho | he _corr. out of_ ha C || ow B || ah | ach C || ter ||
eau{er} mare | mare eau{er} C || 181. of þe || þe{n}ne B ||
fare{n} B || Mo{n} || heolde || 182. baðe | ba C || i{n} B ||
wundes | wundesi _erasure of two letters_ C || aft{er} || godes
lare B || Ah | Ach C || mare B || þe _om._ B || 183. eoli B ||
þenne C || þe _om._ B || bitende || win B || ma | ma`re´ C ||
þenne C || 184. suhiende | sturne C || for B || cumes | kimeð C
|| Lichtliche C || 185. swetelich || for [gh]iues | for[gh]eoueð
C || hare C || hwen B || ho | ha C || arn cnawe | icnaweð C ||
186. bihaten | bihateð]
+A+se forð as [gh]e mahen of mete [&] of claðes · [&] of oþre þinges
þet neode of flesch easkeð{;} beoð large toward ham{;} þah [gh]e
nearowe beon [&] hearde to ow seoluen. Swa deð þe wel blaweð{;}
went te nearewe of þe horn to his ahne muð{;} ant utward [þ/]
wide. Ant [gh]e don alswa as [gh]e wulleð [þ/] {205} ower beoden bemin
wel [&] dremen{;} i drihtines earen · nawt ane to ower ahnes{;} ah
to alle folkes heale · as ure lau{er}d leue þurh þe g{ra}ce of
him seolf [þ/] hit swa mote ameN.
++Se uorð ase [gh]e muwen of drunch and of mete and of cloð and of
oðer þinges þet neode of fleshe askeð : beoð large touward ha{m} :
þauh [gh]e ðe neruwure beon and te herdure to ou suluen . vor so
deð þe wel bloweð . went þene neruwure ende of þe horne to his
owune {190} muðe . [&] utward þene wide. and [gh]e don also . ase
[gh]e wulleð þet ower beoden bemen [&] dreamen wel : ine drihtenes
earen . and nout one to ower ones{;} auh to alle uolkes heale .
ase ure lou{er}d leue þuruh ðe grace of hi{m}sulf . þet hit so
mote beon. am{en}.
[Collations: 187. Ase | Alse C || forð as B || muhen | mu[gh]en
C || baðe _add._ || drinch || of drunch and _om._ C || and
_after_ mete _om._ || claðes B || 188. oðre C || þi{n}g || ned
|| flesch | fles C || askes || beos || toward B || 189. þah |
þach C || ðe _om._ B || narewe beon [&] harde to ow seolue{n} B
|| vor _om._ || `for´ C || Swa | swa C || dos || 190. [þ/] ||
blawes | blaweð C || wendes || te | þe C || narewe || ende _om._
|| `ende´ C || horn B || toward || ahne | achne C || 191. muð B
|| te | þe C || do alswa as B || wiln | wull{et} C || owre
beodes || 192. beme{n} wel [&] B || i drihtines | i{n}
drichtines C || eare || and _om._ B || Nawt | naut C || ane B ||
193. owre || anres | a`u´nes C || Ah | ach C || folkes B || as B
|| lau{er}d B || þurh | þurch C || 194. hi{m}self | him seolf C
|| swa mote B || beon. am{en} _om._ B]
[[191. wull{et} C _corrected in Notes from "wull"_]]
[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]
+H+wen ower sustres meidnes cumeð to ow to froure{;} cumeð to
ham to þe þurl{;} earunder [&] ouerunder · eanes oðer twien · [&]
gað a[gh]ein sone{;} to ower note gastelich · {210} ne biuore
Complie ne sitte [gh]e nawt for ham ouer riht time · swa [þ/] hare
cume beo na lure of ower religiun{;} ah gastelich bi[gh]ete. [gh]ef
þer is eani word iseid [þ/] mahte hurten heorte{;} ne beo hit nawt
iboren ut{;} ne ibroht to oþer ancre{;} [þ/] is eð hurte. To him
hit schal beon iseid{;} þe lokeð ham alle. Twa niht is inoh [þ/]
ei beo edhalden · ant [þ/] beo {215} ful seldene · ne for heom ne
breoke silence ed te mete{;} ne for blodletunge · bute [gh]ef sum
muche god oðer neod hit makie. Þe ancre ne hire meiden ne
plohien `nane´ worldliche gomenes ed te þurle · ne ne ticki
to{}gederes · foR ase seið seint Beornard. vnwurðe þing is to
euch gastelich mon · [&] nomeliche to ancre{;} euch swuch
fleschlich {220} froure · [&] hit binimeð gastelich [þ/] is wið{}ute
met utnume murhðe · [&] [þ/] is uuel change as is iseid þruppe.
[Linenote:
191. _[gh]ef_ above _þurh_ deleted.]
