του Ληρ, έδωσαν εις την βαθμιαίαν αυτού αλλοίωσιν εξηγήσεις,
αίτινες ταπεινούσι μεν τον χαρακτήρα του Ληρ, ερείδονται δ' επί
εσφαλμένων περί φρενοβλαβείας ιδεών. Ο Ληρ περιγράφεται συνήθως
ως γέρων έχων σώας έτι τας φρένας και ακεραίαν την συναίσθησιν
των πράξεων αυτού, ότε αποφασίζει την διανομήν του βασιλείου.
Όθεν έπεται, ότι ο Ληρ ήτο κουφός τις και ανόητος γέρων,
απολείπεται δε να ορισθή πότε, εν τω δράματι, άρχεται η
εξασθένησις των διανοητικών αυτού δυνάμεων. Το δε συμπέρασμα
τούτων πάντων εξ ανάγκης είναι, ότι αι πρώται του δράματος
πράξεις είναι όλως απίθανοι. Είναι δε αναντιρρήτως απίθανοι, εάν
εκτυλίσσωνται εν αυταίς αι πράξεις υγιούς τω όντι ανθρώπου. Αλλ'
ουδέν υφίσταται το απίθανον, εάν παραδεχθώμεν ότι η ασθένεια
είχεν ήδη αρχίσει να επικαλύπτη την διάνοιαν του βασιλέως απ'
αυτής της αρχής του δράματος και ότι το σύνολον της πλοκής αυτού
βασίζεται επί ακριβούς της ανθρωπίνης φύσεως μελέτης. Κατά την
κοινήν περί Ληρ θεωρίαν, ούτος είναι κατ' αρχάς υγιής μεν τας
φρένας, αλλά κούφος εις το έπακρον, κενόδοξος και άκριτος· υπό
την επήρειαν δε της παραφροσύνης ο ασθενής ούτος και άνους γέρων
μεταβάλλεται μετέπειτα και αναδεικνύει πάθος τιτανικής
αγριότητος και ευκρινή της καρδίας διάγνωσιν και ευρείαν των
του βίου πείραν και ανελίσσει διά καταπληκτικής ευγλωττίας και
δι' εμπνευσμένης οιονεί φωνής το ύψος και το βάθος της ανθρωπίνης
φύσεως. Αλλά φαίνεται βεβαίως απίθανον και μένει ανεξήγητον, πώς
ταύτα πάντα να προαχθώσιν εκ της αγόνου διανοίας ανοήτου γέροντος
υπό μόνον το κέντρον της παραφροσύνης... Αι μέχρις εσχάτων
επικρατούσαι εσφαλμέναι περί φρενοβλαβείας θεωρίαι εξηγούσι την
επιμονήν των μη θελόντων να διίδωσι τα συμπτώματα της προϊούσης
εξασθενήσεως της διανοίας αυτού, και πριν έτι επέλθη η έκρηξις της
παραφροσύνης. Αι τοιαύται θεωρίαι έχουσιν εισέτι ισχύν εν τοις
δικαστηρίοις, ένθα η φρενοβλάβεια θεωρείται ως ασθένεια των
διανοητικών μόνον δυνάμεων, ουχί δε και των ψυχικών του ανθρώπου
αισθημάτων. Ο Ulrici και έτεροι κριτικοί διατείνονται, ότι η
ευφυής του γελωτοποιού πολυλογία και αι υπερβολικαί του Έδγαρ
ανοησίαι εξασκούσιν επιβλαβή επί της διανοίας του Ληρ επιρροήν.
Η δε γνώμη αύτη, καίτοι αντικειμένη εις του δράματος αυτού την
διεξαγωγήν, φαίνεται κατά πρώτην έποψιν πιθανή εις τους
αγνοούντας των φρενοβλαβών τα ιδιώματα. Ο Ληρ μένει ήσυχος και
σχετικώς σιωπηλός, ενόσω έχει παρ' αυτώ τον Έδγαρ· ότε δε ούτος
μεν γίνεται του τυφλού πατρός ο οδηγός, ο δε γελωτοποιός
απέρχεται, τότε εκρήγνυται η βία και η περί τας ιδέας
ασυναρτησία του γέροντος βασιλέως. Ο Ulrici ηγνόει ίσως, ότι
η μετά ομοιοπαθών συμβίωσις είναι έν των δραστηριωτέρων μέσων
προς καθησύχασιν φρενοβλαβούς τίνος. Αλλ' ο Σαικσπείρος
εγνώριζε τούτο, ως φαίνεται, είτε εξ ιδίας αντιλήψεως και
παρατηρήσεως είτε και εξ εμπνεύσεως ίσως. Η δε προσποιητή
του Έδγαρ παραφροσύνη διαφέρει της αληθούς του Ληρ ασθενείας.
