DE NOMINIBVS NVMERORVM.

Ic wylle êac âwrîtan on englisc þâ naman, ðe getâcnjað getel

and þâ ðe him of cumað. unus (i) ân gebyrað tô werlîcum

hâde, una tô wîflîcum, unum tô neutrum. duo (ii) twegen

gebyrjað tô masculinum and tô neutrum, duae twâ tô

femininum. tres (iii) ðrŷ gebyrjað tô masculinum and

femininum, tria þrêo tô neutrum. quattuor (iiii) fêower

gebyrjað tô eallum þâm þrîm cynnum and swâ forð ôð

hundtêontig. quinque (u) uiri fîf ceorlas. sex (ui) litterae

six stafas. septem (uii) uerba seofan word. octo (uiii)

eahta tô ǣlcum cynne and tô ǣlcum casu and swâ forð. nouem

(uiiii) nigon. decem (x) tŷn. undecim (xi) endleofan.

duodecim (xii) twelf. tredecim (xiii) þreottŷne.

quattuordecim (xiiii) fêowertŷne. quindecim (xu) fîftŷne.

sedecim (xui) syxtŷne. decem et septem (xuii) seofantŷne.

decem et octo (xuiii) eahtatŷne. decem et nouem (xuiiii)

nigontŷne. uiginti (xx) twentig. uiginti unum (xxi) ân and

twentig and swâ forð. triginta (xxx) þrittig. quadraginta

(xl) fêowertig. quinquaginta (l) fîftig. sexaginta (lx)

syxtig. septuaginta (lxx) hundseofontig. octoginta (lxxx)

hundeahtatig. nonaginta (xc) hundnigontig. centum (c)

hundtêontig. þâ ôðre heonon forð sindon mobilia. ducenti

(cc) uiri twâ hund wera, ducentae feminae twâ hund wîfa,

ducenta uerba twâ hund worda and swâ forð tô ǣlcum cynne and

tô ǣlcum case: ducentorum, ducentarum; ducentis; ducentos,

ducentas, ducenta; et cetera. ealswâ trecenti (ccc), -tae,

-ta þrêo hund. quadringenti (cccc), -tae, -ta fêower hund.

quingenti (d), -tae, -ta fîf hund. sexcenti (dc), -tae, -ta

syx hund. septingenti (dcc), -tae, -ta seofon hund.

octingenti (dccc), -tae, -ta eahta hund. noningenti (dcccc),

-tae, -ta nigon hund et per sincopam and þurh wanunge

nongenti and nongentae and nongenta. mille þûsend is þrêora

cynna. ân getitelod ī getâcnað ân þûsend, and twegen îas

getitelode, ī ī getâcnjað twâ þûsend and swâ forð tô ǣlcum

getele.

Of ðisum bêoð âcennede ordinalia nomina, þæt synd

endebyrdlîce naman. primus se forma, prima, primum and swâ

forð on ðrêo wîsan. secundus se ôðer. tertius se ðridda.

quartus se fêorða. quintus se fîfta. sextus se sixta.

septimus se seofoða. octauus se eahteoða. nonus se nigoða.

decimus se têoða. undecimus se endleofta. duodecimus se

twelfta. þâ ôðre wendað on ǣgþerne ende. tertius decimus se

þreottêoða, tertia decima and tertium decimum and swâ forð

tô ðrŷm cynnum. quartus decimus sê fêowertêoða. quintus

decimus se fîftêoða. sextus decimus se syxtêoða. septimus

decimus se seofontêoða. octauus decimus se eahtatêoða. nonus

decimus se nigontêoða. uicesimus se twenteogoða. uicesimus

primus se ân and twenteogoða et cetera. genôh bið, þæt wê

âwrîton þâ cardinales numeros, þæt synd þâ hêafodgetel, tŷn

and twentig and swâ fram tŷn tô tŷnum. tricesimus se

þrittigoða. quadragesimus se fêowerteogoða. quinquagesimus

se fîfteogoða. sexagesimus se sixteogoða. septuagesimus se

hundseofontigoða. octogesimus se hundeahtatigoða.

nonagesimus se hundnigontigoða. centesimus se hundtêontigoða

and swâ forð; ducentesimus sê ðe byð on ðâm twâm hundredum

æftemyst, þonne hî man rîmð; trecentesimus,

quadringentesimus, quingentesimus, sexcentesimus,

septingentesimus, octingentesimus, nongentesimus, millesimus

sê ðe bið æftemyst on ðûsendgetele.

Sum getel bið ǣfre menigfeald: singuli homines ǣnlîpige men,

bini getwynne oððe twâm and twâm, terni þrîm and þrîm,

quaterni fêower and fêower. ealswâ quini, seni, septeni,

octoni, noueni, deni, undeni, duodeni, terni deni, quaterni

deni, quindeni, seni deni, septeni deni, octoni deni, noueni

deni, uiceni, uiceni singuli, uiceni bini, uiceni terni;

similiter ceteri; trigeni, quadrageni, quinquageni,

sexageni, septuageni, octogeni, nonageni, centeni,

ducenteni, tricenteni, quadringenteni, quingenteni,

sexcenteni, septingenteni, octingenteni, nongenteni, milleni

þûsendfealde oðþe ðûsendum and þûsendum.