[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]
++Of þis boc redeð hwen [gh]e beoð eise euche dei{;} leasse oðer
mare. Jch hopie [þ/] hit [f. 117v] schal beon ow [gh]ef [gh]e hit
redeð ofte{;} swiðe biheue{;} þurh godes muchele grace · elles ich
hefde uuele bitohe {225} mi muchele hwile. Me were leou{er}e godd
hit wite do me toward rome{;} þen forte biginnen hit eft forte
donne. [Gh]ef [gh]e findeð [þ/] [gh]e doð alswa as [gh]e redeð{;}
þonckið godd [gh]eorne · [gh]ef [gh]e ne doð nawt{;} biddeð godes
are · [&] beoð umben þeronuuen [þ/] [gh]e hit bet halden efter ower
mihte. {230}
[Linenote:
225. _godes_] _d_ corr. out of _g_ MS.]
++O þisse boc redeð eu{er}iche deie : hwon [gh]e beoð eise .
eu{er}iche deie {195} lesse oðer more. uor ich hopie þet hit
schal beon ou [gh]if [gh]e hit redeð ofte : swuðe biheue þuruh
godes grace . and elles ich heuede vuele bitowen muchel of mine
hwule. God hit wot me were leouere uorto don me touward rome{;}
þen uorto biginnen hit eft forto donne. and [gh]if [gh]e iuindeð
þet [gh]e doð also ase [gh]e redeð{;} þonkeð god [gh]eorne . {200}
and [gh]if [gh]e ne doð nout{;} biddeð godes ore . [f. 120v] and
beoð umbe þer abuten : þet [gh]e hit bet hol holden : efter ower
mihte.
[Collations: 195. Of C || þis B || redes || eu{er}iche deie
_om._ B || hwe{n} B || arn || aise C || euche dai | uchedei C ||
196. mare B || uor _om._ B || þet _om._ || ow B || [gh]ef C ||
197. hit _add._ B || reden || swiðe B || biheoue || þurh B ||
`godes´ C || and _om._ B || hafde | hefde C || 198. bitohen |
bitoch[gh]en uuele C || muche hwile B || God ... wot _om._ B ||
leu{er}e | leoure C || deu le set _add._ B || 199. to do B ||
toward | towart C || for to | for te C || 200. and _om._ B ||
[gh]ef C || finde{n} | findeð C || don alswa as B || rede{n}.
þonkes godd || 201. and _om._ B || [gh]ef C || don || nawt |
naut C || biddes godd || are B || beos || umbe{n} B || 202a. þer
onuuen | þer an ouen C || hit bett{er}e halde{n} | hit halden C
|| aft{er} owre mihte | eft{er} ower michte C]
++Feader · Sune · hali gast · an almihti godd wite ow in hiS warde ·
he gleadie ow [&] frouri ow mine leoue sustren · ant for al [þ/]
[gh]e for him dreheð [&] dreaieð · ne [gh]eoue ow neauer leasse ·
þen al{}to{}gedere him seoluen · Beo he aa iheiet from world in{}to
worlde aa on ecnesse · AMeN.
Veder and sune and holi gost . and on almihti god : he wite ou in
his warde. he gledie ou and froure ou{;} mine leoue sustren. and
for al þet [gh]e uor him drieð and suffreð . he ne [gh]iue ou
neu{er} lesse huire þen {205} alto gedere him suluen. he beo
eu{er} i{}heid from worlde to worlde . eu{er} on ecchenesse. amen.
[Collations: 202b. Fad{er} sune. haligast an B || 203. almichti
C || godd || he _om._ B || ow B || 204. gladie || ow B || frouri
C || ow B || leue sustre || 205. for B || drehen oðer drehden |
dre[gh]eð [&] drei[gh]eð C || he _om._ B || ni [gh]iue | Ne
[gh]eoue C || ow B || neau{er} B || lasse || hure C || 206.
selue{n} | seoluen C || Beo he B || ai ihehet | eau{er}
ihech[gh]et C || fra{m} || into B || 207. a on ecnesse | `a on
echnesse´ C]
+A+se ofte aS [gh]e habbeð ired eawiht her on{;} greteð þe
leafdi {235} wið aN aue{;} for him [þ/] swonc her{}abuten · Jnoh
meaðful ich am þe bidde se lutel · ¶ Explicit · +J+þench o þi
writere i{}þine beoden sum chearre{;} ne beo hit ne se lutel.
Hit turneð þe to gode{;} [þ/] tu bidest for oþre.
ase ofte ase [gh]e readeð out o þisse boc{;} greteð þe lefdi mid
one aue marie uor him ðet makede þeos riwle . and for hi{m} þet
hire wrot and swonc her abuten. Inouh meðful ich am{;} þet bidde
so lutel. {210}
[Collations: 208. As C | as B || hauen red | habbeð ired C ||
oht o þis boc | eawet þron C || Gretes ure || lauedi | lafdi C
|| wið an B || 209. marie _om._ B || for B || [þ/] swanc her
abute{n}. | þe swong her abute{n}. C || 210. Inouh ... lutel
_om._ || `Jnoh meðful ic am þe bidde se lutel´ C]