Ego Ælfricus, ut minus sapiens, has excerptiones de
Prisciano minore uel maiore uobis puerulis tenellis ad
uestram linguam transferre studui, quatinus perlectis octo
partibus Donati in isto libello potestis utramque linguam,
uidelicet latinam et anglicam, uestrae teneritudini inserere
interim, usque quo ad perfectiora perueniatis studia. noui
namque multos me reprehensuros, quod talibus studiis meum
ingenium occupare uoluissem, scilicet grammaticam artem ad
anglicam linguam uertendo. sed ego deputo hanc lectionem
inscientibus puerulis, non senibus, aptandam fore. scio
multimodis uerba posse interpretari, sed ego simplicem
interpretationem sequor fastidii uitandi causa. si alicui
tamen displicuerit, nostram interpretationem dicat, quomodo
uult: nos contenti sumus, sicut didicimus in scola
Aðelwoldi, uenerabilis praesulis, qui multos ad bonum
imbuit. sciendum tamen, quod ars grammatica multis in locis
non facile anglicae linguae capit interpretationem, sicut de
pedibus uel metris, de quibus hic reticemus, sed aestimamus
ad inchoationem tamen hanc interpretationem paruulis
prodesse posse, sicut iam diximus. miror ualde, quare multi
corripiunt sillabas in prosa, quae in metro breues sunt, cum
prosa absoluta sit a lege metri; sicut pronuntiant pater
brittonice et malus et similia, quae in metro habentur
breues. mihi tamen uidetur melius inuocare deum patrem
honorifice producta sillaba, quam brittonice corripere, quia
nec deus arti grammaticae subiciendus est. ualete, o
pueruli, in domino.
Ic Ælfrîc wolde þâs lytlan bôc âwendan tô engliscum gereorde
of ðâm stæfcræfte, þe is gehâten grammatica, syððan ic ðâ
twâ bêc âwende on hundeahtatigum spellum, forðan ðe
stæfcræft is sêo cǣg, ðe ðǣra bôca andgit unlîcð; and ic
þôhte, þæt ðêos bôc mihte fremjan jungum cildum tô anginne
þæs cræftes, ôððæt hî tô mâran andgyte becumon. ǣlcum men
gebyrað, þe ǣnigne gôdne cræft hæfð, þæt hê ðone dô nytne
ôðrum mannum and befæste þæt pund, þe him god befæste, sumum
ôðrum men, þæt godes feoh ne ætlicge and hê bêo lyðre þêowa
gehâten and bêo gebunden and geworpen intô ðêostrum, swâswâ
þæt hâlige godspel segð. jungum mannum gedafenað, þæt hî
leornjon sumne wîsdôm and ðâm ealdum gedafenað, þæt hî tǣcon
sum gerâd heora junglingum, forðan ðe ðurh lâre byð se
gelêafa gehealden. and ǣlc man, ðe wîsdôm lufað, byð
gesǣlig, and, sê ðe nâðor nele nê leornjan nê tǣcan, gif hê
mæg, þonne âcôlað his andgyt fram ðǣre hâlgan lâre, and hê
gewît swâ lytlum and lytlum fram gode. hwanon sceolon cuman
wîse lârêowas on godes folce, bûton hî on jugoðe leornjon?
and hû mæg se gelêafa bêon forðgenge, gif sêo lâr and ðâ
lârêowas âteorjað? is nû for ðî godes þêowum and
mynstermannum georne tô warnigenne, þæt sêo hâlige lâr on
ûrum dagum ne âcôlige oððe âteorige, swâswâ hit wæs gedôn on
angelcynne nû for ânum fêawum geârum, swâ þæt nân englisc
prêost ne cûðe dihtan oððe âsmêagean ânne pistol on lêden,
ôðþæt dûnstân arcebisceop and aðelwold bisceop eft þâ lâre
on munuclîfum ârǣrdon. ne cweðe ic nâ for ðî, þæt ðêos bôc
mæge micclum tô lâre fremjan, ac hêo byð swâ ðêah sum angyn
tô ǣgðrum gereorde, gif hêo hwâm lîcað. ic bidde nû on godes
naman, gyf hwâ ðâs bôc âwrîtan wylle, þæt hê hî gerihte wel
be ðǣre bysne; forðan ðe ic nâh geweald, þêah hî hwâ tô wôge
gebringe þurh lêase wrîteras, and hit bið ðonne his pleoh,
nâ mîn. micel yfel dêð se unwrîtere, gyf he nele his wôh
gerihtan.