Προσπαθεί εκείνος να λέγη ανοησίας· αλλ' η προσπάθειά του αυτή
προδίδει την προσποίησιν. Τούτο δε είναι ανεξαιρέτως σχεδόν το
λάθος των προσποιουμένων τον παράφρονα. Εξαπατώνται μεν και ο
Γλόστερ και ο Ληρ και οι λοιποί πάντες εν τω δράματι, αλλά δεν
ηδύνατο να εξαπατήση επίσης ο Έδγαρ και ιατρόν, έχοντα των
τοιούτων νοσημάτων την πείραν». (Bucknill). Ίδε και εν τω της
1ης Απριλίου τεύχει της Revue des deux mondes την πραγματείαν
του κυρίου Μ. Ε. Onimus, la psychologie medicale dans les
drames de Shakspeare.
53. Οφείλω ίσως v' ανακαλέσω εις την μνήμην του Έλληνος
αναγνώστου, ότι οι νόμοι του φεουδαλισμού υπεχρέουν τον
κατηγορούμενον ιππότην εις την διά μονομαχίας διεκδίκησιν της
αθωότητας αυτού, εις ωρισμένας δε περιστάσεις ανετίθετο εις
υπέρμαχον ή πρόμαχον η τοιαύτη διά των όπλων απόδειξις του
δικαίου.
54. Η τάξις παρείχεν εις τον Εδμόνδον το δικαίωμα να μάθη του
αντιπάλου αυτού το όνομα και το γένος, καθόσον ο εξ ευγενών δεν
κατεδέχετο, ουδέ ήτο υπόχρεως, ν' αντιπαραταχθή εις αγώνα κατά
αγενούς.
55. «Και διατί αποθνήσκει η Κορδηλία; Ο Σαικσπείρος δεν φονεύει
άνευ λόγου. Δεν ηδύνατο άραγε να επιζήση η Κορδηλία; Αλλ' αύτη
αποβιβάζεται εις Αγγλίαν επί κεφαλής γαλλικού στρατού, το δ'
εθνικόν φρόνημα (αείποτε ισχυρόν, αλλ' εις άκρον εξημμένον επί
της βασιλίσσης Ελισάβετ), δεν ηνείχετο την επιτυχίαν τοιαύτης
εχθρικής εισβολής. Διά τούτο ο Δουξ της Αλβανίας, (ενώ κλίνει
άλλως προς τον Ληρ, και δεν ήθελεν αντισταθή προς τους
διεκδικητάς αυτού, αν το τοιούτον δεν αντέκειτο εις του
πατριτιωσμού αυτού τας υπαγορεύσεις), σύρει το ξίφος κατά των
ξένων, των βεβηλούντων το ελεύθερον χώμα της πατρώας αυτού γης.
(J. W. Hales εν τω προμνημονευθέντι περιοδικώ Fortnightly
Review).
56. Ο Δουξ της Αλβανίας βλέπει τον Ληρ, προσπαθούντα να
επαναφέρη εις την ζωήν την νεκράν αυτού θυγατέρα, αναλογιζόμενος
δε το βάθος της συμφοράς αυτού τω εύχεται ν' αποθάνη.
57. Ενταύθα μόνον πληροφορούμεθα, ότι υπό το όνομα τούτο ήτο
γνωστός ο Κεντ, ενόσω εκρύπτετο υπό δούλου μορφήν.