Gyt ðǣr is ôðer getel æfter ðisum: singularis ânfeald,

dualis twŷfeald, ternarius numerus ðrŷfeald getel,

quaternarius fêowerfeald. quinarius fîffeald, senarius

syxfeald, septenarius seofonfeald, octonarius eahtafeald,

nouenarius nigonfeald, denarius tŷnfeald (denarius is êac se

dinor, þe âwehð decem nummos, þæt sind tŷn penegas),

uicenarius twentigfeald getel, tricenarius þrîtigfeald,

quadragenarius fêowertigfeald, quinquagenarius fîftigfeald,

sexagenarius syxtigfeald getel oðþe syxtig geâra eald man,

septuagenarius, octogenarius, nonagenarius, centenarius,

ducentenarius, tricentenarius, quadringentenarius,

quingentenarius, sexcentenarius, septingentenarius,

octingentenarius, nongentenarius, millenarius þûsendfeald

getel oððe sê ðe leofað þûsend geâra, swâswâ dyde matusalam

bûton ân and þrittig geâra.

Aduerbia cumað êac of ǣlcum getele: semel legi ǣne ic rǣdde,

bis legi tuwa ic rǣdde, ter þriwa, quater fêower sîðon. þâ

ôðre geendjað ealle on langne es: quinquies fîf sîðon,

sexies syx sîþon, septies seofon sîðon, octies eahta sîðon,

nouies nigon sîðon, decies tŷn sîðon, uicies twentigon

sîðon, tricies þrîtigon sîðon, quadragies fêowertigon sîðon,

quinquagies fîftigon sîðon, sexagies syxtigon sîðon,

septuagies hundseofontigon sîþon, octuagies hundeahtatigon

sîðon, nonagies hundnigontigon sîðon, centies mentitur

uersipellis hund sîðon lŷhð se lêas brêdenda, ducenties twâ

hund sîðon, tricenties þrêo hund sîþon, quadringenties

fêower hund sîðon, quingenties fîf hund sîðon, sexcenties

syx hund sîðon, septingenties seofon hund sîðon,

octingenties eahta hund sîðon, nongenties nigon hund sîðon,

milies ðûsend sîðon. þâm ungeendodum getelum man set n

betwux: quotiens legisti? hû oft rǣddest ðû? eft quotiens

uolui! lâ, hû oft ic wolde! totiens swâ oft, multotiens

forwel oft, aliquotiens on sumne sǣl.

Gyt synd manega getel on mislîcum getâcnungum: simplum be

ânfealdum ic forgylde, duplum be twŷfealdum, triplum be

þrîmfealdum, quadruplum be fêowerfealdum, centuplum be

hundfealdum. simplex ânfeald, duplex twŷfeald, triplex

þrŷfeald, multiplex menigfeald and word of ðisum: duplico ic

twŷfylde, triplico ic ðrŷfylde, multiplico ic menigfylde.

Man cweð êac undeuiginti ân læs twentig, duodeuiginti twâm

læs twentig, duodetriginta twâm læs þrittig et cetera.

Vniformis ânes hiwes, biformis twŷhiwede, triformis

ðrŷhiwede et cetera.

Anniculus ânes geâres cild oððe lamb. annuus geârlîc, annua

festiuitas geârlîc frêolsdæg, annuum tempus geârlîc tîd.

biennis twŷwintre, triennis þrŷwintre, quadriennis

fêowerwintre, quinquennis fîfwintre. biennium for twâm

geârum oððe twegra geâra fyrst, triennium þrêora geâra

fyrst, quadriennium fêower geâra fæc, quinquennium fîf geâra

fæc et cetera. eft bimus twŷwintre, trimus þrŷwintre,

quadrimus fêowerwintre.

Bipes twŷfête, tripes þrŷfête, quadrupes fyþerfête, decempes

(lôc, hwæt hæbbe tŷn fêt).

Biduum twegra daga fæc, triduum þrêora daga fæc, quatriduum

fêower daga fæc. biduanum ieiunium twegra daga fæsten,

triduanum þrêora. binoctium twegra nihta fæc, trinoctium

ðrêora nihta fæc, quadrinoctium fêower nihta fæc.

Eft bipatens twŷhlydede, tripatens ðrŷhlidede. bilinguis

twŷsprǣce oððe sê ðe hæfð twâ tungan, trilinguis sê ðe hæfð

þrêo.

Eft biuium twegra wega gelǣtu, triuium þrêora. bifidus

twŷstrenge oððe twŷgǣrede, trifidus þrŷ-, quadrifidus

fêower-. bisulcus twŷsnæcce oððe twŷfyrede, trisulcus:

trisulcam linguam habet serpens þrŷsnece tungan hæfð sêo

næddre. geminus getwysa, tergeminus þǣr ðǣr bêoð þrêo

tôgædere. unimanus ânhynde. unicus âncenned. unitas ânnyss.

uniuersus populus eal folc. ealswâ cunctus exercitus eall se

here oððe fyrd, procinctus fyrding. unio (unis) oðþe uno

(unas) ic geânlǣce. biiugus on twâ geiht, triiugus on ðrêo

geiht, quadriiugus on fêower. triangulus þrŷhyrnede,

quadrangulus fyþerscŷte, quinquangulus fîfecgede, sexangulus

sixecgede. þâs synd mobilia: triangula, triangulum, and fela

ðǣr beforan.

Ælfrics Grammatik und Glossar · 第 112 / 125 题