Littera is stæf on englisc and is se læsta dǣl on bôcum and
untôdǣledlîc. wê tôdǣlað þâ bôc tô cwydum and syððan ðâ
cwydas tô dǣlum, eft ðâ dǣlas tô stæfgefêgum and syððan þâ
stæfgefêgu tô stafum: þonne bêoð ðâ stafas untôdǣledlîce;
forðan ðe nân stæf ne byð nâht, gif hê gǣð on twâ. ǣlc stæf
hæfð þrêo ðing: nomen, figura, potestas, þæt is, nama and
hiw and miht. nama, hû hê gehâten byð: a, b, c. hiw, hû hê
gesceapen byð. miht, hwæt hê mæge betwux ôðrum stafum.
sôðlîce on lêdensprǣce synd þrêo and twentig stafa: a, b, c,
d, e, f, g, h, i, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, x, y, z.
of ðâm syndon fîf uocales, þæt synd clypjendlîce: a, e, i,
o, u. ðâs fîf stafas ætêowjað heora naman þurh hî sylfe and
bûtan ðâm stafum ne mæg nân word bêon âwriten, and for ðî hî
synd quinque uocales gehâtene. tô ðisum is genumen se
grêcisca y for intingan grêciscra namena, and se ylca y is
on engliscum gewritum swîðe gewunelîc. ealle ðâ ôðre stafas
syndon gehâtene consonantes, þæt is, samod swêgende; forðan
ðe hî swêgaþ mid ðâm fîf clypjendlîcum. ðonne bêoð gyt of
þâm samod swêgendum sume semiuocales, þæt synd
healfclypjende; sume syndon mutae, þæt synd dumbe.
semiuocales syndon seofan: f, l, m, n, r, s, x. þâs syndon
healfclypjende gecîgede, forðan ðe hî nabbað fulle clypunge,
swâswâ ðâ quinque uocales. and þâ syx ongynnað of ðâm stæfe
e and geendjað on him sylfum. x âna ongynð of þâm stæfe i
æfter ûðwitena tǣcinge. þâ ôðre nigon consonantes synd
gecwedene mutae, þæt synd dumbe. hî ne synd nâ mid ealle
dumbe, ac hî habbað lytle clypunge. þâ synd: b, c, d, g, h,
k, p, q, t. þâs ongynnað of him sylfum and geendjað on ðâm
clypjendlîcum stafum. b, c, d, g, p, t geendjað on e. h and
k geendjað on a æfter rihte. q geendað on u. z êac, se
grêcisca stæf, geendað on a. se stæf is genumen of grêcum tô
lêdensprǣce for grêciscum wordum. i and u bêoð âwende tô
consonantes, gif hî bêoð tôgædere gesette oððe mid ôðrum
swêgendlîcum. gyf ðû cwyst nû iudex, þonne byð se i
consonans. gif ðû cwest uir, þonne bið se u consonans.
ianua, hêr is se i consonans. uatis, hêr is se u consonans.
ðâs twegen stafas habbað mâran mihte, þonne wê hêr secgan
wyllað. êac wê mihton be eallum þâm ôðrum stafum
menigfealdlîce sprecan, gif hit on englisc gedafenlîc wǣre.