58. Τινές των σχολιαστών εξηγούσιν άλλως τας λέξεις τοιαύτας του
Ληρ, «and my poor fool is hanged», αποδίδοντες το fool, ως
θεραπευτικήν έκφρασιν, εις την Κορδηλίαν. Αλλ' ούτε εναντίον της
ανθρωπίνης φύσεως μοι φαίνεται το να ενθυμηθή τον προσφιλή
γελωτοποιόν ο Ληρ εν μέσω της δυστυχίας αυτού ούτε εναντίον της
δραματικής τέχνης το να μην αφήση ο ποιητής τους θεατάς εν
πλήρει αγνοία περί της τύχης του πτωχού τρελλού.
59. Η αίτησις αύτη του Ληρ εξηγείται υπό της ψυχικής αυτού
καταστάσεως. Η πίεσις της λύπης και η αγωνία του προσεγγίζοντος
θανάτου δυσκολεύουσι την αναπνοήν του και τω φέρουσι στενοχωρίαν
και αισθάνεται ότι τον πνίγουσι τα φορέματα αυτού.
60. «Το αίσθημα, όπερ προ πάντων εξεγείρει εν ημίν η τραγωδία
αύτη, είναι το έλεος. Ουχί το έλεος, όπερ προκαλούσι συμφοραί εξ
έρωτος πηγάζουσαι, ως εν τω Οθέλλω ή εν τω Ρωμαίω και τη
Ιουλιέτα, αλλά θλιβερώτερόν τι τούτου, το έλεος, όπερ εμπνέει ο
εξευτελισμός των γηρατειών και του βασιλικού αξιώματος, η
καταπάτησις των δικαίων του ηγεμόνος, ο σπαραγμός της καρδίας
του πατρός. Η ψυχή του θεατού ή του αναγνώστου ουδεμίαν ευρίσκει
επανάπαυσιν εν τη τραγωδία ταύτη, ουδέν εν αυτή καταπραΰνει την
αλγεινήν εντύπωσιν, την οποίαν η απεικόνισις τοσαύτης συμφοράς
προξενεί. Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα επρόφθασαν τουλάχιστον ν'
απολαύσωσι την μέθην της ευτυχίας. Είδομεν αυτούς προ του
αποχωρισμού πλήρεις ελπίδων και ενθουσιασμού και νεότητος. Και η
Δυσδαιμόνα δε εγεύθη τας απαρχάς του έρωτος· η εν Κύπρω άφιξις
των δύο συζύγων και η χαρά της συναντήσεως αυτών αποτελούσι
προοίμιον ευχάριστον της τραγικής αυτών ιστορίας. Αλλ' εν τω
βασιλεί Ληρ τα πάντα παρίστανται πένθιμα και θλιβερά επ' αυτής
της αρχής». Ταύτα ο Mezières εν τω προμνημονευθέντι συγγράμματι.
Ο δε W. Wagner συγκεφαλαιοί ως εξής τας επί της τρα-[λείπει η
σελίδα]
ΠΩΛΟΥΝΤΑΙ
ΕΝ ΤΩ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΩ ΤΗΣ «ΕΣΤΙΑΣ»
Ι.Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ
ΕΡΓΑ Δ. ΒΙΚΕΛΑ
ΣΑΙΚΣΠΗΡΟΥ ΔΡΑΜΑΤΑ
ΡΩΜΑΙΟΣ ΚΑΙ ΙΟΥΛΙΕΤΑ
ΟΘΕΛΛΟΣ
ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΛΗΡ
ΜΑΚΒΕΘ
ΑΜΛΕΤΟΣ
ΕΜΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ
ΛΟΥΚΗΣ ΔΑΡΑΣ Έκδοσις Δ’ πολυτελής εις μέγα 8ον μετά 15 εικόνων
[Θ. Ράλλη
ΛΟΥΚΗΣ ΛΑΡΑΣ Έκδοσις απλή
ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ Έκδοσις πολυτελής μετ’ εικόνων
ΑΠΟ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΝ Επιστολαί προς Φίλον
Η ΣΥΣΤΑΣΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ και τα νέα όρια αυτού
ΔΑΝΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ εκ των του Άνδερσεν
Ο ΜΕΓΑΣ ΓΑΛΕΟΤΟΣ Δράμα: Ιωσήφ Ετσεγαράη μεταφρασθέν εκ του
[Ισπανικού
ΚΟΡΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Εκ του Αγγλικού Lynch Hannah
Η ΖΩΗ ΜΟΥ παιδικαί αναμνήσεις
Τιμάται δραχ. 1.50